൯. നിഗമവാസിതിസ്സത്ഥേരവത്ഥു

അപ്പമാദരതോതി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ നിഗമവാസിതിസ്സത്ഥേരം നാമ ആരബ്ഭ കഥേസി.

ഏകസ്മിഞ്ഹി സാവത്ഥിതോ അവിദൂരേ നിഗമഗാമേ ജാതസംവഡ്ഢോ ഏകോ കുലപുത്തോ സത്ഥു സാസനേ പബ്ബജിത്വാ ലദ്ധൂപസമ്പദോ ‘‘നിഗമവാസിതിസ്സത്ഥേരോ നാമ അപ്പിച്ഛോ സന്തുട്ഠോ പവിവിത്തോ ആരദ്ധവീരിയോ’’തി പഞ്ഞായി. സോ നിബദ്ധം ഞാതിഗാമേയേവ പിണ്ഡായ വിചരതി. അനാഥപിണ്ഡികാദീസു മഹാദാനാനി കരോന്തേസു, പസേനദികോസലേ അസദിസദാനം കരോന്തേപി സാവത്ഥിം നാഗച്ഛതി. ഭിക്ഖൂ ‘‘അയം നിഗമവാസിതിസ്സത്ഥേരോ ഉട്ഠായ സമുട്ഠായ ഞാതിസംസട്ഠോ വിഹരതി, അനാഥപിണ്ഡികാദീസു മഹാദാനാദീനി കരോന്തേസു, പസേനദികോസലേ അസദിസദാനം കരോന്തേപി നേവ ആഗച്ഛതീ’’തി കഥം സമുട്ഠാപേത്വാ സത്ഥു ആരോചയിംസു. സത്ഥാ തം പക്കോസാപേത്വാ, ‘‘സച്ചം കിര ത്വം, ഭിക്ഖു, ഏവം കരോസീ’’തി പുച്ഛിത്വാ, ‘‘നത്ഥി, ഭന്തേ, മയ്ഹം ഞാതിസംസഗ്ഗോ, അഹം ഏതേ മനുസ്സേ നിസ്സായ അജ്ഝോഹരണീയമത്തം ആഹാരം ലഭാമി ലൂഖേ വാ പണീതേ വാ. യാപനമത്തേ ലദ്ധേ പുന കിം ആഹാരപരിയേസനേനാതി ന ഗച്ഛാമി, ഞാതീഹി പന മേ സംസഗ്ഗോ നാമ നത്ഥി, ഭന്തേ’’തി വുത്തേ സത്ഥാ പകതിയാപി തസ്സ അജ്ഝാസയം വിജാനന്തോ – ‘‘സാധു സാധു, ഭിക്ഖൂ’’തി തസ്സ സാധുകാരം ദത്വാ, ‘‘അനച്ഛരിയം ഖോ പനേതം ഭിക്ഖു, യം ത്വം മാദിസം ആചരിയം ലഭിത്വാ അപ്പിച്ഛോ അഹോസി. അയഞ്ഹി അപ്പിച്ഛതാ നാമ മമ തന്തി, മമ പവേണീ’’തി വത്വാ ഭിക്ഖൂഹി യാചിതോ അതീതം ആഹരി –

അതീതേ ഹിമവന്തേ ഗങ്ഗാതീരേ ഏകസ്മിം ഉദുമ്ബരവനേ അനേകസഹസ്സാ സുവാ വസിംസു. തത്രേകോ സുവരാജാ അത്തനോ നിവാസരുക്ഖസ്സ ഫലേസു ഖീണേസു യം യദേവ അവസിട്ഠം ഹോതി അങ്കുരോ വാ പത്തം വാ തചോ വാ, തം തം ഖാദിത്വാ ഗങ്ഗായം പാനീയം പിവിത്വാ പരമപ്പിച്ഛോ സന്തുട്ഠോ ഹുത്വാ അഞ്ഞത്ഥ ന ഗച്ഛതി. തസ്സ അപ്പിച്ഛസന്തുട്ഠഭാവഗുണേന സക്കസ്സ ഭവനം കമ്പി. സക്കോ ആവജ്ജമാനോ തം ദിസ്വാ തസ്സ വീമംസനത്ഥം അത്തനോ ആനുഭാവേന തം രുക്ഖം സുക്ഖാപേസി. രുക്ഖോ ഓഭഗ്ഗോ ഖാണുമത്തോ ഛിദ്ദാവഛിദ്ദോവ ഹുത്വാ വാതേ പഹരന്തേ ആകോടിതോ വിയ സദ്ദം നിച്ഛാരേന്തോ അട്ഠാസി. തസ്സ ഛിദ്ദേഹി ചുണ്ണാനി നിക്ഖമന്തി. സുവരാജാ താനി ഖാദിത്വാ ഗങ്ഗായം പാനീയം പിവിത്വാ അഞ്ഞത്ഥ അഗന്ത്വാ വാതാതപം അഗണേത്വാ ഉദുമ്ബരഖാണുമത്ഥകേ നിസീദതി. സക്കോ തസ്സ പരമപ്പിച്ഛഭാവം ഞത്വാ, ‘‘മിത്തധമ്മഗുണം കഥാപേത്വാ വരമസ്സ ദത്വാ ഉദുമ്ബരം അമതഫലം കത്വാ ആഗമിസ്സാമീ’’തി ഏകോ ഹംസരാജാ ഹുത്വാ സുജം അസുരകഞ്ഞം പുരതോ കത്വാ ഉദുമ്ബരവനം ഗന്ത്വാ അവിദൂരേ ഏകസ്സ രുക്ഖസ്സ സാഖായ നിസീദിത്വാ തേന സദ്ധിം കഥേന്തോ ഇമം ഗാഥമാഹ –

‘‘സന്തി രുക്ഖാ ഹരിപത്താ, ദുമാനേകഫലാ ബഹൂ;

കസ്മാ നു സുക്ഖേ കോളാപേ, സുവസ്സ നിരതോ മനോ’’തി. (ജാ. ൧.൯.൩൦);

സബ്ബം സുവജാതകം നവകനിപാതേ ആഗതനയേനേവ വിത്ഥാരേതബ്ബം. അട്ഠുപ്പത്തിയേവ ഹി തത്ഥ ച ഇധ ച നാനാ, സേസം താദിസമേവ. സത്ഥാ ഇമം ധമ്മദേസനം ആഹരിത്വാ, ‘‘തദാ സക്കോ ആനന്ദോ അഹോസി, സുവരാജാ അഹമേവാ’’തി വത്വാ, ‘‘ഏവം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പിച്ഛതാ നാമേസാ മമ തന്തി, മമ പവേണീ, അനച്ഛരിയാ മമ പുത്തസ്സ നിഗമവാസിതിസ്സസ്സ മാദിസം ആചരിയം ലഭിത്വാ അപ്പിച്ഛതാ, ഭിക്ഖുനാ നാമ നിഗമവാസിതിസ്സേന വിയ അപ്പിച്ഛേനേവ ഭവിതബ്ബം. ഏവരൂപോ ഹി ഭിക്ഖു അഭബ്ബോ സമഥവിപസ്സനാധമ്മേഹി വാ മഗ്ഗഫലേഹി വാ പരിഹാനായ, അഞ്ഞദത്ഥു നിബ്ബാനസ്സേവ സന്തികേ ഹോതീ’’തി വത്വാ ഇമം ഗാഥമാഹ –

൩൨. ‘‘അപ്പമാദരതോ ഭിക്ഖു, പമാദേ ഭയദസ്സി വാ;

അഭബ്ബോ പരിഹാനായ, നിബ്ബാനസ്സേവ സന്തികേ’’തി.

തത്ഥ അഭബ്ബോ പരിഹാനായാതി സോ ഏവരൂപോ ഭിക്ഖു സമഥവിപസ്സനാധമ്മേഹി വാ മഗ്ഗഫലേഹി വാ പരിഹാനായ അഭബ്ബോ, നാപി പത്തേഹി പരിഹായതി, ന അപ്പത്താനി ന പാപുണാതി. നിബ്ബാനസ്സേവ സന്തികേതി കിലേസപരിനിബ്ബാനസ്സപി അനുപാദാപരിനിബ്ബാനസ്സാപി സന്തികേയേവാതി.

ഗാഥാപരിയോസാനേ നിഗമവാസിതിസ്സത്ഥേരോ സഹ പടിസമ്ഭിദാഹി അരഹത്തം പാപുണി. അഞ്ഞേപി ബഹൂ സോതാപന്നാദയോ അഹേസും. മഹാജനസ്സ സാത്ഥികാ ധമ്മദേസനാ ജാതാതി.

നിഗമവാസിതിസ്സത്ഥേരവത്ഥു നവമം.

അപ്പമാദവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ. ദുതിയോ വഗ്ഗോ.