നമോ തസ്സ ഭഗവതോ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ
ഖുദ്ദകനികായേ
ധമ്മപദപാളി
൧. യമകവഗ്ഗോ
൧. മനോപുബ്ബങ്ഗമാ ധമ്മാ, മനോസേട്ഠാ മനോമയാ;
മനസാ ചേ പദുട്ഠേന, ഭാസതി വാ കരോതി വാ;
തതോ നം ദുക്ഖമന്വേതി, ചക്കംവ വഹതോ പദം.
൨. മനോപുബ്ബങ്ഗമാ ധമ്മാ, മനോസേട്ഠാ മനോമയാ;
മനസാ ചേ പസന്നേന, ഭാസതി വാ കരോതി വാ;
തതോ നം സുഖമന്വേതി, ഛായാവ അനപായിനീ [അനുപായിനീ (ക.)].
൩. അക്കോച്ഛി മം അവധി മം, അജിനി [അജിനീ (?)] മം അഹാസി മേ;
യേ ച തം ഉപനയ്ഹന്തി, വേരം തേസം ന സമ്മതി.
൪. അക്കോച്ഛി മം അവധി മം, അജിനി മം അഹാസി മേ;
യേ ച തം നുപനയ്ഹന്തി, വേരം തേസൂപസമ്മതി.
൫. ന ഹി വേരേന വേരാനി, സമ്മന്തീധ കുദാചനം;
അവേരേന ച സമ്മന്തി, ഏസ ധമ്മോ സനന്തനോ.
൬. പരേ ച ന വിജാനന്തി, മയമേത്ഥ യമാമസേ;
യേ ച തത്ഥ വിജാനന്തി, തതോ സമ്മന്തി മേധഗാ.
൭. സുഭാനുപസ്സിം വിഹരന്തം, ഇന്ദ്രിയേസു അസംവുതം;
ഭോജനമ്ഹി ചാമത്തഞ്ഞും, കുസീതം ഹീനവീരിയം;
തം വേ പസഹതി മാരോ, വാതോ രുക്ഖംവ ദുബ്ബലം.
൮. അസുഭാനുപസ്സിം വിഹരന്തം, ഇന്ദ്രിയേസു സുസംവുതം;
ഭോജനമ്ഹി ച മത്തഞ്ഞും, സദ്ധം ആരദ്ധവീരിയം;
തം വേ നപ്പസഹതി മാരോ, വാതോ സേലംവ പബ്ബതം.
൯. അനിക്കസാവോ കാസാവം, യോ വത്ഥം പരിദഹിസ്സതി;
അപേതോ ദമസച്ചേന, ന സോ കാസാവമരഹതി.
൧൦. യോ ച വന്തകസാവസ്സ, സീലേസു സുസമാഹിതോ;
ഉപേതോ ദമസച്ചേന, സ വേ കാസാവമരഹതി.
൧൧. അസാരേ സാരമതിനോ, സാരേ ചാസാരദസ്സിനോ;
തേ സാരം നാധിഗച്ഛന്തി, മിച്ഛാസങ്കപ്പഗോചരാ.
൧൨. സാരഞ്ച സാരതോ ഞത്വാ, അസാരഞ്ച അസാരതോ;
തേ സാരം അധിഗച്ഛന്തി, സമ്മാസങ്കപ്പഗോചരാ.
൧൩. യഥാ അഗാരം ദുച്ഛന്നം, വുട്ഠീ സമതിവിജ്ഝതി;
ഏവം അഭാവിതം ചിത്തം, രാഗോ സമതിവിജ്ഝതി.
൧൪. യഥാ അഗാരം സുഛന്നം, വുട്ഠീ ന സമതിവിജ്ഝതി;
ഏവം സുഭാവിതം ചിത്തം, രാഗോ ന സമതിവിജ്ഝതി.
൧൫. ഇധ സോചതി പേച്ച സോചതി, പാപകാരീ ഉഭയത്ഥ സോചതി;
സോ സോചതി സോ വിഹഞ്ഞതി, ദിസ്വാ കമ്മകിലിട്ഠമത്തനോ.
൧൬. ഇധ മോദതി പേച്ച മോദതി, കതപുഞ്ഞോ ഉഭയത്ഥ മോദതി;
സോ മോദതി സോ പമോദതി, ദിസ്വാ കമ്മവിസുദ്ധിമത്തനോ.
൧൭. ഇധ തപ്പതി പേച്ച തപ്പതി, പാപകാരീ [പാപകാരി (?)] ഉഭയത്ഥ തപ്പതി;
‘‘പാപം മേ കത’’ന്തി തപ്പതി, ഭിയ്യോ [ഭീയോ (സീ.)] തപ്പതി ദുഗ്ഗതിം ഗതോ.
൧൮. ഇധ നന്ദതി പേച്ച നന്ദതി, കതപുഞ്ഞോ ഉഭയത്ഥ നന്ദതി;
‘‘പുഞ്ഞം മേ കത’’ന്തി നന്ദതി, ഭിയ്യോ നന്ദതി സുഗ്ഗതിം ഗതോ.
൧൯. ബഹുമ്പി ചേ സംഹിത [സഹിതം (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] ഭാസമാനോ, ന തക്കരോ ഹോതി നരോ പമത്തോ;
ഗോപോവ ഗാവോ ഗണയം പരേസം, ന ഭാഗവാ സാമഞ്ഞസ്സ ഹോതി.
൨൦. അപ്പമ്പി ചേ സംഹിത ഭാസമാനോ, ധമ്മസ്സ ഹോതി [ഹോതീ (സീ. പീ.)] അനുധമ്മചാരീ;
രാഗഞ്ച ദോസഞ്ച പഹായ മോഹം, സമ്മപ്പജാനോ സുവിമുത്തചിത്തോ;
അനുപാദിയാനോ ഇധ വാ ഹുരം വാ, സ ഭാഗവാ സാമഞ്ഞസ്സ ഹോതി.
യമകവഗ്ഗോ പഠമോ നിട്ഠിതോ.
൨. അപ്പമാദവഗ്ഗോ
൨൧. അപ്പമാദോ അമതപദം [അമതം പദം (ക.)], പമാദോ മച്ചുനോ പദം;
അപ്പമത്താ ന മീയന്തി, യേ പമത്താ യഥാ മതാ.
൨൨. ഏവം [ഏതം (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] വിസേസതോ ഞത്വാ, അപ്പമാദമ്ഹി പണ്ഡിതാ;
അപ്പമാദേ പമോദന്തി, അരിയാനം ഗോചരേ രതാ.
൨൩. തേ ഝായിനോ സാതതികാ, നിച്ചം ദള്ഹപരക്കമാ;
ഫുസന്തി ധീരാ നിബ്ബാനം, യോഗക്ഖേമം അനുത്തരം.
൨൪. ഉട്ഠാനവതോ സതീമതോ [സതിമതോ (സീ. സ്യാ. ക.)], സുചികമ്മസ്സ നിസമ്മകാരിനോ;
സഞ്ഞതസ്സ ധമ്മജീവിനോ, അപ്പമത്തസ്സ [അപമത്തസ്സ (?)] യസോഭിവഡ്ഢതി.
൨൫. ഉട്ഠാനേനപ്പമാദേന, സംയമേന ദമേന ച;
ദീപം കയിരാഥ മേധാവീ, യം ഓഘോ നാഭികീരതി.
൨൬. പമാദമനുയുഞ്ജന്തി, ബാലാ ദുമ്മേധിനോ ജനാ;
അപ്പമാദഞ്ച മേധാവീ, ധനം സേട്ഠംവ രക്ഖതി.
൨൭. മാ പമാദമനുയുഞ്ജേഥ, മാ കാമരതിസന്ഥവം [സന്ധവം (ക)];
അപ്പമത്തോ ഹി ഝായന്തോ, പപ്പോതി വിപുലം സുഖം.
൨൮. പമാദം അപ്പമാദേന, യദാ നുദതി പണ്ഡിതോ;
പഞ്ഞാപാസാദമാരുയ്ഹ, അസോകോ സോകിനിം പജം;
പബ്ബതട്ഠോവ ഭൂമട്ഠേ [ഭുമ്മട്ഠേ (സീ. സ്യാ.)], ധീരോ ബാലേ അവേക്ഖതി.
൨൯. അപ്പമത്തോ പമത്തേസു, സുത്തേസു ബഹുജാഗരോ;
അബലസ്സംവ സീഘസ്സോ, ഹിത്വാ യാതി സുമേധസോ.
൩൦. അപ്പമാദേന മഘവാ, ദേവാനം സേട്ഠതം ഗതോ;
അപ്പമാദം പസംസന്തി, പമാദോ ഗരഹിതോ സദാ.
൩൧. അപ്പമാദരതോ ഭിക്ഖു, പമാദേ ഭയദസ്സി വാ;
സംയോജനം അണും ഥൂലം, ഡഹം അഗ്ഗീവ ഗച്ഛതി.
൩൨. അപ്പമാദരതോ ഭിക്ഖു, പമാദേ ഭയദസ്സി വാ;
അഭബ്ബോ പരിഹാനായ, നിബ്ബാനസ്സേവ സന്തികേ.
അപ്പമാദവഗ്ഗോ ദുതിയോ നിട്ഠിതോ.
൩. ചിത്തവഗ്ഗോ
൩൩. ഫന്ദനം ചപലം ചിത്തം, ദൂരക്ഖം [ദുരക്ഖം (സബ്ബത്ഥ)] ദുന്നിവാരയം;
ഉജും കരോതി മേധാവീ, ഉസുകാരോവ തേജനം.
൩൪. വാരിജോവ ഥലേ ഖിത്തോ, ഓകമോകതഉബ്ഭതോ;
പരിഫന്ദതിദം ചിത്തം, മാരധേയ്യം പഹാതവേ.
൩൫. ദുന്നിഗ്ഗഹസ്സ ലഹുനോ, യത്ഥകാമനിപാതിനോ;
ചിത്തസ്സ ദമഥോ സാധു, ചിത്തം ദന്തം സുഖാവഹം.
൩൬. സുദുദ്ദസം സുനിപുണം, യത്ഥകാമനിപാതിനം;
ചിത്തം രക്ഖേഥ മേധാവീ, ചിത്തം ഗുത്തം സുഖാവഹം.
൩൭. ദൂരങ്ഗമം ഏകചരം [ഏകചാരം (ക.)], അസരീരം ഗുഹാസയം;
യേ ചിത്തം സംയമേസ്സന്തി, മോക്ഖന്തി മാരബന്ധനാ.
൩൮. അനവട്ഠിതചിത്തസ്സ, സദ്ധമ്മം അവിജാനതോ;
പരിപ്ലവപസാദസ്സ, പഞ്ഞാ ന പരിപൂരതി.
൩൯. അനവസ്സുതചിത്തസ്സ, അനന്വാഹതചേതസോ;
പുഞ്ഞപാപപഹീനസ്സ, നത്ഥി ജാഗരതോ ഭയം.
൪൦. കുമ്ഭൂപമം കായമിമം വിദിത്വാ, നഗരൂപമം ചിത്തമിദം ഠപേത്വാ;
യോധേഥ മാരം പഞ്ഞാവുധേന, ജിതഞ്ച രക്ഖേ അനിവേസനോ സിയാ.
൪൧. അചിരം വതയം കായോ, പഥവിം അധിസേസ്സതി;
ഛുദ്ധോ അപേതവിഞ്ഞാണോ, നിരത്ഥംവ കലിങ്ഗരം.
൪൨. ദിസോ ദിസം യം തം കയിരാ, വേരീ വാ പന വേരിനം;
മിച്ഛാപണിഹിതം ചിത്തം, പാപിയോ [പാപിയം (?)] നം തതോ കരേ.
൪൩. ന തം മാതാ പിതാ കയിരാ, അഞ്ഞേ വാപി ച ഞാതകാ;
സമ്മാപണിഹിതം ചിത്തം, സേയ്യസോ നം തതോ കരേ.
ചിത്തവഗ്ഗോ തതിയോ നിട്ഠിതോ.
൪. പുപ്ഫവഗ്ഗോ
൪൪. കോ ഇമം [കോമം (ക.)] പഥവിം വിചേസ്സതി [വിജേസ്സതി (സീ. സ്യാ. പീ.)], യമലോകഞ്ച ഇമം സദേവകം;
കോ ധമ്മപദം സുദേസിതം, കുസലോ പുപ്ഫമിവ പചേസ്സതി [പുപ്ഫമിവപ്പചേസ്സതി (ക.)].
൪൫. സേഖോ പഥവിം വിചേസ്സതി, യമലോകഞ്ച ഇമം സദേവകം;
സേഖോ ധമ്മപദം സുദേസിതം, കുസലോ പുപ്ഫമിവ പചേസ്സതി.
൪൬. ഫേണൂപമം കായമിമം വിദിത്വാ, മരീചിധമ്മം അഭിസമ്ബുധാനോ;
ഛേത്വാന മാരസ്സ പപുപ്ഫകാനി [സപുപ്ഫകാനി (ടീകാ)], അദസ്സനം മച്ചുരാജസ്സ ഗച്ഛേ.
൪൭. പുപ്ഫാനി ഹേവ പചിനന്തം, ബ്യാസത്തമനസം [ബ്യാസത്തമാനസം (ക.)] നരം;
സുത്തം ഗാമം മഹോഘോവ, മച്ചു ആദായ ഗച്ഛതി.
൪൮. പുപ്ഫാനി ഹേവ പചിനന്തം, ബ്യാസത്തമനസം നരം;
അതിത്തഞ്ഞേവ കാമേസു, അന്തകോ കുരുതേ വസം.
൪൯. യഥാപി ഭമരോ പുപ്ഫം, വണ്ണഗന്ധമഹേഠയം [വണ്ണഗന്ധമപോഠയം (ക.)];
പലേതി രസമാദായ, ഏവം ഗാമേ മുനീ ചരേ.
൫൦. ന പരേസം വിലോമാനി, ന പരേസം കതാകതം;
അത്തനോവ അവേക്ഖേയ്യ, കതാനി അകതാനി ച.
൫൧. യഥാപി രുചിരം പുപ്ഫം, വണ്ണവന്തം അഗന്ധകം;
ഏവം സുഭാസിതാ വാചാ, അഫലാ ഹോതി അകുബ്ബതോ.
൫൨. യഥാപി രുചിരം പുപ്ഫം, വണ്ണവന്തം സുഗന്ധകം [സഗന്ധകം (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)];
ഏവം സുഭാസിതാ വാചാ, സഫലാ ഹോതി കുബ്ബതോ [സകുബ്ബതോ (സീ. പീ.), പകുബ്ബതോ (സീ. അട്ഠ.), സുകുബ്ബതോ (സ്യാ. കം.)].
൫൩. യഥാപി പുപ്ഫരാസിമ്ഹാ, കയിരാ മാലാഗുണേ ബഹൂ;
ഏവം ജാതേന മച്ചേന, കത്തബ്ബം കുസലം ബഹും.
൫൪. ന പുപ്ഫഗന്ധോ പടിവാതമേതി, ന ചന്ദനം തഗരമല്ലികാ [തഗരമല്ലികാ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)];
സതഞ്ച ഗന്ധോ പടിവാതമേതി, സബ്ബാ ദിസാ സപ്പുരിസോ പവായതി.
൫൫. ചന്ദനം തഗരം വാപി, ഉപ്പലം അഥ വസ്സികീ;
ഏതേസം ഗന്ധജാതാനം, സീലഗന്ധോ അനുത്തരോ.
൫൬. അപ്പമത്തോ അയം ഗന്ധോ, യ്വായം തഗരചന്ദനം [യായം തഗരചന്ദനീ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)];
യോ ച സീലവതം ഗന്ധോ, വാതി ദേവേസു ഉത്തമോ.
൫൭. തേസം സമ്പന്നസീലാനം, അപ്പമാദവിഹാരിനം;
സമ്മദഞ്ഞാ വിമുത്താനം, മാരോ മഗ്ഗം ന വിന്ദതി.
൫൮. യഥാ സങ്കാരഠാനസ്മിം [സങ്കാരധാനസ്മിം (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)], ഉജ്ഝിതസ്മിം മഹാപഥേ;
പദുമം തത്ഥ ജായേഥ, സുചിഗന്ധം മനോരമം.
൫൯. ഏവം സങ്കാരഭൂതേസു, അന്ധഭൂതേ [അന്ധീഭൂതേ (ക.)] പുഥുജ്ജനേ;
അതിരോചതി പഞ്ഞായ, സമ്മാസമ്ബുദ്ധസാവകോ.
പുപ്ഫവഗ്ഗോ ചതുത്ഥോ നിട്ഠിതോ.
൫. ബാലവഗ്ഗോ
൬൦. ദീഘാ ജാഗരതോ രത്തി, ദീഘം സന്തസ്സ യോജനം;
ദീഘോ ബാലാനം സംസാരോ, സദ്ധമ്മം അവിജാനതം.
൬൧. ചരഞ്ചേ നാധിഗച്ഛേയ്യ, സേയ്യം സദിസമത്തനോ;
ഏകചരിയം [ഏകചരിയം (ക.)] ദള്ഹം കയിരാ, നത്ഥി ബാലേ സഹായതാ.
൬൨. പുത്താ മത്ഥി ധനമ്മത്ഥി [പുത്തമത്ഥി ധനമത്ഥി (ക.)], ഇതി ബാലോ വിഹഞ്ഞതി;
അത്താ ഹി [അത്താപി (?)] അത്തനോ നത്ഥി, കുതോ പുത്താ കുതോ ധനം.
൬൩. യോ ബാലോ മഞ്ഞതി ബാല്യം, പണ്ഡിതോ വാപി തേന സോ;
ബാലോ ച പണ്ഡിതമാനീ, സ വേ ‘‘ബാലോ’’തി വുച്ചതി.
൬൪. യാവജീവമ്പി ചേ ബാലോ, പണ്ഡിതം പയിരുപാസതി;
ന സോ ധമ്മം വിജാനാതി, ദബ്ബീ സൂപരസം യഥാ.
൬൫. മുഹുത്തമപി ചേ വിഞ്ഞൂ, പണ്ഡിതം പയിരുപാസതി;
ഖിപ്പം ധമ്മം വിജാനാതി, ജിവ്ഹാ സൂപരസം യഥാ.
൬൬. ചരന്തി ബാലാ ദുമ്മേധാ, അമിത്തേനേവ അത്തനാ;
കരോന്താ പാപകം കമ്മം, യം ഹോതി കടുകപ്ഫലം.