൧൩. ഢുബ്ബരിപേതവത്ഥുവണ്ണനാ

അഹു രാജാ ബ്രഹ്മദത്തോതി ഇദം ഉബ്ബരിപേതവത്ഥും സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ അഞ്ഞതരം ഉപാസികം ആരബ്ഭ കഥേസി. സാവത്ഥിയം കിര അഞ്ഞതരായ ഉപാസികായ സാമികോ കാലമകാസി. സാ പതിവിയോഗദുക്ഖാതുരാ സോചന്തീ ആളാഹനം ഗന്ത്വാ രോദതി. ഭഗവാ തസ്സാ സോതാപത്തിഫലസ്സ ഉപനിസ്സയസമ്പത്തിം ദിസ്വാ കരുണായ സഞ്ചോദിതമാനസോ ഹുത്വാ തസ്സാ ഗേഹം ഗന്ത്വാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദി. ഉപാസികാ സത്ഥാരം ഉപസങ്കമിത്വാ വന്ദിത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. അഥ നം സത്ഥാ ‘‘കിം, ഉപാസികേ, സോചസീ’’തി വത്വാ ‘‘ആമ, ഭഗവാ, പിയവിപ്പയോഗേന സോചാമീ’’തി വുത്തേ തസ്സാ സോകം അപനേതുകാമോ അതീതം ആഹരി.

അതീതേ പഞ്ചാലരട്ഠേ കപിലനഗരേ ചൂളനീബ്രഹ്മദത്തോ നാമ രാജാ അഹോസി. സോ അഗതിഗമനം പഹായ അത്തനോ വിജിതേ പജായ ഹിതകരണനിരതോ ദസ രാജധമ്മേ അകോപേത്വാ രജ്ജം അനുസാസമാനോ കദാചി ‘‘അത്തനോ രജ്ജേ കിം വദന്തീ’’തി സോതുകാമോ തുന്നവായവേസം ഗഹേത്വാ ഏകോ അദുതിയോ നഗരതോ നിക്ഖമിത്വാ ഗാമതോ ഗാമം ജനപദതോ ജനപദം വിചരിത്വാ സബ്ബരജ്ജം അകണ്ടകം അനുപപീളം മനുസ്സേ സമ്മോദമാനേ അപാരുതഘരേ മഞ്ഞേ വിഹരന്തേ ദിസ്വാ സോമനസ്സജാതോ നിവത്തിത്വാ നഗരാഭിമുഖോ ആഗച്ഛന്തോ അഞ്ഞതരസ്മിം ഗാമേ ഏകിസ്സാ വിധവായ ദുഗ്ഗതിത്ഥിയാ ഗേഹം പാവിസി. സാ തം ദിസ്വാ ആഹ – ‘‘കോ നു ത്വം, അയ്യോ, കുതോ വാ ആഗതോസീ’’തി? ‘‘അഹം തുന്നവായോ, ഭദ്ദേ, ഭതിയാ തുന്നവായകമ്മം കരോന്തോ വിചരാമി. യദി തുമ്ഹാകം തുന്നവായകമ്മം അത്ഥി, ഭത്തഞ്ച വേതനഞ്ച ദേഥ, തുമ്ഹാകമ്പി കമ്മം കരോമീ’’തി. ‘‘നത്ഥമ്ഹാകം കമ്മം ഭത്തവേതനം വാ, അഞ്ഞേസം കരോഹി, അയ്യാ’’തി. സോ തത്ഥ കതിപാഹം വസന്തോ ധഞ്ഞപുഞ്ഞലക്ഖണസമ്പന്നം തസ്സാ ധീതരം ദിസ്വാ മാതരം ആഹ – ‘‘അയം ദാരികാ കിം കേനചി കതപരിഗ്ഗഹാ, ഉദാഹു അകതപരിഗ്ഗഹാ. സചേ പന കേനചി അകതപരിഗ്ഗഹാ, ഇമം മയ്ഹം ദേഥ, അഹം തുമ്ഹാകം സുഖേന ജീവനൂപായം കാതും സമത്ഥോ’’തി. ‘‘സാധു, അയ്യാ’’തി സാ തസ്സ തം അദാസി.

സോ തായ സദ്ധിം കതിപാഹം വസിത്വാ തസ്സാ കഹാപണസഹസ്സം ദത്വാ ‘‘അഹം കതിപാഹേനേവ നിവത്തിസ്സാമി. ഭദ്ദേ, ത്വം മാ ഉക്കണ്ഠസീ’’തി വത്വാ അത്തനോ നഗരം ഗന്ത്വാ, നഗരസ്സ ച തസ്സ ഗാമസ്സ ച അന്തരേ മഗ്ഗം സമം കാരാപേത്വാ അലങ്കാരാപേത്വാ മഹതാ രാജാനുഭാവേന തത്ഥ ഗന്ത്വാ തം ദാരികം കഹാപണരാസിമ്ഹി ഠപേത്വാ സുവണ്ണരജതകലസേഹി ന്ഹാപേത്വാ ‘‘ഉബ്ബരീ’’തി നാമം കാരാപേത്വാ അഗ്ഗമഹേസിട്ഠാനേ ഠപേത്വാ തഞ്ച ഗാമം തസ്സാ ഞാതീനം ദത്വാ മഹതാ രാജാനുഭാവേന തം നഗരം ആനേത്വാ തായ സദ്ധിം അഭിരമമാനോ യാവജീവം രജ്ജസുഖം അനുഭവിത്വാ ആയുപരിയോസാനേ കാലമകാസി. കാലകതേ ച തസ്മിം, കതേ ച സരീരകിച്ചേ ഉബ്ബരീ പതിവിയോഗേന സോകസല്ലസമപ്പിതഹദയാ ആളാഹനം ഗന്ത്വാ ബഹൂ ദിവസേ ഗന്ധപുപ്ഫാദീഹി പൂജേത്വാ രഞ്ഞോ ഗുണേ കിത്തേത്വാ ഉമ്മാദപ്പത്താ വിയ കന്ദന്തീ പരിദേവന്തീ ആളാഹനം പദക്ഖിണം കരോതി.

തേന ച സമയേന അമ്ഹാകം ഭഗവാ ബോധിസത്തഭൂതോ ഇസിപബ്ബജ്ജം പബ്ബജിത്വാ അധിഗതജ്ഝാനാഭിഞ്ഞോ ഹിമവന്തസ്സ സാമന്താ അഞ്ഞതരസ്മിം അരഞ്ഞായതനേ വിഹരന്തോ സോകസല്ലസമപ്പിതം ഉബ്ബരിം ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ ദിസ്വാ ആകാസേന ആഗന്ത്വാ ദിസ്സമാനരൂപോ ആകാസേ ഠത്വാ തത്ഥ ഠിതേ മനുസ്സേ പുച്ഛി – ‘‘കസ്സിദം ആളാഹനം, കസ്സത്ഥായ ചായം ഇത്ഥീ ‘ബ്രഹ്മദത്ത, ബ്രഹ്മദത്താ’തി കന്ദന്തീ പരിദേവതീ’’തി. തം സുത്വാ മനുസ്സാ ‘‘ബ്രഹ്മദത്തോ നാമ പഞ്ചാലാനം രാജാ, സോ ആയുപരിയോസാനേ കാലമകാസി, തസ്സിദം ആളാഹനം, തസ്സ അയം അഗ്ഗമഹേസീ ഉബ്ബരീ നാമ ‘ബ്രഹ്മദത്ത, ബ്രഹ്മദത്താ’തി തസ്സ നാമം ഗഹേത്വാ കന്ദന്തീ പരിദേവതീ’’തി ആഹംസു. തമത്ഥം ദീപേന്താ സങ്ഗീതികാരാ –

൩൬൮. ‘‘അഹു രാജാ ബ്രഹ്മദത്തോ, പഞ്ചാലാനം രഥേസഭോ;

അഹോരത്താനമച്ചയാ, രാജാ കാലമക്രുബ്ബഥ.

൩൬൯. ‘‘തസ്സ ആളാഹനം ഗന്ത്വാ, ഭരിയാ കന്ദതി ഉബ്ബരി;

ബ്രഹ്മദത്തം അപസ്സന്തീ, ബ്രഹ്മദത്താതി കന്ദതി.

൩൭൦. ‘‘ഇസി ച തത്ഥ ആഗച്ഛി, സമ്പന്നചരണോ മുനി;

സോ ച തത്ഥ അപുച്ഛിത്ഥ, യേ തത്ഥ സു സമാഗതാ.

൩൭൧. ‘‘‘കസ്സ ഇദം ആളാഹനം, നാനാഗന്ധസമേരിതം;

കസ്സായം കന്ദതി ഭരിയാ, ഇതോ ദൂരഗതം പതിം;

ബ്രഹ്മദത്തം അപസ്സന്തീ, ബ്രഹ്മദത്താതി കന്ദതി’.

൩൭൨. ‘‘തേ ച തത്ഥ വിയാകംസു, യേ തത്ഥ സു സമാഗതാ;

ബ്രഹ്മദത്തസ്സ ഭദ്ദന്തേ, ബ്രഹ്മദത്തസ്സ മാരിസ.

൩൭൩. ‘‘തസ്സ ഇദം ആളാഹനം, നാനാഗന്ധസമേരിതം;

തസ്സായം കന്ദതി ഭരിയാ, ഇതോ ദൂരഗതം പതിം;

ബ്രഹ്മദത്തം അപസ്സന്തീ, ബ്രഹ്മദത്താതി കന്ദതീ’’തി. – ഛ ഗാഥാ ഠപേസും;

൩൬൮-൯. തത്ഥ അഹൂതി അഹോസി. പഞ്ചാലാനന്തി പഞ്ചാലരട്ഠവാസീനം, പഞ്ചാലരട്ഠസ്സേവ വാ. ഏകോപി ഹി ജനപദോ ജനപദികാനം രാജകുമാരാനം വസേന രുള്ഹിയാ ‘‘പഞ്ചാലാന’’ന്തി ബഹുവചനേന നിദ്ദിസീയതി. രഥേസഭോതി രഥേസു ഉസഭസദിസോ, മഹാരഥോതി അത്ഥോ. തസ്സ ആളാഹനന്തി തസ്സ രഞ്ഞോ സരീരസ്സ ദഡ്ഢട്ഠാനം.

൩൭൦. ഇസീതി ഝാനാദീനം ഗുണാനം ഏസനട്ഠേന ഇസി. തത്ഥാതി തസ്മിം ഉബ്ബരിയാ ഠിതട്ഠാനേ, സുസാനേതി അത്ഥോ. ആഗച്ഛീതി അഗമാസി. സമ്പന്നചരണോതി സീലസമ്പദാ, ഇന്ദ്രിയേസു ഗുത്തദ്വാരതാ, ഭോജനേ മത്തഞ്ഞുതാ, ജാഗരിയാനുയോഗോ, സദ്ധാദയോ സത്ത സദ്ധമ്മാ, ചത്താരി രൂപാവചരഝാനാനീതി ഇമേഹി പന്നരസഹി ചരണസങ്ഖാതേഹി ഗുണേഹി സമ്പന്നോ സമന്നാഗതോ, ചരണസമ്പന്നോതി അത്ഥോ. മുനീതി അത്തഹിതഞ്ച പരഹിതഞ്ച മുനാതി ജാനാതീതി മുനി. സോ ച തത്ഥ അപുച്ഛിത്ഥാതി സോ തസ്മിം ഠാനേ ഠിതേ ജനേ പടിപുച്ഛി. യേ തത്ഥ സു സമാഗതാതി യേ മനുസ്സാ തത്ഥ സുസാനേ സമാഗതാ. സൂതി നിപാതമത്തം. ‘‘യേ തത്ഥാസും സമാഗതാ’’തി വാ പാഠോ. ആസുന്തി അഹേസുന്തി അത്ഥോ.

൩൭൧. നാനാഗന്ധസമേരിതന്തി നാനാവിധേഹി ഗന്ധേഹി സമന്തതോ ഏരിതം ഉപവാസിതം. ഇതോതി മനുസ്സലോകതോ. ദൂരഗതന്തി പരലോകം ഗതത്താ വദതി. ബ്രഹ്മദത്താതി കന്ദതീതി ബ്രഹ്മദത്താതി ഏവം നാമസംകിത്തനം കത്വാ പരിദേവനവസേന അവ്ഹായതി.

൩൭൨-൩. ബ്രഹ്മദത്തസ്സ ഭദ്ദന്തേ, ബ്രഹ്മദത്തസ്സ മാരിസാതി മാരിസ, നിരാമയകായചിത്ത മഹാമുനി ബ്രഹ്മദത്തസ്സ രഞ്ഞോ ഇദം ആളാഹനം, തസ്സേവ ബ്രഹ്മദത്തസ്സ രഞ്ഞോ അയം ഭരിയാ, ഭദ്ദം തേ തസ്സ ച ബ്രഹ്മദത്തസ്സ ഭദ്ദം ഹോതു, താദിസാനം മഹേസീനം ഹിതാനുചിന്തനേന പരലോകേ ഠിതാനമ്പി ഹിതസുഖം ഹോതിയേവാതി അധിപ്പായോ.

അഥ സോ താപസോ തേസം വചനം സുത്വാ അനുകമ്പം ഉപാദായ ഉബ്ബരിയാ സന്തികം ഗന്ത്വാ തസ്സാ സോകവിനോദനത്ഥം –

൩൭൪. ‘‘ഛളാസീതിസഹസ്സാനി, ബ്രഹ്മദത്തസ്സനാമകാ;

ഇമസ്മിം ആളാഹനേ ദഡ്ഢാ, തേസം കമനുസോചസീ’’തി. –

ഗാഥമാഹ. തത്ഥ ഛളാസീതിസഹസ്സാനീതി ഛസഹസ്സാധികഅസീതിസഹസ്സസങ്ഖാ. ബ്രഹ്മദത്തസ്സനാമകാതി ബ്രഹ്മദത്തോതി ഏവംനാമകാ. തേസം കമനുസോചസീതി തേസം ഛളാസീതിസഹസ്സസങ്ഖാതാനം ബ്രഹ്മദത്താനം കതമം ബ്രഹ്മദത്തം ത്വം അനുസോചസി, കതമം പടിച്ച തേ സോകോ ഉപ്പന്നോതി പുച്ഛി.

ഏവം പന തേന ഇസിനാ പുച്ഛിതാ ഉബ്ബരീ അത്തനാ അധിപ്പേതം ബ്രഹ്മദത്തം ആചിക്ഖന്തീ –

൩൭൫. ‘‘യോ രാജാ ചൂളനീപുത്തോ, പഞ്ചാലാനം രഥേസഭോ;

തം ഭന്തേ അനുസോചാമി, ഭത്താരം സബ്ബകാമദ’’ന്തി. –

ഗാഥമാഹ. തത്ഥ ചൂളനീപുത്തോതി ഏവംനാമസ്സ രഞ്ഞോ പുത്തോ. സബ്ബകാമദന്തി മയ്ഹം സബ്ബസ്സ ഇച്ഛിതിച്ഛിതസ്സ ദാതാരം, സബ്ബേസം വാ സത്താനം ഇച്ഛിതദായകം.

ഏവം ഉബ്ബരിയാ വുത്തേ പുന താപസോ –

൩൭൬. ‘‘സബ്ബേവാഹേസും രാജാനോ, ബ്രഹ്മദത്തസ്സനാമകാ;

സബ്ബേവ ചൂളനീപുത്താ, പഞ്ചാലാനം രഥേസഭാ.

൩൭൭. ‘‘സബ്ബേസം അനുപുബ്ബേന, മഹേസിത്തമകാരയി;

കസ്മാ പുരിമകേ ഹിത്വാ, പച്ഛിമം അനുസോചസീ’’തി. – ഗാഥാദ്വയമാഹ;

൩൭൬. തത്ഥ സബ്ബേവാഹേസുന്തി സബ്ബേവ തേ ഛളാസീതിസഹസ്സസങ്ഖാ രാജാനോ ബ്രഹ്മദത്തസ്സ നാമകാ ചൂളനീപുത്താ പഞ്ചാലാനം രഥേസഭാവ അഹേസും. ഇമേ രാജഭാവാദയോ വിസേസാ തേസു ഏകസ്സാപി നാഹേസും.

൩൭൭. മഹേസിത്തമകാരയീതി ത്വഞ്ച തേസം സബ്ബേസമ്പി അനുപുബ്ബേന അഗ്ഗമഹേസിഭാവം അകാസി, അനുപ്പത്താതി അത്ഥോ. കസ്മാതി ഗുണതോ ച സാമികഭാവതോ ച അവിസിട്ഠേസു ഏത്തകേസു ജനേസു പുരിമകേ രാജാനോ പഹായ പച്ഛിമം ഏകംമേവ കസ്മാ കേന കാരണേന അനുസോചസീതി പുച്ഛി.

തം സുത്വാ ഉബ്ബരീ സംവേഗജാതാ പുന താപസം –

൩൭൮. ‘‘ആതുമേ ഇത്ഥിഭൂതായ, ദീഘരത്തായ മാരിസ;

യസ്സാ മേ ഇത്ഥിഭൂതായ, സംസാരേ ബഹുഭാസസീ’’തി. –

ഗാഥമാഹ. തത്ഥ ആതുമേതി അത്തനി. ഇത്ഥിഭൂതായാതി ഇത്ഥിഭാവം ഉപഗതായ. ദീഘരത്തായാതി ദീഘരത്തം. അയഞ്ഹേത്ഥ അധിപ്പായോ – ഇത്ഥിഭൂതായ അത്തനി സബ്ബകാലം ഇത്ഥീയേവ ഹോതി, ഉദാഹു പുരിസഭാവമ്പി ഉപഗച്ഛതീതി. യസ്സാ മേ ഇത്ഥിഭൂതായാതി യസ്സാ മയ്ഹം ഇത്ഥിഭൂതായ ഏവം താവ ബഹുസംസാരേ മഹേസിഭാവം മഹാമുനി ത്വം ഭാസസി കഥേസീതി അത്ഥോ. ‘‘ആഹു മേ ഇത്ഥിഭൂതായാ’’തി വാ പാഠോ. തത്ഥ ആതി അനുസ്സരണത്ഥേ നിപാതോ. ആഹു മേതി സയം അനുസ്സരിതം അഞ്ഞാതമിദം മയാ, ഇത്ഥിഭൂതായ ഇത്ഥിഭാവം ഉപഗതായ ഏവം മയ്ഹം ഏത്തകം കാലം അപരാപരുപ്പത്തി അഹോസി. കസ്മാ? യസ്മാ യസ്സാ മേ ഇത്ഥിഭൂതായ സബ്ബേസം അനുപുബ്ബേന മഹേസിത്തമകാരയി, കിം ത്വം, മഹാമുനി, സംസാരേ ബഹും ഭാസസീതി യോജനാ.

തം സുത്വാ താപസോ അയം നിയമോ സംസാരേ നത്ഥി ‘‘ഇത്ഥീ ഇത്ഥീയേവ ഹോതി, പുരിസോ പുരിസോ ഏവാ’’തി ദസ്സേന്തോ –

൩൭൯. ‘‘അഹു ഇത്ഥീ അഹു പുരിസോ, പസുയോനിമ്പി ആഗമാ;

ഏവമേതം അതീതാനം, പരിയന്തോ ന ദിസ്സതീ’’തി. –

ഗാഥമാഹ. തത്ഥ അഹു ഇത്ഥീ അഹു പുരിസോതി ത്വം കദാചി ഇത്ഥീപി അഹോസി, കദാചി പുരിസോപി അഹോസി. ന കേവലം ഇത്ഥിപുരിസഭാവമേവ, അഥ ഖോ പസു യോനിമ്പി അഗമാസി, കദാചി പസുഭാവമ്പി അഗമാസി, തിരച്ഛാനയോനിമ്പി ഉപഗതാ അഹോസി. ഏവമേതം അതീതാനം, പരിയന്തോ ന ദിസ്സതീതി ഏവം യഥാവുത്തം ഏതം ഇത്ഥിഭാവം പുരിസഭാവം തിരച്ഛാനാദിഭാവഞ്ച ഉപഗതാനം അതീതാനം അത്തഭാവാനം പരിയന്തോ ഞാണചക്ഖുനാ മഹതാ ഉസ്സാഹേന പസ്സന്താനമ്പി ന ദിസ്സതി. ന കേവലം തവേവ, അഥ ഖോ സബ്ബേസമ്പി സംസാരേ പരിബ്ഭമന്താനം സത്താനം അത്തഭാവസ്സ പരിയന്തോ ന ദിസ്സതേവ ന പഞ്ഞായതേവ. തേനാഹ ഭഗവാ –

‘‘അനമതഗ്ഗോയം, ഭിക്ഖവേ, സംസാരോ, പുബ്ബാ കോടി ന പഞ്ഞായതി അവിജ്ജാനീവരണാനം സത്താനം തണ്ഹാസംയോജനാനം സന്ധാവതം സംസരത’’ന്തി (സം. നി. ൨.൧൨൪).

ഏവം തേന താപസേന സംസാരസ്സ അപരിയന്തതം കമ്മസ്സകതഞ്ച വിഭാവേന്തേന ദേസിതം ധമ്മം സുത്വാ സംസാരേ സംവിഗ്ഗഹദയാ ധമ്മേ ച പസന്നമാനസാ വിഗതസോകസല്ലാ ഹുത്വാ അത്തനോ പസാദം സോകവിഗമനഞ്ച പകാസേന്തീ –

൩൮൦. ‘‘ആദിത്തം വത മം സന്തം, ഘതസിത്തംവ പാവകം;

വാരിനാ വിയ ഓസിഞ്ചം, സബ്ബം നിബ്ബാപയേ ദരം.

൩൮൧. ‘‘അബ്ബഹീ വത മേ സല്ലം, സോകം ഹദയനിസ്സിതം;

യോ മേ സോകപരേതായ, പതിസോകം അപാനുദി.

൩൮൨. ‘‘സാഹം അബ്ബൂള്ഹസല്ലാസ്മി, സീതിഭൂതാസ്മി നിബ്ബുതാ;

ന സോചാമി ന രോദാമി, തവ സുത്വാ മഹാമുനീ’’തി. –

തിസ്സോ ഗാഥാ അഭാസി. താസം അത്ഥോ ഹേട്ഠാ വുത്തോയേവ.

ഇദാനി സംവിഗ്ഗഹദയായ ഉബ്ബരിയാ പടിപത്തിം ദസ്സേന്തോ സത്ഥാ –

൩൮൩. ‘‘തസ്സ തം വചനം സുത്വാ, സമണസ്സ സുഭാസിതം;

പത്തചീവരമാദായ, പബ്ബജി അനഗാരിയം.

൩൮൪. ‘‘സാ ച പബ്ബജിതാ സന്താ, അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം;

മേത്തചിത്തം ആഭാവേസി, ബ്രഹ്മലോകൂപപത്തിയാ.

൩൮൫. ‘‘ഗാമാ ഗാമം വിചരന്തീ, നിഗമേ രാജധാനിയോ;

ഉരുവേളാ നാമ സോ ഗാമോ, യത്ഥ കാലമക്രുബ്ബഥ.

൩൮൬. ‘‘മേത്തചിത്തം ആഭാവേത്വാ, ബ്രഹ്മലോകൂപപത്തിയാ;

ഇത്ഥിചിത്തം വിരാജേത്വാ, ബ്രഹ്മലോകൂപഗാ അഹൂ’’തി. – ചതസ്സോ ഗാഥാ അഭാസി;

൩൮൩-൪. തത്ഥ തസ്സാതി തസ്സ താപസസ്സ. സുഭാസിതന്തി സുട്ഠു ഭാസിതം, ധമ്മന്തി അത്ഥോ. പബ്ബജിതാ സന്താതി പബ്ബജ്ജം ഉപഗതാ സമാനാ, പബ്ബജിത്വാ വാ ഹുത്വാ സന്തകായവാചാ. മേത്തചിത്തന്തി മേത്താസഹഗതം ചിത്തം. ചിത്തസീസേന മേത്തജ്ഝാനം വദതി. ബ്രഹ്മലോകൂപപത്തിയാതി തഞ്ച സാ മേത്തചിത്തം ഭാവേന്തീ ബ്രഹ്മലോകൂപപത്തിയാ അഭാവേസി, ന വിപസ്സനാപാദകാദിഅത്ഥം. അനുപ്പന്നേ ഹി ബുദ്ധേ ബ്രഹ്മവിഹാരാദികേ ഭാവേന്താ താപസപരിബ്ബാജകാ യാവദേവ ഭവസമ്പത്തിഅത്ഥമേവ ഭാവേസും.

൩൮൫-൬. ഗാമാ ഗാമന്തി ഗാമതോ അഞ്ഞം ഗാമം. ആഭാവേത്വാതി വഡ്ഢേത്വാ ബ്രൂഹേത്വാ. ‘‘അഭാവേത്വാ’’തി കേചി പഠന്തി, തേസം അ-കാരോ നിപാതമത്തം. ഇത്ഥിചിത്തം വിരാജേത്വാതി ഇത്ഥിഭാവേ ചിത്തം അജ്ഝാസയം അഭിരുചിം വിരാജേത്വാ ഇത്ഥിഭാവേ വിരത്തചിത്താ ഹുത്വാ. ബ്രഹ്മലോകൂപഗാതി പടിസന്ധിഗ്ഗഹണവസേന ബ്രഹ്മലോകം ഉപഗമനകാ അഹോസി. സേസം ഹേട്ഠാ വുത്തനയത്താ ഉത്താനമേവ.

സത്ഥാ ഇമം ധമ്മദേസനം ആഹരിത്വാ തസ്സാ ഉപാസികായ സോകം വിനോദേത്വാ ഉപരി ചതുസച്ചദേസനം അകാസി. സച്ചപരിയോസാനേ സാ ഉപാസികാ സോതാപത്തിഫലേ പതിട്ഠഹി. സമ്പത്തപരിസായ ച ദേസനാ സാത്ഥികാ അഹോസീതി.

ഉബ്ബരിപേതവത്ഥുവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

ഇതി ഖുദ്ദക-അട്ഠകഥായ പേതവത്ഥുസ്മിം

തേരസവത്ഥുപടിമണ്ഡിതസ്സ

ദുതിയസ്സ ഉബ്ബരിവഗ്ഗസ്സ അത്ഥസംവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.