൫. നിവാപസുത്തം

൨൬൧. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തത്ര ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ഭിക്ഖവോ’’തി. ‘‘ഭദന്തേ’’തി തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, നേവാപികോ നിവാപം നിവപതി മിഗജാതാനം – ‘ഇമം മേ നിവാപം നിവുത്തം മിഗജാതാ പരിഭുഞ്ജന്താ ദീഘായുകാ വണ്ണവന്തോ ചിരം ദീഘമദ്ധാനം യാപേന്തൂ’തി. ഏവഞ്ച ഖോ, ഭിക്ഖവേ, നേവാപികോ നിവാപം നിവപതി മിഗജാതാനം – ‘ഇമം മേ നിവാപം നിവുത്തം മിഗജാതാ അനുപഖജ്ജ മുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജിസ്സന്തി, അനുപഖജ്ജ മുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജമാനാ മദം ആപജ്ജിസ്സന്തി, മത്താ സമാനാ പമാദം ആപജ്ജിസ്സന്തി, പമത്താ സമാനാ യഥാകാമകരണീയാ ഭവിസ്സന്തി ഇമസ്മിം നിവാപേ’തി.

൨൬൨. ‘‘തത്ര, ഭിക്ഖവേ, പഠമാ മിഗജാതാ അമും നിവാപം നിവുത്തം നേവാപികസ്സ അനുപഖജ്ജ മുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജിംസു, തേ തത്ഥ അനുപഖജ്ജ മുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജമാനാ മദം ആപജ്ജിംസു, മത്താ സമാനാ പമാദം ആപജ്ജിംസു, പമത്താ സമാനാ യഥാകാമകരണീയാ അഹേസും നേവാപികസ്സ അമുസ്മിം നിവാപേ. ഏവഞ്ഹി തേ, ഭിക്ഖവേ, പഠമാ മിഗജാതാ ന പരിമുച്ചിംസു നേവാപികസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ.

൨൬൩. ‘‘തത്ര, ഭിക്ഖവേ, ദുതിയാ മിഗജാതാ ഏവം സമചിന്തേസും – ‘യേ ഖോ തേ പഠമാ മിഗജാതാ അമും നിവാപം നിവുത്തം നേവാപികസ്സ അനുപഖജ്ജ മുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജിംസു. തേ തത്ഥ അനുപഖജ്ജ മുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജമാനാ മദം ആപജ്ജിംസു, മത്താ സമാനാ പമാദം ആപജ്ജിംസു, പമത്താ സമാനാ യഥാകാമകരണീയാ അഹേസും നേവാപികസ്സ അമുസ്മിം നിവാപേ. ഏവഞ്ഹി തേ പഠമാ മിഗജാതാ ന പരിമുച്ചിംസു നേവാപികസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ. യംനൂന മയം സബ്ബസോ നിവാപഭോജനാ പടിവിരമേയ്യാമ, ഭയഭോഗാ പടിവിരതാ അരഞ്ഞായതനാനി അജ്ഝോഗാഹേത്വാ വിഹരേയ്യാമാ’തി. തേ സബ്ബസോ നിവാപഭോജനാ പടിവിരമിംസു, ഭയഭോഗാ പടിവിരതാ അരഞ്ഞായതനാനി അജ്ഝോഗാഹേത്വാ വിഹരിംസു. തേസം ഗിമ്ഹാനം പച്ഛിമേ മാസേ, തിണോദകസങ്ഖയേ, അധിമത്തകസിമാനം പത്തോ കായോ ഹോതി. തേസം അധിമത്തകസിമാനം പത്തകായാനം ബലവീരിയം പരിഹായി. ബലവീരിയേ പരിഹീനേ തമേവ നിവാപം നിവുത്തം നേവാപികസ്സ പച്ചാഗമിംസു. തേ തത്ഥ അനുപഖജ്ജ മുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജിംസു. തേ തത്ഥ അനുപഖജ്ജ മുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജമാനാ മദം ആപജ്ജിംസു, മത്താ സമാനാ പമാദം ആപജ്ജിംസു, പമത്താ സമാനാ യഥാകാമകരണീയാ അഹേസും നേവാപികസ്സ അമുസ്മിം നിവാപേ. ഏവഞ്ഹി തേ, ഭിക്ഖവേ, ദുതിയാപി മിഗജാതാ ന പരിമുച്ചിംസു നേവാപികസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ.

൨൬൪. ‘‘തത്ര, ഭിക്ഖവേ, തതിയാ മിഗജാതാ ഏവം സമചിന്തേസും – ‘യേ ഖോ തേ പഠമാ മിഗജാതാ അമും നിവാപം നിവുത്തം നേവാപികസ്സ…പേ… ഏവഞ്ഹി തേ പഠമാ മിഗജാതാ ന പരിമുച്ചിംസു നേവാപികസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ. യേപി തേ ദുതിയാ മിഗജാതാ ഏവം സമചിന്തേസും – യേ ഖോ തേ പഠമാ മിഗജാതാ അമും നിവാപം നിവുത്തം നേവാപികസ്സ…പേ… ഏവഞ്ഹി തേ പഠമാ മിഗജാതാ ന പരിമുച്ചിംസു നേവാപികസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ. യംനൂന മയം സബ്ബസോ നിവാപഭോജനാ പടിവിരമേയ്യാമ, ഭയഭോഗാ പടിവിരതാ അരഞ്ഞായതനാനി അജ്ഝോഗാഹേത്വാ വിഹരേയ്യാമാതി. തേ സബ്ബസോ നിവാപഭോജനാ പടിവിരമിംസു, ഭയഭോഗാ പടിവിരതാ അരഞ്ഞായതനാനി അജ്ഝോഗാഹേത്വാ വിഹരിംസു. തേസം ഗിമ്ഹാനം പച്ഛിമേ മാസേ തിണോദകസങ്ഖയേ അധിമത്തകസിമാനം പത്തോ കായോ ഹോതി. തേസം അധിമത്തകസിമാനം പത്തകായാനം ബലവീരിയം പരിഹായി. ബലവീരിയേ പരിഹീനേ തമേവ നിവാപം നിവുത്തം നേവാപികസ്സ പച്ചാഗമിംസു. തേ തത്ഥ അനുപഖജ്ജ മുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജിംസു. തേ തത്ഥ അനുപഖജ്ജ മുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജമാനാ മദം ആപജ്ജിംസു, മത്താ സമാനാ പമാദം ആപജ്ജിംസു, പമത്താ സമാനാ യഥാകാമകരണീയാ അഹേസും നേവാപികസ്സ അമുസ്മിം നിവാപേ. ഏവഞ്ഹി തേ ദുതിയാപി മിഗജാതാ ന പരിമുച്ചിംസു നേവാപികസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ. യംനൂന മയം അമും നിവാപം നിവുത്തം നേവാപികസ്സ ഉപനിസ്സായ ആസയം കപ്പേയ്യാമ. തത്രാസയം കപ്പേത്വാ അമും നിവാപം നിവുത്തം നേവാപികസ്സ അനനുപഖജ്ജ അമുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജിസ്സാമ, അനനുപഖജ്ജ അമുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജമാനാ ന മദം ആപജ്ജിസ്സാമ, അമത്താ സമാനാ ന പമാദം ആപജ്ജിസ്സാമ, അപ്പമത്താ സമാനാ ന യഥാകാമകരണീയാ ഭവിസ്സാമ നേവാപികസ്സ അമുസ്മിം നിവാപേ’തി. തേ അമും നിവാപം നിവുത്തം നേവാപികസ്സ ഉപനിസ്സായ ആസയം കപ്പയിംസു. തത്രാസയം കപ്പേത്വാ അമും നിവാപം നിവുത്തം നേവാപികസ്സ അനനുപഖജ്ജ അമുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജിംസു, തേ തത്ഥ അനനുപഖജ്ജ അമുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജമാനാ ന മദം ആപജ്ജിംസു, അമത്താ സമാനാ ന പമാദം ആപജ്ജിംസു, അപ്പമത്താ സമാനാ ന യഥാകാമകരണീയാ അഹേസും നേവാപികസ്സ അമുസ്മിം നിവാപേ.

‘‘തത്ര, ഭിക്ഖവേ, നേവാപികസ്സ ച നേവാപികപരിസായ ച ഏതദഹോസി – ‘സഠാസ്സുനാമിമേ തതിയാ മിഗജാതാ കേതബിനോ, ഇദ്ധിമന്താസ്സുനാമിമേ തതിയാ മിഗജാതാ പരജനാ; ഇമഞ്ച നാമ നിവാപം നിവുത്തം പരിഭുഞ്ജന്തി, ന ച നേസം ജാനാമ ആഗതിം വാ ഗതിം വാ. യംനൂന മയം ഇമം നിവാപം നിവുത്തം മഹതീഹി ദണ്ഡവാകരാഹി [ദണ്ഡവാഗുരാഹി (സ്യാ.)] സമന്താ സപ്പദേസം അനുപരിവാരേയ്യാമ – അപ്പേവ നാമ തതിയാനം മിഗജാതാനം ആസയം പസ്സേയ്യാമ, യത്ഥ തേ ഗാഹം ഗച്ഛേയ്യു’ന്തി. തേ അമും നിവാപം നിവുത്തം മഹതീഹി ദണ്ഡവാകരാഹി സമന്താ സപ്പദേസം അനുപരിവാരേസും. അദ്ദസംസു ഖോ, ഭിക്ഖവേ, നേവാപികോ ച നേവാപികപരിസാ ച തതിയാനം മിഗജാതാനം ആസയം, യത്ഥ തേ ഗാഹം അഗമംസു. ഏവഞ്ഹി തേ, ഭിക്ഖവേ, തതിയാപി മിഗജാതാ ന പരിമുച്ചിംസു നേവാപികസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ.

൨൬൫. ‘‘തത്ര, ഭിക്ഖവേ, ചതുത്ഥാ മിഗജാതാ ഏവം സമചിന്തേസും – ‘യേ ഖോ തേ പഠമാ മിഗജാതാ…പേ… ഏവഞ്ഹി തേ പഠമാ മിഗജാതാ ന പരിമുച്ചിംസു നേവാപികസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ. യേപി തേ ദുതിയാ മിഗജാതാ ഏവം സമചിന്തേസും ‘യേ ഖോ തേ പഠമാ മിഗജാതാ…പേ… ഏവഞ്ഹി തേ പഠമാ മിഗജാതാ ന പരിമുച്ചിംസു നേവാപികസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ. യംനൂന മയം സബ്ബസോ നിവാപഭോജനാ പടിവിരമേയ്യാമ, ഭയഭോഗാ പടിവിരതാ അരഞ്ഞായതനാനി അജ്ഝോഗാഹേത്വാ വിഹരേയ്യാമാ’തി. തേ സബ്ബസോ നിവാപഭോജനാ പടിവിരമിംസു…പേ… ഏവഞ്ഹി തേ ദുതിയാപി മിഗജാതാ ന പരിമുച്ചിംസു നേവാപികസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ. യേപി തേ തതിയാ മിഗജാതാ ഏവം സമചിന്തേസും ‘യേ ഖോ തേ പഠമാ മിഗജാതാ…പേ… ഏവഞ്ഹി തേ പഠമാ മിഗജാതാ ന പരിമുച്ചിംസു നേവാപികസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ. യേപി തേ ദുതിയാ മിഗജാതാ ഏവം സമചിന്തേസും ‘യേ ഖോ തേ പഠമാ മിഗജാതാ…പേ… ഏവഞ്ഹി തേ പഠമാ മിഗജാതാ ന പരിമുച്ചിംസു നേവാപികസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ. യംനൂന മയം സബ്ബസോ നിവാപഭോജനാ പടിവിരമേയ്യാമ, ഭയഭോഗാ പടിവിരതാ അരഞ്ഞായതനാനി അജ്ഝോഗാഹേത്വാ വിഹരേയ്യാമാ’തി. തേ സബ്ബസോ നിവാപഭോജനാ പടിവിരമിംസു…പേ… ഏവഞ്ഹി തേ ദുതിയാപി മിഗജാതാ ന പരിമുച്ചിംസു നേവാപികസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ. യംനൂന മയം അമും നിവാപം നിവുത്തം നേവാപികസ്സ ഉപനിസ്സായ ആസയം കപ്പേയ്യാമ, തത്രാസയം കപ്പേത്വാ അമും നിവാപം നിവുത്തം നേവാപികസ്സ അനനുപഖജ്ജ അമുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജിസ്സാമ, അനനുപഖജ്ജ അമുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജമാനാ ന മദം ആപജ്ജിസ്സാമ, അമത്താ സമാനാ ന പമാദം ആപജ്ജിസ്സാമ, അപ്പമത്താ സമാനാ ന യഥാകാമകരണീയാ ഭവിസ്സാമ നേവാപികസ്സ അമുസ്മിം നിവാപേ’തി. തേ അമും നിവാപം നിവുത്തം നേവാപികസ്സ ഉപനിസ്സായ ആസയം കപ്പയിംസു, തത്രാസയം കപ്പേത്വാ അമും നിവാപം നിവുത്തം നേവാപികസ്സ അനനുപഖജ്ജ അമുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജിംസു, തേ തത്ഥ അനനുപഖജ്ജ അമുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജമാനാ ന മദം ആപജ്ജിംസു, അമത്താ സമാനാ ന പമാദം ആപജ്ജിംസു, അപ്പമത്താ സമാനാ ന യഥാകാമകരണീയാ അഹേസും നേവാപികസ്സ അമുസ്മിം നിവാപേ.

‘‘തത്ര നേവാപികസ്സ ച നേവാപികപരിസായ ച ഏതദഹോസി – ‘സഠാസ്സുനാമിമേ തതിയാ മിഗജാതാ കേതബിനോ, ഇദ്ധിമന്താസ്സുനാമിമേ തതിയാ മിഗജാതാ പരജനാ, ഇമഞ്ച നാമ നിവാപം നിവുത്തം പരിഭുഞ്ജന്തി. ന ച നേസം ജാനാമ ആഗതിം വാ ഗതിം വാ. യംനൂന മയം ഇമം നിവാപം നിവുത്തം മഹതീതി ദണ്ഡവാകരാഹി സമന്താ സപ്പദേസം അനുപരിവാരേയ്യാമ, അപ്പേവ നാമ തതിയാനം മിഗജാതാനം ആസയം പസ്സേയ്യാമ, യത്ഥ തേ ഗാഹം ഗച്ഛേയ്യു’ന്തി. തേ അമും നിവാപം നിവുത്തം മഹതീതി ദണ്ഡവാകരാഹി സമന്താ സപ്പദേസം അനുപരിവാരേസും. അദ്ദസംസു ഖോ നേവാപികോ ച നേവാപികപരിസാ ച തതിയാനം മിഗജാതാനം ആസയം, യത്ഥ തേ ഗാഹം അഗമംസു. ഏവഞ്ഹി തേ തതിയാപി മിഗജാതാ ന പരിമുച്ചിംസു നേവാപികസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ. യംനൂന മയം യത്ഥ അഗതി നേവാപികസ്സ ച നേവാപികപരിസായ ച തത്രാസയം കപ്പേയ്യാമ, തത്രാസയം കപ്പേത്വാ അമും നിവാപം നിവുത്തം നേവാപികസ്സ അനനുപഖജ്ജ അമുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജിസ്സാമ, അനനുപഖജ്ജ അമുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജമാനാ ന മദം ആപജ്ജിസ്സാമ, അമത്താ സമാനാ ന പമാദം ആപജ്ജിസ്സാമ, അപ്പമത്താ സമാനാ ന യഥാകാമകരണീയാ ഭവിസ്സാമ നേവാപികസ്സ അമുസ്മിം നിവാപേ’തി. തേ യത്ഥ അഗതി നേവാപികസ്സ ച നേവാപികപരിസായ ച തത്രാസയം കപ്പയിംസു. തത്രാസയം കപ്പേത്വാ അമും നിവാപം നിവുത്തം നേവാപികസ്സ അനനുപഖജ്ജ അമുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജിംസു, തേ തത്ഥ അനനുപഖജ്ജ അമുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജമാനാ ന മദം ആപജ്ജിംസു, അമത്താ സമാനാ ന പമാദം ആപജ്ജിംസു, അപ്പമത്താ സമാനാ ന യഥാകാമകരണീയാ അഹേസും നേവാപികസ്സ അമുസ്മിം നിവാപേ.

‘‘തത്ര, ഭിക്ഖവേ, നേവാപികസ്സ ച നേവാപികപരിസായ ച ഏതദഹോസി – ‘സഠാസ്സുനാമിമേ ചതുത്ഥാ മിഗജാതാ കേതബിനോ, ഇദ്ധിമന്താസ്സുനാമിമേ ചതുത്ഥാ മിഗജാതാ പരജനാ. ഇമഞ്ച നാമ നിവാപം നിവുത്തം പരിഭുഞ്ജന്തി, ന ച നേസം ജാനാമ ആഗതിം വാ ഗതിം വാ. യംനൂന മയം ഇമം നിവാപം നിവുത്തം മഹതീഹി ദണ്ഡവാകരാഹി സമന്താ സപ്പദേസം അനുപരിവാരേയ്യാമ, അപ്പേവ നാമ ചതുത്ഥാനം മിഗജാതാനം ആസയം പസ്സേയ്യാമ യത്ഥ തേ ഗാഹം ഗച്ഛേയ്യു’ന്തി. തേ അമും നിവാപം നിവുത്തം മഹതീഹി ദണ്ഡവാകരാഹി സമന്താ സപ്പദേസം അനുപരിവാരേസും. നേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അദ്ദസംസു നേവാപികോ ച നേവാപികപരിസാ ച ചതുത്ഥാനം മിഗജാതാനം ആസയം, യത്ഥ തേ ഗാഹം ഗച്ഛേയ്യും. തത്ര, ഭിക്ഖവേ, നേവാപികസ്സ ച നേവാപികപരിസായ ച ഏതദഹോസി – ‘സചേ ഖോ മയം ചതുത്ഥേ മിഗജാതേ ഘട്ടേസ്സാമ, തേ ഘട്ടിതാ അഞ്ഞേ ഘട്ടിസ്സന്തി തേ ഘട്ടിതാ അഞ്ഞേ ഘട്ടിസ്സന്തി. ഏവം ഇമം നിവാപം നിവുത്തം സബ്ബസോ മിഗജാതാ പരിമുഞ്ചിസ്സന്തി. യംനൂന മയം ചതുത്ഥേ മിഗജാതേ അജ്ഝുപേക്ഖേയ്യാമാ’തി. അജ്ഝുപേക്ഖിംസു ഖോ, ഭിക്ഖവേ, നേവാപികോ ച നേവാപികപരിസാ ച ചതുത്ഥേ മിഗജാതേ. ഏവഞ്ഹി തേ, ഭിക്ഖവേ, ചതുത്ഥാ മിഗജാതാ പരിമുച്ചിംസു നേവാപികസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ.

൨൬൬. ‘‘ഉപമാ ഖോ മേ അയം, ഭിക്ഖവേ, കതാ അത്ഥസ്സ വിഞ്ഞാപനായ. അയം ചേവേത്ഥ അത്ഥോ – നിവാപോതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചന്നേതം കാമഗുണാനം അധിവചനം. നേവാപികോതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, മാരസ്സേതം പാപിമതോ അധിവചനം. നേവാപികപരിസാതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, മാരപരിസായേതം അധിവചനം. മിഗജാതാതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സമണബ്രാഹ്മണാനമേതം അധിവചനം.

൨൬൭. ‘‘തത്ര, ഭിക്ഖവേ, പഠമാ സമണബ്രാഹ്മണാ അമും നിവാപം നിവുത്തം മാരസ്സ അമൂനി ച ലോകാമിസാനി അനുപഖജ്ജ മുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജിംസു. തേ തത്ഥ അനുപഖജ്ജ മുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജമാനാ മദം ആപജ്ജിംസു, മത്താ സമാനാ പമാദം ആപജ്ജിംസു, പമത്താ സമാനാ യഥാകാമകരണീയാ അഹേസും മാരസ്സ അമുസ്മിം നിവാപേ അമുസ്മിഞ്ച ലോകാമിസേ. ഏവഞ്ഹി തേ, ഭിക്ഖവേ, പഠമാ സമണബ്രാഹ്മണാ ന പരിമുച്ചിംസു മാരസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ. സേയ്യഥാപി തേ, ഭിക്ഖവേ, പഠമാ മിഗജാതാ തഥൂപമേ അഹം ഇമേ പഠമേ സമണബ്രാഹ്മണേ വദാമി.

൨൬൮. ‘‘തത്ര, ഭിക്ഖവേ, ദുതിയാ സമണബ്രാഹ്മണാ ഏവം സമചിന്തേസും – ‘യേ ഖോ തേ പഠമാ സമണബ്രാഹ്മണാ അമും നിവാപം നിവുത്തം മാരസ്സ അമൂനി ച ലോകാമിസാനി അനുപഖജ്ജ മുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജിംസു. തേ തത്ഥ അനുപഖജ്ജ മുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജമാനാ മദം ആപജ്ജിംസു, മത്താ സമാനാ പമാദം ആപജ്ജിംസു, പമത്താ സമാനാ യഥാകാമകരണീയാ അഹേസും മാരസ്സ അമുസ്മിം നിവാപേ അമുസ്മിഞ്ച ലോകാമിസേ. ഏവഞ്ഹി തേ പഠമാ സമണബ്രാഹ്മണാ ന പരിമുച്ചിംസു മാരസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ. യംനൂന മയം സബ്ബസോ നിവാപഭോജനാ ലോകാമിസാ പടിവിരമേയ്യാമ, ഭയഭോഗാ പടിവിരതാ അരഞ്ഞായതനാനി അജ്ഝോഗാഹേത്വാ വിഹരേയ്യാമാ’തി. തേ സബ്ബസോ നിവാപഭോജനാ ലോകാമിസാ പടിവിരമിംസു, ഭയഭോഗാ പടിവിരതാ അരഞ്ഞായതനാനി അജ്ഝോഗാഹേത്വാ വിഹരേയ്യാമാതി. തേ സബ്ബസോ നിവാപഭോജനാ ലോകാമിസാ പടിവിരമിംസു, ഭയഭോഗാ പടിവിരതാ അരഞ്ഞായതനാനി അജ്ഝോഗാഹേത്വാ വിഹരിംസു. തേ തത്ഥ സാകഭക്ഖാപി അഹേസും, സാമാകഭക്ഖാപി അഹേസും, നീവാരഭക്ഖാപി അഹേസും, ദദ്ദുലഭക്ഖാപി അഹേസും, ഹടഭക്ഖാപി അഹേസും, കണഭക്ഖാപി അഹേസും, ആചാമഭക്ഖാപി അഹേസും, പിഞ്ഞാകഭക്ഖാപി അഹേസും, തിണഭക്ഖാപി അഹേസും, ഗോമയഭക്ഖാപി അഹേസും, വനമൂലഫലാഹാരാ യാപേസും പവത്തഫലഭോജീ.

‘‘തേസം ഗിമ്ഹാനം പച്ഛിമേ മാസേ, തിണോദകസങ്ഖയേ, അധിമത്തകസിമാനം പത്തോ കായോ ഹോതി. തേസം അധിമത്തകസിമാനം പത്തകായാനം ബലവീരിയം പരിഹായി. ബലവീരിയേ പരിഹീനേ ചേതോവിമുത്തി പരിഹായി. ചേതോവിമുത്തിയാ പരിഹീനായ തമേവ നിവാപം നിവുത്തം മാരസ്സ പച്ചാഗമിംസു താനി ച ലോകാമിസാനി. തേ തത്ഥ അനുപഖജ്ജ മുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജിംസു. തേ തത്ഥ അനുപഖജ്ജ മുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജമാനാ മദം ആപജ്ജിംസു, മത്താ സമാനാ പമാദം ആപജ്ജിംസു, പമത്താ സമാനാ യഥാകാമകരണീയാ അഹേസും മാരസ്സ അമുസ്മിം നിവാപേ അമുസ്മിഞ്ച ലോകാമിസേ. ഏവഞ്ഹി തേ, ഭിക്ഖവേ, ദുതിയാപി സമണബ്രാഹ്മണാ ന പരിമുച്ചിംസു മാരസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ. സേയ്യഥാപി തേ, ഭിക്ഖവേ, ദുതിയാ മിഗജാതാ തഥൂപമേ അഹം ഇമേ ദുതിയേ സമണബ്രാഹ്മണേ വദാമി.

൨൬൯. ‘‘തത്ര, ഭിക്ഖവേ, തതിയാ സമണബ്രാഹ്മണാ ഏവം സമചിന്തേസും – ‘യേ ഖോ തേ പഠമാ സമണബ്രാഹ്മണാ അമും നിവാപം നിവുത്തം മാരസ്സ അമൂനി ച ലോകാമിസാനി…പേ…. ഏവഞ്ഹി തേ പഠമാ സമണബ്രാഹ്മണാ ന പരിമുച്ചിംസു മാരസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ. യേപി തേ ദുതിയാ സമണബ്രാഹ്മണാ ഏവം സമചിന്തേസും – ‘യേ ഖോ തേ പഠമാ സമണബ്രാഹ്മണാ അമും നിവാപം നിവുത്തം മാരസ്സ അമൂനി ച ലോകാമിസാനി…പേ…. ഏവഞ്ഹി തേ പഠമാ സമണബ്രാഹ്മണാ ന പരിമുച്ചിംസു മാരസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ. യംനൂന മയം സബ്ബസോ നിവാപഭോജനാ ലോകാമിസാ പടിവിരമേയ്യാമ, ഭയഭോഗാ പടിവിരതാ അരഞ്ഞായതനാനി അജ്ഝോഗാഹേത്വാ വിഹരേയ്യാമാ’തി. തേ സബ്ബസോ നിവാപഭോജനാ ലോകാമിസാ പടിവിരമിംസു. ഭയഭോഗാ പടിവിരതാ അരഞ്ഞായതനാനി അജ്ഝോഗാഹേത്വാ വിഹരിംസു. തേ തത്ഥ സാകഭക്ഖാപി അഹേസും…പേ… പവത്തഫലഭോജീ. തേസം ഗിമ്ഹാനം പച്ഛിമേ മാസേ തിണോദകസങ്ഖയേ അധിമത്തകസിമാനം പത്തോ കായോ ഹോതി. തേസം അധിമത്തകസിമാനം പത്തകായാനം ബലവീരിയം പരിഹായി, ബലവീരിയേ പരിഹീനേ ചേതോവിമുത്തി പരിഹായി, ചേതോവിമുത്തിയാ പരിഹീനായ തമേവ നിവാപം നിവുത്തം മാരസ്സ പച്ചാഗമിംസു താനി ച ലോകാമിസാനി. തേ തത്ഥ അനുപഖജ്ജ മുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജിംസു. തേ തത്ഥ അനുപഖജ്ജ മുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജമാനാ മദം ആപജ്ജിംസു, മത്താ സമാനാ പമാദം ആപജ്ജിംസു, പമത്താ സമാനാ യഥാകാമകരണീയാ അഹേസും മാരസ്സ അമുസ്മിം നിവാപേ അമുസ്മിഞ്ച ലോകാമിസേ. ഏവഞ്ഹി തേ ദുതിയാപി സമണബ്രാഹ്മണാ ന പരിമുച്ചിംസു മാരസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ. യംനൂന മയം അമും നിവാപം നിവുത്തം മാരസ്സ അമൂനി ച ലോകാമിസാനി ഉപനിസ്സായ ആസയം കപ്പേയ്യാമ, തത്രാസയം കപ്പേത്വാ അമും നിവാപം നിവുത്തം മാരസ്സ അമൂനി ച ലോകാമിസാനി അനനുപഖജ്ജ അമുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജിസ്സാമ, അനനുപഖജ്ജ അമുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജമാനാ ന മദം ആപജ്ജിസ്സാമ, അമത്താ സമാനാ ന പമാദം ആപജ്ജിസ്സാമ, അപ്പമത്താ സമാനാ ന യഥാകാമകരണീയാ ഭവിസ്സാമ മാരസ്സ അമുസ്മിം നിവാപേ അമുസ്മിഞ്ച ലോകാമിസേ’’തി.

‘‘തേ അമും നിവാപം നിവുത്തം മാരസ്സ അമൂനി ച ലോകാമിസാനി ഉപനിസ്സായ ആസയം കപ്പയിംസു. തത്രാസയം കപ്പേത്വാ അമും നിവാപം നിവുത്തം മാരസ്സ അമൂനി ച ലോകാമിസാനി അനനുപഖജ്ജ അമുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജിംസു. തേ തത്ഥ അനനുപഖജ്ജ അമുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജമാനാ ന മദം ആപജ്ജിംസു, അമത്താ സമാനാ ന പമാദം ആപജ്ജിംസു, അപ്പമത്താ സമാനാ ന യഥാകാമകരണീയാ അഹേസും മാരസ്സ അമുസ്മിം നിവാപേ അമുസ്മിഞ്ച ലോകാമിസേ. അപി ച ഖോ ഏവംദിട്ഠികാ അഹേസും – സസ്സതോ ലോകോ ഇതിപി, അസസ്സതോ ലോകോ ഇതിപി; അന്തവാ ലോകോ ഇതിപി, അനന്തവാ ലോകോ ഇതിപി; തം ജീവം തം സരീരം ഇതിപി, അഞ്ഞം ജീവം അഞ്ഞം സരീരം ഇതിപി; ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ ഇതിപി, ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ ഇതിപി, ഹോതി ച ന ച ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ ഇതിപി, നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ ഇതിപി. ഏവഞ്ഹി തേ, ഭിക്ഖവേ, തതിയാപി സമണബ്രാഹ്മണാ ന പരിമുച്ചിംസു മാരസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ. സേയ്യഥാപി തേ, ഭിക്ഖവേ, തതിയാ മിഗജാതാ തഥൂപമേ അഹം ഇമേ തതിയേ സമണബ്രാഹ്മണേ വദാമി.

൨൭൦. ‘‘തത്ര, ഭിക്ഖവേ, ചതുത്ഥാ സമണബ്രാഹ്മണാ ഏവം സമചിന്തേസും – ‘യേ ഖോ തേ പഠമാ സമണബ്രാഹ്മണാ അമും നിവാപം നിവുത്തം മാരസ്സ…പേ…. ഏവഞ്ഹി തേ പഠമാ സമണബ്രാഹ്മണാ ന പരിമുച്ചിംസു മാരസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ. യേപി തേ ദുതിയാ സമണബ്രാഹ്മണാ ഏവം സമചിന്തേസും – ‘യേ ഖോ തേ പഠമാ സമണബ്രാഹ്മണാ…പേ…. ഏവഞ്ഹി തേ പഠമാ സമണബ്രാഹ്മണാ ന പരിമുച്ചിംസു മാരസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ. യംനൂന മയം സബ്ബസോ നിവാപഭോജനാ ലോകാമിസാ പടിവിരമേയ്യാമ ഭയഭോഗാ പടിവിരതാ അരഞ്ഞായതനാനി അജ്ഝോഗാഹേത്വാ വിഹരേയ്യാമാ’തി. തേ സബ്ബസോ നിവാപഭോജനാ ലോകാമിസാ പടിവിരമിംസു…പേ…. ഏവഞ്ഹി തേ ദുതിയാപി സമണബ്രാഹ്മണാ ന പരിമുച്ചിംസു മാരസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ. യേപി തേ തതിയാ സമണബ്രാഹ്മണാ ഏവം സമചിന്തേസും യേ ഖോ തേ പഠമാ സമണബ്രാഹ്മണാ …പേ…. ഏവഞ്ഹി തേ പഠമാ സമണബ്രാഹ്മണാ ന പരിമുച്ചിംസു മാരസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ. യേപി തേ ദുതിയാ സമണബ്രാഹ്മണാ ഏവം സമചിന്തേസും യേ ഖോ തേ പഠമാ സമണബ്രാഹ്മണാ…പേ…. ഏവഞ്ഹി തേ പഠമാ സമണബ്രാഹ്മണാ ന പരിമുച്ചിംസു മാരസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ. യംനൂന മയം സബ്ബസോ നിവാപഭോജനാ ലോകാമിസാ പടിവിരമേയ്യാമ, ഭയഭോഗാ പടിവിരതാ അരഞ്ഞായതനാനി അജ്ഝോഗാഹേത്വാ വിഹരേയ്യാമാ’തി. തേ സബ്ബസോ നിവാപഭോജനാ ലോകാമിസാ പടിവിരമിംസു…പേ…. ഏവഞ്ഹി തേ ദുതിയാപി സമണബ്രാഹ്മണാ ന പരിമുച്ചിംസു മാരസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ. യംനൂന മയം അമും നിവാപം നിവുത്തം മാരസ്സ അമൂനി ച ലോകാമിസാനി ഉപനിസ്സായ ആസയം കപ്പേയ്യാമ. തത്രാസയം കപ്പേത്വാ അമും നിവാപം നിവുത്തം മാരസ്സ അമൂനി ച ലോകാമിസാനി അനനുപഖജ്ജ അമുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജിസ്സാമ, അനനുപഖജ്ജ അമുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജമാനാ ന മദം ആപജ്ജിസ്സാമ, അമത്താ സമാനാ ന പമാദം ആപജ്ജിസ്സാമ, അപ്പമത്താ സമാനാ ന യഥാകാമകരണീയാ ഭവിസ്സാമ മാരസ്സ അമുസ്മിം നിവാപേ അമുസ്മിഞ്ച ലോകാമിസേതി.

‘‘തേ അമും നിവാപം നിവുത്തം മാരസ്സ അമൂനി ച ലോകാമിസാനി ഉപനിസ്സായ ആസയം കപ്പയിംസു. തത്രാസയം കപ്പേത്വാ അമും നിവാപം നിവുത്തം മാരസ്സ അമൂനി ച ലോകാമിസാനി അനനുപഖജ്ജ അമുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജിംസു. തേ തത്ഥ അനനുപഖജ്ജ അമുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജമാനാ ന മദം ആപജ്ജിംസു. അമത്താ സമാനാ ന പമാദം ആപജ്ജിംസു. അപ്പമത്താ സമാനാ ന യഥാകാമകരണീയാ അഹേസും മാരസ്സ അമുസ്മിം നിവാപേ അമുസ്മിഞ്ച ലോകാമിസേ. അപി ച ഖോ ഏവംദിട്ഠികാ അഹേസും സസ്സതോ ലോകോ ഇതിപി…പേ… നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ ഇതിപി. ഏവഞ്ഹി തേ തതിയാപി സമണബ്രാഹ്മണാ ന പരിമുച്ചിംസു മാരസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ. യംനൂന മയം യത്ഥ അഗതി മാരസ്സ ച മാരപരിസായ ച തത്രാസയം കപ്പേയാമ. തത്രാസയം കപ്പേത്വാ അമും നിവാപം നിവുത്തം മാരസ്സ അമൂനി ച ലോകാമിസാനി അനനുപഖജ്ജ അമുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജിസ്സാമ, അനനുപഖജ്ജ അമുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജമാനാ ന മദം ആപജ്ജിസ്സാമ, അമത്താ സമാനാ ന പമാദം ആപജ്ജിസ്സാമ, അപ്പമത്താ സമാനാ ന യഥാകാമകരണീയാ ഭവിസ്സാമ മാരസ്സ അമുസ്മിം നിവാപേ അമുസ്മിഞ്ച ലോകാമിസേതി.

‘‘തേ യത്ഥ അഗതി മാരസ്സ ച മാരപരിസായ ച തത്രാസയം കപ്പയിംസു. തത്രാസയം കപ്പേത്വാ അമും നിവാപം നിവുത്തം മാരസ്സ അമൂനി ച ലോകാമിസാനി അനനുപഖജ്ജ അമുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജിംസു, തേ തത്ഥ അനനുപഖജ്ജ അമുച്ഛിതാ ഭോജനാനി ഭുഞ്ജമാനാ ന മദം ആപജ്ജിംസു, അമത്താ സമാനാ ന പമാദം ആപജ്ജിംസു, അപ്പമത്താ സമാനാ ന യഥാകാമകരണീയാ അഹേസും മാരസ്സ അമുസ്മിം നിവാപേ അമുസ്മിഞ്ച ലോകാമിസേ. ഏവഞ്ഹി തേ, ഭിക്ഖവേ, ചതുത്ഥാ സമണബ്രാഹ്മണാ പരിമുച്ചിംസു മാരസ്സ ഇദ്ധാനുഭാവാ. സേയ്യഥാപി തേ, ഭിക്ഖവേ, ചതുത്ഥാ മിഗജാതാ തഥൂപമേ അഹം ഇമേ ചതുത്ഥേ സമണബ്രാഹ്മണേ വദാമി.

൨൭൧. ‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, അഗതി മാരസ്സ ച മാരപരിസായ ച? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു വിവിച്ചേവ കാമേഹി വിവിച്ച അകുസലേഹി ധമ്മേഹി സവിതക്കം സവിചാരം വിവേകജം പീതിസുഖം പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അന്ധമകാസി മാരം, അപദം വധിത്വാ മാരചക്ഖും അദസ്സനം ഗതോ പാപിമതോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു വിതക്കവിചാരാനം വൂപസമാ അജ്ഝത്തം സമ്പസാദനം ചേതസോ ഏകോദിഭാവം അവിതക്കം അവിചാരം സമാധിജം പീതിസുഖം ദുതിയം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ…പേ… പാപിമതോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു പീതിയാ ച വിരാഗാ ഉപേക്ഖകോ ച വിഹരതി സതോ ച സമ്പജാനോ, സുഖഞ്ച കായേന പടിസംവേദേതി യം തം അരിയാ ആചിക്ഖന്തി ‘ഉപേക്ഖകോ സതിമാ സുഖവിഹാരീ’തി തതിയം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ…പേ… പാപിമതോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സുഖസ്സ ച പഹാനാ ദുക്ഖസ്സ ച പഹാനാ, പുബ്ബേവ സോമനസ്സദോമനസ്സാനം അത്ഥങ്ഗമാ, അദുക്ഖമസുഖം ഉപേക്ഖാസതിപാരിസുദ്ധിം ചതുത്ഥം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ…പേ… പാപിമതോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സബ്ബസോ രൂപസഞ്ഞാനം സമതിക്കമാ പടിഘസഞ്ഞാനം അത്ഥങ്ഗമാ നാനത്തസഞ്ഞാനം അമനസികാരാ ‘അനന്തോ ആകാസോ’തി ആകാസാനഞ്ചായതനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ…പേ… പാപിമതോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സബ്ബസോ ആകാസാനഞ്ചായതനം സമതിക്കമ്മ ‘അനന്തം വിഞ്ഞാണ’ന്തി വിഞ്ഞാണഞ്ചായതനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ…പേ… പാപിമതോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സബ്ബസോ വിഞ്ഞാണഞ്ചായതനം സമതിക്കമ്മ ‘നത്ഥി കിഞ്ചീ’തി ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ…പേ… പാപിമതോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സബ്ബസോ ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനം സമതിക്കമ്മ നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ…പേ… പാപിമതോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സബ്ബസോ നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനം സമതിക്കമ്മ സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. പഞ്ഞായ ചസ്സ ദിസ്വാ ആസവാ പരിക്ഖീണാ ഹോന്തി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അന്ധമകാസി മാരം, അപദം വധിത്വാ മാരചക്ഖും അദസ്സനം ഗതോ പാപിമതോ തിണ്ണോ ലോകേ വിസത്തിക’’ന്തി.

ഇദമവോച ഭഗവാ. അത്തമനാ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഭാസിതം അഭിനന്ദുന്തി.

നിവാപസുത്തം നിട്ഠിതം പഞ്ചമം.