൫. അനുമാനസുത്തം

൧൮൧. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ ഭഗ്ഗേസു വിഹരതി സുസുമാരഗിരേ [സുംസുമാരഗിരേ (സീ. സ്യാ. പീ.)] ഭേസകളാവനേ മിഗദായേ. തത്ര ഖോ ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ആവുസോ, ഭിക്ഖവോ’’തി. ‘‘ആവുസോ’’തി ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ആയസ്മതോ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനസ്സ പച്ചസ്സോസും. ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ ഏതദവോച –

‘‘പവാരേതി ചേപി, ആവുസോ, ഭിക്ഖു – ‘വദന്തു മം ആയസ്മന്തോ, വചനീയോമ്ഹി ആയസ്മന്തേഹീ’തി, സോ ച ഹോതി ദുബ്ബചോ, ദോവചസ്സകരണേഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ, അക്ഖമോ അപ്പദക്ഖിണഗ്ഗാഹീ അനുസാസനിം, അഥ ഖോ നം സബ്രഹ്മചാരീ ന ചേവ വത്തബ്ബം മഞ്ഞന്തി, ന ച അനുസാസിതബ്ബം മഞ്ഞന്തി, ന ച തസ്മിം പുഗ്ഗലേ വിസ്സാസം ആപജ്ജിതബ്ബം മഞ്ഞന്തി.

‘‘കതമേ ചാവുസോ, ദോവചസ്സകരണാ ധമ്മാ? ഇധാവുസോ, ഭിക്ഖു പാപിച്ഛോ ഹോതി, പാപികാനം ഇച്ഛാനം വസം ഗതോ. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു പാപിച്ഛോ ഹോതി, പാപികാനം ഇച്ഛാനം വസം ഗതോ – അയമ്പി ധമ്മോ ദോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു അത്തുക്കംസകോ ഹോതി പരവമ്ഭീ. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു അത്തുക്കംസകോ ഹോതി പരവമ്ഭീ – അയമ്പി ധമ്മോ ദോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു കോധനോ ഹോതി കോധാഭിഭൂതോ. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു കോധനോ ഹോതി കോധാഭിഭൂതോ – അയമ്പി ധമ്മോ ദോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു കോധനോ ഹോതി കോധഹേതു ഉപനാഹീ. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു കോധനോ ഹോതി കോധഹേതു ഉപനാഹീ – അയമ്പി ധമ്മോ ദോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു കോധനോ ഹോതി കോധഹേതു അഭിസങ്ഗീ. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു കോധനോ ഹോതി കോധഹേതു അഭിസങ്ഗീ – അയമ്പി ധമ്മോ ദോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു കോധനോ ഹോതി കോധസാമന്താ [കോധസാമന്തം (സ്യാ. പീ. ക.)] വാചം നിച്ഛാരേതാ. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു കോധനോ ഹോതി കോധസാമന്താ വാചം നിച്ഛാരേതാ – അയമ്പി ധമ്മോ ദോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു ചോദിതോ [ചുദിതോ (സീ. സ്യാ. പീ.)] ചോദകേന ചോദകം പടിപ്ഫരതി. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു ചോദിതോ ചോദകേന ചോദകം പടിപ്ഫരതി – അയമ്പി ധമ്മോ ദോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു ചോദിതോ ചോദകേന ചോദകം അപസാദേതി. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു ചോദിതോ ചോദകേന ചോദകം അപസാദേതി – അയമ്പി ധമ്മോ ദോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു ചോദിതോ ചോദകേന ചോദകസ്സ പച്ചാരോപേതി. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു ചോദിതോ ചോദകേന ചോദകസ്സ പച്ചാരോപേതി – അയമ്പി ധമ്മോ ദോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു ചോദിതോ ചോദകേന അഞ്ഞേനഞ്ഞം പടിചരതി, ബഹിദ്ധാ കഥം അപനാമേതി, കോപഞ്ച ദോസഞ്ച അപ്പച്ചയഞ്ച പാതുകരോതി. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു ചോദിതോ ചോദകേന അഞ്ഞേനഞ്ഞം പടിചരതി, ബഹിദ്ധാ കഥം അപനാമേതി, കോപഞ്ച ദോസഞ്ച അപ്പച്ചയഞ്ച പാതുകരോതി – അയമ്പി ധമ്മോ ദോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു ചോദിതോ ചോദകേന അപദാനേ ന സമ്പായതി. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു ചോദിതോ ചോദകേന അപദാനേ ന സമ്പായതി – അയമ്പി ധമ്മോ ദോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു മക്ഖീ ഹോതി പളാസീ. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു മക്ഖീ ഹോതി പളാസീ – അയമ്പി ധമ്മോ ദോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു ഇസ്സുകീ ഹോതി മച്ഛരീ. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു ഇസ്സുകീ ഹോതി മച്ഛരീ – അയമ്പി ധമ്മോ ദോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു സഠോ ഹോതി മായാവീ. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു സഠോ ഹോതി മായാവീ – അയമ്പി ധമ്മോ ദോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു ഥദ്ധോ ഹോതി അതിമാനീ. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു ഥദ്ധോ ഹോതി അതിമാനീ – അയമ്പി ധമ്മോ ദോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു സന്ദിട്ഠിപരാമാസീ ഹോതി ആധാനഗ്ഗാഹീ ദുപ്പടിനിസ്സഗ്ഗീ. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു സന്ദിട്ഠിപരാമാസീ ഹോതി ആധാനഗ്ഗാഹീ ദുപ്പടിനിസ്സഗ്ഗീ – അയമ്പി ധമ്മോ ദോവചസ്സകരണോ. ഇമേ വുച്ചന്താവുസോ, ദോവചസ്സകരണാ ധമ്മാ.

൧൮൨. ‘‘നോ ചേപി, ആവുസോ, ഭിക്ഖു പവാരേതി – ‘വദന്തു മം ആയസ്മന്തോ, വചനീയോമ്ഹി ആയസ്മന്തേഹീ’തി, സോ ച ഹോതി സുവചോ, സോവചസ്സകരണേഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ, ഖമോ പദക്ഖിണഗ്ഗാഹീ അനുസാസനിം, അഥ ഖോ നം സബ്രഹ്മചാരീ വത്തബ്ബഞ്ചേവ മഞ്ഞന്തി, അനുസാസിതബ്ബഞ്ച മഞ്ഞന്തി, തസ്മിഞ്ച പുഗ്ഗലേ വിസ്സാസം ആപജ്ജിതബ്ബം മഞ്ഞന്തി.

‘‘കതമേ ചാവുസോ, സോവചസ്സകരണാ ധമ്മാ? ഇധാവുസോ, ഭിക്ഖു ന പാപിച്ഛോ ഹോതി, ന പാപികാനം ഇച്ഛാനം വസം ഗതോ. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു ന പാപിച്ഛോ ഹോതി ന പാപികാനം ഇച്ഛാനം വസം ഗതോ – അയമ്പി ധമ്മോ സോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു അനത്തുക്കംസകോ ഹോതി അപരവമ്ഭീ. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു അനത്തുക്കംസകോ ഹോതി അപരവമ്ഭീ – അയമ്പി ധമ്മോ സോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു ന കോധനോ ഹോതി ന കോധാഭിഭൂതോ. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു ന കോധനോ ഹോതി ന കോധാഭിഭൂതോ – അയമ്പി ധമ്മോ സോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു ന കോധനോ ഹോതി ന കോധഹേതു ഉപനാഹീ. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു ന കോധനോ ഹോതി ന കോധഹേതു ഉപനാഹീ – അയമ്പി ധമ്മോ സോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു ന കോധനോ ഹോതി ന കോധഹേതു അഭിസങ്ഗീ. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു ന കോധനോ ഹോതി ന കോധഹേതു അഭിസങ്ഗീ – അയമ്പി ധമ്മോ സോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു ന കോധനോ ഹോതി ന കോധസാമന്താ വാചം നിച്ഛാരേതാ. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു ന കോധനോ ഹോതി ന കോധസാമന്താ വാചം നിച്ഛാരേതാ – അയമ്പി ധമ്മോ സോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു ചോദിതോ ചോദകേന ചോദകം നപ്പടിപ്ഫരതി. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു ചോദിതോ ചോദകേന ചോദകം നപ്പടിപ്ഫരതി – അയമ്പി ധമ്മോ സോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു ചോദിതോ ചോദകേന ചോദകം ന അപസാദേതി. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു ചോദിതോ ചോദകേന ചോദകം ന അപസാദേതി – അയമ്പി ധമ്മോ സോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു ചോദിതോ ചോദകേന ചോദകസ്സ ന പച്ചാരോപേതി. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു ചോദിതോ ചോദകേന ചോദകസ്സ ന പച്ചാരോപേതി – അയമ്പി ധമ്മോ സോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു ചോദിതോ ചോദകേന ന അഞ്ഞേനഞ്ഞം പടിചരതി, ന ബഹിദ്ധാ കഥം അപനാമേതി, ന കോപഞ്ച ദോസഞ്ച അപ്പച്ചയഞ്ച പാതുകരോതി. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു ചോദിതോ ചോദകേന ന അഞ്ഞേനഞ്ഞം പടിചരതി, ന ബഹിദ്ധാ കഥം അപനാമേതി, ന കോപഞ്ച ദോസഞ്ച അപ്പച്ചയഞ്ച പാതുകരോതി – അയമ്പി ധമ്മോ സോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു ചോദിതോ ചോദകേന അപദാനേ സമ്പായതി. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു ചോദിതോ ചോദകേന അപദാനേ സമ്പായതി – അയമ്പി ധമ്മോ സോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു അമക്ഖീ ഹോതി അപളാസീ. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു അമക്ഖീ ഹോതി അപളാസീ – അയമ്പി ധമ്മോ സോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു അനിസ്സുകീ ഹോതി അമച്ഛരീ. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു അനിസ്സുകീ ഹോതി അമച്ഛരീ – അയമ്പി ധമ്മോ സോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു അസഠോ ഹോതി അമായാവീ. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു അസഠോ ഹോതി അമായാവീ – അയമ്പി ധമ്മോ സോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു അത്ഥദ്ധോ ഹോതി അനതിമാനീ. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു അത്ഥദ്ധോ ഹോതി അനതിമാനീ – അയമ്പി ധമ്മോ സോവചസ്സകരണോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു അസന്ദിട്ഠിപരാമാസീ ഹോതി അനാധാനഗ്ഗാഹീ സുപ്പടിനിസ്സഗ്ഗീ. യമ്പാവുസോ, ഭിക്ഖു അസന്ദിട്ഠിപരാമാസീ ഹോതി, അനാധാനഗ്ഗാഹീ സുപ്പടിനിസ്സഗ്ഗീ – അയമ്പി ധമ്മോ സോവചസ്സകരണോ. ഇമേ വുച്ചന്താവുസോ, സോവചസ്സകരണാ ധമ്മാ.

൧൮൩. ‘‘തത്രാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ അത്തനാവ അത്താനം ഏവം അനുമിനിതബ്ബം [അനുമാനിതബ്ബം (സീ.)] – ‘യോ ഖ്വായം പുഗ്ഗലോ പാപിച്ഛോ, പാപികാനം ഇച്ഛാനം വസം ഗതോ, അയം മേ പുഗ്ഗലോ അപ്പിയോ അമനാപോ; അഹഞ്ചേവ ഖോ പനസ്സം പാപിച്ഛോ പാപികാനം ഇച്ഛാനം വസം ഗതോ, അഹംപാസ്സം പരേസം അപ്പിയോ അമനാപോ’തി. ഏവം ജാനന്തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ ‘ന പാപിച്ഛോ ഭവിസ്സാമി, ന പാപികാനം ഇച്ഛാനം വസം ഗതോ’തി ചിത്തം ഉപ്പാദേതബ്ബം.

‘‘‘യോ ഖ്വായം പുഗ്ഗലോ അത്തുക്കംസകോ പരവമ്ഭീ, അയം മേ പുഗ്ഗലോ അപ്പിയോ അമനാപോ; അഹഞ്ചേവ ഖോ പനസ്സം അത്തുക്കംസകോ പരവമ്ഭീ, അഹംപാസ്സം പരേസം അപ്പിയോ അമനാപോ’തി. ഏവം ജാനന്തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ ‘അനത്തുക്കംസകോ ഭവിസ്സാമി അപരവമ്ഭീ’തി ചിത്തം ഉപ്പാദേതബ്ബം.

‘‘‘യോ ഖ്വായം പുഗ്ഗലോ കോധനോ കോധാഭിഭൂതോ, അയം മേ പുഗ്ഗലോ അപ്പിയോ അമനാപോ. അഹഞ്ചേവ ഖോ പനസ്സം കോധനോ കോധാഭിഭൂതോ, അഹംപാസ്സം പരേസം അപ്പിയോ അമനാപോ’തി. ഏവം ജാനന്തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ ‘ന കോധനോ ഭവിസ്സാമി ന കോധാഭിഭൂതോ’തി ചിത്തം ഉപ്പാദേതബ്ബം.

‘‘‘യോ ഖ്വായം പുഗ്ഗലോ കോധനോ കോധഹേതു ഉപനാഹീ, അയം മേ പുഗ്ഗലോ അപ്പിയോ അമനാപോ; അഹഞ്ചേവ ഖോ പനസ്സം കോധനോ കോധഹേതു ഉപനാഹീ, അഹംപാസ്സം പരേസം അപ്പിയോ അമനാപോ’തി. ഏവം ജാനന്തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ ‘ന കോധനോ ഭവിസ്സാമി ന കോധഹേതു ഉപനാഹീ’തി ചിത്തം ഉപ്പാദേതബ്ബം.

‘‘‘യോ ഖ്വായം പുഗ്ഗലോ കോധനോ കോധഹേതു അഭിസങ്ഗീ, അയം മേ പുഗ്ഗലോ അപ്പിയോ അമനാപോ; അഹഞ്ചേവ ഖോ പനസ്സം കോധനോ കോധഹേതു അഭിസങ്ഗീ, അഹംപാസ്സം പരേസം അപ്പിയോ അമനാപോ’തി. ഏവം ജാനന്തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ ‘ന കോധനോ ഭവിസ്സാമി ന കോധഹേതു അഭിസങ്ഗീ’തി ചിത്തം ഉപ്പാദേതബ്ബം.

‘‘‘യോ ഖ്വായം പുഗ്ഗലോ കോധനോ കോധസാമന്താ വാചം നിച്ഛാരേതാ, അയം മേ പുഗ്ഗലോ അപ്പിയോ അമനാപോ; അഹഞ്ചേവ ഖോ പനസ്സം കോധനോ കോധസാമന്താ വാചം നിച്ഛാരേതാ, അഹംപാസ്സം പരേസം അപ്പിയോ അമനാപോ’തി. ഏവം ജാനന്തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ ‘ന കോധനോ ഭവിസ്സാമി ന കോധസാമന്താ വാചം നിച്ഛാരേസ്സാമീ’തി ചിത്തം ഉപ്പാദേതബ്ബം.

‘‘‘യോ ഖ്വായം പുഗ്ഗലോ ചോദിതോ ചോദകേന ചോദകം പടിപ്ഫരതി, അയം മേ പുഗ്ഗലോ അപ്പിയോ അമനാപോ; അഹഞ്ചേവ ഖോ പന ചോദിതോ ചോദകേന ചോദകം പടിപ്ഫരേയ്യം, അഹംപാസ്സം പരേസം അപ്പിയോ അമനാപോ’തി. ഏവം ജാനന്തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ ‘ചോദിതോ ചോദകേന ചോദകം നപ്പടിപ്ഫരിസ്സാമീ’തി ചിത്തം ഉപ്പാദേതബ്ബം.

‘‘‘യോ ഖ്വായം പുഗ്ഗലോ ചോദിതോ ചോദകേന ചോദകം അപസാദേതി, അയം മേ പുഗ്ഗലോ അപ്പിയോ അമനാപോ; അഹഞ്ചേവ ഖോ പന ചോദിതോ ചോദകേന ചോദകം അപസാദേയ്യം, അഹംപാസ്സം പരേസം അപ്പിയോ അമനാപോ’തി. ഏവം ജാനന്തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ ‘ചോദിതോ ചോദകേന ചോദകം ന അപസാദേസ്സാമീ’തി ചിത്തം ഉപ്പാദേതബ്ബം.

‘‘‘യോ ഖ്വായം പുഗ്ഗലോ ചോദിതോ ചോദകേന ചോദകസ്സ പച്ചാരോപേതി, അയം മേ പുഗ്ഗലോ അപ്പിയോ അമനാപോ; അഹഞ്ചേവ ഖോ പന ചോദിതോ ചോദകേന ചോദകസ്സ പച്ചാരോപേയ്യം, അഹംപാസ്സം പരേസം അപ്പിയോ അമനാപോ’തി. ഏവം ജാനന്തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ ‘ചോദിതോ ചോദകേന ചോദകസ്സ ന പച്ചാരോപേസ്സാമീ’തി ചിത്തം ഉപ്പാദേതബ്ബം.

‘‘‘യോ ഖ്വായം പുഗ്ഗലോ ചോദിതോ ചോദകേന അഞ്ഞേനഞ്ഞം പടിചരതി, ബഹിദ്ധാ കഥം അപനാമേതി, കോപഞ്ച ദോസഞ്ച അപ്പച്ചയഞ്ച പാതുകരോതി, അയം മേ പുഗ്ഗലോ അപ്പിയോ അമനാപോ; അഹഞ്ചേവ ഖോ പന ചോദിതോ ചോദകേന അഞ്ഞേനഞ്ഞം പടിചരേയ്യം, ബഹിദ്ധാ കഥം അപനാമേയ്യം, കോപഞ്ച ദോസഞ്ച അപ്പച്ചയഞ്ച പാതുകരേയ്യം, അഹംപാസ്സം പരേസം അപ്പിയോ അമനാപോ’തി. ഏവം ജാനന്തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ ‘ചോദിതോ ചോദകേന ന അഞ്ഞേനഞ്ഞം പടിചരിസ്സാമി, ന ബഹിദ്ധാ കഥം അപനാമേസ്സാമി, ന കോപഞ്ച ദോസഞ്ച അപ്പച്ചയഞ്ച പാതുകരിസ്സാമീ’തി ചിത്തം ഉപ്പാദേതബ്ബം.

‘‘‘യോ ഖ്വായം പുഗ്ഗലോ ചോദിതോ ചോദകേന അപദാനേ ന സമ്പായതി, അയം മേ പുഗ്ഗലോ അപ്പിയോ അമനാപോ; അഹഞ്ചേവ ഖോ പന ചോദിതോ ചോദകേന അപദാനേ ന സമ്പായേയ്യം, അഹംപാസ്സം പരേസം അപ്പിയോ അമനാപോ’തി. ഏവം ജാനന്തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ ‘ചോദിതോ ചോദകേന അപദാനേ സമ്പായിസ്സാമീ’തി ചിത്തം ഉപ്പാദേതബ്ബം.

‘‘‘യോ ഖ്വായം പുഗ്ഗലോ മക്ഖീ പളാസീ, അയം മേ പുഗ്ഗലോ അപ്പിയോ അമനാപോ; അഹഞ്ചേവ ഖോ പനസ്സം മക്ഖീ പളാസീ, അഹംപാസ്സം പരേസം അപ്പിയോ അമനാപോ’തി. ഏവം ജാനന്തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ ‘അമക്ഖീ ഭവിസ്സാമി അപളാസീ’തി ചിത്തം ഉപ്പാദേതബ്ബം.

‘‘‘യോ ഖ്വായം പുഗ്ഗലോ ഇസ്സുകീ മച്ഛരീ, അയം മേ പുഗ്ഗലോ അപ്പിയോ അമനാപോ; അഹഞ്ചേവ ഖോ പനസ്സം ഇസ്സുകീ മച്ഛരീ, അഹംപാസ്സം പരേസം അപ്പിയോ അമനാപോ’തി. ഏവം ജാനന്തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ ‘അനിസ്സുകീ ഭവിസ്സാമി അമച്ഛരീ’തി ചിത്തം ഉപ്പാദേതബ്ബം.

‘‘‘യോ ഖ്വായം പുഗ്ഗലോ സഠോ മായാവീ, അയം മേ പുഗ്ഗലോ അപ്പിയോ അമനാപോ; അഹഞ്ചേവ ഖോ പനസ്സം സഠോ മായാവീ, അഹംപാസ്സം പരേസം അപ്പിയോ അമനാപോ’തി. ഏവം ജാനന്തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ ‘അസഠോ ഭവിസ്സാമി അമായാവീ’തി ചിത്തം ഉപ്പാദേതബ്ബം.

‘‘‘യോ ഖ്വായം പുഗ്ഗലോ ഥദ്ധോ അതിമാനീ, അയം മേ പുഗ്ഗലോ അപ്പിയോ അമനാപോ; അഹഞ്ചേവ ഖോ പനസ്സം ഥദ്ധോ അതിമാനീ, അഹംപാസ്സം പരേസം അപ്പിയോ അമനാപോ’തി. ഏവം ജാനന്തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ ‘അത്ഥദ്ധോ ഭവിസ്സാമി അനതിമാനീ’തി ചിത്തം ഉപ്പാദേതബ്ബം.

‘‘‘യോ ഖ്വായം പുഗ്ഗലോ സന്ദിട്ഠിപരാമാസീ ആധാനഗ്ഗാഹീ ദുപ്പടിനിസ്സഗ്ഗീ, അയം മേ പുഗ്ഗലോ അപ്പിയോ അമനാപോ; അഹഞ്ചേവ ഖോ പനസ്സം സന്ദിട്ഠിപരാമാസീ ആധാനഗ്ഗാഹീ ദുപ്പടിനിസ്സഗ്ഗീ, അഹംപാസ്സം പരേസം അപ്പിയോ അമനാപോ’തി. ഏവം ജാനന്തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ ‘അസന്ദിട്ഠിപരാമാസീ ഭവിസ്സാമി അനാധാനഗ്ഗാഹീ സുപ്പടിനിസ്സഗ്ഗീ’തി ചിത്തം ഉപ്പാദേതബ്ബം.

൧൮൪. ‘‘തത്രാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ അത്തനാവ അത്താനം ഏവം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം – ‘കിം നു ഖോമ്ഹി പാപിച്ഛോ, പാപികാനം ഇച്ഛാനം വസം ഗതോ’തി? സചേ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘പാപിച്ഛോ ഖോമ്ഹി, പാപികാനം ഇച്ഛാനം വസം ഗതോ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേസംയേവ പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പനാവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘ന ഖോമ്ഹി പാപിച്ഛോ, ന പാപികാനം ഇച്ഛാനം വസം ഗതോ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖുനാ അത്തനാവ അത്താനം ഏവം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം – ‘കിം നു ഖോമ്ഹി അത്തുക്കംസകോ പരവമ്ഭീ’തി? സചേ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘അത്തുക്കംസകോ ഖോമ്ഹി പരവമ്ഭീ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേസംയേവ പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പനാവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘അനത്തുക്കംസകോ ഖോമ്ഹി അപരവമ്ഭീ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖുനാ അത്തനാവ അത്താനം ഏവം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം – ‘കിം നു ഖോമ്ഹി കോധനോ കോധാഭിഭൂതോ’തി? സചേ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘കോധനോ ഖോമ്ഹി കോധാഭിഭൂതോ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേസംയേവ പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പനാവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘ന ഖോമ്ഹി കോധനോ കോധാഭിഭൂതോ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖുനാ അത്തനാവ അത്താനം ഏവം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം – ‘കിം നു ഖോമ്ഹി കോധനോ കോധഹേതു ഉപനാഹീ’തി? സചേ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി ‘കോധനോ ഖോമ്ഹി കോധഹേതു ഉപനാഹീ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേസംയേവ പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പനാവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി ‘ന ഖോമ്ഹി കോധനോ കോധഹേതു ഉപനാഹീ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖുനാ അത്തനാവ അത്താനം ഏവം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം – ‘കിം നു ഖോമ്ഹി കോധനോ കോധഹേതു അഭിസങ്ഗീ’തി? സചേ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘കോധനോ ഖോമ്ഹി കോധഹേതു അഭിസങ്ഗീ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേസംയേവ പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പനാവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘ന ഖോമ്ഹി കോധനോ കോധഹേതു അഭിസങ്ഗീ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖുനാ അത്തനാവ അത്താനം ഏവം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം – ‘കിം നു ഖോമ്ഹി കോധനോ കോധസാമന്താ വാചം നിച്ഛാരേതാ’തി? സചേ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘കോധനോ ഖോമ്ഹി കോധസാമന്താ വാചം നിച്ഛാരേതാ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേസംയേവ പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പനാവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘ന ഖോമ്ഹി കോധനോ കോധസാമന്താ വാചം നിച്ഛാരേതാ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖുനാ അത്തനാവ അത്താനം ഏവം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം – ‘കിം നു ഖോമ്ഹി ചോദിതോ ചോദകേന ചോദകം പടിപ്ഫരാമീ’തി? സചേ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി ‘ചോദിതോ ഖോമ്ഹി ചോദകേന ചോദകം പടിപ്ഫരാമീ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേസംയേവ പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പനാവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘ചോദിതോ ഖോമ്ഹി ചോദകേന ചോദകം നപ്പടിപ്ഫരാമീ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖുനാ അത്തനാവ അത്താനം ഏവം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം – ‘കിം നു ഖോമ്ഹി ചോദിതോ ചോദകേന ചോദകം അപസാദേമീ’തി? സചേ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി ‘ചോദിതോ ഖോമ്ഹി ചോദകേന ചോദകം അപസാദേമീ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേസംയേവ പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പനാവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘ചോദിതോ ഖോമ്ഹി ചോദകേന ചോദകം ന അപസാദേമീ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖുനാ അത്തനാവ അത്താനം ഏവം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം – ‘കിം നു ഖോമ്ഹി ചോദിതോ ചോദകേന ചോദകസ്സ പച്ചാരോപേമീ’തി? സചേ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘ചോദിതോ ഖോമ്ഹി ചോദകേന ചോദകസ്സ പച്ചാരോപേമീ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേസംയേവ പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പനാവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘ചോദിതോ ഖോമ്ഹി ചോദകേന ചോദകസ്സ ന പച്ചാരോപേമീ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖുനാ അത്തനാവ അത്താനം ഏവം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം – ‘കിം നു ഖോമ്ഹി ചോദിതോ ചോദകേന അഞ്ഞേനഞ്ഞം പടിചരാമി, ബഹിദ്ധാ കഥം അപനാമേമി, കോപഞ്ച ദോസഞ്ച അപ്പച്ചയഞ്ച പാതുകരോമീ’തി? സചേ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘ചോദിതോ ഖോമ്ഹി ചോദകേന അഞ്ഞേനഞ്ഞം പടിചരാമി, ബഹിദ്ധാ കഥം അപനാമേമി, കോപഞ്ച ദോസഞ്ച അപ്പച്ചയഞ്ച പാതുകരോമീ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേസംയേവ പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പനാവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘ചോദിതോ ഖോമ്ഹി ചോദകേന ന അഞ്ഞേനഞ്ഞം പടിചരാമി, ന ബഹിദ്ധാ കഥം അപനാമേമി, ന കോപഞ്ച ദോസഞ്ച അപ്പച്ചയഞ്ച പാതുകരോമീ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖുനാ അത്തനാവ അത്താനം ഏവം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം – ‘കിം നു ഖോമ്ഹി ചോദിതോ ചോദകേന അപദാനേ ന സമ്പായാമീ’തി? സചേ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘ചോദിതോ ഖോമ്ഹി ചോദകേന അപദാനേ ന സമ്പായാമീ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേസംയേവ പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പനാവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘ചോദിതോ ഖോമ്ഹി ചോദകേന അപദാനേ സമ്പായാമീ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖുനാ അത്തനാവ അത്താനം ഏവം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം – ‘കിം നു ഖോമ്ഹി മക്ഖീ പളാസീ’തി? സചേ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘മക്ഖീ ഖോമ്ഹി പളാസീ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേസംയേവ പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പനാവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘അമക്ഖീ ഖോമ്ഹി അപളാസീ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖുനാ അത്തനാവ അത്താനം ഏവം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം – ‘കിം നു ഖോമ്ഹി ഇസ്സുകീ മച്ഛരീ’തി? സചേ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘ഇസ്സുകീ ഖോമ്ഹി മച്ഛരീ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേസംയേവ പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പനാവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘അനിസ്സുകീ ഖോമ്ഹി അമച്ഛരീ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖുനാ അത്തനാവ അത്താനം ഏവം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം – ‘കിം നു ഖോമ്ഹി സഠോ മായാവീ’തി? സചേ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘സഠോ ഖോമ്ഹി മായാവീ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേസംയേവ പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പനാവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘അസഠോ ഖോമ്ഹി അമായാവീ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖുനാ അത്തനാവ അത്താനം ഏവം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം – ‘കിം നു ഖോമ്ഹി ഥദ്ധോ അതിമാനീ’തി? സചേ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘ഥദ്ധോ ഖോമ്ഹി അതിമാനീ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേസംയേവ പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പനാവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘അത്ഥദ്ധോ ഖോമ്ഹി അനതിമാനീ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖുനാ അത്തനാവ അത്താനം ഏവം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം – ‘കിം നു ഖോമ്ഹി സന്ദിട്ഠിപരാമാസീ ആധാനഗ്ഗാഹീ ദുപ്പടിനിസ്സഗ്ഗീ’തി? സചേ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘സന്ദിട്ഠിപരാമാസീ ഖോമ്ഹി ആധാനഗ്ഗാഹീ ദുപ്പടിനിസ്സഗ്ഗീ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേസംയേവ പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പനാവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘അസന്ദിട്ഠിപരാമാസീ ഖോമ്ഹി അനാധാനഗ്ഗാഹീ സുപ്പടിനിസ്സഗ്ഗീ’തി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

‘‘സചേ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ സബ്ബേപിമേ പാപകേ അകുസലേ ധമ്മേ അപ്പഹീനേ അത്തനി സമനുപസ്സതി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ സബ്ബേസംയേവ ഇമേസം പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പനാവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ സബ്ബേപിമേ പാപകേ അകുസലേ ധമ്മേ പഹീനേ അത്തനി സമനുപസ്സതി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം, അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

‘‘സേയ്യഥാപി, ആവുസോ, ഇത്ഥീ വാ പുരിസോ വാ, ദഹരോ യുവാ മണ്ഡനജാതികോ, ആദാസേ വാ പരിസുദ്ധേ പരിയോദാതേ, അച്ഛേ വാ ഉദകപത്തേ, സകം മുഖനിമിത്തം പച്ചവേക്ഖമാനോ, സചേ തത്ഥ പസ്സതി രജം വാ അങ്ഗണം വാ, തസ്സേവ രജസ്സ വാ അങ്ഗണസ്സ വാ പഹാനായ വായമതി; നോ ചേ തത്ഥ പസ്സതി രജം വാ അങ്ഗണം വാ, തേനേവ അത്തമനോ ഹോതി – ‘ലാഭാ വത മേ, പരിസുദ്ധം വത മേ’തി. ഏവമേവ ഖോ, ആവുസോ, സചേ ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ സബ്ബേപിമേ പാപകേ അകുസലേ ധമ്മേ അപ്പഹീനേ അത്തനി സമനുപസ്സതി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ സബ്ബേസംയേവ ഇമേസം പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പനാവുസോ, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ സബ്ബേപിമേ പാപകേ അകുസലേ ധമ്മേ പഹീനേ അത്തനി സമനുപസ്സതി, തേനാവുസോ, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം, അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസൂ’’തി.

ഇദമവോചായസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ. അത്തമനാ തേ ഭിക്ഖൂ ആയസ്മതോ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനസ്സ ഭാസിതം അഭിനന്ദുന്തി.

അനുമാനസുത്തം നിട്ഠിതം പഞ്ചമം.