൧൧. ആപായികസുത്തവണ്ണനാ

൪൮. ഏകാദസമേ ആപായികാതി അപായേ നിബ്ബത്തിസ്സന്തീതി ആപായികാ. തത്ഥാപി നിരയേ നിബ്ബത്തിസ്സന്തീതി നേരയികാ. ഇദമപ്പഹായാതി ഇദം ഇദാനി വക്ഖമാനം ദുവിധം പാപസമാചാരം അപ്പജഹിത്വാ, തഥാപടിപത്തിതഥാപഗ്ഗഹണവസേന പവത്തം വാചം ചിത്തം ദിട്ഠിഞ്ച അപ്പടിനിസ്സജ്ജിത്വാതി അത്ഥോ. അബ്രഹ്മചാരീതി ബ്രഹ്മസേട്ഠം ചരതീതി ബ്രഹ്മചാരീ, ബ്രഹ്മാ വാ സേട്ഠോ ആചാരോ ഏതസ്സ അത്ഥീതി ബ്രഹ്മചാരീ, ന ബ്രഹ്മചാരീതി അബ്രഹ്മചാരീ, ബ്രഹ്മചാരിപടിരൂപകോ ദുസ്സീലോതി അത്ഥോ. ബ്രഹ്മചാരിപടിഞ്ഞോതി ‘‘ബ്രഹ്മചാരീ അഹ’’ന്തി ഏവംപടിഞ്ഞോ. പരിപുണ്ണന്തി അഖണ്ഡാദിഭാവേന അവികലം. പരിസുദ്ധന്തി ഉപക്കിലേസാഭാവേന പരിസുദ്ധം. അമൂലകേനാതി ദിട്ഠാദിമൂലവിരഹിതേന, ദിട്ഠം സുതം പരിസങ്കിതന്തി ഇമേഹി ചോദനാമൂലേഹി വജ്ജിതേന. അബ്രഹ്മചരിയേന അസേട്ഠചരിയേന. അനുദ്ധംസേതീതി ‘‘പരിസുദ്ധോ അയ’’ന്തി ജാനന്തോവ പാരാജികവത്ഥുനാ ധംസേതി പധംസേതി, ചോദേതി അക്കോസതി വാ.

ഗാഥാസു അഭൂതവാദീതി പരസ്സ ദോസം അദിസ്വാവ അഭൂതേന തുച്ഛേന മുസാവാദം കത്വാ പരം അബ്ഭാചിക്ഖന്തോ. കത്വാതി യോ വാ പന പാപകമ്മം കത്വാ ‘‘നാഹം ഏതം കരോമീ’’തി ആഹ. ഉഭോപി തേ പേച്ച സമാ ഭവന്തീതി തേ ഉഭോപി ജനാ ഇതോ പരലോകം ഗന്ത്വാ നിരയം ഉപഗമനതോ ഗതിയാ സമാനാ ഭവന്തി. തത്ഥ ഗതിയേവ നേസം പരിച്ഛിന്നാ, ന പന ആയു. ബഹുഞ്ഹി പാപം കത്വാ ചിരം നിരയേ പച്ചതി, പരിത്തം കത്വാ അപ്പമത്തകമേവ കാലം. യസ്മാ പന തേസം ഉഭിന്നമ്പി കമ്മം ലാമകമേവ. തേന വുത്തം ‘‘നിഹീനകമ്മാ മനുജാ പരത്ഥാ’’തി. ‘‘പരത്ഥാ’’തി പന പദസ്സ പുരതോ ‘‘പേച്ചാ’’തി പദേന സമ്ബന്ധോ – പരത്ഥ പേച്ച ഇതോ ഗന്ത്വാ തേ നിഹീനകമ്മാ സമാ ഭവന്തീതി.

ഏവം ഭഗവാ അഭൂതബ്ഭക്ഖാനവസേന ഭൂതദോസപടിച്ഛാദനവസേന ച പവത്തസ്സ മുസാവാദസ്സ വിപാകം ദസ്സേത്വാ ഇദാനി തസ്മിം ഠാനേ നിസിന്നാനം ബഹൂനം പാപഭിക്ഖൂനം ദുച്ചരിതകമ്മസ്സ വിപാകദസ്സനേന സംവേജനത്ഥം ദ്വേ ഗാഥാ അഭാസി. തത്ഥ കാസാവകണ്ഠാതി കസാവരസപീതത്താ കാസാവേന വത്ഥേന പലിവേഠിതകണ്ഠാ. പാപധമ്മാതി ലാമകധമ്മാ. അസഞ്ഞതാതി കായാദീഹി സഞ്ഞമരഹിതാ. പാപാതി തഥാരൂപാ പാപപുഗ്ഗലാ, പാപേഹി കമ്മേഹി ഉപപജ്ജിത്വാ ‘‘തസ്സ കായോപി ആദിത്തോ സമ്പജ്ജലിതോ സജോതിഭൂതോ, സങ്ഘാടിപി ആദിത്താ’’തിആദിനാ (സം. നി. ൨.൨൧൮-൨൧൯; പാരാ. ൨൩൦) ലക്ഖണസംയുത്തേ വുത്തനയേന മഹാദുക്ഖം അനുഭവന്തിയേവ.

തതിയഗാഥായ അയം സങ്ഖേപത്ഥോ – യഞ്ചേ ഭുഞ്ജേയ്യ ദുസ്സീലോ നിസ്സീലപുഗ്ഗലോ കായാദീഹി അസഞ്ഞതോ രട്ഠവാസീഹി സദ്ധായ ദിന്നം യം രട്ഠപിണ്ഡം ‘‘സമണോമ്ഹീ’’തി പടിജാനന്തോ ഗഹേത്വാ ഭുഞ്ജേയ്യ, തതോ ആദിത്തോ അഗ്ഗിവണ്ണോ അയോഗുളോവ ഭുത്തോ സേയ്യോ സുന്ദരതരോ. കിംകാരണാ? തപ്പച്ചയാ ഹിസ്സ ഏകോവ അത്തഭാവോ ഝായേയ്യ, ദുസ്സീലോ പന ഹുത്വാ സദ്ധാദേയ്യം ഭുഞ്ജിത്വാ അനേകാനിപി ജാതിസതാനി നിരയേ ഉപ്പജ്ജേയ്യാതി.

ഏകാദസമസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.