൨. ദോസസുത്തവണ്ണനാ

൨. വുത്തഞ്ഹേതം …പേ… ദോസന്തി ദുതിയസുത്തം. തത്രായം അപുബ്ബപദവണ്ണനാ. യഥാ ഏത്ഥ, ഏവം ഇതോ പരേസുപി സബ്ബത്ഥ അപുബ്ബപദവണ്ണനംയേവ കരിസ്സാമ. യസ്മാ ഇദം സുത്തം ദോസബഹുലാനം പുഗ്ഗലാനം അജ്ഝാസയം ഓലോകേത്വാ ദോസവൂപസമനത്ഥം ദേസിതം, തസ്മാ ‘‘ദോസം, ഭിക്ഖവേ, ഏകധമ്മം പജഹഥാ’’തി ആഗതം. തത്ഥ ദോസന്തി ‘‘അനത്ഥം മേ അചരീതി ആഘാതോ ജായതീ’’തിആദിനാ (വിഭ. ൯൬൦) നയേന സുത്തേ വുത്താനം നവന്നം, ‘‘അത്ഥം മേ നാചരീ’’തിആദീനഞ്ച തപ്പടിപക്ഖതോ സിദ്ധാനം നവന്നമേവാതി അട്ഠാരസന്നം ഖാണുകണ്ടകാദിനാ അട്ഠാനേന സദ്ധിം ഏകൂനവീസതിയാ അഞ്ഞതരാഘാതവത്ഥുസമ്ഭവം ആഘാതം. സോ ഹി ദുസ്സന്തി തേന, സയം വാ ദുസ്സതി, ദുസ്സനമത്തമേവ വാ തന്തി ദോസോതി വുച്ചതി. സോ ചണ്ഡിക്കലക്ഖണോ പഹടാസീവിസോ വിയ, വിസപ്പനരസോ വിസനിപാതോ വിയ, അത്തനോ നിസ്സയദഹനരസോ വാ ദാവഗ്ഗി വിയ, ദുസ്സനപച്ചുപട്ഠാനോ ലദ്ധോകാസോ വിയ സപത്തോ, യഥാവുത്തആഘാതവത്ഥുപദട്ഠാനോ വിസസംസട്ഠപൂതിമുത്തം വിയ ദട്ഠബ്ബോ. പജഹഥാതി സമുച്ഛിന്ദഥ. തത്ഥ യേ ഇമേ –

‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ആഘാതപടിവിനയാ, യത്ഥ ഭിക്ഖുനോ ഉപ്പന്നോ ആഘാതോ സബ്ബസോ പടിവിനേതബ്ബോ. കതമേ പഞ്ച? യസ്മിം, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലേ ആഘാതോ ജായേഥ, മേത്താ തസ്മിം പുഗ്ഗലേ ഭാവേതബ്ബാ…പേ… കരുണാ…പേ… ഉപേക്ഖാ, അസതിഅമനസികാരോ തസ്മിം പുഗ്ഗലേ ആപജ്ജിതബ്ബോ, ഏവം തസ്മിം പുഗ്ഗലേ ആഘാതോ പടിവിനേതബ്ബോ. യസ്മിം, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലേ ആഘാതോ ജായേഥ, കമ്മസ്സകതാ തസ്മിം പുഗ്ഗലേ അധിട്ഠാതബ്ബാ ‘കമ്മസ്സകോ അയമായസ്മാ കമ്മദായാദോ…പേ… ഭവിസ്സതീ’’തി (അ. നി. ൫.൧൬൧) –

ഏവം പഞ്ച ആഘാതപ്പടിവിനയാ വുത്തായേവ.

‘‘പഞ്ചിമേ, ആവുസോ, ആഘാതപടിവിനയാ, യത്ഥ ഭിക്ഖുനോ ഉപ്പന്നോ ആഘാതോ സബ്ബസോ പടിവിനേതബ്ബോ. കതമേ പഞ്ച? ഇധാവുസോ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ അപരിസുദ്ധകായസമാചാരോ ഹോതി പരിസുദ്ധവചീസമാചാരോ; ഏവരൂപേപി, ആവുസോ, പുഗ്ഗലേ ആഘാതോ പടിവിനേതബ്ബോ’’തി (അ. നി. ൫.൧൬൨) –

ഏവമാദിനാപി നയേന പഞ്ച ആഘാതപടിവിനയാ വുത്താ, തേസു യേന കേനചി ആഘാതപടിവിനയവിധിനാ പച്ചവേക്ഖിത്വാ. അപിച യോ –

‘‘ഉഭതോദണ്ഡകേന ചേപി, ഭിക്ഖവേ, കകചേന ചോരാ ഓചരകാ അങ്ഗമങ്ഗാനി ഓകന്തേയ്യും, തത്രാപി യോ മനോ പദൂസേയ്യ, ന മേ സോ തേന സാസനകരോ’’തി (മ. നി. ൧.൨൩൨) സത്ഥു ഓവാദോ.

‘‘തസ്സേവ തേന പാപിയോ, യോ കുദ്ധം പടികുജ്ഝതി;

കുദ്ധം അപ്പടികുജ്ഝന്തോ, സങ്ഗാമം ജേതി ദുജ്ജയം.

‘‘ഉഭിന്നമത്ഥം ചരതി, അത്തനോ ച പരസ്സ ച;

പരം സങ്കുപിതം ഞത്വാ, യോ സതോ ഉപസമ്മതി. (സം. നി. ൧.൧൮൮);

‘‘സത്തിമേ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മാ സപത്തകന്താ സപത്തകരണാ കോധനം ആഗച്ഛന്തി ഇത്ഥിം വാ പുരിസം വാ. കതമേ സത്ത? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, സപത്തോ സപത്തസ്സ ഏവം ഇച്ഛതി, ‘അഹോ വതായം ദുബ്ബണ്ണോ അസ്സാ’തി. തം കിസ്സ ഹേതു? ന, ഭിക്ഖവേ, സപത്തോ സപത്തസ്സ വണ്ണവതായ നന്ദതി. കോധനോയം, ഭിക്ഖവേ, പുരിസപുഗ്ഗലോ കോധാഭിഭൂതോ കോധപരേതോ കിഞ്ചാപി സോ ഹോതി സുന്ഹാതോ സുവിലിത്തോ കപ്പിതകേസമസ്സു ഓദാതവത്ഥവസനോ, അഥ ഖോ സോ ദുബ്ബണ്ണോവ ഹോതി കോധാഭിഭൂതോ. അയം, ഭിക്ഖവേ, പഠമോ ധമ്മോ സപത്തകന്തോ സപത്തകരണോ കോധനം ആഗച്ഛതി ഇത്ഥിം വാ പുരിസം വാ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, സപത്തോ സപത്തസ്സ ഏവം ഇച്ഛതി ‘അഹോ വതായം ദുക്ഖം സയേയ്യാ’തി…പേ… ന പചുരത്ഥോ അസ്സാതി…പേ… ന ഭോഗവാ അസ്സാതി…പേ… ന യസവാ അസ്സാതി…പേ… ന മിത്തവാ അസ്സാതി…പേ… കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജേയ്യാതി. തം കിസ്സ ഹേതു? ന, ഭിക്ഖവേ, സപത്തോ സപത്തസ്സ സുഗതിഗമനേ നന്ദതി. കോധനോയം, ഭിക്ഖവേ, പുരിസപുഗ്ഗലോ കോധാഭിഭൂതോ കോധപരേതോ കായേന ദുച്ചരിതം ചരതി, വാചായ ദുച്ചരിതം ചരതി, മനസാ ദുച്ചരിതം ചരതി. സോ കായേന ദുച്ചരിതം ചരിത്വാ വാചായ ദുച്ചരിതം ചരിത്വാ മനസാ ദുച്ചരിതം ചരിത്വാ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ…പേ… നിരയം ഉപപജ്ജതി കോധാഭിഭൂതോ’’തി (അ. നി. ൭.൬൪).

‘‘കുദ്ധോ അത്ഥം ന ജാനാതി, കുദ്ധോ ധമ്മം ന പസ്സതി…പേ…. (അ. നി. ൭.൬൪);

‘‘കോധം ജഹേ വിപ്പജഹേയ്യ മാനം, സംയോജനം സബ്ബമതിക്കമേയ്യ. (ധ. പ. ൨൨൧);

‘‘അനത്ഥജനനോ കോധോ, കോധോ ചിത്തപ്പകോപനോ…പേ…. (അ. നി. ൭.൬൪);

‘‘കോധം ഛേത്വാ സുഖം സേതി, കോധം ഛേത്വാ ന സോചതി;

കോധസ്സ വിസമൂലസ്സ, മധുരഗ്ഗസ്സ ബ്രാഹ്മണാ’’തി. (സം. നി. ൧.൧൮൭);

‘‘ഏകാപരാധം ഖമ ഭൂരിപഞ്ഞ,

ന പണ്ഡിതാ കോധബലാ ഭവന്തീ’’തി. –

ഏവമാദിനാ നയേന ദോസേ ആദീനവേ വുത്തപ്പടിപക്ഖതോ ദോസപ്പഹാനേ ആനിസംസേ ച പച്ചവേക്ഖിത്വാ പുബ്ബഭാഗേ ദോസം തദങ്ഗപ്പഹാനാദിവസേന പജഹിത്വാ വിപസ്സനം ഉസ്സുക്കാപേത്വാ തതിയമഗ്ഗേന സബ്ബസോ ദോസം സമുച്ഛിന്ദഥ, പജഹഥാതി തേസം ഭിക്ഖൂനം തത്ഥ നിയോജനം. തേന വുത്തം ‘‘ദോസം, ഭിക്ഖവേ, ഏകധമ്മം പജഹഥാ’’തി. ദുട്ഠാസേതി ആഘാതേന ദൂസിതചിത്തതായ പദുട്ഠാ. സേസമേത്ഥ യം വത്തബ്ബം, തം പഠമസുത്തവണ്ണനായം വുത്തനയമേവ.

ദുതിയസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.