൪. മഞ്ജിട്ഠകവഗ്ഗോ

൧. മഞ്ജിട്ഠകവിമാനവണ്ണനാ

മഞ്ജിട്ഠകവഗ്ഗേ മഞ്ജിട്ഠകേ വിമാനസ്മിന്തി മഞ്ജിട്ഠകവിമാനം. തസ്സ കാ ഉപ്പത്തി? ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ. തത്ഥ അഞ്ഞതരോ ഉപാസകോ ഭഗവന്തം നിമന്തേത്വാ അനന്തരവിമാനേ വുത്തനയേനേവ മണ്ഡപം സജ്ജേത്വാ തത്ഥ നിസിന്നം സത്ഥാരം പൂജേത്വാ ദാനം ദേതി. തേന ച സമയേന അഞ്ഞതരാ കുലദാസീ അന്ധവനേ സുപുപ്ഫിതം സാലരുക്ഖം ദിസ്വാ തത്ഥ പുപ്ഫാനി ഗഹേത്വാ ഹീരേഹി ആവുണിത്വാ വടംസകേ കത്വാ പുന ബഹൂനി മുത്തപുപ്ഫാനി അഗ്ഗപുപ്ഫാനി ച ഗഹേത്വാ നഗരം പവിട്ഠാ. തസ്മിം മണ്ഡപേ യുഗന്ധരപബ്ബതകുച്ഛിം ഓഭാസയമാനം ബാലസൂരിയം വിയ ഛബ്ബണ്ണബുദ്ധരംസിയോ വിസ്സജ്ജേത്വാ നിസിന്നം, ഭഗവന്തം ദിസ്വാ പസന്നചിത്താ തേഹി പുപ്ഫേഹി പൂജേന്തീ വടംസകാനി ആസനസ്സ സമന്തതോ ഠപേത്വാ ഇതരാനി ച പുപ്ഫാനി ഓകിരിത്വാ സക്കച്ചം വന്ദിത്വാ തിക്ഖത്തും പദക്ഖിണം കത്വാ അഗമാസി. സാ അപരഭാഗേ കാലം കത്വാ താവതിംസഭവനേ നിബ്ബത്തി, തത്ഥ തസ്സാ രത്തഫലികമയം വിമാനം, തസ്സ ച പുരതോ സുവണ്ണവാലുകാസന്ഥതഭൂമിഭാഗം മഹന്തം സാലവനം പാതുരഹോസി. സാ യദാ വിമാനതോ നിക്ഖമിത്വാ സാലവനം പവിസതി, തദാ സാലസാഖാ ഓനമിത്വാ തസ്സാ ഉപരി കുസുമാനി ഓകിരന്തി. തം ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ ഹേട്ഠാ വുത്തനയേന ഉപഗന്ത്വാ ഇമാഹി ഗാഥാഹി കതകമ്മം പുച്ഛി –

൬൮൯. ‘‘മഞ്ജിട്ഠകേ വിമാനസ്മിം, സോണ്ണവാലുകസന്ഥതേ;

പഞ്ചങ്ഗികേന തൂരിയേന, രമസി സുപ്പവാദിതേ.

൬൯൦. ‘‘തമ്ഹാ വിമാനാ ഓരുയ്ഹ, നിമ്മിതാ രതനാമയാ;

ഓഗാഹസി സാലവനം, പുപ്ഫിതം സബ്ബകാലികം.

൬൯൧. ‘‘യസ്സ യസ്സേവ സാലസ്സ, മൂലേ തിട്ഠസി ദേവതേ;

സോ സോ മുഞ്ചതി പുപ്ഫാനി, ഓനമിത്വാ ദുമുത്തമോ.

൬൯൨. ‘‘വാതേരിതം സാലവനം, ആധുതം ദിജസേവിതം;

വാതി ഗന്ധോ ദിസാ സബ്ബാ, രുക്ഖോ മഞ്ജൂസകോ യഥാ.

൬൯൩. ‘‘ഘായസേ തം സുചിഗന്ധം, രൂപം പസ്സസി അമാനുസം;

ദേവതേ പുച്ഛിതാചിക്ഖ, കിസ്സ കമ്മസ്സിദം ഫല’’ന്തി.

൬൮൯. തത്ഥ മഞ്ജിട്ഠകേ വിമാനസ്മിന്തി രത്തഫലികമയേ വിമാനേ. സിന്ദുവാരകണവീരമകുലസദിസവണ്ണഞ്ഹി ‘‘മഞ്ജിട്ഠക’’ന്തി വുച്ചതി. സോണ്ണവാലുകസന്ഥതേതി സമന്തതോ വിപ്പകിണ്ണാഹി സുവണ്ണവാലുകാഹി സന്ഥതഭൂമിഭാഗേ. രമസി സുപ്പവാദിതേതി സുട്ഠു പവാദിതേന പഞ്ചങ്ഗികേന തൂരിയേന അഭിരമസി.

൬൯൦. നിമിത്താ രതനാമയാതി തവ സുചരിതസിപ്പിനാ അഭിനിമ്മിതാ രതനമയാ വിമാനാ. ഓഗാഹസീതി പവിസസി. സബ്ബകാലികന്തി സബ്ബകാലേ സുഖം സബ്ബഉതുസപ്പായം, സബ്ബകാലേ പുപ്ഫനകം വാ.

൬൯൨. വാതേരിതന്തി യഥാ പുപ്ഫാനി ഓകിരന്തി, ഏവം വാതേന ഈരിതം ചലിതം. ആധുതന്തി മന്ദേന മാലുതേന സണികസണികം വിധൂപയമാനം. ദിജസേവിതന്തി മയൂരകോകിലാദിസകുണസങ്ഘേഹി ഉപസേവിതം.

ഏവം ഥേരേന പുട്ഠാ സാ ദേവതാ ഇമാഹി ഗാഥാഹി ബ്യാകാസി –

൬൯൪. ‘‘അഹം മനുസ്സേസു മനുസ്സഭൂതാ, ദാസീ അയിരകുലേ അഹും;

ബുദ്ധം നിസിന്നം ദിസ്വാന, സാലപുപ്ഫേഹി ഓകിരിം.

൬൯൫. ‘‘വടംസകഞ്ച സുകതം, സാലപുപ്ഫമയം അഹം;

ബുദ്ധസ്സ ഉപനാമേസിം, പസന്നാ സേഹി പാണിഭി.

൬൯൬. ‘‘താഹം കമ്മം കരിത്വാന, കുസലം ബുദ്ധവണ്ണിതം;

അപേതസോകാ സുഖിതാ, സമ്പമോദാമനാമയാ’’തി.

൬൯൪-൫. തത്ഥ അയിരകുലേതി അയ്യകുലേ, സാമികഗേഹേതി അത്ഥോ. അഹുന്തി അഹോസിം. ഓകിരിന്തി പുപ്ഫേഹി വിപ്പകിരിം. ഉപനാമേസിന്തി പൂജാവസേന ഉപനാമേസിം. സേസം വുത്തനയമേവ.

അഥായസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ സപരിവാരായ തസ്സാ ദേവതായ ധമ്മം ദേസേത്വാ മനുസ്സലോകം ആഗന്ത്വാ ഭഗവതോ തമത്ഥം നിവേദേസി. ഭഗവാ തം അട്ഠുപ്പത്തിം കത്വാ സമ്പത്തമഹാജനസ്സ ധമ്മം ദേസേസി. ദേസനാ സദേവകസ്സ ലോകസ്സ സാത്ഥികാ അഹോസീതി.

മഞ്ജിട്ഠകവിമാനവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൨. പഭസ്സരവിമാനവണ്ണനാ

പഭസ്സരവരവണ്ണനിഭേതി പഭസ്സരവിമാനം. തസ്സ കാ ഉപ്പത്തി? ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി. തേന ച സമയേന രാജഗഹേ അഞ്ഞതരോ ഉപാസകോ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനത്ഥേരേ അഭിപ്പസന്നോ ഹോതി. തസ്സേകാ ധീതാ സദ്ധാ പസന്നാ, സാപി ഥേരേ ഗരുചിത്തീകാരബഹുലാ ഹോതി. അഥേകദിവസം ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ രാജഗഹേ പിണ്ഡായ ചരന്തോ തം കുലം ഉപസങ്കമി. സാ ഥേരം ദിസ്വാ സോമനസ്സജാതാ ആസനം പഞ്ഞാപേത്വാ ഥേരേ തത്ഥ നിസിന്നേ സുമനമാലായ പൂജേത്വാ മധുരം ഗുളഫാണിതം ഥേരസ്സ പത്തേ ആകിരി, ഥേരോ അനുമോദിതുകാമോ നിസീദി. സാ ഘരാവാസസ്സ ബഹുകിച്ചതായ അനോകാസതം പവേദേത്വാ ‘‘അഞ്ഞസ്മിം ദിവസേ ധമ്മം സോസ്സാമീ’’തി ഥേരം വന്ദിത്വാ ഉയ്യോജേസി. തദഹേവ ച സാ കാലം കത്വാ താവതിംസേസു നിബ്ബത്തി. തം ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ ഉപസങ്കമിത്വാ ഇമാഹി ഗാഥാഹി പുച്ഛി –

൬൯൭. ‘‘പഭസ്സരവരവണ്ണനിഭേ, സുരത്തവത്ഥവസനേ;

മഹിദ്ധികേ ചന്ദനരുചിരഗത്തേ,

കാ ത്വം സുഭേ ദേവതേ വന്ദസേ മമം.

൬൯൮. ‘‘പല്ലങ്കോ ച തേ മഹഗ്ഘോ, നാനാരതനചിത്തിതോ രുചിരോ;

യത്ഥ ത്വം നിസിന്നാ വിരോചസി, ദേവരാജാരിവ നന്ദനേ വനേ.

൬൯൯. ‘‘കിം ത്വം പുരേ സുചരിതമാചരീ ഭദ്ദേ, കിസ്സ കമ്മസ്സ വിപാകം;

അനുഭോസി ദേവലോകസ്മിം, ദേവതേ പുച്ഛിതാചിക്ഖ;

കിസ്സ കമ്മസ്സിദം ഫല’’ന്തി.

൬൯൭. തത്ഥ പഭസ്സരവരവണ്ണനിഭേതി നിഭാതി ദിബ്ബതീതി നിഭാ, വണ്ണോവ നിഭാ വണ്ണനിഭാ, അതിവിയ ഓഭാസനതോ പഭസ്സരാ ഛവിദോസാഭാവേന വരാ ഉത്തമാ വണ്ണനിഭാ ഏതിസ്സാതി പഭസ്സരവരവണ്ണനിഭാ. ആമന്തനവസേന ‘‘പഭസ്സരവരവണ്ണനിഭേ’’തി വുത്തം. സുരത്തവത്ഥവസനേതി സുട്ഠു രത്തവത്ഥനിവത്ഥേ. ചന്ദനരുചിരഗത്തേതി ചന്ദനാനുലിത്തം വിയ രുചിരഗത്തേ, ഗോസീതചന്ദനേന ബഹലതരാനുലിത്തം വിയ സുരത്തമനുഞ്ഞസരീരാവയവേതി അത്ഥോ, ചന്ദനാനുലേപേന വാ രുചിരഗത്തേ.

ഏവം ഥേരേന പുട്ഠാ ദേവതാ ഇമാഹി ഗാഥാഹി ബ്യാകാസി –

൭൦൦. ‘‘പിണ്ഡായ തേ ചരന്തസ്സ, മാലം ഫാണിതഞ്ച അദദം ഭന്തേ;

തസ്സ കമ്മസ്സിദം വിപാകം, അനുഭോമി ദേവലോകസ്മിം.

൭൦൧. ‘‘ഹോതി ച മേ അനുതാപോ, അപരദ്ധം ദുക്ഖിതഞ്ച മേ ഭന്തേ;

സാഹം ധമ്മം നാസ്സോസിം, സുദേസിതം ധമ്മരാജേന.

൭൦൨. ‘‘തം തം വദാമി ഭദ്ദന്തേ, യസ്സ മേ അനുകമ്പിയോ കോചി;

ധമ്മേസു തം സമാദപേഥ, സുദേസിതം ധമ്മരാജേന.

൭൦൩. ‘‘യേസം അത്ഥി സദ്ധാ ബുദ്ധേ, ധമ്മേ ച സങ്ഘരതനേ;

തേ മം അതിവിരോചന്തി, ആയുനാ യസസാ സിരിയാ.

൭൦൪. ‘‘പതാപേന വണ്ണേന ഉത്തരിതരാ, അഞ്ഞേ മഹിദ്ധികതരാ മയാ ദേവാ’’തി.

൭൦൦. തത്ഥ മാലന്തി സുമനപുപ്ഫം. ഫാണിതന്തി ഉച്ഛുരസം ഗഹേത്വാ കതഫാണിതം.

൭൦൧. അനുതാപോതി വിപ്പടിസാരോ. തസ്സ കാരണമാഹ ‘‘അപരദ്ധം ദുക്ഖതഞ്ച മേ ഭന്തേ’’തി. ഇദാനി തം സരൂപതോ ദസ്സേതി ‘‘സാഹം ധമ്മം നാസ്സോസി’’ന്തി, സാ അഹം തദാ തവ ദേസേതുകാമസ്സ ധമ്മം ന സുണിം. കീദിസം? സുദേസിതം ധമ്മരാജേനാതി, സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന ആദികല്യാണാദിതായ ഏകന്തനിയ്യാനികതായ ച സ്വാഖാതന്തി അത്ഥോ.

൭൦൨. തന്തി തസ്മാ ധമ്മരാജേന സുദേസിതത്താ അസവനസ്സ ച മാദിസാനം അനുതാപഹേതുഭാവതോ. തന്തി തുവം, തുയ്ഹന്തി അത്ഥോ. യസ്സാതി യോ അസ്സ. അനുകമ്പിയോതി അനുകമ്പിതബ്ബോ. കോചീതി യോ കോചി. ധമ്മേസൂതി സീലാദിധമ്മേസു. ‘‘ധമ്മേ ഹീ’’തി വാ പാഠോ, സാസനധമ്മേതി അത്ഥോ. ഹീതി നിപാതമത്തം, വചനവിപല്ലാസോ വാ. തന്തി അനുകമ്പിതബ്ബപുഗ്ഗലം. സുദേസിതന്തി സുട്ഠു ദേസിതം.

൭൦൩-൪. തേ മം അതിവിരോചന്തീതി തേ രതനത്തയേ പസന്നാ ദേവപുത്താ മം അതിക്കമിത്വാ വിരോചന്തി. പതാപേനാതി തേജസാ ആനുഭാവേന. അഞ്ഞേതി യേ അഞ്ഞേ. മയാതി നിസ്സക്കേ കരണവചനം. വണ്ണേന ഉത്തരിതരാ മഹിദ്ധികതരാ ച ദേവാ, തേ രതനത്തയേ അഭിപ്പസന്നായേവാതി ദസ്സേതി. സേസം വുത്തനയമേവ.

പഭസ്സരവിമാനവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൩. നാഗവിമാനവണ്ണനാ

അലങ്കതാ മണികഞ്ചനാചിതന്തി നാഗവിമാനം. തസ്സ കാ ഉപ്പത്തി? ഭഗവാ ബാരാണസിയം വിഹരതി ഇസിപതനേ മിഗദായേ. തേന സമയേന ബാരാണസിവാസിനീ ഏകാ ഉപാസികാ സദ്ധാ പസന്നാ സീലാചാരസമ്പന്നാ ഭഗവന്തം ഉദ്ദിസ്സ വത്ഥയുഗം വായാപേത്വാ സുപരിധോതം കാരാപേത്വാ ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവതോ പാദമൂലേ ഠപേത്വാ ഏവമാഹ ‘‘പടിഗ്ഗണ്ഹാതു, ഭന്തേ ഭഗവാ, ഇമം വത്ഥയുഗം അനുകമ്പം ഉപാദായ യം മമ അസ്സ ദീഘരത്തം ഹിതായ സുഖായാ’’തി. ഭഗവാ തം പടിഗ്ഗഹേത്വാ തസ്സാ ഉപനിസ്സയസമ്പത്തിം ദിസ്വാ ധമ്മം ദേസേസി, സാ ദേസനാവസാനേ സോതാപത്തിഫലേ പതിട്ഠഹിത്വാ ഭഗവന്തം വന്ദിത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ ഗേഹം അഗമാസി. സാ ന ചിരസ്സേവ കാലം കത്വാ താവതിംസേസു ഉപ്പന്നാ സക്കസ്സ ദേവരാജസ്സ പിയാ അഹോസി വല്ലഭാ യസുത്തരാ നാമ നാമേന. തസ്സാ പുഞ്ഞാനുഭാവേന ഹേമജാലസഞ്ഛന്നോ കുഞ്ജരവരോ നിബ്ബത്തി, തസ്സ ച ഖന്ധേ മണിമയോ മണ്ഡപോ, മജ്ഝേ സുപഞ്ഞത്തരതനപല്ലങ്കോ നിബ്ബത്തി, ദ്വീസു ദന്തേസു ചസ്സ കമലകുവലയുജ്ജലാ രമണീയാ ദ്വേ പോക്ഖരണിയോ പാതുരഹേസും. തത്ഥ പദുമകണ്ണികാസു ഠിതാ ദേവധീതാ പഗ്ഗഹിതപഞ്ചങ്ഗികതൂരിയാ നച്ചന്തി ചേവ ഗായന്തി ച.

സത്ഥാ ബാരാണസിയം യഥാഭിരന്തം വിഹരിത്വാ യേന സാവത്ഥി തേന ചാരികം പക്കാമി. അനുപുബ്ബേന സാവത്ഥിം പത്വാ തത്ര സുദം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. അഥ സാ ദേവതാ അത്തനാ അനുഭുയ്യമാനം ദിബ്ബസമ്പത്തിം ഓലോകേത്വാ തസ്സാ കാരണം ഉപധാരേന്തീ ‘‘സത്ഥു വത്ഥയുഗദാനകാരണ’’ന്തി ഞത്വാ സഞ്ജാതസോമനസ്സാ ഭഗവതി പസാദബഹുമാനാ വന്ദിതുകാമാ അഭിക്കന്തായ രത്തിയാ ഹത്ഥിക്ഖന്ധവരഗതാ ആകാസേന ആഗന്ത്വാ തതോ ഓതരിത്വാ ഭഗവന്തം വന്ദിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗയ്ഹ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. തം ആയസ്മാ വങ്ഗീസോ ഭഗവതോ അനുഞ്ഞായ ഇമാഹി ഗാഥാഹി പുച്ഛി –

൭൦൫. ‘‘അലങ്കതാ മണികഞ്ചനാചിതം, സോവണ്ണജാലചിതം മഹന്തം;

അഭിരുയ്ഹ ഗജവരം സുകപ്പിതം, ഇധാഗമാ വേഹായസം അന്തലിക്ഖേ.

൭൦൬. ‘‘നാഗസ്സ ദന്തേസു ദുവേസു നിമ്മിതാ, അച്ഛോദകാ പദുമിനിയോ സുഫുല്ലാ;

പദുമേസു ച തൂരിയഗണാ പഭിജ്ജരേ, ഇമാ ച നച്ചന്തി മനോഹരായോ.

൭൦൭. ‘‘ദേവിദ്ധിപത്താസി മഹാനുഭാവേ, മനുസ്സഭൂതാ കിമകാസി പുഞ്ഞം;

കേനാസി ഏവം ജലിതാനുഭാവാ, വണ്ണോ ച തേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.

൭൦൫. തത്ഥ അലങ്കതാതി സബ്ബാഭരണവിഭൂസിതാ. മണികഞ്ചനാചിതന്തി തേഹി ദിബ്ബമാനേഹി മണിസുവണ്ണേഹി ആചിതം. സോവണ്ണജാലചിതന്തി ഹേമജാലസഞ്ഛന്നം. മഹന്തന്തി വിപുലം. സുകപ്പിതന്തി ഗമനസന്നാഹവസേന സുട്ഠു സന്നദ്ധം. വേഹായസന്തി വേഹായസഭൂതേ ഹത്ഥിപിട്ഠേ. അന്തലിക്ഖേതി ആകാസേ, ‘‘അലങ്കതമണികഞ്ചനാചിത’’ന്തിപി പാഠോ. അയഞ്ഹേത്ഥ സങ്ഖേപത്ഥോ – ദേവതേ, ത്വം സബ്ബാലങ്കാരേഹി അലങ്കതാ അലങ്കതമണികഞ്ചനാചിതം, അതിവിയ ദിബ്ബമാനേഹി മണീഹി കഞ്ചനേഹി ച അലങ്കരണവസേന ഖചിതം, ഹേമജാലേഹി കുമ്ഭാലങ്കാരാദിഭേദേഹി ഹത്ഥാലങ്കാരേഹി ചിതം ആമുത്തം മഹന്തം അതിവിയ ബ്രഹന്തം ഉത്തമം ഗജം ആരുയ്ഹ ഹത്ഥിപിട്ഠിയാ നിസിന്നാ ആകാസേനേവ ഇധ അമ്ഹാകം സന്തികം ആഗതാതി.

൭൦൬. നാഗസ്സ ദന്തേസു ദുവേസു നിമ്മിതാതി ഏരാവണസ്സ വിയ നാഗരാജസ്സ ഇമസ്സ ദ്വീസു ദന്തേസു ദ്വേ പോക്ഖരണിയോ സുചരിതസിപ്പിനാ സുട്ഠു വിരചിതാ. തൂരിയഗണാതി പഞ്ചങ്ഗികതൂരിയസമൂഹാ. പഭിജ്ജരേതി ദ്വാദസന്നം ലയഭേദാനം വസേന പഭേദം ഗച്ഛന്തി. ‘‘പവജ്ജരേ’’തി ച പഠന്തി, പകാരേഹി വാദീയന്തീതി അത്ഥോ.

ഏവം ഥേരേന പുട്ഠാ ദേവതാ ഇമാഹി ഗാഥാഹി വിസ്സജ്ജേസി –

൭൦൮. ‘‘ബാരാണസിയം ഉപസങ്കമിത്വാ, ബുദ്ധസ്സഹം വത്ഥയുഗം അദാസിം;

പാദാനി വന്ദിത്വാ ഛമാ നിസീദിം, വിത്താ ചഹം അഞ്ജലികം അകാസിം.

൭൦൯. ‘‘ബുദ്ധോ ച മേ കഞ്ചനസന്നിഭത്തചോ, അദേസയി സമുദയദുക്ഖനിച്ചതം;

അസങ്ഖതം ദുക്ഖനിരോധസസ്സതം, മഗ്ഗം അദേസയി യതോ വിജാനിസം.

൭൧൦. ‘‘അപ്പായുകീ കാലകതാ തതോ ചുതാ, ഉപപന്നാ തിദസഗണം യസസ്സിനീ;

സക്കസ്സഹം അഞ്ഞതരാ പജാപതി, യസുത്തരാ നാമ ദിസാസു വിസ്സുതാ’’തി.

൭൦൮-൯. തത്ഥ ഛമാതി ഭൂമിയം. ഭുമ്മത്ഥേ ഹി ഇദം പച്ചത്തവചനം. വിത്താതി തുട്ഠാ. യതോതി യതോ സത്ഥു സാമുക്കംസികധമ്മദേസനതോ. വിജാനിസന്തി ചത്താരി അരിയസച്ചാനി പടിവിജ്ഝിം.

൭൧൦. അപ്പായുകീതി ‘‘ഈദിസം നാമ ഉളാരം പുഞ്ഞം കത്വാ ന തയാ ഏതസ്മിം ദുക്ഖബഹുലേ മനുസ്സത്തഭാവേ ഏവം ഠാതബ്ബ’’ന്തി സഞ്ജാതാഭിസന്ധിനാ വിയ പരിക്ഖയം ഗതേന കമ്മുനാ അപ്പായുകാ സമാനാ. അഞ്ഞതരാ പജാപതീതി സോളസസഹസ്സാനം മഹേസീനം അഞ്ഞതരാ. ദിസാസു വിസ്സുതാതി ദ്വീസു ദേവലോകേസു സബ്ബദിസാസു പാകടാ പഞ്ഞാതാ. സേസം വുത്തനയമേവ.

നാഗവിമാനവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൪. അലോമവിമാനവണ്ണനാ

അഭിക്കന്തേന വണ്ണേനാതി അലോമവിമാനം. തസ്സ കാ ഉപ്പത്തി? ഭഗവാ ബാരാണസിയം ഇസിപതനേ മിഗദായേ വിഹരന്തോ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ ബാരാണസിം പിണ്ഡായ പാവിസി. തത്ഥേകാ അലോമാ നാമ ദുഗ്ഗതിത്ഥീ ഭഗവന്തം ദിസ്വാ പസന്നചിത്താ അഞ്ഞം ദാതബ്ബം അപസ്സന്തീ ‘‘ഈദിസമ്പി ഭഗവതോ ദിന്നം മയ്ഹം മഹപ്ഫലം ഭവിസ്സതീ’’തി ചിന്തേത്വാ പരിഭിന്നവണ്ണം അലോണം സുക്ഖകുമ്മാസം ഉപനേസി, ഭഗവാ പടിഗ്ഗഹേസി. സാ തം ദാനം ആരമ്മണം കത്വാ സോമനസ്സം പവേദേസി, സാ അപരഭാഗേ കാലം കത്വാ താവതിംസേസു നിബ്ബത്തി. തം ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ –

൭൧൧. ‘‘അഭിക്കന്തേന വണ്ണേന…പേ… വണ്ണോ ച തേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി. –

പുച്ഛി. സാപി തസ്സ ബ്യാകാസി, തം ദസ്സേതും –

൭൧൪. ‘‘സാ ദേവതാ അത്തമനാ…പേ… യസ്സ കമ്മസ്സിദം ഫല’’ന്തി. – വുത്തം;

൭൧൫. ‘‘അഹഞ്ച ബാരാണസിയം, ബുദ്ധസ്സാദിച്ചബന്ധുനോ;

അദാസിം സുക്ഖകുമ്മാസം, പസന്നാ സേഹി പാണിഭി.

൭൧൬. ‘‘സുക്ഖായ അലോണികായ ച, പസ്സ ഫലം കുമ്മാസപിണ്ഡിയാ;

അലോമം സുഖിതം ദിസ്വാ, കോ പുഞ്ഞം ന കരിസ്സതി.

൭൧൭. ‘‘തേന മേതാദിസോ വണ്ണോ…പേ… വണ്ണോ ച മേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.

൭൧൬. തത്ഥ അലോമം സുഖിതം ദിസ്വാതി അലോമമ്പി നാമ സുക്ഖകുമ്മാസമത്തം ദത്വാ ഏവം ദിബ്ബസുഖേന സുഖിതം ദിസ്വാ. കോ പുഞ്ഞം ന കരിസ്സതീതി കോ നാമ അത്തനോ ഹിതസുഖം ഇച്ഛന്തോ പുഞ്ഞം ന കരിസ്സതീതി. സേസം വുത്തനയമേവ.

അലോമവിമാനവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൫. കഞ്ജികദായികാവിമാനവണ്ണനാ

അഭിക്കന്തേന വണ്ണേനാതി കഞ്ജികദായികാവിമാനം. തസ്സ കാ ഉപ്പത്തി? ഭഗവാ അന്ധകവിന്ദേ വിഹരതി. തേന ച സമയേന ഭഗവതോ കുച്ഛിയം വാതരോഗോ ഉപ്പജ്ജി. ഭഗവാ ആയസ്മന്തം ആനന്ദം ആമന്തേസി ‘‘ഗച്ഛ ത്വം ആനന്ദ, പിണ്ഡായ ചരിത്വാ മയ്ഹം ഭേസജ്ജത്ഥം കഞ്ജികം ആഹരാ’’തി. ‘‘ഏവം ഭന്തേ’’തി ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ ഭഗവതോ പടിസ്സുണിത്വാ മഹാരാജദത്തിയം പത്തം ഗഹേത്വാ അത്തനോ ഉപട്ഠാകവേജ്ജസ്സ നിവേസനദ്വാരേ അട്ഠാസി. തം ദിസ്വാ വേജ്ജസ്സ ഭരിയാ പച്ചുഗ്ഗന്ത്വാ വന്ദിത്വാ പത്തം ഗഹേത്വാ ഥേരം പുച്ഛി ‘‘കീദിസേന വോ, ഭന്തേ, ഭേസജ്ജേന അത്ഥോ’’തി. സാ കിര ബുദ്ധിസമ്പന്നാ ‘‘ഭേസജ്ജേന പയോജനേ സതി ഥേരോ ഇധാഗച്ഛതി, ന ഭിക്ഖത്ഥ’’ന്തി സല്ലക്ഖേസി. ‘‘കഞ്ജികേനാ’’തി ച വുത്തേ ‘‘ന യിദം ഭേസജ്ജം മയ്ഹം അയ്യസ്സ, തഥാ ഹേസ ഭഗവതോ പത്തോ, ഹന്ദാഹം ലോകനാഥസ്സ അനുച്ഛവികം കഞ്ജികം സമ്പാദേമീ’’തി സോമനസ്സജാതാ സഞ്ജാതബഹുമാനാ ബദരയൂസേന യാഗും സമ്പാദേത്വാ പത്തം പൂരേത്വാ തസ്സ പരിവാരഭാവേന അഞ്ഞഞ്ച ഭോജനം പടിയാദേത്വാ പേസേസി. തം പരിഭുത്തമത്തസ്സേവ ഭഗവതോ സോ ആബാധോ വൂപസമി. സാ അപരേന സമയേന കാലം കത്വാ താവതിംസേസു ഉപ്പജ്ജിത്വാ മഹതിം ദിബ്ബസമ്പത്തിം അനുഭവന്തീ മോദതി. അഥായസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ ദേവചാരികം ചരന്തോ തം അച്ഛരാസഹസ്സപരിവാരേന വിചരന്തിം ദിസ്വാ തായ കതകമ്മം ഇമാഹി ഗാഥാഹി പുച്ഛി –

൭൧൯. ‘‘അഭിക്കന്തേന വണ്ണേന …പേ… വണ്ണോ ച തേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി. –

സാപി ബ്യാകാസി.

൭൨൧. ‘‘സാ ദേവതാ അത്തമനാ…പേ… യസ്സ കമ്മസ്സിദം ഫലം’’.

൭൨൩. ‘‘അഹം അന്ധകവിന്ദമ്ഹി, ബുദ്ധസ്സാദിച്ചബന്ധുനോ;

അദാസിം കോലസമ്പാകം, കഞ്ജികം തേലധൂപിതം.

൭൨൪. ‘‘പിപ്ഫല്യാ ലസുണേന ച, മിസ്സം ലാമഞ്ജകേന ച;

അദാസിം ഉജുഭൂതസ്മിം, വിപ്പസന്നേന ചേതസാ.

൭൨൫. ‘‘യാ മഹേസിത്തം കാരേയ്യ, ചക്കവത്തിസ്സ രാജിനോ;

നാരീ സബ്ബങ്ഗകല്യാണീ, ഭത്തു ചാനോമദസ്സികാ;

ഏകസ്സ കഞ്ജികദാനസ്സ, കലം നാഗ്ഘതി സോളസിം.

൭൨൬. ‘‘സതം നിക്ഖാ സതം അസ്സാ, സതം അസ്സതരീരഥാ;

സതം കഞ്ഞാസഹസ്സാനി, ആമുത്തമണികുണ്ഡലാ;

ഏകസ്സ കഞ്ജികദാനസ്സ, കലം നാഗ്ഘന്തി സോളസിം.

൭൨൭. ‘‘സതം ഹേമവതാ നാഗാ, ഈസാദന്താ ഉരൂള്ഹവാ;

സുവണ്ണകച്ഛാ മാതങ്ഗാ, ഹേമകപ്പനവാസസാ,

ഏകസ്സ കഞ്ജികദാനസ്സ, കലം നാഗ്ഘന്തി സോളസിം.

൭൨൮. ‘‘ചതുന്നമപി ദീപാനം, ഇസ്സരം യോധ കാരയേ;

ഏകസ്സ കഞ്ജികദാനസ്സ, കലം നാഗ്ഘതി സോളസി’’ന്തി.

൭൨൩-൪. തത്ഥ അദാസിം കോലസമ്പാപകം, കഞ്ജികം തേലധൂപിതന്തി ബദരമോദകകസാവേ ചതുഗുണോദകസമോദിതേ പാകേന ചതുത്ഥഭാഗാവസിട്ഠം യാഗും പചിത്വാ തം തികടുകഅജമോദഹിങ്ഗുജീരകലസുണാദീഹി കടുകഭണ്ഡേഹി അഭിസങ്ഖരിത്വാ സുധൂപിതം കത്വാ ലാമഞ്ജഗന്ധം ഗാഹാപേത്വാ പസന്നചിത്തേന ഭഗവതോ പത്തേ ആകിരിത്വാ സത്ഥാരം ഉദ്ദിസിത്വാ അദാസിം, ഥേരസ്സ ഹത്ഥേ പതിട്ഠപേസിന്തി ദസ്സേതി. തേനാഹ –

‘‘പിപ്ഫല്യാ ലസുണേന ച, മിസ്സം ലാമഞ്ജകേന ച;

അദാസിം ഉജുഭൂതസ്മിം, വിപ്പസന്നേന ചേതസാ’’തി.

സേസം വുത്തനയമേവ.

ഏവം ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ തായ ദേവതായ അത്തനാ സമുപചിതസുചരിതകമ്മേ ആവികതേ സപരിവാരായ തസ്സാ ധമ്മം ദേസേത്വാ മനുസ്സലോകം ആഗന്ത്വാ തം പവത്തിം ഭഗവതോ ആരോചേസി. ഭഗവാ തമത്ഥം അട്ഠുപ്പത്തിം കത്വാ ചതുപരിസമജ്ഝേ ധമ്മം ദേസേസി. സാ ദേസനാ മഹാജനസ്സ സാത്ഥികാ അഹോസീതി.

കഞ്ജികദായികാവിമാനവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൬. വിഹാരവിമാനവണ്ണനാ

അഭിക്കന്തേന വണ്ണേനാതി വിഹാരവിമാനം. തസ്സ കാ ഉപ്പത്തി? ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ. തേന സമയേന വിസാഖാ മഹാഉപാസികാ അഞ്ഞതരസ്മിം ഉസ്സവദിവസേ ഉയ്യാനേ വിചരണത്ഥം സഹായികാഹി പരിജനേന ച ഉസ്സാഹിതാ സുന്ഹാതാനുലിത്താ സുഭോജനം ഭുഞ്ജിത്വാ മഹാലതാപസാധനം പിളന്ധിത്വാ പഞ്ചമത്തേഹി സഹായികാസതേഹി പരിവാരിതാ മഹന്തേന ഇസ്സരിയേന മഹതാ പരിച്ഛേദേന ഗേഹതോ നിക്ഖമ്മ ഉയ്യാനം ഉദ്ദിസ്സ ഗച്ഛന്തീ ചിന്തേസി ‘‘ബാലദാരികായ വിയ കിം മേ മോഘകീളിതേന, ഹന്ദാഹം വിഹാരം ഗന്ത്വാ ഭഗവന്തം മനോഭാവനീയേ ച അയ്യേ വന്ദിസ്സാമി, ധമ്മഞ്ച സോസ്സാമീ’’തി വിഹാരം ഗന്ത്വാ ഏകമന്തേ ഠത്വാ മഹാലതാപിളന്ധനം ഓമുഞ്ചിത്വാ തം ദാസിയാ ഹത്ഥേ ദത്വാ ഭഗവന്തം വന്ദിത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. തസ്സാ ഭഗവാ ധമ്മം ദേസേസി.

സാ ധമ്മം സുത്വാ ഭഗവന്തം വന്ദിത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ മനോഭാവനീയേ ച ഭിക്ഖൂ വന്ദിത്വാ വിഹാരതോ നിക്ഖമിത്വാ ഥോകം ഗന്ത്വാ ദാസിം ആഹ ‘‘ഹന്ദ ജേ ആഭരണം പിളന്ധിസ്സാമീ’’തി. സാ തം ഭണ്ഡികം കത്വാ ബന്ധിത്വാ വിഹാരേ ഠപേത്വാ തഹം തഹം വിചരിത്വാ ഗമനകാലേ വിസ്സരിത്വാ ഗതത്താ ‘‘വിസ്സരിതം മയാ, തിട്ഠ അയ്യേ ആഹരിസ്സാമീ’’തി നിവത്തിതുകാമാ അഹോസി. വിസാഖാ ‘‘സചേ ജേ വിഹാരേ ഠപേത്വാ വിസ്സരിതം, തസ്സ വിഹാരസ്സേവ അത്ഥായ തം പരിച്ചജിസ്സാമീ’’തി വിഹാരം ഗന്ത്വാ ഭഗവന്തം ഉപസങ്കമിത്വാ വന്ദിത്വാ അത്തനോ അധിപ്പായം പവേദേന്തീ ‘‘വിഹാരം, ഭന്തേ, കാരേസ്സാമി, അധിവാസേതു മേ ഭഗവാ അനുകമ്പം ഉപാദായാ’’തി ആഹ. അധിവാസേസി ഭഗവാ തുണ്ഹീഭാവേന.

സാ തം പിളന്ധനം സതസഹസ്സാധികനവകോടിഅഗ്ഘനകം വിസ്സജ്ജേത്വാ ആയസ്മതാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനേന നവകമ്മാധിട്ഠായകേന സുവിഭത്തഭിത്തിഥമ്ഭതുലാഗോപാനസികണ്ണികദ്വാരബാഹവാതപാന സോപാനാദിഗേഹാവയവം മനോഹരം സുവികപ്പിതകട്ഠകമ്മരമണീയം സുപരികമ്മകതസുധാകമ്മം മനുഞ്ഞം സുവിരചിതമാലാകമ്മലതാകമ്മാദിചിത്തകമ്മവിചിത്തം സുപരിനിട്ഠിതമണികുട്ടിമ സദിസഭൂമിതലം ദേവവിമാനസദിസം ഹേട്ഠാഭൂമിയം പഞ്ച ഗബ്ഭസതാനി, ഉപരിഭൂമിയം പഞ്ച ഗബ്ഭസതാനീതി ഗബ്ഭസഹസ്സപടിമണ്ഡിതം ബുദ്ധസ്സ ഭഗവതോ ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ച വസനാനുച്ഛവികം മഹന്തം പാസാദം തസ്സ പരിവാരപാസാദസഹസ്സഞ്ച തേസം പരിവാരഭാവേന കുടിമണ്ഡപചങ്കമനാദീനി ച കാരേന്തീ നവഹി മാസേഹി വിഹാരം നിട്ഠാപേസി. പരിനിട്ഠിതേ ച വിഹാരേ നവഹേവ ഹിരഞ്ഞകോടീഹി വിഹാരമഹം കാരേന്തീ പഞ്ചമത്തേഹി സഹായികാസതേഹി സദ്ധിം പാസാദം അഭിരുഹിത്വാ തസ്സ സമ്പത്തിം ദിസ്വാ സോമനസ്സജാതാ സഹായികാ ആഹ ‘‘ഇമം ഏവരൂപം പാസാദം കാരേന്തിയാ യം മയാ പുഞ്ഞം പസുതം, തം അനുമോദഥ, പത്തിദാനം വോ ദമ്മീ’’തി. ‘‘അഹോ സാധു അഹോ സാധൂ’’തി പസന്നചിത്താ സബ്ബാപി അനുമോദിംസു.

തത്ഥ അഞ്ഞതരാ ഉപാസികാ വിസേസതോ തം പത്തിദാനം മനസാകാസി. സാ ന ചിരസ്സേവ കാലം കത്വാ താവതിംസേസു നിബ്ബത്തി. തസ്സാ പുഞ്ഞാനുഭാവേന അനേകകൂടാഗാരപാകാരഉയ്യാനപോക്ഖരണിആദിപടിമണ്ഡിതം സോളസയോജനായാമവിത്ഥാരബ്ബേധം അത്തനോ പഭായ യോജനസതം ഫരന്തം ആകാസചാരിം മഹന്തം വിമാനം പാതുരഹോസി. സാ ഗച്ഛന്തീപി അച്ഛരാസഹസ്സപരിവാരാ സഹ വിമാനേന ഗച്ഛതി. വിസാഖാ പന മഹാഉപാസികാ വിപുലപരിച്ചാഗതായ സദ്ധാസമ്പത്തിയാ ച നിമ്മാനരതീസു നിബ്ബത്തിത്വാ സുനിമ്മിതദേവരാജസ്സ അഗ്ഗമഹേസിഭാവം സമ്പാപുണി. അഥായസ്മാ അനുരുദ്ധോ ദേവചാരികം ചരന്തോ തം വിസാഖായ സഹായികം താവതിംസഭവനേ ഉപ്പന്നം ദിസ്വാ –

൭൨൯. ‘‘അഭിക്കന്തേന വണ്ണേന, യാ ത്വം തിട്ഠസി ദേവതേ;

ഓഭാസേന്തീ ദിസാ സബ്ബാ, ഓസധീ വിയ താരകാ.

൭൩൦. ‘‘തസ്സാ തേ നച്ചമാനായ, അങ്ഗമങ്ഗേഹി സബ്ബസോ;

ദിബ്ബാ സദ്ദാ നിച്ഛരന്തി, സവനീയാ മനോരമാ.

൭൩൧. ‘‘തസ്സാ തേ നച്ചമാനായ, അങ്ഗമങ്ഗേഹി സബ്ബസോ;

ദിബ്ബാ ഗന്ധാ പവായന്തി, സുചിഗന്ധാ മനോരമാ.

൭൩൨. ‘‘വിവത്തമാനാ കായേന, യാ വേണീസു പിളന്ധനാ;

തേസം സുയ്യതി നിഗ്ഘോസോ, തൂരിയേ പഞ്ചങ്ഗികേ യഥാ.

൭൩൩. ‘‘വടംസകാ വാതധുതാ, വാതേന സമ്പകമ്പിതാ;

തേസം സുയ്യതി നിഗ്ഘോസോ, തൂരിയേ പഞ്ചങ്ഗികേ യഥാ.

൭൩൪. ‘‘യാപി തേ സിരസ്മിം മാലാ, സുചിഗന്ധാ മനോരമാ;

വാതി ഗന്ധോ ദിസാ സബ്ബാ, രുക്ഖോ മഞ്ജൂസകോ യഥാ.

൭൩൫. ‘‘ഘായസേ തം സുചിഗന്ധം, രൂപം പസ്സസി അമാനുസം;

ദേവതേ പുച്ഛിതാചിക്ഖ, കിസ്സ കമ്മസ്സിദം ഫല’’ന്തി. –

ഇമാഹി ഗാഥാഹി പുച്ഛി. സാപി തസ്സ ഏവം ബ്യാകാസി –

൭൩൬. ‘‘സാവത്ഥിയം മയ്ഹം സഖീ ഭദന്തേ, സങ്ഘസ്സ കാരേസി മഹാവിഹാരം;

തത്ഥപ്പസന്നാ അഹമാനുമോദിം, ദിസ്വാ അഗാരഞ്ച പിയഞ്ച മേതം.

൭൩൭. ‘‘തായേവ മേ സുദ്ധനുമോദനായ, ലദ്ധം വിമാനബ്ഭുതദസ്സനേയ്യം;

സമന്തതോ സോളസയോജനാനി, വേഹായസം ഗച്ഛതി ഇദ്ധിയാ മമ.

൭൩൮. ‘‘കൂടാഗാരാ നിവേസാ മേ, വിഭത്താ ഭാഗസോ മിതാ;

ദദ്ദല്ലമാനാ ആഭന്തി, സമന്താ സതയോജനം.

൭൩൯. ‘‘പോക്ഖരഞ്ഞോ ച മേ ഏത്ഥ, പുഥുലോമനിസേവിതാ;

അച്ഛോദകാ വിപ്പസന്നാ, സോണ്ണവാലുകസന്ഥതാ.

൭൪൦. ‘‘നാനാപദുമസഞ്ഛന്നാ, പുണ്ഡരീകസമോതതാ;

സുരഭീ സമ്പവായന്തി, മനുഞ്ഞാ മാലുതേരിതാ.

൭൪൧. ‘‘ജമ്ബുയോ പനസാ താലാ, നാളികേരവനാനി ച;

അന്തോനിവേസനേ ജാതാ, നാനാരുക്ഖാ അരോപിമാ.

൭൪൨. ‘‘നാനാതൂരിയസങ്ഘുട്ഠം, അച്ഛരാഗണഘോസിതം;

യോപി മം സുപിനേ പസ്സേ, സോപി വിത്തോ സിയാ നരോ.

൭൪൩. ‘‘ഏതാദിസം അബ്ഭുതദസ്സനേയ്യം, വിമാനം സബ്ബസോ പഭം;

മമ കമ്മേ ഹി നിബ്ബത്തം, അലം പുഞ്ഞാനി കാതവേ’’തി.

൭൩൬. തത്ഥ സാവത്ഥിയം മയ്ഹം സഖീ ഭദന്തേ, സങ്ഘസ്സ കാരേസി മഹാവിഹാരന്തി ഭന്തേ അനുരുദ്ധ, സാവത്ഥിയാ സമീപേ പാചീനപസ്സേ മയ്ഹം മമ സക്ഖീ സഹായികാ വിസാഖാ മഹാഉപാസികാ ആഗതാഗതം ചാതുദ്ദിസം ഭിക്ഖുസങ്ഘം ഉദ്ദിസ്സ നവഹിരഞ്ഞകോടിപരിച്ചാഗേന പുബ്ബാരാമം നാമ മഹന്തം വിഹാരം കാരേസി. തത്ഥപ്പസന്നാ അഹമാനുമോദിന്തി തസ്മിം വിഹാരേ കതപരിയോസിതേ സങ്ഘസ്സ നിയ്യാദിയമാനേ തായ കതേ പത്തിദാനേ ‘‘അഹോ ഠാനേ വത പരിച്ചാഗോ കതോ’’തി പസന്നാ രതനത്തയേ കമ്മഫലേ ച സഞ്ജാതപസാദാ അഹം അനുമോദിം. വത്ഥുവസേന തസ്സാ അനുമോദനായ ഉളാരഭാവം ദസ്സേതും ‘‘ദിസ്വാ അഗാരഞ്ച പിയഞ്ച മേത’’ന്തി ആഹ. സഹസ്സഗബ്ഭം അതിവിയ രമണീയം ദേവവിമാനസദിസം തഞ്ച അഗാരം മഹന്തം പാസാദം പിയഞ്ച മേ ബുദ്ധപ്പമുഖം സങ്ഘം ഉദ്ദിസ്സ താദിസം മഹന്തം ധനപരിച്ചാഗം ദിസ്വാ അനുമോദിന്തി യോജനാ.

൭൩൭. തായേവ മേ സുദ്ധനുമോദനായാതി യഥാവുത്തായ ദേയ്യധമ്മപരിച്ചാഗാഭാവേന സുദ്ധായ കേവലായ അനുമോദനായേവ. ലദ്ധം വിമാനബ്ഭുതദസ്സനേയ്യന്തി മയ്ഹം പുബ്ബേ ഈദിസസ്സ അഭൂതപുബ്ബതായ അബ്ഭുതം സമന്തഭദ്ദകഭാവേന അതിവിയ സുരൂപതായ ച ദസ്സനേയ്യം ഇമം വിമാനം ലദ്ധം അധിഗതം. ഏവം തസ്സ വിമാനസ്സ അഭിരൂപതം ദസ്സേത്വാ ഇദാനി പമാണമഹത്തം പഭാവമഹത്തം ഉപഭോഗവത്ഥുമഹത്തഞ്ച ദസ്സേതും ‘‘സമന്തതോ സോളസയോജനാനീ’’തിആദി വുത്തം. തത്ഥ ഇദ്ധിയാ മമാതി മമ പുഞ്ഞിദ്ധിയാ.

൭൩൯. പോക്ഖരഞ്ഞോതി പോക്ഖരണിയോ. പുഥുലോമനിസേവിതാതി ദിബ്ബമച്ഛേഹി ഉപസേവിതാ.