൮. യസോധരാഥേരീഅപദാനം

൩൧൪. ഏകസ്മിം സമയേ രമ്മേ, ഇദ്ധേ രാജഗഹേ പുരേ;

പബ്ഭാരമ്ഹി വരേകമ്ഹി, വസന്തേ നരനായകേ.

൩൧൫. വസന്തിയാ തമ്ഹി നഗരേ, രമ്മേ ഭിക്ഖുനുപസ്സയേ;

യസോധരാഭിക്ഖുനിയാ, ഏവം ആസി വിതക്കിതം.

൩൧൬. ‘‘സുദ്ധോദനോ മഹാരാജാ, ഗോതമീ ച പജാപതീ;

അഭിഞ്ഞാതാ മഹാഥേരാ, ഥേരിയോ ച മഹിദ്ധികാ.

൩൧൭. ‘‘സന്തിം ഗതാവ ആസും തേ, ദീപച്ചീവ നിരാസവാ;

ലോകനാഥേ ധരന്തേവ, അഹമ്പി ച സിവം പദം.

൩൧൮. ‘‘ഗമിസ്സാമീതി ചിന്തേത്വാ, പസ്സന്തീ ആയുമത്തനോ;

പസ്സിത്വാ ആയുസങ്ഖാരം, തദഹേവ ഖയം ഗതം.

൩൧൯. ‘‘പത്തചീവരമാദായ, നിക്ഖമിത്വാ സകസ്സമാ;

പുരക്ഖതാ ഭിക്ഖുനീഭി, സതേഹി സഹസ്സേഹി സാ [സഹ പഞ്ചഹി (സീ. പീ.)].

൩൨൦. ‘‘മഹിദ്ധികാ മഹാപഞ്ഞാ, സമ്ബുദ്ധം ഉപസങ്കമി;

സമ്ബുദ്ധം അഭിവാദേത്വാ, സത്ഥുനോ ചക്കലക്ഖണേ;

നിസിന്നാ ഏകമന്തമ്ഹി, ഇദം വചനമബ്രവി.

൩൨൧. ‘‘‘അട്ഠസത്തതിവസ്സാഹം, പച്ഛിമോ വത്തതേ വയോ [പച്ഛിമാ വത്തയി വയാ (സ്യാ.)];

പബ്ഭാരമ്ഹി അനുപ്പത്താ, ആരോചേമി മഹാമുനി.

൩൨൨. ‘‘‘പരിപക്കോ വയോ മയ്ഹം, പരിത്തം മമ ജീവിതം;

പഹായ വോ ഗമിസ്സാമി, കതം മേ സരണമത്തനോ.

൩൨൩. ‘‘‘വയമ്ഹി പച്ഛിമേ കാലേ, മരണം ഉപരുദ്ധതി;

അജ്ജരത്തിം മഹാവീര, പാപുണിസ്സാമി നിബ്ബുതിം.

൩൨൪. ‘‘‘നത്ഥി ജാതി ജരാ ബ്യാധി, മരണഞ്ച മഹാമുനേ;

അജരാമരണം പുരം, ഗമിസ്സാമി അസങ്ഖതം.

൩൨൫. ‘‘‘യാവതാ പരിസാ നാമ, സമുപാസന്തി സത്ഥുനോ;

അപരാധമജാനന്തീ [സചേ മേത്ഥി (സീ.), പജാനന്തീ (ക.)], ഖമന്തം സമ്മുഖാ മുനേ.

൩൨൬. ‘‘‘സംസരിത്വാ ച സംസാരേ, ഖലിതഞ്ചേ മമം തയി;

ആരോചേമി മഹാവീര, അപരാധം ഖമസ്സു മേ’.

൩൨൭. ‘‘സുത്വാന വചനം തസ്സാ, മുനിന്ദോ ഇദമബ്രവി;

‘കിമുത്തരം തേ വക്ഖാമി, നിബ്ബാനായ വജന്തിയാ.

൩൨൮. ‘‘‘ഇദ്ധിഞ്ചാപി നിദസ്സേഹി, മമ സാസനകാരികേ;

പരിസാനഞ്ച സബ്ബാസം, കങ്ഖം ഛിന്ദസ്സു യാവതാ’.

൩൨൯. ‘‘സുത്വാ തം മുനിനോ വാചം, ഭിക്ഖുനീ സാ യസോധരാ;

വന്ദിത്വാ മുനിരാജം തം, ഇദം വചനമബ്രവി.

൩൩൦. ‘‘‘യസോധരാ അഹം വീര, അഗാരേ തേ പജാപതി;

സാകിയമ്ഹി കുലേ ജാതാ, ഇത്ഥിഅങ്ഗേ പതിട്ഠിതാ.

൩൩൧. ‘‘‘ഥീനം സതസഹസ്സാനം, നവുതീനം ഛദുത്തരി;

അഗാരേ തേ അഹം വീര, പാമോക്ഖാ സബ്ബാ ഇസ്സരാ.

൩൩൨. ‘‘‘രൂപാചാരഗുണൂപേതാ, യോബ്ബനട്ഠാ പിയംവദാ;

സബ്ബാ മം അപചായന്തി, ദേവതാ വിയ മാനുസാ.

൩൩൩. ‘‘‘കഞ്ഞാസതസഹസ്സപമുഖാ, സക്യപുത്തനിവേസനേ;

സമാനസുഖദുക്ഖതാ, ദേവതാ വിയ നന്ദനേ.

൩൩൪. ‘‘‘കാമധാതുമതിക്കമ്മ [കാമധാതുമതിക്കന്താ (സീ. സ്യാ. പീ. ക.)], സണ്ഠിതാ രൂപധാതുയാ;

രൂപേന സദിസാ നത്ഥി, ഠപേത്വാ ലോകനായകം.

൩൩൫. ‘‘‘സമ്ബുദ്ധം അഭിവാദേത്വാ, ഇദ്ധിം ദസ്സേസി സത്ഥുനോ;

നേകാ നാനാവിധാകാരാ, മഹാഇദ്ധീപി ദസ്സയീ [ഏവമാദീനി വത്വാന, ഉപതിത്വാന അമ്ബരം; ഇദ്ധീ അനേകാ ദസ്സേസി, ബുദ്ധാനുഞ്ഞാ യസോധരാ; (സീ.)].

൩൩൬. ‘‘‘ചക്കവാളസമം കായം, സീസം ഉത്തരതോ കുരു;

ഉഭോ പക്ഖാ ദുവേ ദീപാ, ജമ്ബുദീപം സരീരതോ.

൩൩൭. ‘‘‘ദക്ഖിണഞ്ച സരം പിഞ്ഛം, നാനാസാഖാ തു പത്തകാ;

ചന്ദഞ്ച സൂരിയഞ്ചക്ഖി, മേരുപബ്ബതതോ സിഖം.

൩൩൮. ‘‘‘ചക്കവാലഗിരിം തുണ്ഡം, ജമ്ബുരുക്ഖം സമൂലകം;

ബീജമാനാ ഉപാഗന്ത്വാ, വന്ദന്തീ ലോകനായകം.

൩൩൯. ‘‘‘ഹത്ഥിവണ്ണം തഥേവസ്സം, പബ്ബതം ജലധിം തഥാ;

ചന്ദിമം സൂരിയം മേരും, സക്കവണ്ണഞ്ച ദസ്സയി.

൩൪൦. ‘‘‘യസോധരാ അഹം വീര, പാദേ വന്ദാമി ചക്ഖുമ;

സഹസ്സലോകധാതൂനം, ഫുല്ലപദ്മേന ഛാദയി.

൩൪൧. ‘‘‘ബ്രഹ്മവണ്ണഞ്ച മാപേത്വാ, ധമ്മം ദേസേസി സുഞ്ഞതം;

യസോധരാ അഹം വീര, പാദേ വന്ദാമി ചക്ഖുമ.

൩൪൨. ‘‘‘ഇദ്ധീസു ച വസീ ഹോമി, ദിബ്ബായ സോതധാതുയാ;

ചേതോപരിയഞാണസ്സ, വസീ ഹോമി മഹാമുനി.

൩൪൩. ‘‘‘പുബ്ബേനിവാസം ജാനാമി, ദിബ്ബചക്ഖു വിസോധിതം;

സബ്ബാസവപരിക്ഖീണാ, നത്ഥി ദാനി പുനബ്ഭവോ.

൩൪൪. ‘‘‘അത്ഥധമ്മനിരുത്തീസു, പടിഭാനേ തഥേവ ച;

ഞാണം മയ്ഹം മഹാവീര, ഉപ്പന്നം തവ സന്തികേ.

൩൪൫. ‘‘‘പുബ്ബാനം ലോകനാഥാനം, സങ്ഗമം തേ നിദസ്സിതം [സുദസ്സിതം (സ്യാ. പീ. ക.)];

അധികാരം ബഹും മയ്ഹം, തുയ്ഹത്ഥായ മഹാമുനേ.

൩൪൬. ‘‘‘യം മയ്ഹം പൂരിതം കമ്മം, കുസലം സരസേ മുനേ;

തുയ്ഹത്ഥായ മഹാവീര, പുഞ്ഞം ഉപചിതം മയാ.

൩൪൭. ‘‘‘അഭബ്ബട്ഠാനേ വജ്ജേത്വാ, വാരയിത്വാ അനാചരം;

തുയ്ഹത്ഥായ മഹാവീര, സഞ്ചത്തം ജീവിതം മയാ.

൩൪൮. ‘‘‘നേകകോടിസഹസ്സാനി, ഭരിയത്ഥായദാസി മം;

ന തത്ഥ വിമനാ ഹോമി, തുയ്ഹത്ഥായ മഹാമുനി.

൩൪൯. ‘‘‘നേകകോടിസഹസ്സാനി, ഉപകാരായദാസി മം;

ന തത്ഥ വിമനാ ഹോമി, തുയ്ഹത്ഥായ മഹാമുനി.

൩൫൦. ‘‘‘നേകകോടിസഹസ്സാനി, ഭോജനത്ഥായദാസി മം;

ന തത്ഥ വിമനാ ഹോമി, തുയ്ഹത്ഥായ മഹാമുനി.

൩൫൧. ‘‘‘നേകകോടിസഹസ്സാനി, ജീവിതാനി പരിച്ചജിം;

ഭയമോക്ഖം കരിസ്സന്തി, ദദാമി മമ ജീവിതം.

൩൫൨. ‘‘‘അങ്ഗഗതേ [അങ്ഗേ ഏവം (ക.)] അലങ്കാരേ, വത്ഥേ നാനാവിധേ ബഹൂ;

ഇത്ഥിമണ്ഡേ ന ഗൂഹാമി, തുയ്ഹത്ഥായ മഹാമുനി.

൩൫൩. ‘‘‘ധനധഞ്ഞപരിച്ചാഗം, ഗാമാനി നിഗമാനി ച;

ഖേത്തം പുത്താ ച ധീതാ ച, പരിച്ചത്താ മഹാമുനി.

൩൫൪. ‘‘‘ഹത്ഥീ അസ്സാ ഗവാ ചാപി, ദാസിയോ പരിചാരികാ;

തുയ്ഹത്ഥായ മഹാവീര, പരിച്ചത്താ അസങ്ഖിയാ.

൩൫൫. ‘‘‘യം മയ്ഹം പടിമന്തേസി [പതിമന്തേസി (സീ.)], ദാനം ദസ്സാമി യാചകേ;

വിമനം മേ ന പസ്സാമി, ദദതോ ദാനമുത്തമം.

൩൫൬. ‘‘‘നാനാവിധം ബഹും ദുക്ഖം, സംസാരേ ച ബഹുബ്ബിധേ;

തുയ്ഹത്ഥായ മഹാവീര, അനുഭുത്തം അസങ്ഖിയം.

൩൫൭. ‘‘‘സുഖപ്പത്താനുമോദാമി, ന ച ദുക്ഖേസു ദുമ്മനാ;

സബ്ബത്ഥ തുലിതാ ഹോമി, തുയ്ഹത്ഥായ മഹാമുനി.

൩൫൮. ‘‘‘അനുമഗ്ഗേന സമ്ബുദ്ധോ, യം ധമ്മം അഭിനീഹരി;

അനുഭോത്വാ സുഖം ദുക്ഖം, പത്തോ ബോധിം മഹാമുനി.

൩൫൯. ‘‘‘ബ്രഹ്മദേവഞ്ച സമ്ബുദ്ധം, ഗോതമം ലോകനായകം;

അഞ്ഞേസം ലോകനാഥാനം, സങ്ഗമം തേ ബഹും മയാ.

൩൬൦. ‘‘‘അധികാരം ബഹും മയ്ഹം, തുയ്ഹത്ഥായ മഹാമുനി;

ഗവേസതോ ബുദ്ധധമ്മേ, അഹം തേ പരിചാരികാ.

൩൬൧. ‘‘‘കപ്പേ ച സതസഹസ്സേ, ചതുരോ ച അസങ്ഖിയേ;

ദീപങ്കരോ മഹാവീരോ, ഉപ്പജ്ജി ലോകനായകോ.

൩൬൨. ‘‘‘പച്ചന്തദേസവിസയേ, നിമന്തേത്വാ തഥാഗതം;

തസ്സ ആഗമനം മഗ്ഗം, സോധേന്തി തുട്ഠമാനസാ.

൩൬൩. ‘‘‘തേന കാലേന സോ ആസി, സുമേധോ നാമ ബ്രാഹ്മണോ;

മഗ്ഗഞ്ച പടിയാദേസി, ആയതോ [ആയതം (സീ.)] സബ്ബദസ്സിനോ.

൩൬൪. ‘‘‘തേന കാലേനഹം ആസിം, കഞ്ഞാ ബ്രാഹ്മണസമ്ഭവാ;

സുമിത്താനാമ നാമേന, ഉപഗച്ഛിം സമാഗമം.

൩൬൫. ‘‘‘അട്ഠ ഉപ്പലഹത്ഥാനി, പൂജനത്ഥായ സത്ഥുനോ;

ആദായ ജനസംമജ്ഝേ, അദ്ദസം ഇസി മുഗ്ഗതം.

൩൬൬. ‘‘‘ചിരാനുഗതം ദയിതം [ചിരാനുപരി ആസീനം (സീ.)], അതിക്കന്തം മനോഹരം;

ദിസ്വാ തദാ അമഞ്ഞിസ്സം, സഫലം ജീവിതം മമ.

൩൬൭. ‘‘‘പരക്കമം തം സഫലം, അദ്ദസം ഇസിനോ തദാ;

പുബ്ബകമ്മേന സമ്ബുദ്ധേ, ചിത്തഞ്ചാപി പസീദി മേ.

൩൬൮. ‘‘‘ഭിയ്യോ ചിത്തം പസാദേസിം, ഇസേ ഉഗ്ഗതമാനസേ;

ദേയ്യം അഞ്ഞം ന പസ്സാമി, ദേമി പുപ്ഫാനി തേ ഇസി.

൩൬൯. ‘‘‘പഞ്ചഹത്ഥാ തവ ഹോന്തു, തയോ ഹോന്തു മമം ഇസേ;

തേന സദ്ധിം സമാ ഹോന്തു, ബോധത്ഥായ തവം ഇസേ’.

ചതുത്ഥം ഭാണവാരം.

൩൭൦. ‘‘ഇസി ഗഹേത്വാ പുപ്ഫാനി, ആഗച്ഛന്തം മഹായസം;

പൂജേസി ജനസംമജ്ഝേ, ബോധത്ഥായ മഹാഇസി.

൩൭൧. ‘‘പസ്സിത്വാ ജനസംമജ്ഝേ, ദീപങ്കരോ മഹാമുനി;

വിയാകാസി മഹാവീരോ, ഇസി മുഗ്ഗതമാനസം.

൩൭൨. ‘‘അപരിമേയ്യേ ഇതോ കപ്പേ, ദീപങ്കരോ മഹാമുനി;

മമ കമ്മം വിയാകാസി, ഉജുഭാവം മഹാമുനി.

൩൭൩. ‘‘‘സമചിത്താ സമകമ്മാ, സമകാരീ ഭവിസ്സതി;

പിയാ ഹേസ്സതി കമ്മേന, തുയ്ഹത്ഥായ മഹാഇസി [മഹാഇസേ (സ്യാ.)].

൩൭൪. ‘‘‘സുദസ്സനാ സുപിയാ ച, മനാപാ പിയവാദിനീ;

തസ്സ ധമ്മേസു ദായാദാ, വിഹരിസ്സതി ഇദ്ധികാ.

൩൭൫. ‘‘‘യഥാപി ഭണ്ഡസാമുഗ്ഗം, അനുരക്ഖതി സാമിനോ;

ഏവം കുസലധമ്മാനം, അനുരക്ഖിസ്സതേ അയം.

൩൭൬. ‘‘‘തസ്സ തേ [തസ്സ തം (സ്യാ.)] അനുകമ്പന്തീ, പൂരയിസ്സതി പാരമീ;

സീഹോവ പഞ്ജരം ഭേത്വാ [ഹിത്വാ (സ്യാ.), ഹേത്വാ (പീ.)], പാപുണിസ്സതി ബോധിയം’.

൩൭൭. ‘‘അപരിമേയ്യേ ഇതോ കപ്പേ, യം മം ബുദ്ധോ വിയാകരീ;

തം വാചം അനുമോദേന്തീ, ഏവംകാരീ ഭവിം അഹം.

൩൭൮. ‘‘തസ്സ കമ്മസ്സ സുകതസ്സ, തത്ഥ ചിത്തം പസാദയിം;

ദേവമനുസ്സകം യോനിം, അനുഭോത്വാ അസങ്ഖിയം.

൩൭൯. ‘‘സുഖദുക്ഖേനുഭോത്വാഹം, ദേവേസു മാനുസേസു ച;

പച്ഛിമേ ഭവേ സമ്പത്തേ, അജായിം സാകിയേ കുലേ.

൩൮൦. ‘‘രൂപവതീ ഭോഗവതീ, യസസീലവതീ തതോ;

സബ്ബങ്ഗസമ്പദാ ഹോമി, കുലേസു അഭിസക്കതാ.

൩൮൧. ‘‘ലാഭം സിലോകം സക്കാരം, ലോകധമ്മസമാഗമം;

ചിത്തഞ്ച ദുക്ഖിതം നത്ഥി, വസാമി അകുതോഭയാ.

൩൮൨. ‘‘വുത്തഞ്ഹേതം ഭഗവതാ, രഞ്ഞോ അന്തേപുരേ തദാ;

ഖത്തിയാനം പുരേ വീര, ഉപകാരഞ്ച നിദ്ദിസി.

൩൮൩. ‘‘ഉപകാരാ ച യാ നാരീ, യാ ച നാരീ സുഖേ ദുഖേ;

അത്ഥക്ഖായീ ച യാ നാരീ, യാ ച നാരീനുകമ്പികാ.

൩൮൪. ‘‘പഞ്ചകോടിസതാ ബുദ്ധാ, നവകോടിസതാനി ച;

ഏതേസം ദേവദേവാനം, മഹാദാനം പവത്തയിം.

൩൮൫. ‘‘അധികാരം മഹാ [സദാ (പീ.) ഏവമുപരിപി] മയ്ഹം, ധമ്മരാജ സുണോഹി മേ;

ഏകാദസകോടിസതാ, ബുദ്ധാ ദ്വാദസ കോടിയോ [ഹോന്തി ലോകഗ്ഗനായകാ (സീ. സ്യാ.), പണ്ണാകോടിസതാനി ച (പീ.)].

൩൮൬. ‘‘ഏതേസം ദേവദേവാനം, മഹാദാനം പവത്തയിം;

അധികാരം മഹാ മയ്ഹം, ധമ്മരാജ സുണോഹി മേ.

൩൮൭. ‘‘‘വീസകോടിസതാ ബുദ്ധാ, തിംസകോടിസതാനി ച;