൧. സുമേധാവഗ്ഗോ

൧. സുമേധാഥേരീഅപദാനം

അഥ ഥേരികാപദാനാനി സുണാഥ –

൧. ‘‘ഭഗവതി കോണാഗമനേ, സങ്ഘാരാമമ്ഹി നവനിവേസനമ്ഹി [നിവേസമ്ഹി (സ്യാ.)];

സഖിയോ തിസ്സോ ജനിയോ, വിഹാരദാനം അദാസിമ്ഹ.

൨. ‘‘ദസക്ഖത്തും സതക്ഖത്തും, ദസസതക്ഖത്തും സതാനഞ്ച സതക്ഖത്തും [സതാനി ച സത്തക്ഖത്തും (സീ. ക.)];

ദേവേസു ഉപപജ്ജിമ്ഹ, കോ വാദോ മാനുസേ ഭവേ.

൩. ‘‘ദേവേ മഹിദ്ധികാ അഹുമ്ഹ, മാനുസകമ്ഹി കോ വാദോ;

സത്തരതനമഹേസീ [സത്തരതനസ്സ മഹേസീ (സീ. പീ.)], ഇത്ഥിരതനം അഹം ഭവിം.

൪. ‘‘ഇധ സഞ്ചിതകുസലാ [തത്ഥ സഞ്ചിതം കുസലം (സ്യാ.)], സുസമിദ്ധകുലപ്പജാ;

ധനഞ്ജാനീ ച ഖേമാ ച, അഹമ്പി ച തയോ ജനാ.

൫. ‘‘ആരാമം സുകതം കത്വാ, സബ്ബാവയവമണ്ഡിതം;

ബുദ്ധപ്പമുഖസങ്ഘസ്സ, നിയ്യാദേത്വാ സമോദിതാ.

൬. ‘‘യത്ഥ യത്ഥൂപപജ്ജാമി, തസ്സ കമ്മസ്സ വാഹസാ;

ദേവേസു അഗ്ഗതം പത്താ, മനുസ്സേസു തഥേവ ച.

൭. ‘‘ഇമസ്മിംയേവ കപ്പമ്ഹി, ബ്രഹ്മബന്ധു മഹായസോ;

കസ്സപോ നാമ ഗോത്തേന, ഉപ്പജ്ജി വദതം വരോ.

൮. ‘‘ഉപട്ഠാകോ മഹേസിസ്സ, തദാ ആസി നരിസ്സരോ;

കാസിരാജാ കികീ നാമ, ബാരാണസിപുരുത്തമേ.

൯. ‘‘തസ്സാസും സത്ത ധീതരോ, രാജകഞ്ഞാ സുഖേധിതാ [സുഖേഥിതാ (സ്യാ.)];

ബുദ്ധോപട്ഠാനനിരതാ, ബ്രഹ്മചരിയം ചരിംസു താ.

൧൦. ‘‘താസം സഹായികാ ഹുത്വാ, സീലേസു സുസമാഹിതാ;

ദത്വാ ദാനാനി സക്കച്ചം, അഗാരേവ വതം [അഗാരേവ വത്തം (സ്യാ.)] ചരിം.

൧൧. ‘‘തേന കമ്മേന സുകതേന, ചേതനാപണിധീഹി ച;

ജഹിത്വാ മാനുസം ദേഹം, താവതിംസൂപഗാ അഹം.

൧൨. ‘‘തതോ ചുതാ യാമമഗം [യാമസഗ്ഗം (സ്യാ.)], തതോഹം തുസിതം ഗതാ;

തതോ ച നിമ്മാനരതിം, വസവത്തിപുരം തതോ.

൧൩. ‘‘യത്ഥ യത്ഥൂപപജ്ജാമി, പുഞ്ഞകമ്മസമോഹിതാ;

തത്ഥ തത്ഥേവ രാജൂനം, മഹേസിത്തമകാരയിം.

൧൪. ‘‘തതോ ചുതാ മനുസ്സത്തേ, രാജൂനം ചക്കവത്തിനം;

മണ്ഡലീനഞ്ച രാജൂനം, മഹേസിത്തമകാരയിം.

൧൫. ‘‘സമ്പത്തിമനുഭോത്വാന, ദേവേസു മാനുസേസു ച;

സബ്ബത്ഥ സുഖിതാ ഹുത്വാ, നേകജാതീസു സംസരിം.

൧൬. ‘‘സോ ഹേതു ച സോ പഭവോ, തമ്മൂലം സാസനേ ഖമം [തമ്മൂലം സാ ച സാസനേ ഖന്തി (സീ. പീ. ക.)];

പഠമം തം സമോധാനം, തം ധമ്മരതായ നിബ്ബാനം [നിബ്ബുതം (സ്യാ.)].

൧൭. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം, ഭവാ സബ്ബേ സമൂഹതാ;

നാഗീവ ബന്ധനം ഛേത്വാ, വിഹരാമി അനാസവാ.

൧൮. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി, മമ ബുദ്ധസ്സ [ബുദ്ധസേട്ഠസ്സ (സീ. സ്യാ. ക.)] സന്തികേ;

തിസ്സോ വിജ്ജാ അനുപ്പത്താ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൧൯. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ, വിമോക്ഖാപി ച അട്ഠിമേ;

ഛളഭിഞ്ഞാ സച്ഛികതാ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം സുമേധാ ഭിക്ഖുനീ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

സുമേധാഥേരിയാപദാനം പഠമം.

൨. മേഖലാദായികാഥേരീഅപദാനം

൨൦. ‘‘സിദ്ധത്ഥസ്സ ഭഗവതോ, ഥൂപകാരാപികാ അഹും [ഥൂപകാര മകാസഹം (സ്യാ.)];

മേഖലികാ മയാ ദിന്നാ, നവകമ്മായ സത്ഥുനോ.

൨൧. ‘‘നിട്ഠിതേ ച മഹാഥൂപേ, മേഖലം പുനദാസഹം;

ലോകനാഥസ്സ മുനിനോ, പസന്നാ സേഹി പാണിഭി.

൨൨. ‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, യം മേഖലമദം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഥൂപകാരസ്സിദം ഫലം.

൨൩. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവാ.

൨൪. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൨൫. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം മേഖലാദായികാ ഭിക്ഖുനീ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

മേഖലാദായികാഥേരിയാപദാനം ദുതിയം.

൩. മണ്ഡപദായികാഥേരീഅപദാനം

൨൬. ‘‘കോണാഗമനബുദ്ധസ്സ, മണ്ഡപോ കാരിതോ മയാ;

ധുവം തിചീവരംദാസിം [ഥൂപഞ്ച പവരമദം (സ്യാ.), ധുവഞ്ച ചീവരം അദം (പീ.)], ബുദ്ധസ്സ ലോകബന്ധുനോ.

൨൭. ‘‘യം യം ജനപദം യാമി, നിഗമേ രാജധാനിയോ;

സബ്ബത്ഥ പൂജിതോ ഹോമി, പുഞ്ഞകമ്മസ്സിദം ഫലം.

൨൮. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവാ.

൨൯. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൩൦. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം മണ്ഡപദായികാ ഭിക്ഖുനീ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

മണ്ഡപദായികാഥേരിയാപദാനം തതിയം.

൪. സങ്കമനത്ഥാഥേരീഅപദാനം

൩൧. ‘‘വിപസ്സിസ്സ ഭഗവതോ [കോണ്ഡഞ്ഞസ്സ ഭഗവതോ (സ്യാ. പീ.)], ലോകജേട്ഠസ്സ താദിനോ;

രഥിയം പടിപന്നസ്സ, താരയന്തസ്സ പാണിനോ.

൩൨. ‘‘ഘരതോ നിക്ഖമിത്വാന, അവകുജ്ജാ നിപജ്ജഹം;

അനുകമ്പകോ ലോകനാഥോ, സിരസി [സീസന്തേ (സീ. ക.)] അക്കമീ മമ [തദാ (സ്യാ. പീ.)].

൩൩. ‘‘അക്കമിത്വാന സിരസി [സമ്ബുദ്ധോ (ക.)], അഗമാ ലോകനായകോ;

തേന ചിത്തപ്പസാദേന, തുസിതം അഗമാസഹം.

൩൪. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവാ.

൩൫. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൩൬. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം സങ്കമനത്ഥാ [സങ്കമനദാ (സ്യാ.)] ഭിക്ഖുനീ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

സങ്കമനത്ഥാഥേരിയാപദാനം ചതുത്ഥം.

൫. നളമാലികാഥേരീഅപദാനം

൩൭. ‘‘ചന്ദഭാഗാനദീതീരേ, അഹോസിം കിന്നരീ തദാ;

അദ്ദസം വിരജം ബുദ്ധം, സയമ്ഭും അപരാജിതം.

൩൮. ‘‘പസന്നചിത്താ സുമനാ, വേദജാതാ കതഞ്ജലീ;

നളമാലം ഗഹേത്വാന, സയമ്ഭും അഭിപൂജയിം.

൩൯. ‘‘തേന കമ്മേന സുകതേന, ചേതനാപണിധീഹി ച;

ജഹിത്വാ കിന്നരീദേഹം, അഗച്ഛിം തിദസം ഗതിം.

൪൦. ‘‘ഛത്തിംസദേവരാജൂനം, മഹേസിത്തമകാരയിം;

ദസന്നം ചക്കവത്തീനം, മഹേസിത്തമകാരയിം;

സംവേജേത്വാന മേ ചിത്തം [വേദയിത്വാന കുസലം (സ്യാ.), സംവേദയിത്വാ കുസലം (പീ.)], പബ്ബജിം അനഗാരിയം.

൪൧. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം, ഭവാ സബ്ബേ സമൂഹതാ [ഭവാ സംഘാതിതാ മമ (ക.)];

സബ്ബാസവപരിക്ഖീണാ, നത്ഥി ദാനി പുനബ്ഭവോ.

൪൨. ‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിപൂജയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, പുപ്ഫപൂജായിദം ഫലം.

൪൩. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവാ.

൪൪. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൪൫. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം നളമാലികാ ഥേരീ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

നളമാലികാഥേരിയാപദാനം പഞ്ചമം.

൬. ഏകപിണ്ഡപാതദായികാഥേരീഅപദാനം

൪൬. ‘‘നഗരേ ബന്ധുമതിയാ, ബന്ധുമാ നാമ ഖത്തിയോ;

തസ്സ രഞ്ഞോ അഹും ഭരിയാ, ഏകജ്ഝം ചാരയാമഹം [ഏകച്ചം വാദയാമഹം (സ്യാ.)].

൪൭. ‘‘രഹോഗതാ നിസീദിത്വാ, ഏവം ചിന്തേസഹം തദാ;

‘ആദായ ഗമനീയഞ്ഹി, കുസലം നത്ഥി മേ കതം.

൪൮. ‘‘‘മഹാഭിതാപം കടുകം, ഘോരരൂപം സുദാരുണം;

നിരയം നൂന ഗച്ഛാമി, ഏത്ഥ മേ നത്ഥി സംസയോ’.

൪൯. ‘‘രാജാനം ഉപസങ്കമ്മ, ഇദം വചനമബ്രവിം;

‘ഏകം മേ സമണം ദേഹി, ഭോജയിസ്സാമി ഖത്തിയ’.

൫൦. ‘‘അദാസി മേ മഹാരാജാ, സമണം ഭാവിതിന്ദ്രിയം;

തസ്സ പത്തം ഗഹേത്വാന, പരമന്നേന പൂരയിം [തപ്പയിം (സീ.)].

൫൧. ‘‘പൂരയിത്വാ പരമന്നം, ഗന്ധാലേപം അകാസഹം;

ജാലേന പിദഹിത്വാന, വത്ഥയുഗേന [പീതചോളേന (സ്യാ.), മഹാനേലേന (പീ.)] ഛാദയിം.

൫൨. ‘‘ആരമ്മണം മമം ഏതം, സരാമി യാവജീവിഹം;

തത്ഥ ചിത്തം പസാദേത്വാ, താവതിംസമഗച്ഛഹം.

൫൩. ‘‘തിംസാനം ദേവരാജൂനം, മഹേസിത്തമകാരയിം;

മനസാ പത്ഥിതം മയ്ഹം, നിബ്ബത്തതി യഥിച്ഛിതം [യതിച്ഛകം (സ്യാ.), യദിച്ഛകം (പീ. ക.)].

൫൪. ‘‘വീസാനം ചക്കവത്തീനം, മഹേസിത്തമകാരയിം;

ഓചിതത്താവ [ഉപചിതത്താ (സ്യാ.)] ഹുത്വാന, സംസരാമി ഭവേസ്വഹം.

൫൫. ‘‘സബ്ബബന്ധനമുത്താഹം, അപേതാ മേ ഉപാദികാ;

സബ്ബാസവപരിക്ഖീണാ, നത്ഥി ദാനി പുനബ്ഭവോ.

൫൬. ‘‘ഏകനവുതിതോ കപ്പേ, യം ദാനമദദിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, പിണ്ഡപാതസ്സിദം ഫലം.

൫൭. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവാ.

൫൮. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൫൯. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ഏകപിണ്ഡപാതദായികാ ഭിക്ഖുനീ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ഏകപിണ്ഡപാതദായികാഥേരിയാപദാനം ഛട്ഠം.

൭. കടച്ഛുഭിക്ഖാദായികാഥേരീഅപദാനം

൬൦. ‘‘പിണ്ഡചാരം ചരന്തസ്സ, തിസ്സനാമസ്സ സത്ഥുനോ;

കടച്ഛുഭിക്ഖം പഗ്ഗയ്ഹ, ബുദ്ധസേട്ഠസ്സ ദാസഹം.

൬൧. ‘‘പടിഗ്ഗഹേത്വാ സമ്ബുദ്ധോ, തിസ്സോ ലോകഗ്ഗനായകോ;

വീഥിയാ സണ്ഠിതോ സത്ഥാ, അകാ മേ അനുമോദനം.

൬൨. ‘‘‘കടച്ഛുഭിക്ഖം ദത്വാന, താവതിംസം ഗമിസ്സസി;

ഛത്തിംസദേവരാജൂനം, മഹേസിത്തം കരിസ്സസി.

൬൩. ‘‘‘പഞ്ഞാസം ചക്കവത്തീനം, മഹേസിത്തം കരിസ്സസി;

മനസാ പത്ഥിതം സബ്ബം, പടിലച്ഛസി സബ്ബദാ.

൬൪. ‘‘‘സമ്പത്തിം അനുഭോത്വാന, പബ്ബജിസ്സസികിഞ്ചനാ;

സബ്ബാസവേ പരിഞ്ഞായ, നിബ്ബായിസ്സസിനാസവാ’.

൬൫. ‘‘ഇദം വത്വാന സമ്ബുദ്ധോ, തിസ്സോ ലോകഗ്ഗനായകോ;

നഭം അബ്ഭുഗ്ഗമീ വീരോ, ഹംസരാജാവ അമ്ബരേ.

൬൬. ‘‘സുദിന്നം മേ ദാനവരം [സുദിന്നമേവ മേ ദാനം (സ്യാ.)], സുയിട്ഠാ യാഗസമ്പദാ;

കടച്ഛുഭിക്ഖം ദത്വാന, പത്താഹം അചലം പദം.

൬൭. ‘‘ദ്വേനവുതേ ഇതോ കപ്പേ, യം ദാനമദദിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഭിക്ഖാദാനസ്സിദം ഫലം.

൬൮. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവാ.

൬൯. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൭൦. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം കടച്ഛുഭിക്ഖാദായികാ ഭിക്ഖുനീ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

കടച്ഛുഭിക്ഖാദായികാഥേരിയാപദാനം സത്തമം.

൮. സത്തുപ്പലമാലികാഥേരീഅപദാനം

൭൧. ‘‘നഗരേ അരുണവതിയാ, അരുണോ നാമ [അരുണവാ നാമ (സീ. പീ.)] ത്തിയോ;

തസ്സ രഞ്ഞോ അഹും ഭരിയാ, വാരിതം വാരയാമഹം [ചാരികം ചാരയാമഹം (സീ.), ന ഗുലം പാദയാമഹം (സ്യാ.), ന മാലം പാദയാമഹം (പീ.)].

൭൨. ‘‘സത്തമാലം ഗഹേത്വാന, ഉപ്പലാ ദേവഗന്ധികാ;