൧൧. അബ്യാകതനിദ്ദേസോ

൩൦൬. കതമേ ധമ്മാ അബ്യാകതാ? യസ്മിം സമയേ കാമാവചരസ്സ കുസലസ്സ കമ്മസ്സ കതത്താ ഉപചിതത്താ വിപാകം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണം ഉപ്പന്നം ഹോതി ഉപേക്ഖാസഹഗതം രൂപാരമ്മണം, തസ്മിം സമയേ സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം, വിഞ്ഞാണപച്ചയാ നാമം, നാമപച്ചയാ ഛട്ഠായതനം, ഛട്ഠായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ, ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ, വേദനാപച്ചയാ ഭവോ, ഭവപച്ചയാ ജാതി, ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണം. ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതി.

൩൦൭. തത്ഥ കതമോ സങ്ഖാരോ? യാ ചേതനാ സഞ്ചേതനാ സഞ്ചേതയിതത്തം – അയം വുച്ചതി ‘‘സങ്ഖാരോ’’.

തത്ഥ കതമം സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം? യം ചിത്തം മനോ മാനസം…പേ… തജ്ജാചക്ഖുവിഞ്ഞാണധാതു – ഇദം വുച്ചതി ‘‘സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം’’.

തത്ഥ കതമം വിഞ്ഞാണപച്ചയാ നാമം? വേദനാക്ഖന്ധോ, സഞ്ഞാക്ഖന്ധോ, സങ്ഖാരക്ഖന്ധോ – ഇദം വുച്ചതി ‘‘വിഞ്ഞാണപച്ചയാ നാമം’’.

തത്ഥ കതമം നാമപച്ചയാ ഛട്ഠായതനം? യം ചിത്തം മനോ മാനസം…പേ… തജ്ജാചക്ഖുവിഞ്ഞാണധാതു – ഇദം വുച്ചതി ‘‘നാമപച്ചയാ ഛട്ഠായതനം’’.

തത്ഥ കതമോ ഛട്ഠായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ? യോ ഫസ്സോ ഫുസനാ സമ്ഫുസനാ സമ്ഫുസിതത്തം – അയം വുച്ചതി ‘‘ഛട്ഠായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ’’.

തത്ഥ കതമാ ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ? യം ചേതസികം നേവ സാതം നാസാതം ചേതോസമ്ഫസ്സജം അദുക്ഖമസുഖം വേദയിതം ചേതോസമ്ഫസ്സജാ അദുക്ഖമസുഖാ വേദനാ – അയം വുച്ചതി ‘‘ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ’’.

തത്ഥ കതമോ വേദനാപച്ചയാ ഭവോ? ഠപേത്വാ വേദനം, സഞ്ഞാക്ഖന്ധോ സങ്ഖാരക്ഖന്ധോ വിഞ്ഞാണക്ഖന്ധോ – അയം വുച്ചതി ‘‘വേദനാപച്ചയാ ഭവോ’’…പേ… തേന വുച്ചതി ‘‘ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതീ’’തി.

൩൦൮. തസ്മിം സമയേ സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം സങ്ഖാരഹേതുകം, വിഞ്ഞാണപച്ചയാ നാമം വിഞ്ഞാണഹേതുകം, നാമപച്ചയാ ഛട്ഠായതനം നാമഹേതുകം, ഛട്ഠായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ ഛട്ഠായതനഹേതുകോ, ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ ഫസ്സഹേതുകാ, വേദനാപച്ചയാ ഭവോ, ഭവപച്ചയാ ജാതി, ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണം. ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതി.

൩൦൯. തസ്മിം സമയേ സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം സങ്ഖാരസമ്പയുത്തം, വിഞ്ഞാണപച്ചയാ നാമം വിഞ്ഞാണസമ്പയുത്തം, നാമപച്ചയാ ഛട്ഠായതനം നാമസമ്പയുത്തം, ഛട്ഠായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ ഛട്ഠായതനസമ്പയുത്തോ, ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ ഫസ്സസമ്പയുത്താ, വേദനാപച്ചയാ ഭവോ, ഭവപച്ചയാ ജാതി, ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണം. ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതി.

൩൧൦. തസ്മിം സമയേ സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം, വിഞ്ഞാണപച്ചയാപി സങ്ഖാരോ; വിഞ്ഞാണപച്ചയാ നാമം, നാമപച്ചയാപി വിഞ്ഞാണം; നാമപച്ചയാ ഛട്ഠായതനം, ഛട്ഠായതനപച്ചയാപി നാമം; ഛട്ഠായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ, ഫസ്സപച്ചയാപി ഛട്ഠായതനം; ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ, വേദനാപച്ചയാപി ഫസ്സോ; വേദനാപച്ചയാ ഭവോ, ഭവപച്ചയാ ജാതി, ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണം. ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതി.

൩൧൧. കതമേ ധമ്മാ അബ്യാകതാ? യസ്മിം സമയേ കാമാവചരസ്സ കുസലസ്സ കമ്മസ്സ കതത്താ ഉപചിതത്താ വിപാകം സോതവിഞ്ഞാണം ഉപ്പന്നം ഹോതി ഉപേക്ഖാസഹഗതം സദ്ദാരമ്മണം…പേ… ഘാനവിഞ്ഞാണം ഉപ്പന്നം ഹോതി ഉപേക്ഖാസഹഗതം ഗന്ധാരമ്മണം…പേ… ജിവ്ഹാവിഞ്ഞാണം ഉപ്പന്നം ഹോതി ഉപേക്ഖാസഹഗതം രസാരമ്മണം…പേ… കായവിഞ്ഞാണം ഉപ്പന്നം ഹോതി സുഖസഹഗതം ഫോട്ഠബ്ബാരമ്മണം, തസ്മിം സമയേ സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം, വിഞ്ഞാണപച്ചയാ നാമം, നാമപച്ചയാ ഛട്ഠായതനം, ഛട്ഠായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ, ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ, വേദനാപച്ചയാ ഭവോ, ഭവപച്ചയാ ജാതി, ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണം. ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതി.

൩൧൨. തത്ഥ കതമോ സങ്ഖാരോ? യാ ചേതനാ സഞ്ചേതനാ സഞ്ചേതയിതത്തം – അയം വുച്ചതി ‘‘സങ്ഖാരോ’’…പേ… അയം വുച്ചതി ‘‘ഛട്ഠായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ’’.

തത്ഥ കതമാ ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ? യം കായികം സാതം കായികം സുഖം കായസമ്ഫസ്സജം സാതം സുഖം വേദയിതം കായസമ്ഫസ്സജാ സാതാ സുഖാ വേദനാ – അയം വുച്ചതി ‘‘ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ’’.

തത്ഥ കതമോ വേദനാപച്ചയാ ഭവോ? ഠപേത്വാ വേദനം, സഞ്ഞാക്ഖന്ധോ സങ്ഖാരക്ഖന്ധോ വിഞ്ഞാണക്ഖന്ധോ – അയം വുച്ചതി ‘‘വേദനാപച്ചയാ ഭവോ’’…പേ… തേന വുച്ചതി ‘‘ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതീ’’തി.

൩൧൩. കതമേ ധമ്മാ അബ്യാകതാ? യസ്മിം സമയേ കാമാവചരസ്സ കുസലസ്സ കമ്മസ്സ കതത്താ ഉപചിതത്താ വിപാകാ മനോധാതു ഉപ്പന്നാ ഹോതി ഉപേക്ഖാസഹഗതാ രൂപാരമ്മണാ വാ സദ്ദാരമ്മണാ വാ ഗന്ധാരമ്മണാ വാ രസാരമ്മണാ വാ ഫോട്ഠബ്ബാരമ്മണാ വാ യം യം വാ പനാരബ്ഭ, തസ്മിം സമയേ സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം, വിഞ്ഞാണപച്ചയാ നാമം, നാമപച്ചയാ ഛട്ഠായതനം, ഛട്ഠായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ, ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ, വേദനാപച്ചയാ അധിമോക്ഖോ, അധിമോക്ഖപച്ചയാ ഭവോ, ഭവപച്ചയാ ജാതി, ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണം. ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതി.

൩൧൪. തത്ഥ കതമോ സങ്ഖാരോ? യാ ചേതനാ സഞ്ചേതനാ സഞ്ചേതയിതത്തം – അയം വുച്ചതി ‘‘സങ്ഖാരോ’’.

തത്ഥ കതമം സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം? യം ചിത്തം മനോ മാനസം…പേ… തജ്ജാമനോധാതു – ഇദം വുച്ചതി ‘‘സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം’’…പേ… അയം വുച്ചതി ‘‘ഛട്ഠായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ’’.

തത്ഥ കതമാ ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ? യം ചേതസികം നേവ സാതം നാസാതം ചേതോസമ്ഫസ്സജം അദുക്ഖമസുഖം വേദയിതം ചേതോസമ്ഫസ്സജാ അദുക്ഖമസുഖാ വേദനാ – അയം വുച്ചതി ‘‘ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ’’.

തത്ഥ കതമോ വേദനാപച്ചയാ അധിമോക്ഖോ? യോ ചിത്തസ്സ അധിമോക്ഖോ അധിമുച്ചനാ തദധിമുത്തതാ – അയം വുച്ചതി ‘‘വേദനാപച്ചയാ അധിമോക്ഖോ’’.

തത്ഥ കതമോ അധിമോക്ഖപച്ചയാ ഭവോ? ഠപേത്വാ അധിമോക്ഖം, വേദനാക്ഖന്ധോ സഞ്ഞാക്ഖന്ധോ സങ്ഖാരക്ഖന്ധോ വിഞ്ഞാണക്ഖന്ധോ – അയം വുച്ചതി ‘‘അധിമോക്ഖപച്ചയാ ഭവോ’’…പേ… തേന വുച്ചതി ‘‘ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതീ’’തി.

൩൧൫. കതമേ ധമ്മാ അബ്യാകതാ? യസ്മിം സമയേ കാമാവചരസ്സ കുസലസ്സ കമ്മസ്സ കതത്താ ഉപചിതത്താ വിപാകാ മനോവിഞ്ഞാണധാതു ഉപ്പന്നാ ഹോതി സോമനസ്സസഹഗതാ രൂപാരമ്മണാ വാ സദ്ദാരമ്മണാ വാ ഗന്ധാരമ്മണാ വാ രസാരമ്മണാ വാ ഫോട്ഠബ്ബാരമ്മണാ വാ ധമ്മാരമ്മണാ വാ യം യം വാ പനാരബ്ഭ, തസ്മിം സമയേ സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം, വിഞ്ഞാണപച്ചയാ നാമം, നാമപച്ചയാ ഛട്ഠായതനം, ഛട്ഠായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ, ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ, വേദനാപച്ചയാ അധിമോക്ഖോ, അധിമോക്ഖപച്ചയാ ഭവോ, ഭവപച്ചയാ ജാതി, ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണം. ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതി.

൩൧൬. തത്ഥ കതമോ സങ്ഖാരോ? യാ ചേതനാ സഞ്ചേതനാ സഞ്ചേതയിതത്തം – അയം വുച്ചതി ‘‘സങ്ഖാരോ’’.

തത്ഥ കതമം സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം? യം ചിത്തം മനോ മാനസം…പേ… തജ്ജാമനോവിഞ്ഞാണധാതു – ഇദം വുച്ചതി ‘‘സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം’’…പേ… അയം വുച്ചതി ‘‘ഛട്ഠായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ’’.

തത്ഥ കതമാ ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ? യം ചേതസികം സാതം ചേതസികം സുഖം ചേതോസമ്ഫസ്സജം സാതം സുഖം വേദയിതം ചേതോസമ്ഫസ്സജാ സാതാ സുഖാ വേദനാ – അയം വുച്ചതി ‘‘ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ’’.

തത്ഥ കതമോ വേദനാപച്ചയാ അധിമോക്ഖോ? യോ ചിത്തസ്സ അധിമോക്ഖോ അധിമുച്ചനാ തദധിമുത്തതാ – അയം വുച്ചതി ‘‘വേദനാപച്ചയാ അധിമോക്ഖോ’’.

തത്ഥ കതമോ അധിമോക്ഖപച്ചയാ ഭവോ? ഠപേത്വാ അധിമോക്ഖം, വേദനാക്ഖന്ധോ സഞ്ഞാക്ഖന്ധോ സങ്ഖാരക്ഖന്ധോ വിഞ്ഞാണക്ഖന്ധോ – അയം വുച്ചതി ‘‘അധിമോക്ഖപച്ചയാ ഭവോ’’…പേ… തേന വുച്ചതി ‘‘ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതീ’’തി.

൩൧൭. കതമേ ധമ്മാ അബ്യാകതാ? യസ്മിം സമയേ കാമാവചരസ്സ കുസലസ്സ കമ്മസ്സ കതത്താ ഉപചിതത്താ വിപാകാ മനോവിഞ്ഞാണധാതു ഉപ്പന്നാ ഹോതി ഉപേക്ഖാസഹഗതാ രൂപാരമ്മണാ വാ സദ്ദാരമ്മണാ വാ ഗന്ധാരമ്മണാ വാ രസാരമ്മണാ വാ ഫോട്ഠബ്ബാരമ്മണാ വാ ധമ്മാരമ്മണാ വാ യം യം വാ പനാരബ്ഭ, തസ്മിം സമയേ സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം, വിഞ്ഞാണപച്ചയാ നാമം, നാമപച്ചയാ ഛട്ഠായതനം, ഛട്ഠായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ, ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ, വേദനാപച്ചയാ അധിമോക്ഖോ, അധിമോക്ഖപച്ചയാ ഭവോ, ഭവപച്ചയാ ജാതി, ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണം. ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതി.

൩൧൮. തത്ഥ കതമോ സങ്ഖാരോ? യാ ചേതനാ സഞ്ചേതനാ സഞ്ചേതയിതത്തം – അയം വുച്ചതി ‘‘സങ്ഖാരോ’’.

തത്ഥ കതമം സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം? യം ചിത്തം മനോ മാനസം…പേ… തജ്ജാമനോവിഞ്ഞാണധാതു – ഇദം വുച്ചതി ‘‘സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം’’…പേ… അയം വുച്ചതി ‘‘ഛട്ഠായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ’’.

തത്ഥ കതമാ ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ? യം ചേതസികം നേവ സാതം നാസാതം ചേതോസമ്ഫസ്സജം അദുക്ഖമസുഖം വേദയിതം ചേതോസമ്ഫസ്സജാ അദുക്ഖമസുഖാ വേദനാ – അയം വുച്ചതി ‘‘ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ’’.

തത്ഥ കതമോ വേദനാപച്ചയാ അധിമോക്ഖോ? യോ ചിത്തസ്സ അധിമോക്ഖോ അധിമുച്ചനാ തദധിമുത്തതാ – അയം വുച്ചതി ‘‘വേദനാപച്ചയാ അധിമോക്ഖോ’’.

തത്ഥ കതമോ അധിമോക്ഖപച്ചയാ ഭവോ? ഠപേത്വാ അധിമോക്ഖം, വേദനാക്ഖന്ധോ സഞ്ഞാക്ഖന്ധോ സങ്ഖാരക്ഖന്ധോ, വിഞ്ഞാണക്ഖന്ധോ – അയം വുച്ചതി ‘‘അധിമോക്ഖപച്ചയാ ഭവോ’’…പേ… തേന വുച്ചതി ‘‘ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതീ’’തി.

൩൧൯. കതമേ ധമ്മാ അബ്യാകതാ? യസ്മിം സമയേ കാമാവചരസ്സ കുസലസ്സ കമ്മസ്സ കതത്താ ഉപചിതത്താ വിപാകാ മനോവിഞ്ഞാണധാതു ഉപ്പന്നാ ഹോതി സോമനസ്സസഹഗതാ ഞാണസമ്പയുത്താ…പേ… സോമനസ്സസഹഗതാ ഞാണസമ്പയുത്താ സസങ്ഖാരേന…പേ… സോമനസ്സസഹഗതാ ഞാണവിപ്പയുത്താ…പേ… സോമനസ്സസഹഗതാ ഞാണവിപ്പയുത്താ സസങ്ഖാരേന…പേ… ഉപേക്ഖാസഹഗതാ ഞാണസമ്പയുത്താ…പേ… ഉപേക്ഖാസഹഗതാ ഞാണസമ്പയുത്താ സസങ്ഖാരേന…പേ… ഉപേക്ഖാസഹഗതാ ഞാണവിപ്പയുത്താ…പേ… ഉപേക്ഖാസഹഗതാ ഞാണവിപ്പയുത്താ സസങ്ഖാരേന രൂപാരമ്മണാ വാ…പേ… ധമ്മാരമ്മണാ വാ യം യം വാ പനാരബ്ഭ, തസ്മിം സമയേ സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം, വിഞ്ഞാണപച്ചയാ നാമം, നാമപച്ചയാ ഛട്ഠായതനം, ഛട്ഠായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ, ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ, വേദനാപച്ചയാ പസാദോ, പസാദപച്ചയാ അധിമോക്ഖോ, അധിമോക്ഖപച്ചയാ ഭവോ, ഭവപച്ചയാ ജാതി, ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണം. ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതി.

൩൨൦. തത്ഥ കതമോ സങ്ഖാരോ? യാ ചേതനാ സഞ്ചേതനാ സഞ്ചേതയിതത്തം – അയം വുച്ചതി ‘‘സങ്ഖാരോ’’.

തത്ഥ കതമം സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം? യം ചിത്തം മനോ മാനസം…പേ… തജ്ജാമനോവിഞ്ഞാണധാതു – ഇദം വുച്ചതി ‘‘സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം’’…പേ… അയം വുച്ചതി ‘‘ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ’’.

തത്ഥ കതമോ വേദനാപച്ചയാ പസാദോ? യാ സദ്ധാ സദ്ദഹനാ ഓകപ്പനാ അഭിപ്പസാദോ – അയം വുച്ചതി ‘‘വേദനാപച്ചയാ പസാദോ’’.

തത്ഥ കതമോ പസാദപച്ചയാ അധിമോക്ഖോ? യോ ചിത്തസ്സ അധിമോക്ഖോ അധിമുച്ചനാ തദധിമുത്തതാ – അയം വുച്ചതി ‘‘പസാദപച്ചയാ അധിമോക്ഖോ’’.

തത്ഥ കതമോ അധിമോക്ഖപച്ചയാ ഭവോ? ഠപേത്വാ അധിമോക്ഖം, വേദനാക്ഖന്ധോ സഞ്ഞാക്ഖന്ധോ സങ്ഖാരക്ഖന്ധോ വിഞ്ഞാണക്ഖന്ധോ – അയം വുച്ചതി ‘‘അധിമോക്ഖപച്ചയാ ഭവോ’’…പേ… തേന വുച്ചതി ‘‘ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതീ’’തി.

൩൨൧. കതമേ ധമ്മാ അബ്യാകതാ? യസ്മിം സമയേ രൂപൂപപത്തിയാ മഗ്ഗം ഭാവേതി വിവിച്ചേവ കാമേഹി…പേ… പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി പഥവീകസിണം, തസ്മിം സമയേ ഫസ്സോ ഹോതി…പേ… അവിക്ഖേപോ ഹോതി – ഇമേ ധമ്മാ കുസലാ.

തസ്സേവ രൂപാവചരസ്സ കുസലസ്സ കമ്മസ്സ കതത്താ ഉപചിതത്താ വിപാകം വിവിച്ചേവ കാമേഹി…പേ… പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി പഥവീകസിണം, തസ്മിം സമയേ സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം, വിഞ്ഞാണപച്ചയാ നാമം, നാമപച്ചയാ ഛട്ഠായതനം, ഛട്ഠായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ, ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ, വേദനാപച്ചയാ പസാദോ, പസാദപച്ചയാ അധിമോക്ഖോ, അധിമോക്ഖപച്ചയാ ഭവോ, ഭവപച്ചയാ ജാതി, ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണം. ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതി.

൩൨൨. കതമേ ധമ്മാ അബ്യാകതാ? യസ്മിം സമയേ അരൂപൂപപത്തിയാ മഗ്ഗം ഭാവേതി സബ്ബസോ ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനം സമതിക്കമ്മ നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനസഞ്ഞാസഹഗതം സുഖസ്സ ച പഹാനാ…പേ… ചതുത്ഥം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി, തസ്മിം സമയേ ഫസ്സോ ഹോതി…പേ… അവിക്ഖേപോ ഹോതി – ഇമേ ധമ്മാ കുസലാ.

തസ്സേവ അരൂപാവചരസ്സ കുസലസ്സ കമ്മസ്സ കതത്താ ഉപചിതത്താ വിപാകം സബ്ബസോ ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനം സമതിക്കമ്മ നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനസഞ്ഞാസഹഗതം സുഖസ്സ ച പഹാനാ…പേ… ചതുത്ഥം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി, തസ്മിം സമയേ സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം, വിഞ്ഞാണപച്ചയാ നാമം, നാമപച്ചയാ ഛട്ഠായതനം, ഛട്ഠായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ, ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ, വേദനാപച്ചയാ പസാദോ, പസാദപച്ചയാ അധിമോക്ഖോ, അധിമോക്ഖപച്ചയാ ഭവോ, ഭവപച്ചയാ ജാതി, ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണം. ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതി.

൩൨൩. കതമേ ധമ്മാ അബ്യാകതാ? യസ്മിം സമയേ ലോകുത്തരം ഝാനം ഭാവേതി നിയ്യാനികം അപചയഗാമിം ദിട്ഠിഗതാനം പഹാനായ പഠമായ ഭൂമിയാ പത്തിയാ വിവിച്ചേവ കാമേഹി…പേ… പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി ദുക്ഖപടിപദം ദന്ധാഭിഞ്ഞം, തസ്മിം സമയേ ഫസ്സോ ഹോതി…പേ… അവിക്ഖേപോ ഹോതി – ഇമേ ധമ്മാ കുസലാ.

തസ്സേവ ലോകുത്തരസ്സ കുസലസ്സ ഝാനസ്സ കതത്താ ഭാവിതത്താ വിപാകം വിവിച്ചേവ കാമേഹി…പേ… പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി ദുക്ഖപടിപദം ദന്ധാഭിഞ്ഞം, തസ്മിം സമയേ സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം, വിഞ്ഞാണപച്ചയാ നാമം, നാമപച്ചയാ ഛട്ഠായതനം, ഛട്ഠായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ, ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ, വേദനാപച്ചയാ പസാദോ, പസാദപച്ചയാ അധിമോക്ഖോ, അധിമോക്ഖപച്ചയാ ഭവോ, ഭവപച്ചയാ ജാതി, ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണം. ഏവമേതേസം ധമ്മാനം സമുദയോ ഹോതി.

൩൨൪. കതമേ ധമ്മാ അബ്യാകതാ? യസ്മിം സമയേ അകുസലസ്സ കമ്മസ്സ കതത്താ ഉപചിതത്താ വിപാകം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണം ഉപ്പന്നം ഹോതി ഉപേക്ഖാസഹഗതം രൂപാരമ്മണം…പേ… സോതവിഞ്ഞാണം ഉപ്പന്നം ഹോതി ഉപേക്ഖാസഹഗതം സദ്ദാരമ്മണം…പേ… ഘാനവിഞ്ഞാണം ഉപ്പന്നം ഹോതി ഉപേക്ഖാസഹഗതം ഗന്ധാരമ്മണം…പേ… ജിവ്ഹാവിഞ്ഞാണം ഉപ്പന്നം ഹോതി ഉപേക്ഖാസഹഗതം രസാരമ്മണം…പേ… കായവിഞ്ഞാണം ഉപ്പന്നം ഹോതി ദുക്ഖസഹഗതം ഫോട്ഠബ്ബാരമ്മണം, തസ്മിം സമയേ സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം, വിഞ്ഞാണപച്ചയാ നാമം, നാമപച്ചയാ ഛട്ഠായതനം, ഛട്ഠായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ, ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ, വേദനാപച്ചയാ ഭവോ, ഭവപച്ചയാ ജാതി, ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണം. ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതി.

൩൨൫. തത്ഥ കതമോ സങ്ഖാരോ? യാ ചേതനാ സഞ്ചേതനാ സഞ്ചേതയിതത്തം – അയം വുച്ചതി ‘‘സങ്ഖാരോ’’.

തത്ഥ കതമം സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം? യം ചിത്തം മനോ മാനസം…പേ… തജ്ജാകായവിഞ്ഞാണധാതു – ഇദം വുച്ചതി ‘‘സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം’’…പേ… അയം വുച്ചതി ‘‘ഛട്ഠായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ’’.

തത്ഥ കതമാ ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ? യം കായികം അസാതം കായികം ദുക്ഖം കായസമ്ഫസ്സജം അസാതം ദുക്ഖം വേദയിതം കായസമ്ഫസ്സജാ അസാതാ ദുക്ഖാ വേദനാ – അയം വുച്ചതി ‘‘ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ’’.

തത്ഥ കതമോ വേദനാപച്ചയാ ഭവോ? ഠപേത്വാ വേദനം, സഞ്ഞാക്ഖന്ധോ സങ്ഖാരക്ഖന്ധോ വിഞ്ഞാണക്ഖന്ധോ – അയം വുച്ചതി ‘‘വേദനാപച്ചയാ ഭവോ’’…പേ… തേന വുച്ചതി ‘‘ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതീ’’തി.

൩൨൬. കതമേ ധമ്മാ അബ്യാകതാ? യസ്മിം സമയേ അകുസലസ്സ കമ്മസ്സ കതത്താ ഉപചിതത്താ വിപാകാ മനോധാതു ഉപ്പന്നാ ഹോതി ഉപേക്ഖാസഹഗതാ രൂപാരമ്മണാ വാ സദ്ദാരമ്മണാ വാ ഗന്ധാരമ്മണാ വാ രസാരമ്മണാ വാ ഫോട്ഠബ്ബാരമ്മണാ വാ യം യം വാ പനാരബ്ഭ, തസ്മിം സമയേ സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം, വിഞ്ഞാണപച്ചയാ നാമം, നാമപച്ചയാ ഛട്ഠായതനം, ഛട്ഠായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ, ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ, വേദനാപച്ചയാ അധിമോക്ഖോ, അധിമോക്ഖപച്ചയാ ഭവോ, ഭവപച്ചയാ ജാതി, ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണം. ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതി.

൩൨൭. തത്ഥ കതമോ സങ്ഖാരോ? യാ ചേതനാ സഞ്ചേതനാ സഞ്ചേതയിതത്തം – അയം വുച്ചതി സങ്ഖാരോ.

തത്ഥ കതമം സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം? യം ചിത്തം മനോ മാനസം…പേ… തജ്ജാമനോധാതു – ഇദം വുച്ചതി ‘‘സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം’’…പേ… അയം വുച്ചതി ‘‘ഛട്ഠായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ’’.

തത്ഥ കതമാ ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ? യം ചേതസികം നേവ സാതം നാസാതം ചേതോസമ്ഫസ്സജം അദുക്ഖമസുഖം വേദയിതം ചേതോസമ്ഫസ്സജാ അദുക്ഖമസുഖാ വേദനാ – അയം വുച്ചതി ‘‘ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ’’.

തത്ഥ കതമോ വേദനാപച്ചയാ അധിമോക്ഖോ? യോ ചിത്തസ്സ അധിമോക്ഖോ അധിമുച്ചനാ തദധിമുത്തതാ – അയം വുച്ചതി ‘‘വേദനാപച്ചയാ അധിമോക്ഖോ’’.

തത്ഥ കതമോ അധിമോക്ഖപച്ചയാ ഭവോ? ഠപേത്വാ അധിമോക്ഖം, വേദനാക്ഖന്ധോ സഞ്ഞാക്ഖന്ധോ സങ്ഖാരക്ഖന്ധോ വിഞ്ഞാണക്ഖന്ധോ – അയം വുച്ചതി ‘‘അധിമോക്ഖപച്ചയാ ഭവോ’’…പേ… തേന വുച്ചതി ‘‘ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതീ’’തി.

൩൨൮. കതമേ ധമ്മാ അബ്യാകതാ? യസ്മിം സമയേ അകുസലസ്സ കമ്മസ്സ കതത്താ ഉപചിതത്താ വിപാകാ മനോവിഞ്ഞാണധാതു ഉപ്പന്നാ ഹോതി ഉപേക്ഖാസഹഗതാ രൂപാരമ്മണാ വാ…പേ… ധമ്മാരമ്മണാ വാ യം യം വാ പനാരബ്ഭ, തസ്മിം സമയേ സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം, വിഞ്ഞാണപച്ചയാ നാമം, നാമപച്ചയാ ഛട്ഠായതനം, ഛട്ഠായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ, ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ, വേദനാപച്ചയാ അധിമോക്ഖോ, അധിമോക്ഖപച്ചയാ ഭവോ, ഭവപച്ചയാ ജാതി, ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണം. ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതി.

൩൨൯. തത്ഥ കതമോ സങ്ഖാരോ? യാ ചേതനാ സഞ്ചേതനാ സഞ്ചേതയിതത്തം – അയം വുച്ചതി ‘‘സങ്ഖാരോ’’.

തത്ഥ കതമം സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം? യം ചിത്തം മനോ മാനസം…പേ… തജ്ജാമനോവിഞ്ഞാണധാതു – ഇദം വുച്ചതി ‘‘സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം’’…പേ… തേന വുച്ചതി ‘‘ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതീ’’തി.

൩൩൦. കതമേ ധമ്മാ അബ്യാകതാ? യസ്മിം സമയേ മനോധാതു ഉപ്പന്നാ ഹോതി കിരിയാ നേവ കുസലാ നാകുസലാ ന ച കമ്മവിപാകാ ഉപേക്ഖാസഹഗതാ രൂപാരമ്മണാ വാ…പേ… ഫോട്ഠബ്ബാരമ്മണാ വാ…പേ… മനോവിഞ്ഞാണധാതു ഉപ്പന്നാ ഹോതി കിരിയാ നേവ കുസലാ നാകുസലാ ന ച കമ്മവിപാകാ സോമനസ്സസഹഗതാ രൂപാരമ്മണാ വാ…പേ… ധമ്മാരമ്മണാ വാ…പേ… മനോവിഞ്ഞാണധാതു ഉപ്പന്നാ ഹോതി കിരിയാ നേവ കുസലാ നാകുസലാ ന ച കമ്മവിപാകാ ഉപേക്ഖാസഹഗതാ രൂപാരമ്മണാ വാ…പേ… ധമ്മാരമ്മണാ വാ യം യം വാ പനാരബ്ഭ, തസ്മിം സമയേ സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം, വിഞ്ഞാണപച്ചയാ നാമം, നാമപച്ചയാ ഛട്ഠായതനം, ഛട്ഠായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ, ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ, വേദനാപച്ചയാ അധിമോക്ഖോ, അധിമോക്ഖപച്ചയാ ഭവോ, ഭവപച്ചയാ ജാതി, ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണം. ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതി.

൩൩൧. കതമേ ധമ്മാ അബ്യാകതാ? യസ്മിം സമയേ മനോവിഞ്ഞാണധാതു ഉപ്പന്നാ ഹോതി കിരിയാ നേവ കുസലാ നാകുസലാ ന ച കമ്മവിപാകാ സോമനസ്സസഹഗതാ ഞാണസമ്പയുത്താ…പേ… സോമനസ്സസഹഗതാ ഞാണസമ്പയുത്താ സസങ്ഖാരേന…പേ… സോമനസ്സസഹഗതാ ഞാണവിപ്പയുത്താ…പേ… സോമനസ്സസഹഗതാ ഞാണവിപ്പയുത്താ സസങ്ഖാരേന…പേ… ഉപേക്ഖാസഹഗതാ ഞാണസമ്പയുത്താ…പേ… ഉപേക്ഖാസഹഗതാ ഞാണസമ്പയുത്താ സസങ്ഖാരേന…പേ… ഉപേക്ഖാസഹഗതാ ഞാണവിപ്പയുത്താ…പേ… ഉപേക്ഖാസഹഗതാ ഞാണവിപ്പയുത്താ സസങ്ഖാരേന രൂപാരമ്മണാ വാ…പേ… ധമ്മാരമ്മണാ വാ യം യം വാ പനാരബ്ഭ, തസ്മിം സമയേ സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം, വിഞ്ഞാണപച്ചയാ നാമം, നാമപച്ചയാ ഛട്ഠായതനം, ഛട്ഠായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ, ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ, വേദനാപച്ചയാ പസാദോ, പസാദപച്ചയാ അധിമോക്ഖോ, അധിമോക്ഖപച്ചയാ ഭവോ, ഭവപച്ചയാ ജാതി, ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണം. ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതി.

൩൩൨. കതമേ ധമ്മാ അബ്യാകതാ? യസ്മിം സമയേ രൂപാവചരം ഝാനം ഭാവേതി കിരിയം നേവ കുസലം നാകുസലം ന ച കമ്മവിപാകം ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരം വിവിച്ചേവ കാമേഹി…പേ… പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി പഥവീകസിണം, തസ്മിം സമയേ സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം, വിഞ്ഞാണപച്ചയാ നാമം, നാമപച്ചയാ ഛട്ഠായതനം, ഛട്ഠായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ, ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ, വേദനാപച്ചയാ പസാദോ, പസാദപച്ചയാ അധിമോക്ഖോ, അധിമോക്ഖപച്ചയാ ഭവോ, ഭവപച്ചയാ ജാതി, ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണം. ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതി.

൩൩൩. കതമേ ധമ്മാ അബ്യാകതാ? യസ്മിം സമയേ അരൂപാവചരം ഝാനം ഭാവേതി കിരിയം നേവ കുസലം നാകുസലം ന ച കമ്മവിപാകം ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരം സബ്ബസോ ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനം സമതിക്കമ്മ നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനസഞ്ഞാസഹഗതം സുഖസ്സ ച പഹാനാ…പേ… ചതുത്ഥം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി, തസ്മിം സമയേ സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം, വിഞ്ഞാണപച്ചയാ നാമം, നാമപച്ചയാ ഛട്ഠായതനം, ഛട്ഠായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ, ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ, വേദനാപച്ചയാ പസാദോ, പസാദപച്ചയാ അധിമോക്ഖോ, അധിമോക്ഖപച്ചയാ ഭവോ, ഭവപച്ചയാ ജാതി, ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണം. ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതി.

അബ്യാകതനിദ്ദേസോ.