൩. അകമ്മനിയവഗ്ഗവണ്ണനാ

൨൧-൨൨. തതിയസ്സ പഠമേ അഭാവിതന്തി അവഡ്ഢിതം ഭാവനാവസേന അപ്പവത്തിതം. അകമ്മനിയം ഹോതീതി കമ്മക്ഖമം കമ്മയോഗ്ഗം ന ഹോതി. ദുതിയേ വുത്തവിപരിയായേന അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ. ഏത്ഥ ച പഠമേ ചിത്തന്തി വട്ടവസേന ഉപ്പന്നചിത്തം, ദുതിയേ വിവട്ടവസേന ഉപ്പന്നചിത്തം. തത്ഥ ച വട്ടം വട്ടപാദം, വിവട്ടം വിവട്ടപാദന്തി അയം പഭേദോ വേദിതബ്ബോ. വട്ടം നാമ തേഭൂമകവട്ടം, വട്ടപാദം നാമ വട്ടപടിലാഭായ കമ്മം, വിവട്ടം നാമ നവ ലോകുത്തരധമ്മാ, വിവട്ടപാദം നാമ വിവട്ടപടിലാഭായ കമ്മം. ഇതി ഇമേസു സുത്തേസു വട്ടവിവട്ടമേവ കഥിതന്തി.

൨൩-൨൪. തതിയേ വട്ടവസേനേവ ഉപ്പന്നചിത്തം വേദിതബ്ബം. മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതീതി ദേവമനുസ്സസമ്പത്തിയോ മാരബ്രഹ്മഇസ്സരിയാനി ച ദദമാനമ്പി പുനപ്പുനം ജാതിജരാബ്യാധിമരണസോകപരിദേവദുക്ഖദോമനസ്സുപായാസേ ഖന്ധധാതുആയതനപടിച്ചസമുപ്പാദവട്ടാനി ച ദദമാനം കേവലം ദുക്ഖക്ഖന്ധമേവ ദേതീതി മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതി നാമാതി. ചതുത്ഥേ ചിത്തന്തി വിവട്ടവസേനേവ ഉപ്പന്നചിത്തം.

൨൫-൨൬. പഞ്ചമഛട്ഠേസു അഭാവിതം അപാതുഭൂതന്തി അയം വിസേസോ. തത്രാമയധിപ്പായോ – വട്ടവസേന ഉപ്പന്നചിത്തം നാമ ഉപ്പന്നമ്പി അഭാവിതം അപാതുഭൂതമേവ ഹോതി. കസ്മാ? ലോകുത്തരപാദകജ്ഝാനവിപസ്സനാമഗ്ഗഫലനിബ്ബാനേസു പക്ഖന്ദിതും അസമത്ഥത്താ. വിവട്ടവസേന ഉപ്പന്നം പന ഭാവിതം പാതുഭൂതം നാമ ഹോതി. കസ്മാ? തേസു ധമ്മേസു പക്ഖന്ദിതും സമത്ഥത്താ. കുരുന്ദകവാസീ ഫുസ്സമിത്തത്ഥേരോ പനാഹ – ‘‘മഗ്ഗചിത്തമേവ, ആവുസോ, ഭാവിതം പാതുഭൂതം നാമ ഹോതീ’’തി.

൨൭-൨൮. സത്തമട്ഠമേസു അബഹുലീകതന്തി പുനപ്പുനം അകതം. ഇമാനിപി ദ്വേ വട്ടവിവട്ടവസേന ഉപ്പന്നചിത്താനേവ വേദിതബ്ബാനീതി.

൨൯. നവമേ ‘‘ജാതിപി ദുക്ഖാ’’തിആദിനാ നയേന വുത്തം ദുക്ഖം അധിവഹതി ആഹരതീതി ദുക്ഖാധിവഹം. ദുക്ഖാധിവാഹന്തിപി പാഠോ. തസ്സത്ഥോ – ലോകുത്തരപാദകജ്ഝാനാദി അരിയധമ്മാഭിമുഖം ദുക്ഖേന അധിവാഹീയതി പേസീയതീതി ദുക്ഖാധിവാഹം. ഇദമ്പി വട്ടവസേന ഉപ്പന്നചിത്തമേവ. തഞ്ഹി വുത്തപ്പകാരാ ദേവമനുസ്സാദിസമ്പത്തിയോ ദദമാനമ്പി ജാതിആദീനം അധിവഹനതോ ദുക്ഖാധിവഹം, അരിയധമ്മാധിഗമായ ദുപ്പേസനതോ ദുക്ഖാധിവാഹഞ്ച നാമ ഹോതീതി.

൩൦. ദസമേ വിവട്ടവസേന ഉപ്പന്നചിത്തമേവ ചിത്തം. തഞ്ഹി മാനുസകസുഖതോ ദിബ്ബസുഖം, ദിബ്ബസുഖതോ ഝാനസുഖം, ഝാനസുഖതോ വിപസ്സനാസുഖം, വിപസ്സനാസുഖതോ മഗ്ഗസുഖം, മഗ്ഗസുഖതോ ഫലസുഖം, ഫലസുഖതോ നിബ്ബാനസുഖം അധിവഹതി ആഹരതീതി സുഖാധിവഹം നാമ ഹോതി, സുഖാധിവാഹം വാ. തഞ്ഹി ലോകുത്തരപാദകജ്ഝാനാദിഅരിയധമ്മാഭിമുഖം സുപേസയം വിസ്സട്ഠഇന്ദവജിരസദിസം ഹോതീതി സുഖാധിവാഹന്തിപി വുച്ചതി. ഇമസ്മിമ്പി വഗ്ഗേ വട്ടവിവട്ടമേവ കഥിതന്തി.

അകമ്മനിയവഗ്ഗവണ്ണനാ.