൧൨. വച്ഛഗോത്തസംയുത്തം

൧. രൂപഅഞ്ഞാണസുത്തം

൬൦൭. ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. അഥ ഖോ വച്ഛഗോത്തോ പരിബ്ബാജകോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവതാ സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ വച്ഛഗോത്തോ പരിബ്ബാജകോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘കോ നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, ഹേതു, കോ പച്ചയോ, യാനിമാനി [യേനിമാനി (?)] അനേകവിഹിതാനി ദിട്ഠിഗതാനി ലോകേ ഉപ്പജ്ജന്തി – സസ്സതോ ലോകോതി വാ, അസസ്സതോ ലോകോതി വാ, അന്തവാ ലോകോതി വാ, അനന്തവാ ലോകോതി വാ, തം ജീവം തം സരീരന്തി വാ, അഞ്ഞം ജീവം അഞ്ഞം സരീരന്തി വാ, ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി വാ, ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി വാ, ഹോതി ച ന ച ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി വാ, നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി വാ’’തി? ‘‘രൂപേ ഖോ, വച്ഛ, അഞ്ഞാണാ, രൂപസമുദയേ അഞ്ഞാണാ, രൂപനിരോധേ അഞ്ഞാണാ, രൂപനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ അഞ്ഞാണാ; ഏവമിമാനി അനേകവിഹിതാനി ദിട്ഠിഗതാനി ലോകേ ഉപ്പജ്ജന്തി – സസ്സതോ ലോകോതി വാ…പേ… നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി വാതി. അയം ഖോ, വച്ഛ, ഹേതു, അയം പച്ചയോ, യാനിമാനി [യേന (സീ.), യേനിമാനി (?)] അനേകവിഹിതാനി ദിട്ഠിഗതാനി ലോകേ ഉപ്പജ്ജന്തി – സസ്സതോ ലോകോതി വാ, അസസ്സതോ ലോകോതി വാ…പേ… നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി വാ’’തി. പഠമം.

൨. വേദനാഅഞ്ഞാണസുത്തം

൬൦൮. സാവത്ഥിനിദാനം. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ വച്ഛഗോത്തോ പരിബ്ബാജകോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘കോ നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, ഹേതു, കോ പച്ചയോ, യാനിമാനി അനേകവിഹിതാനി ദിട്ഠിഗതാനി ലോകേ ഉപ്പജ്ജന്തി – സസ്സതോ ലോകോതി വാ, അസസ്സതോ ലോകോതി വാ…പേ… നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി വാ’’തി? ‘‘വേദനായ ഖോ, വച്ഛ, അഞ്ഞാണാ, വേദനാസമുദയേ അഞ്ഞാണാ, വേദനാനിരോധേ അഞ്ഞാണാ, വേദനാനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ അഞ്ഞാണാ; ഏവമിമാനി അനേകവിഹിതാനി ദിട്ഠിഗതാനി ലോകേ ഉപ്പജ്ജന്തി – സസ്സതോ ലോകോതി വാ, അസസ്സതോ ലോകോതി വാ…പേ… നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി വാതി. അയം ഖോ, വച്ഛ, ഹേതു, അയം പച്ചയോ, യാനിമാനി അനേകവിഹിതാനി ദിട്ഠിഗതാനി ലോകേ ഉപ്പജ്ജന്തി – സസ്സതോ ലോകോതി വാ, അസസ്സതോ ലോകോതി വാ…പേ… നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി വാ’’തി. ദുതിയം.

൩. സഞ്ഞാഅഞ്ഞാണസുത്തം

൬൦൯. സാവത്ഥിനിദാനം. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ വച്ഛഗോത്തോ പരിബ്ബാജകോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘കോ നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, ഹേതു, കോ പച്ചയോ, യാനിമാനി അനേകവിഹിതാനി ദിട്ഠിഗതാനി ലോകേ ഉപ്പജ്ജന്തി – സസ്സതോ ലോകോതി വാ, അസസ്സതോ ലോകോതി വാ…പേ… നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി വാ’’തി? ‘‘സഞ്ഞായ ഖോ, വച്ഛ, അഞ്ഞാണാ, സഞ്ഞാസമുദയേ അഞ്ഞാണാ, സഞ്ഞാനിരോധേ അഞ്ഞാണാ, സഞ്ഞാനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ അഞ്ഞാണാ; ഏവമിമാനി അനേകവിഹിതാനി ദിട്ഠിഗതാനി ലോകേ ഉപ്പജ്ജന്തി – സസ്സതോ ലോകോതി വാ, അസസ്സതോ ലോകോതി വാ…പേ… നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി വാതി. അയം ഖോ, വച്ഛ, ഹേതു, അയം പച്ചയോ, യാനിമാനി അനേകവിഹിതാനി ദിട്ഠിഗതാനി ലോകേ ഉപ്പജ്ജന്തി – സസ്സതോ ലോകോതി വാ, അസസ്സതോ ലോകോതി വാ…പേ… നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി വാ’’തി. തതിയം.

൪. സങ്ഖാരഅഞ്ഞാണസുത്തം

൬൧൦. സാവത്ഥിനിദാനം. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ വച്ഛഗോത്തോ പരിബ്ബാജകോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘കോ നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, ഹേതു, കോ പച്ചയോ, യാനിമാനി അനേകവിഹിതാനി ദിട്ഠിഗതാനി ലോകേ ഉപ്പജ്ജന്തി – സസ്സതോ ലോകോതി വാ, അസസ്സതോ ലോകോതി വാ…പേ… നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി വാ’’തി? ‘‘സങ്ഖാരേസു ഖോ, വച്ഛ, അഞ്ഞാണാ, സങ്ഖാരസമുദയേ അഞ്ഞാണാ, സങ്ഖാരനിരോധേ അഞ്ഞാണാ, സങ്ഖാരനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ അഞ്ഞാണാ; ഏവമിമാനി അനേകവിഹിതാനി ദിട്ഠിഗതാനി ലോകേ ഉപ്പജ്ജന്തി – സസ്സതോ ലോകോതി വാ, അസസ്സതോ ലോകോതി വാ…പേ… നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി വാതി. അയം ഖോ, വച്ഛ, ഹേതു, അയം പച്ചയോ, യാനിമാനി അനേകവിഹിതാനി ദിട്ഠിഗതാനി ലോകേ ഉപ്പജ്ജന്തി – സസ്സതോ ലോകോതി വാ, അസസ്സതോ ലോകോതി വാ…പേ… നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി വാ’’തി. ചതുത്ഥം.

൫. വിഞ്ഞാണഅഞ്ഞാണസുത്തം

൬൧൧. സാവത്ഥിനിദാനം. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ വച്ഛഗോത്തോ പരിബ്ബാജകോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘കോ നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, ഹേതു, കോ പച്ചയോ, യാനിമാനി അനേകവിഹിതാനി ദിട്ഠിഗതാനി ലോകേ ഉപ്പജ്ജന്തി – സസ്സതോ ലോകോതി വാ, അസസ്സതോ ലോകോതി വാ …പേ… നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി വാ’’തി? ‘‘വിഞ്ഞാണേ ഖോ, വച്ഛ, അഞ്ഞാണാ, വിഞ്ഞാണസമുദയേ അഞ്ഞാണാ, വിഞ്ഞാണനിരോധേ അഞ്ഞാണാ, വിഞ്ഞാണനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ അഞ്ഞാണാ; ഏവമിമാനി അനേകവിഹിതാനി ദിട്ഠിഗതാനി ലോകേ ഉപ്പജ്ജന്തി – സസ്സതോ ലോകോതി വാ, അസസ്സതോ ലോകോതി വാ…പേ… നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി വാതി. അയം ഖോ, വച്ഛ, ഹേതു, അയം പച്ചയോ, യാനിമാനി അനേകവിഹിതാനി ദിട്ഠിഗതാനി ലോകേ ഉപ്പജ്ജന്തി – സസ്സതോ ലോകോതി വാ, അസസ്സതോ ലോകോതി വാ…പേ… നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി വാ’’തി. പഞ്ചമം.

൬-൧൦. രൂപഅദസ്സനാദിസുത്തപഞ്ചകം

൬൧൨-൬൧൬. സാവത്ഥിനിദാനം. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ വച്ഛഗോത്തോ പരിബ്ബാജകോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘കോ നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, ഹേതു, കോ പച്ചയോ, യാനിമാനി അനേകവിഹിതാനി ദിട്ഠിഗതാനി ലോകേ ഉപ്പജ്ജന്തി – സസ്സതോ ലോകോതി വാ, അസസ്സതോ ലോകോതി വാ…പേ… നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി വാ’’തി? രൂപേ ഖോ, വച്ഛ, അദസ്സനാ…പേ… രൂപനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ അദസ്സനാ…പേ… വേദനായ … സഞ്ഞായ … സങ്ഖാരേസു ഖോ, വച്ഛ, അദസ്സനാ…പേ… വിഞ്ഞാണേ ഖോ, വച്ഛ, അദസ്സനാ…പേ… വിഞ്ഞാണനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ അദസ്സനാ…പേ…. ദസമം.

൧൧-൧൫. രൂപഅനഭിസമയാദിസുത്തപഞ്ചകം

൬൧൭-൬൨൧. സാവത്ഥിനിദാനം. രൂപേ ഖോ, വച്ഛ, അനഭിസമയാ…പേ… രൂപനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ അനഭിസമയാ…പേ….

സാവത്ഥിനിദാനം. വേദനായ ഖോ, വച്ഛ, അനഭിസമയാ…പേ….

സാവത്ഥിനിദാനം. സഞ്ഞായ ഖോ, വച്ഛ, അനഭിസമയാ…പേ….

സാവത്ഥിനിദാനം. സങ്ഖാരേസു ഖോ, വച്ഛ, അനഭിസമയാ…പേ….

സാവത്ഥിനിദാനം. വിഞ്ഞാണേ ഖോ, വച്ഛ, അനഭിസമയാ…പേ…. പന്നരസമം.

൧൬-൨൦. രൂപഅനനുബോധാദിസുത്തപഞ്ചകം

൬൨൨-൬൨൬. സാവത്ഥിനിദാനം. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ വച്ഛഗോത്തോ പരിബ്ബാജകോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – കോ നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, ഹേതു, കോ പച്ചയോ…പേ… രൂപേ ഖോ, വച്ഛ, അനനുബോധാ…പേ… രൂപനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ അനനുബോധാ…പേ….

സാവത്ഥിനിദാനം. വേദനായ ഖോ, വച്ഛ…പേ….

സാവത്ഥിനിദാനം. സഞ്ഞായ ഖോ, വച്ഛ…പേ….

സാവത്ഥിനിദാനം. സങ്ഖാരേസു ഖോ, വച്ഛ…പേ….

സാവത്ഥിനിദാനം. വിഞ്ഞാണേ ഖോ, വച്ഛ അനനുബോധാ…പേ… വിഞ്ഞാണനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ അനനുബോധാ. വീസതിമം.

൨൧-൨൫. രൂപഅപ്പടിവേധാദിസുത്തപഞ്ചകം

൬൨൭-൬൩൧. സാവത്ഥിനിദാനം. കോ നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, ഹേതു, കോ പച്ചയോ…പേ…. രൂപേ ഖോ, വച്ഛ, അപ്പടിവേധാ…പേ… വിഞ്ഞാണേ ഖോ, വച്ഛ, അപ്പടിവേധാ…പേ…. പഞ്ചവീസതിമം.

൨൬-൩൦. രൂപഅസല്ലക്ഖണാദിസുത്തപഞ്ചകം

൬൩൨-൬൩൬. സാവത്ഥിനിദാനം. രൂപേ ഖോ, വച്ഛ, അസല്ലക്ഖണാ…പേ… വിഞ്ഞാണേ ഖോ, വച്ഛ, അസല്ലക്ഖണാ…പേ…. തിംസതിമം.

൩൧-൩൫. രൂപഅനുപലക്ഖണാദിസുത്തപഞ്ചകം

൬൩൭-൬൪൧. സാവത്ഥിനിദാനം. രൂപേ ഖോ, വച്ഛ, അനുപലക്ഖണാ…പേ… വിഞ്ഞാണേ ഖോ, വച്ഛ, അനുപലക്ഖണാ…പേ…. പഞ്ചതിംസതിമം.

൩൬-൪൦. രൂപഅപ്പച്ചുപലക്ഖണാദിസുത്തപഞ്ചകം

൬൪൨-൬൪൬. സാവത്ഥിനിദാനം. രൂപേ ഖോ, വച്ഛ, അപ്പച്ചുപലക്ഖണാ…പേ… വിഞ്ഞാണേ ഖോ, വച്ഛ, അപ്പച്ചുപലക്ഖണാ…പേ…. ചത്താലീസമം.

൪൧-൪൫. രൂപഅസമപേക്ഖണാദിസുത്തപഞ്ചകം

൬൪൭-൬൫൧. സാവത്ഥിനിദാനം. രൂപേ ഖോ, വച്ഛ, അസമപേക്ഖണാ…പേ… വിഞ്ഞാണേ ഖോ, വച്ഛ, അസമപേക്ഖണാ…പേ…. പഞ്ചചത്താലീസമം.

൪൬-൫൦. രൂപഅപ്പച്ചുപേക്ഖണാദിസുത്തപഞ്ചകം

൬൫൨-൬൫൬. സാവത്ഥിനിദാനം. രൂപേ ഖോ, വച്ഛ, അപ്പച്ചുപേക്ഖണാ…പേ… വിഞ്ഞാണേ ഖോ, വച്ഛ, അപ്പച്ചുപേക്ഖണാ…പേ…. പഞ്ഞാസമം.

൫൧-൫൪. രൂപഅപ്പച്ചക്ഖകമ്മാദിസുത്തചതുക്കം

൬൫൭-൬൬൦. സാവത്ഥിനിദാനം. അഥ ഖോ വച്ഛഗോത്തോ പരിബ്ബാജകോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവതാ സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ വച്ഛഗോത്തോ പരിബ്ബാജകോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘കോ നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, ഹേതു, കോ പച്ചയോ, യാനിമാനി അനേകവിഹിതാനി ദിട്ഠിഗതാനി ലോകേ ഉപ്പജ്ജന്തി – സസ്സതോ ലോകോതി വാ…പേ… നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി വാ’’തി? രൂപേ ഖോ, വച്ഛ, അപ്പച്ചക്ഖകമ്മാ, രൂപസമുദയേ അപ്പച്ചക്ഖകമ്മാ, രൂപനിരോധേ അപ്പച്ചക്ഖകമ്മാ, രൂപനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ അപ്പച്ചക്ഖകമ്മാ…പേ….

സാവത്ഥിനിദാനം. വേദനായ ഖോ, വച്ഛ, അപ്പച്ചക്ഖകമ്മാ…പേ… വേദനാനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ അപ്പച്ചക്ഖകമ്മാ…പേ….

സാവത്ഥിനിദാനം. സഞ്ഞായ ഖോ, വച്ഛ, അപ്പച്ചക്ഖകമ്മാ…പേ… സഞ്ഞാനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ അപ്പച്ചക്ഖകമ്മാ…പേ….

സാവത്ഥിനിദാനം. സങ്ഖാരേസു ഖോ, വച്ഛ, അപ്പച്ചക്ഖകമ്മാ…പേ… സങ്ഖാരനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ അപ്പച്ചക്ഖകമ്മാ…പേ…. ചതുപഞ്ഞാസമം.

൫൫. വിഞ്ഞാണഅപ്പച്ചക്ഖകമ്മസുത്തം

൬൬൧. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘വിഞ്ഞാണേ ഖോ, വച്ഛ, അപ്പച്ചക്ഖകമ്മാ, വിഞ്ഞാണസമുദയേ അപ്പച്ചക്ഖകമ്മാ, വിഞ്ഞാണനിരോധേ അപ്പച്ചക്ഖകമ്മാ, വിഞ്ഞാണനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ അപ്പച്ചക്ഖകമ്മാ; ഏവമിമാനി അനേകവിഹിതാനി ദിട്ഠിഗതാനി ലോകേ ഉപ്പജ്ജന്തി – സസ്സതോ ലോകോതി വാ, അസസ്സതോ ലോകോതി വാ…പേ… നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി വാതി. അയം ഖോ, വച്ഛ, ഹേതു, അയം പച്ചയോ, യാനിമാനി അനേകവിഹിതാനി ദിട്ഠിഗതാനി ലോകേ ഉപ്പജ്ജന്തി – സസ്സതോ ലോകോതി വാ, അസസ്സതോ ലോകോതി വാ, അന്തവാ ലോകോതി വാ, അനന്തവാ ലോകോതി വാ, തം ജീവം തം സരീരന്തി വാ, അഞ്ഞം ജീവം അഞ്ഞം സരീരന്തി വാ, ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി വാ, ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി വാ, ഹോതി ച ന ച ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി വാ, നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി വാ’’തി. പഞ്ചപഞ്ഞാസമം.

വച്ഛഗോത്തസംയുത്തം സമത്തം.