൩. തതിയഗമനവഗ്ഗോ

൧. നവാതസുത്തം

൨൫൦. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘കിസ്മിം നു ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സതി, കിം ഉപാദായ, കിം അഭിനിവിസ്സ ഏവം ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജതി – ‘ന വാതാ വായന്തി, ന നജ്ജോ സന്ദന്തി, ന ഗബ്ഭിനിയോ വിജായന്തി, ന ചന്ദിമസൂരിയാ ഉദേന്തി വാ അപേന്തി വാ ഏസികട്ഠായിട്ഠിതാ’’’തി? ഭഗവംമൂലകാ നോ, ഭന്തേ, ധമ്മാ…പേ….

‘‘രൂപേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സതി, രൂപം ഉപാദായ, രൂപം അഭിനിവിസ്സ ഏവം ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജതി – ന വാതാ വായന്തി…പേ… വേദനായ സതി… സഞ്ഞായ സതി… സങ്ഖാരേസു സതി… വിഞ്ഞാണേ സതി, വിഞ്ഞാണം ഉപാദായ, വിഞ്ഞാണം അഭിനിവിസ്സ ഏവം ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജതി – ‘ന വാതാ വായന്തി…പേ… ഏസികട്ഠായിട്ഠിതാ’’’തി.

‘‘തം കിം മഞ്ഞഥ, ഭിക്ഖവേ, രൂപം നിച്ചം വാ അനിച്ചം വാ’’തി? ‘‘അനിച്ചം, ഭന്തേ’’…പേ… വിപരിണാമധമ്മം, അപി നു തം അനുപാദായ ഏവം ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജേയ്യ – ‘ന വാതാ വായന്തി…പേ… ഏസികട്ഠായിട്ഠിതാ’’’തി? ‘‘നോ ഹേതം, ഭന്തേ’’. ‘‘ഇതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, യദനിച്ചം തം ദുക്ഖം. തസ്മിം സതി, തദുപാദായ, ഏവം ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജതി – ‘ന വാതാ വായന്തി, ന നജ്ജോ സന്ദന്തി, ന ഗബ്ഭിനിയോ വിജായന്തി, ന ചന്ദിമസൂരിയാ ഉദേന്തി വാ അപേന്തി വാ ഏസികട്ഠായിട്ഠിതാ’’’തി. ‘‘വേദനാ… സഞ്ഞാ… സങ്ഖാരാ… വിഞ്ഞാണം നിച്ചം വാ അനിച്ചം വാ’’തി? ‘‘അനിച്ചം, ഭന്തേ’’…പേ… വിപരിണാമധമ്മം, അപി നു തം അനുപാദായ ഏവം ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജേയ്യ – ‘ന വാതാ വായന്തി…പേ… ഏസികട്ഠായിട്ഠിതാ’’’തി? ‘‘നോ ഹേതം, ഭന്തേ’’. ‘‘ഇതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, യദനിച്ചം തം ദുക്ഖം. തസ്മിം സതി, തദുപാദായ ഏവം ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജതി – ‘ന വാതാ വായന്തി…പേ… ഏസികട്ഠായിട്ഠിതാ’’’തി. പഠമം.

൨൫൧-൨൭൪. (ദുതിയവഗ്ഗേ വിയ ചതുവീസതി സുത്താനി പൂരേതബ്ബാനി.) പഞ്ചവീസതിമം.

൨൬. അദുക്ഖമസുഖീസുത്തം

൨൭൫. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘കിസ്മിം നു ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സതി, കിം ഉപാദായ, കിം അഭിനിവിസ്സ ഏവം ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജതി – ‘അദുക്ഖമസുഖീ അത്താ ഹോതി അരോഗോ പരം മരണാ’’’തി? ഭഗവംമൂലകാ നോ, ഭന്തേ, ധമ്മാ…പേ….

‘‘രൂപേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സതി, രൂപം ഉപാദായ, രൂപം അഭിനിവിസ്സ ഏവം ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജതി – ‘അദുക്ഖമസുഖീ അത്താ ഹോതി അരോഗോ പരം മരണാ’തി. വേദനായ സതി …പേ… സഞ്ഞായ സതി… സങ്ഖാരേസു സതി… വിഞ്ഞാണേ സതി, വിഞ്ഞാണം ഉപാദായ, വിഞ്ഞാണം അഭിനിവിസ്സ ഏവം ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജതി – ‘അദുക്ഖമസുഖീ അത്താ ഹോതി, അരോഗോ പരം മരണാ’’’തി.

‘‘തം കിം മഞ്ഞഥ, ഭിക്ഖവേ, രൂപം നിച്ചം വാ അനിച്ചം വാ’’തി? ‘‘അനിച്ചം, ഭന്തേ’’…പേ… വിപരിണാമധമ്മം, അപി നു തം അനുപാദായ ഏവം ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജേയ്യ – ‘അദുക്ഖമസുഖീ അത്താ ഹോതി അരോഗോ പരം മരണാ’’’തി? ‘‘നോ ഹേതം, ഭന്തേ’’. ‘‘ഇതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, യദനിച്ചം തം ദുക്ഖം. തസ്മിം സതി, തദുപാദായ ഏവം ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജതി – ‘അദുക്ഖമസുഖീ അത്താ ഹോതി അരോഗോ പരം മരണാ’’’തി. ‘‘വേദനാ…പേ… സഞ്ഞാ… സങ്ഖാരാ… വിഞ്ഞാണം നിച്ചം വാ അനിച്ചം വാ’’തി? ‘‘അനിച്ചം, ഭന്തേ’’…പേ… വിപരിണാമധമ്മം, അപി നു തം അനുപാദായ ഏവം ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജേയ്യ – ‘അദുക്ഖമസുഖീ അത്താ ഹോതി, അരോഗോ പരം മരണാ’’’തി? ‘‘നോ ഹേതം, ഭന്തേ’’. ‘‘ഇതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, യദനിച്ചം തം ദുക്ഖം. തസ്മിം സതി, തദുപാദായ ഏവം ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജതി – ‘അദുക്ഖമസുഖീ അത്താ ഹോതി അരോഗോ പരം മരണാ’’’തി. ഛബ്ബീസതിമം.

തതിയപേയ്യാലോ.