൯. ഉപ്പലവണ്ണാഥേരീഅപദാനം

൩൮൪. ‘‘ഭിക്ഖുനീ ഉപ്പലവണ്ണാ, ഇദ്ധിയാ പാരമിം ഗതാ;

വന്ദിത്വാ സത്ഥുനോ പാദേ, ഇദം വചനമബ്രവി.

൩൮൫. ‘‘‘നിത്ഥിണ്ണാ ജാതിസംസാരം [ജാതിസംസാരാ (പീ.)], പത്താഹം അചലം പദം;

സബ്ബദുക്ഖം മയാ ഖീണം, ആരോചേമി മഹാമുനി.

൩൮൬. ‘‘‘യാവതാ പരിസാ അത്ഥി, പസന്നാ ജിനസാസനേ;

യസ്സാ ച മേപരാധോത്ഥി, ഖമന്തു ജിനസമ്മുഖാ.

൩൮൭. ‘‘‘സംസാരേ സംസരന്തിയാ [സംസരന്താ മേ (സ്യാ.)], ഖലിതം മേ സചേ ഭവേ;

ആരോചേമി മഹാവീര, അപരാധം ഖമസ്സു തം [മേ (സ്യാ.)].

൩൮൮. ‘‘‘ഇദ്ധിഞ്ചാപി നിദസ്സേഹി, മമ സാസനകാരികേ;

ചതസ്സോ പരിസാ അജ്ജ, കങ്ഖം ഛിന്ദാഹി യാവതാ.

൩൮൯. ‘‘‘ധീതാ തുയ്ഹം മഹാവീര, പഞ്ഞവന്ത ജുതിന്ധര;

ബഹുഞ്ച ദുക്കരം കമ്മം, കതം മേ അതിദുക്കരം.

൩൯൦. ‘‘‘ഉപ്പലസ്സേവ മേ വണ്ണോ, നാമേനുപ്പലനാമികാ;

സാവികാ തേ മഹാവീര, പാദേ വന്ദാമി ചക്ഖുമ.

൩൯൧. ‘‘‘രാഹുലോ ച അഹഞ്ചേവ, നേകജാതിസതേ ബഹൂ;

ഏകസ്മിം സമ്ഭവേ ജാതാ, സമാനഛന്ദമാനസാ.

൩൯൨. ‘‘‘നിബ്ബത്തി ഏകതോ ഹോതി, ജാതിയാപി ച ഏകതോ [ജാതീസു ബഹുസോ മമ (സീ.)];

പച്ഛിമേ ഭവേ സമ്പത്തേ, ഉഭോപി നാനാസമ്ഭവാ.

൩൯൩. ‘‘‘പുത്തോ ച രാഹുലോ നാമ, ധീതാ ഉപ്പലസവ്ഹയാ;

പസ്സ വീര മമം ഇദ്ധിം, ബലം ദസ്സേമി സത്ഥുനോ.

൩൯൪. ‘‘‘മഹാസമുദ്ദേ ചതുരോ, പക്ഖിപി ഹത്ഥപാതിയം;

തേലം ഹത്ഥഗതഞ്ചേവ, ഖിഡ്ഡോ [വേജ്ജോ (സീ. പീ.)] കോമാരകോ യഥാ.

൩൯൫. ‘‘‘ഉബ്ബത്തയിത്വാ പഥവിം, പക്ഖിപി ഹത്ഥപാതിയം;

ചിത്തം മുഞ്ജം യഥാ നാമ, ലുഞ്ചി കോമാരകോ യുവാ.

൩൯൬. ‘‘‘ചക്കവാളസമം പാണിം, ഛാദയിത്വാന മത്ഥകേ;

വസ്സാപേത്വാന ഫുസിതം, നാനാവണ്ണം പുനപ്പുനം.

൩൯൭. ‘‘‘ഭൂമിം ഉദുക്ഖലം കത്വാ, ധഞ്ഞം കത്വാന സക്ഖരം;

സിനേരും മുസലം കത്വാ, മദ്ദി കോമാരികാ യഥാ.

൩൯൮. ‘‘‘ധീതാഹം ബുദ്ധസേട്ഠസ്സ, നാമേനുപ്പലസവ്ഹയാ;

അഭിഞ്ഞാസു വസീഭൂതാ, തവ സാസനകാരികാ.

൩൯൯. ‘‘‘നാനാവികുബ്ബനം കത്വാ, ദസ്സേത്വാ ലോകനായകം;

നാമഗോത്തഞ്ച സാവേത്വാ [പകാസേത്വാ (സ്യാ.)], പാദേ വന്ദാമി ചക്ഖുമ.

൪൦൦. ‘‘‘ഇദ്ധീസു ച വസീ ഹോമി, ദിബ്ബായ സോതധാതുയാ;

ചേതോപരിയഞാണസ്സ, വസീ ഹോമി മഹാമുനേ.

൪൦൧. ‘‘‘പുബ്ബേനിവാസം ജാനാമി, ദിബ്ബചക്ഖു വിസോധിതം;

സബ്ബാസവപരിക്ഖീണാ, നത്ഥി ദാനി പുനബ്ഭവോ.

൪൦൨. ‘‘‘അത്ഥധമ്മനിരുത്തീസു, പടിഭാനേ തഥേവ ച;

ഞാണം മേ വിമലം [വിപുലം (സ്യാ.)] സുദ്ധം, സഭാവേന മഹേസിനോ.

൪൦൩. ‘‘‘പുരിമാനം ജിനഗ്ഗാനം, സങ്ഗമം തേ നിദസ്സിതം [സമ്മുഖാ ച പരമ്മുഖാ (സീ.)];

അധികാരം ബഹും മയ്ഹം, തുയ്ഹത്ഥായ മഹാമുനി.

൪൦൪. ‘‘‘യം മയാ പൂരിതം കമ്മം, കുസലം സര മേ മുനി;

തവത്ഥായ മഹാവീര, പുഞ്ഞം ഉപചിതം മയാ.

൪൦൫. ‘‘‘അഭബ്ബട്ഠാനേ വജ്ജേത്വാ, വാരയന്തീ [പരിവജ്ജന്തി (സീ.), പരിപാചേന്തോ (സ്യാ.)] അനാചരം;

തവത്ഥായ മഹാവീര, ചത്തം മേ ജീവിതുത്തമം.

൪൦൬. ‘‘‘ദസകോടിസഹസ്സാനി, അദാസിം മമ ജീവിതം;

പരിച്ചത്താ ച മേ ഹോമി, തവത്ഥായ മഹാമുനി.

൪൦൭. ‘‘‘തദാതിവിമ്ഹിതാ സബ്ബാ, സിരസാവ കതഞ്ജലീ;

അവോചയ്യേ കഥം ആസി, അതുലിദ്ധിപരക്കമാ’.

൪൦൮. ‘‘സതസഹസ്സിതോ കപ്പേ, നാഗകഞ്ഞാ അഹം തദാ;

വിമലാ നാമ നാമേന, കഞ്ഞാനം സാധുസമ്മതാ.

൪൦൯. ‘‘മഹോരഗോ മഹാനാഗോ, പസന്നോ ജിനസാസനേ;

പദുമുത്തരം മഹാതേജം, നിമന്തേസി സസാവകം.

൪൧൦. ‘‘രതനമയം മണ്ഡപം, പല്ലങ്കം രതനാമയം;

രതനം വാലുകാകിണ്ണം, ഉപഭോഗം രതനാമയം.

൪൧൧. ‘‘മഗ്ഗഞ്ച പടിയാദേസി, രതനദ്ധജഭൂസിതം;

പച്ചുഗ്ഗന്ത്വാന സമ്ബുദ്ധം, വജ്ജന്തോ തൂരിയേഹി സോ.

൪൧൨. ‘‘പരിസാഹി ച ചതൂഹി [പരിസാഹി ചതൂഹി സോ (സീ.), പരിസാഹി ചതസ്സോ ഹി (പീ.)], പരിവുതോ [സഹിതോ (സീ.), ഫരതേ (സ്യാ.), പരേതോ (പീ.)] ലോകനായകോ;

മഹോരഗസ്സ ഭവനേ, നിസീദി പരമാസനേ.

൪൧൩. ‘‘അന്നം പാനം ഖാദനീയം, ഭോജനഞ്ച മഹാരഹം;

വരം വരഞ്ച പാദാസി, നാഗരാജാ മഹായസം.

൪൧൪. ‘‘ഭുഞ്ജിത്വാന സമ്ബുദ്ധോ, പത്തം ധോവിത്വാ യോനിസോ;

അനുമോദനീയംകാസി, നാഗകഞ്ഞാ മഹിദ്ധികാ.

൪൧൫. ‘‘സബ്ബഞ്ഞും ഫുല്ലിതം ദിസ്വാ, നാഗകഞ്ഞാ മഹായസം;

പസന്നം സത്ഥുനോ ചിത്തം, സുനിബന്ധഞ്ച മാനസം.

൪൧൬. ‘‘മമഞ്ച ചിത്തമഞ്ഞായ, ജലജുത്തമനാമകോ;

തസ്മിം ഖണേ മഹാവീരോ, ഭിക്ഖുനിം ദസ്സയിദ്ധിയാ.

൪൧൭. ‘‘ഇദ്ധീ അനേകാ ദസ്സേസി, ഭിക്ഖുനീ സാ വിസാരദാ;

പമോദിതാ വേദജാതാ, സത്ഥാരം ഇദമബ്രവി [ഏതദബ്രവിം (സ്യാ. പീ.)].

൪൧൮. ‘‘‘അദ്ദസാഹം ഇമം ഇദ്ധിം, സുമനം ഇതരായപി;

കഥം അഹോസി സാ വീര, ഇദ്ധിയാ സുവിസാരദാ’.

൪൧൯. ‘‘‘ഓരസാ മുഖതോ ജാതാ, ധീതാ മമ മഹിദ്ധികാ;

മമാനുസാസനികരാ, ഇദ്ധിയാ സുവിസാരദാ’.

൪൨൦. ‘‘ബുദ്ധസ്സ വചനം സുത്വാ, ഏവം പത്ഥേസഹം തദാ [തുട്ഠാ ഏവം അവോചഹം (സ്യാ.), ഏവമഹോസഹം തദാ (ക.)];

അഹമ്പി താദിസാ ഹോമി, ഇദ്ധിയാ സുവിസാരദാ.

൪൨൧. ‘‘പമോദിതാഹം സുമനാ, പത്ഥേ ഉത്തമമാനസാ [പത്തഉത്തമമാനസാ (സീ. സ്യാ. പീ.)];

അനാഗതമ്ഹി അദ്ധാനേ, ഈദിസാ ഹോമി നായക.

൪൨൨. ‘‘മണിമയമ്ഹി പല്ലങ്കേ, മണ്ഡപമ്ഹി പഭസ്സരേ;

അന്നപാനേന തപ്പേത്വാ, സസങ്ഘം ലോകനായകം.

൪൨൩. ‘‘നാഗാനം പവരം പുപ്ഫം, അരുണം നാമ ഉപ്പലം;

വണ്ണം മേ ഈദിസം ഹോതു, പൂജേസിം ലോകനായകം.

൪൨൪. ‘‘തേന കമ്മേന സുകതേന, ചേതനാപണിധീഹി ച;

ജഹിത്വാ മാനുസം ദേഹം, താവതിംസമഗച്ഛഹം.

൪൨൫. ‘‘തതോ ചുതാഹം മനുജേ, ഉപപന്നാ സയമ്ഭുനോ;

ഉപ്പലേഹി പടിച്ഛന്നം, പിണ്ഡപാതമദാസഹം.

൪൨൬. ‘‘ഏകനവുതിതോ കപ്പേ, വിപസ്സീ നാമ നായകോ;

ഉപ്പജ്ജി ചാരുദസ്സനോ, സബ്ബധമ്മേസു ചക്ഖുമാ.

൪൨൭. ‘‘സേട്ഠിധീതാ തദാ ഹുത്വാ, ബാരാണസിപുരുത്തമേ;

നിമന്തേത്വാന സമ്ബുദ്ധം, സസങ്ഘം ലോകനായകം.

൪൨൮. ‘‘മഹാദാനം ദദിത്വാന, ഉപ്പലേഹി വിനായകം;

പൂജയിത്വാ ചേതസാവ [ച തേഹേവ (സ്യാ. പീ.)], വണ്ണസോഭം അപത്ഥയിം.

൪൨൯. ‘‘ഇമമ്ഹി ഭദ്ദകേ കപ്പേ, ബ്രഹ്മബന്ധു മഹായസോ;

കസ്സപോ നാമ ഗോത്തേന, ഉപ്പജ്ജി വദതം വരോ.

൪൩൦. ‘‘ഉപട്ഠാകോ മഹേസിസ്സ, തദാ ആസി നരിസ്സരോ;

കാസിരാജാ കികീ നാമ, ബാരാണസിപുരുത്തമേ.

൪൩൧. ‘‘തസ്സാസിം ദുതിയാ ധീതാ, സമണഗുത്തസവ്ഹയാ;

ധമ്മം സുത്വാ ജിനഗ്ഗസ്സ, പബ്ബജ്ജം സമരോചയിം.

൪൩൨. ‘‘അനുജാനി ന നോ താതോ, അഗാരേവ തദാ മയം;

വീസവസ്സസഹസ്സാനി, വിചരിമ്ഹ അതന്ദിതാ.

൪൩൩. ‘‘കോമാരിബ്രഹ്മചരിയം, രാജകഞ്ഞാ സുഖേധിതാ;

ബുദ്ധോപട്ഠാനനിരതാ, മുദിതാ സത്തധീതരോ.

൪൩൪. ‘‘സമണീ സമണഗുത്താ ച, ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുദായികാ [ഭിക്ഖുദാസികാ (സീ. സ്യാ.)];

ധമ്മാ ചേവ സുധമ്മാ ച, സത്തമീ സങ്ഘദായികാ [സംഘദാസികാ (സീ. സ്യാ.)].

൪൩൫. ‘‘അഹം ഖേമാ ച സപ്പഞ്ഞാ, പടാചാരാ ച കുണ്ഡലാ;

കിസാഗോതമീ ധമ്മദിന്നാ, വിസാഖാ ഹോതി സത്തമീ.

൪൩൬. ‘‘തേഹി കമ്മേഹി സുകതേഹി, ചേതനാപണിധീഹി ച;

ജഹിത്വാ മാനുസം ദേഹം, താവതിംസമഗച്ഛഹം.

൪൩൭. ‘‘തതോ ചുതാ മനുസ്സേസു, ഉപപന്നാ മഹാകുലേ;

പീതം മട്ഠം വരം ദുസ്സം, അദം അരഹതോ അഹം.

൪൩൮. ‘‘തതോ ചുതാരിട്ഠപുരേ, ജാതാ വിപ്പകുലേ അഹം;

ധീതാ തിരിടിവച്ഛസ്സ, ഉമ്മാദന്തീ മനോഹരാ.

൪൩൯. ‘‘തതോ ചുതാ ജനപദേ, കുലേ അഞ്ഞതരേ അഹം;

പസൂതാ നാതിഫീതമ്ഹി, സാലിം ഗോപേമഹം തദാ.

൪൪൦. ‘‘ദിസ്വാ പച്ചേകസമ്ബുദ്ധം, പഞ്ചലാജാസതാനിഹം;

ദത്വാ പദുമച്ഛന്നാനി, പഞ്ച പുത്തസതാനിഹം.

൪൪൧. ‘‘പത്ഥയിം തേപി പത്ഥേസും, മധും ദത്വാ സയമ്ഭുനോ;

തതോ ചുതാ അരഞ്ഞേഹം, അജായിം പദുമോദരേ.

൪൪൨. ‘‘കാസിരഞ്ഞോ മഹേസീഹം, ഹുത്വാ സക്കതപൂജിതാ;

അജനിം രാജപുത്താനം, അനൂനം സതപഞ്ചകം.

൪൪൩. ‘‘യദാ തേ യോബ്ബനപ്പത്താ, കീളന്താ ജലകീളിതം;

ദിസ്വാ ഓപത്തപദുമം, ആസും പച്ചേകനായകാ.

൪൪൪. ‘‘സാഹം തേഹി വിനാഭൂതാ, സുതവീരേഹി സോകിനീ [സുതവരേഹി സോകിനീ (സീ. സ്യാ.)];

ചുതാ ഇസിഗിലിപസ്സേ, ഗാമകമ്ഹി അജായിഹം.

൪൪൫. ‘‘യദാ ബുദ്ധാ സുതമതീ, സുതാനം ഭത്തുനോപി ച [കസതം തദാ (സീ.), അത്തനോപി ച (സ്യാ.)];

യാഗും ആദായ ഗച്ഛന്തീ, അട്ഠ പച്ചേകനായകേ.

൪൪൬. ‘‘ഭിക്ഖായ ഗാമം ഗച്ഛന്തേ, ദിസ്വാ പുത്തേ അനുസ്സരിം;

ഖീരധാരാ വിനിഗ്ഗച്ഛി, തദാ മേ പുത്തപേമസാ.

൪൪൭. ‘‘തതോ തേസം അദം യാഗും, പസന്നാ സേഹി പാണിഭി;

തതോ ചുതാഹം തിദസം, നന്ദനം ഉപപജ്ജഹം.

൪൪൮. ‘‘അനുഭോത്വാ സുഖം ദുക്ഖം, സംസരിത്വാ ഭവാഭവേ;

തവത്ഥായ മഹാവീര, പരിച്ചത്തഞ്ച ജീവിതം.

൪൪൯. ‘‘ഏവം ബഹുവിധം ദുക്ഖം, സമ്പത്തീ ച ബഹുബ്ബിധാ;

പച്ഛിമേ ഭവേ സമ്പത്തേ, ജാതാ സാവത്ഥിയം പുരേ.

൪൫൦. ‘‘മഹാധനസേട്ഠികുലേ, സുഖിതേ സജ്ജിതേ തഥാ;

നാനാരതനപജ്ജോതേ, സബ്ബകാമസമിദ്ധിനേ.

൪൫൧. ‘‘സക്കതാ പൂജിതാ ചേവ, മാനിതാപചിതാ തഥാ;

രൂപസീരിമനുപ്പത്താ [രൂപസോഭഗ്ഗസമ്പന്നാ (സീ.)], കുലേസു അതിസക്കതാ [അഭിസമ്മതാ (സീ.)].

൪൫൨. ‘‘അതീവ പത്ഥിതാ ചാസിം, രൂപഭോഗസിരീഹി ച;

പത്ഥിതാ സേട്ഠിപുത്തേഹി, അനേകേഹി സതേഹിപി.

൪൫൩. ‘‘അഗാരം പജഹിത്വാന, പബ്ബജിം അനഗാരിയം;

അഡ്ഢമാസേ അസമ്പത്തേ, ചതുസച്ചമപാപുണിം.

൪൫൪. ‘‘ഇദ്ധിയാ അഭിനിമ്മിത്വാ, ചതുരസ്സം രഥം അഹം;

ബുദ്ധസ്സ പാദേ വന്ദിസ്സം, ലോകനാഥസ്സ താദിനോ.

൪൫൫. ‘‘‘സുപുപ്ഫിതഗ്ഗം ഉപഗമ്മ പാദപം [ഭിക്ഖുനീ (സീ. പീ. ക.) ഥേരീഗാ. ൨൩൦], ഏകാ തുവം തിട്ഠസി സാലമൂലേ;

ന ചാപി തേ ദുതിയോ അത്ഥി കോചി [ന ചത്ഥി തേ ദുതിയാ വണ്ണധാതു (സീ. പീ. ക.)], ബാലേ ന ത്വം ഭായസി ധുത്തകാനം’.

൪൫൬. ‘‘‘സതം സഹസ്സാനിപി ധുത്തകാനം [സഹസ്സാനമ്പി ധുത്തകാനം (പീ.) ഥേരീഗാ. ൨൩൧], സമാഗതാ ഏദിസകാ ഭവേയ്യും;

ലോമം ന ഇഞ്ജേ ന സമ്പവേധേ, കിം മേ തുവം മാര കരിസ്സസേകോ [ന മാര ഭായാമി തവേകികാപി (സീ. ക.) … തമേകികാസിം (പീ.)].

൪൫൭. ‘‘‘ഏസാ അന്തരധായാമി, കുച്ഛിം വാ പവിസാമി തേ;

ഭമുകന്തരികായമ്പി, തിട്ഠന്തിം മം ന ദക്ഖസി.

൪൫൮. ‘‘‘ചിത്തസ്മിം വസീഭൂതാമ്ഹി, ഇദ്ധിപാദാ സുഭാവിതാ;