നമോ തസ്സ ഭഗവതോ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ

അഭിധമ്മപിടകേ

പട്ഠാനപാളി

(പഠമോ ഭാഗോ)

ധമ്മാനുലോമേ

തികപട്ഠാനം

(൧) പച്ചയുദ്ദേസോ

ഹേതുപച്ചയോ, ആരമ്മണപച്ചയോ, അധിപതിപച്ചയോ, അനന്തരപച്ചയോ, സമനന്തരപച്ചയോ, സഹജാതപച്ചയോ, അഞ്ഞമഞ്ഞപച്ചയോ, നിസ്സയപച്ചയോ, ഉപനിസ്സയപച്ചയോ, പുരേജാതപച്ചയോ, പച്ഛാജാതപച്ചയോ, ആസേവനപച്ചയോ, കമ്മപച്ചയോ, വിപാകപച്ചയോ, ആഹാരപച്ചയോ, ഇന്ദ്രിയപച്ചയോ, ഝാനപച്ചയോ, മഗ്ഗപച്ചയോ, സമ്പയുത്തപച്ചയോ, വിപ്പയുത്തപച്ചയോ, അത്ഥിപച്ചയോ, നത്ഥിപച്ചയോ, വിഗതപച്ചയോ, അവിഗതപച്ചയോതി.

(൨) പച്ചയനിദ്ദേസോ

൧. ഹേതുപച്ചയോതി – ഹേതൂ ഹേതുസമ്പയുത്തകാനം ധമ്മാനം തംസമുട്ഠാനാനഞ്ച രൂപാനം ഹേതുപച്ചയേന പച്ചയോ [പച്ചയോതി (സ്യാ.)].

൨. ആരമ്മണപച്ചയോതി – രൂപായതനം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം ആരമ്മണപച്ചയേന പച്ചയോ. സദ്ദായതനം സോതവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം ആരമ്മണപച്ചയേന പച്ചയോ. ഗന്ധായതനം ഘാനവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം ആരമ്മണപച്ചയേന പച്ചയോ. രസായതനം ജിവ്ഹാവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം ആരമ്മണപച്ചയേന പച്ചയോ. ഫോട്ഠബ്ബായതനം കായവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം ആരമ്മണപച്ചയേന പച്ചയോ. രൂപായതനം സദ്ദായതനം ഗന്ധായതനം രസായതനം ഫോട്ഠബ്ബായതനം മനോധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം ആരമ്മണപച്ചയേന പച്ചയോ. സബ്ബേ ധമ്മാ മനോവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം ആരമ്മണപച്ചയേന പച്ചയോ.

യം യം ധമ്മം ആരബ്ഭ യേ യേ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ചിത്തചേതസികാ ധമ്മാ, തേ തേ ധമ്മാ തേസം തേസം ധമ്മാനം ആരമ്മണപച്ചയേന പച്ചയോ.

൩. അധിപതിപച്ചയോതി – ഛന്ദാധിപതി ഛന്ദസമ്പയുത്തകാനം ധമ്മാനം തംസമുട്ഠാനാനഞ്ച രൂപാനം അധിപതിപച്ചയേന പച്ചയോ. വീരിയാധിപതി വീരിയസമ്പയുത്തകാനം ധമ്മാനം തംസമുട്ഠാനാനഞ്ച രൂപാനം അധിപതിപച്ചയേന പച്ചയോ. ചിത്താധിപതി ചിത്തസമ്പയുത്തകാനം ധമ്മാനം തംസമുട്ഠാനാനഞ്ച രൂപാനം അധിപതിപച്ചയേന പച്ചയോ. വീമംസാധിപതി വീമംസസമ്പയുത്തകാനം ധമ്മാനം തംസമുട്ഠാനാനഞ്ച രൂപാനം അധിപതിപച്ചയേന പച്ചയോ.

യം യം ധമ്മം ഗരും കത്വാ യേ യേ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ചിത്തചേതസികാ ധമ്മാ, തേ തേ ധമ്മാ തേസം തേസം ധമ്മാനം അധിപതിപച്ചയേന പച്ചയോ.

൪. അനന്തരപച്ചയോതി – ചക്ഖുവിഞ്ഞാണധാതു തംസമ്പയുത്തകാ ച ധമ്മാ മനോധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ. മനോധാതു തംസമ്പയുത്തകാ ച ധമ്മാ മനോവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ.

സോതവിഞ്ഞാണധാതു തംസമ്പയുത്തകാ ച ധമ്മാ മനോധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ. മനോധാതു തംസമ്പയുത്തകാ ച ധമ്മാ മനോവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ.

ഘാനവിഞ്ഞാണധാതു തംസമ്പയുത്തകാ ച ധമ്മാ മനോധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ. മനോധാതു തംസമ്പയുത്തകാ ച ധമ്മാ മനോവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ.

ജിവ്ഹാവിഞ്ഞാണധാതു തംസമ്പയുത്തകാ ച ധമ്മാ മനോധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ. മനോധാതു തംസമ്പയുത്തകാ ച ധമ്മാ മനോവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ.

കായവിഞ്ഞാണധാതു തംസമ്പയുത്തകാ ച ധമ്മാ മനോധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ. മനോധാതു തംസമ്പയുത്തകാ ച ധമ്മാ മനോവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ.

പുരിമാ പുരിമാ കുസലാ ധമ്മാ പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനം കുസലാനം ധമ്മാനം അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ. പുരിമാ പുരിമാ കുസലാ ധമ്മാ പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനം അബ്യാകതാനം ധമ്മാനം അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ.

പുരിമാ പുരിമാ അകുസലാ ധമ്മാ പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ. പുരിമാ പുരിമാ അകുസലാ ധമ്മാ പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനം അബ്യാകതാനം ധമ്മാനം അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ.

പുരിമാ പുരിമാ അബ്യാകതാ ധമ്മാ പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനം അബ്യാകതാനം ധമ്മാനം അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ. പുരിമാ പുരിമാ അബ്യാകതാ ധമ്മാ പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനം കുസലാനം ധമ്മാനം അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ. പുരിമാ പുരിമാ അബ്യാകതാ ധമ്മാ പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ.

യേസം യേസം ധമ്മാനം അനന്തരാ യേ യേ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ചിത്തചേതസികാ ധമ്മാ, തേ തേ ധമ്മാ തേസം തേസം ധമ്മാനം അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ.

൫. സമനന്തരപച്ചയോതി – ചക്ഖുവിഞ്ഞാണധാതു തംസമ്പയുത്തകാ ച ധമ്മാ മനോധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം സമനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ. മനോധാതു തംസമ്പയുത്തകാ ച ധമ്മാ മനോവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം സമനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ.

സോതവിഞ്ഞാണധാതു തംസമ്പയുത്തകാ ച ധമ്മാ മനോധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം സമനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ. മനോധാതു തംസമ്പയുത്തകാ ച ധമ്മാ മനോവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം സമനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ.

ഘാണവിഞ്ഞാണധാതു തംസമ്പയുത്തകാ ച ധമ്മാ മനോധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം സമനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ. മനോധാതു തംസമ്പയുത്തകാ ച ധമ്മാ മനോവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം സമനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ.

ജിവ്ഹാവിഞ്ഞാണധാതു തംസമ്പയുത്തകാ ച ധമ്മാ മനോധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം സമനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ. മനോധാതു തംസമ്പയുത്തകാ ച ധമ്മാ മനോവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം സമനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ.

കായവിഞ്ഞാണധാതു തംസമ്പയുത്തകാ ച ധമ്മാ മനോധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം സമനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ. മനോധാതു തംസമ്പയുത്തകാ ച ധമ്മാ മനോവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം സമനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ.

പുരിമാ പുരിമാ കുസലാ ധമ്മാ പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനം കുസലാനം ധമ്മാനം സമനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ. പുരിമാ പുരിമാ കുസലാ ധമ്മാ പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനം അബ്യാകതാനം ധമ്മാനം സമനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ.

പുരിമാ പുരിമാ അകുസലാ ധമ്മാ പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം സമനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ. പുരിമാ പുരിമാ അകുസലാ ധമ്മാ പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനം അബ്യാകതാനം ധമ്മാനം സമനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ.

പുരിമാ പുരിമാ അബ്യാകതാ ധമ്മാ പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനം അബ്യാകതാനം ധമ്മാനം സമനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ. പുരിമാ പുരിമാ അബ്യാകതാ ധമ്മാ പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനം കുസലാനം ധമ്മാനം സമനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ. പുരിമാ പുരിമാ അബ്യാകതാ ധമ്മാ പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം സമനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ.

യേസം യേസം ധമ്മാനം സമനന്തരാ യേ യേ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ചിത്തചേതസികാ ധമ്മാ, തേ തേ ധമ്മാ തേസം തേസം ധമ്മാനം സമനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ.

൬. സഹജാതപച്ചയോതി – ചത്താരോ ഖന്ധാ അരൂപിനോ അഞ്ഞമഞ്ഞം സഹജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. ചത്താരോ മഹാഭൂതാ അഞ്ഞമഞ്ഞം സഹജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. ഓക്കന്തിക്ഖണേ നാമരൂപം അഞ്ഞമഞ്ഞം സഹജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. ചിത്തചേതസികാ ധമ്മാ ചിത്തസമുട്ഠാനാനം രൂപാനം സഹജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. മഹാഭൂതാ ഉപാദാരൂപാനം സഹജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. രൂപിനോ ധമ്മാ അരൂപീനം ധമ്മാനം കിഞ്ചി കാലേ [കഞ്ചി കാലം (സ്യാ.)] സഹജാതപച്ചയേന പച്ചയോ, കിഞ്ചി കാലേ ന സഹജാതപച്ചയേന പച്ചയോ.

൭. അഞ്ഞമഞ്ഞപച്ചയോതി – ചത്താരോ ഖന്ധാ അരൂപിനോ അഞ്ഞമഞ്ഞപച്ചയേന പച്ചയോ. ചത്താരോ മഹാഭൂതാ അഞ്ഞമഞ്ഞപച്ചയേന പച്ചയോ. ഓക്കന്തിക്ഖണേ നാമരൂപം അഞ്ഞമഞ്ഞപച്ചയേന പച്ചയോ.

൮. നിസ്സയപച്ചയോതി – ചത്താരോ ഖന്ധാ അരൂപിനോ അഞ്ഞമഞ്ഞം നിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. ചത്താരോ മഹാഭൂതാ അഞ്ഞമഞ്ഞം നിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. ഓക്കന്തിക്ഖണേ നാമരൂപം അഞ്ഞമഞ്ഞം നിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. ചിത്തചേതസികാ ധമ്മാ ചിത്തസമുട്ഠാനാനം രൂപാനം നിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. മഹാഭൂതാ ഉപാദാരൂപാനം നിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ.

ചക്ഖായതനം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം നിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. സോതായതനം സോതവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം നിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. ഘാനായതനം ഘാനവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം നിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. ജിവ്ഹായതനം ജിവ്ഹാവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം നിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. കായായതനം കായവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം നിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. യം രൂപം നിസ്സായ മനോധാതു ച മനോവിഞ്ഞാണധാതു ച വത്തന്തി, തം രൂപം മനോധാതുയാ ച മനോവിഞ്ഞാണധാതുയാ ച തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം നിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ.

൯. ഉപനിസ്സയപച്ചയോതി – പുരിമാ പുരിമാ കുസലാ ധമ്മാ പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനം കുസലാനം ധമ്മാനം ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. പുരിമാ പുരിമാ കുസലാ ധമ്മാ പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം കേസഞ്ചി ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. പുരിമാ പുരിമാ കുസലാ ധമ്മാ പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനം അബ്യാകതാനം ധമ്മാനം ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ.

പുരിമാ പുരിമാ അകുസലാ ധമ്മാ പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. പുരിമാ പുരിമാ അകുസലാ ധമ്മാ പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനം കുസലാനം ധമ്മാനം കേസഞ്ചി ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. പുരിമാ പുരിമാ അകുസലാ ധമ്മാ പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനം അബ്യാകതാനം ധമ്മാനം ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ.

പുരിമാ പുരിമാ അബ്യാകതാ ധമ്മാ പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനം അബ്യാകതാനം ധമ്മാനം ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. പുരിമാ പുരിമാ അബ്യാകതാ ധമ്മാ പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനം കുസലാനം ധമ്മാനം ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. പുരിമാ പുരിമാ അബ്യാകതാ ധമ്മാ പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ.

ഉതുഭോജനമ്പി ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. പുഗ്ഗലോപി ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. സേനാസനമ്പി ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ.

൧൦. പുരേജാതപച്ചയോതി – ചക്ഖായതനം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം പുരേജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. സോതായതനം സോതവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം പുരേജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. ഘാനായതനം ഘാനവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം പുരേജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. ജിവ്ഹായതനം ജിവ്ഹാവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം പുരേജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. കായായതനം കായവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം പുരേജാതപച്ചയേന പച്ചയോ.

രൂപായതനം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം പുരേജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. സദ്ദായതനം സോതവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം പുരേജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. ഗന്ധായതനം ഘാനവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം പുരേജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. രസായതനം ജിവ്ഹാവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം പുരേജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. ഫോട്ഠബ്ബായതനം കായവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം പുരേജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. രൂപായതനം സദ്ദായതനം ഗന്ധായതനം രസായതനം ഫോട്ഠബ്ബായതനം മനോധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം പുരേജാതപച്ചയേന പച്ചയോ.

യം രൂപം നിസ്സായ മനോധാതു ച മനോവിഞ്ഞാണധാതു ച വത്തന്തി, തം രൂപം മനോധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം പുരേജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. മനോവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം കിഞ്ചി കാലേ പുരേജാതപച്ചയേന പച്ചയോ, കിഞ്ചി കാലേ ന പുരേജാതപച്ചയേന പച്ചയോ.

൧൧. പച്ഛാജാതപച്ചയോതി – പച്ഛാജാതാ ചിത്തചേതസികാ ധമ്മാ പുരേജാതസ്സ ഇമസ്സ കായസ്സ പച്ഛാജാതപച്ചയേന പച്ചയോ.

൧൨. ആസേവനപച്ചയോതി – പുരിമാ പുരിമാ കുസലാ ധമ്മാ പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനം കുസലാനം ധമ്മാനം ആസേവനപച്ചയേന പച്ചയോ. പുരിമാ പുരിമാ അകുസലാ ധമ്മാ പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം ആസേവനപച്ചയേന പച്ചയോ. പുരിമാ പുരിമാ കിരിയാബ്യാകതാ ധമ്മാ പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനം കിരിയാബ്യാകതാനം ധമ്മാനം ആസേവനപച്ചയേന പച്ചയോ.

൧൩. കമ്മപച്ചയോതി – കുസലാകുസലം കമ്മം വിപാകാനം ഖന്ധാനം കടത്താ ച രൂപാനം കമ്മപച്ചയേന പച്ചയോ. ചേതനാ സമ്പയുത്തകാനം ധമ്മാനം തംസമുട്ഠാനാനഞ്ച രൂപാനം കമ്മപച്ചയേന പച്ചയോ.

൧൪. വിപാകപച്ചയോതി – വിപാകാ ചത്താരോ ഖന്ധാ അരൂപിനോ അഞ്ഞമഞ്ഞം വിപാകപച്ചയേന പച്ചയോ.

൧൫. ആഹാരപച്ചയോതി – കബളീകാരോ [കബളിങ്കാരോ (ക. സീ. സ്യാ.)] ആഹാരോ ഇമസ്സ കായസ്സ ആഹാരപച്ചയേന പച്ചയോ. അരൂപിനോ ആഹാരാ സമ്പയുത്തകാനം ധമ്മാനം തംസമുട്ഠാനാനഞ്ച രൂപാനം ആഹാരപച്ചയേന പച്ചയോ.

൧൬. ഇന്ദ്രിയപച്ചയോതി – ചക്ഖുന്ദ്രിയം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം ഇന്ദ്രിയപച്ചയേന പച്ചയോ. സോതിന്ദ്രിയം സോതവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം ഇന്ദ്രിയപച്ചയേന പച്ചയോ. ഘാനിന്ദ്രിയം ഘാനവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം ഇന്ദ്രിയപച്ചയേന പച്ചയോ. ജിവ്ഹിന്ദ്രിയം ജിവ്ഹാവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം ഇന്ദ്രിയപച്ചയേന പച്ചയോ. കായിന്ദ്രിയം കായവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം ഇന്ദ്രിയപച്ചയേന പച്ചയോ. രൂപജീവിതിന്ദ്രിയം കടത്താരൂപാനം ഇന്ദ്രിയപച്ചയേന പച്ചയോ.

അരൂപിനോ ഇന്ദ്രിയാ സമ്പയുത്തകാനം ധമ്മാനം തംസമുട്ഠാനാനഞ്ച രൂപാനം ഇന്ദ്രിയപച്ചയേന പച്ചയോ.

൧൭. ഝാനപച്ചയോതി – ഝാനങ്ഗാനി ഝാനസമ്പയുത്തകാനം ധമ്മാനം തംസമുട്ഠാനാനഞ്ച രൂപാനം ഝാനപച്ചയേന പച്ചയോ.

൧൮. മഗ്ഗപച്ചയോതി – മഗ്ഗങ്ഗാനി മഗ്ഗസമ്പയുത്തകാനം ധമ്മാനം തംസമുട്ഠാനാനഞ്ച രൂപാനം മഗ്ഗപച്ചയേന പച്ചയോ.

൧൯. സമ്പയുത്തപച്ചയോതി – ചത്താരോ ഖന്ധാ അരൂപിനോ അഞ്ഞമഞ്ഞം സമ്പയുത്തപച്ചയേന പച്ചയോ.

൨൦. വിപ്പയുത്തപച്ചയോതി – രൂപിനോ ധമ്മാ അരൂപീനം ധമ്മാനം വിപ്പയുത്തപച്ചയേന പച്ചയോ. അരൂപിനോ ധമ്മാ രൂപീനം ധമ്മാനം വിപ്പയുത്തപച്ചയേന പച്ചയോ.

൨൧. അത്ഥിപച്ചയോതി – ചത്താരോ ഖന്ധാ അരൂപിനോ അഞ്ഞമഞ്ഞം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ. ചത്താരോ മഹാഭൂതാ അഞ്ഞമഞ്ഞം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ. ഓക്കന്തിക്ഖണേ നാമരൂപം അഞ്ഞമഞ്ഞം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ. ചിത്തചേതസികാ ധമ്മാ ചിത്തസമുട്ഠാനാനം രൂപാനം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ. മഹാഭൂതാ ഉപാദാരൂപാനം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ.

ചക്ഖായതനം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ. സോതായതനം സോതവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ. ഘാനായതനം ഘാനവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ. ജിവ്ഹായതനം ജിവ്ഹാവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ. കായായതനം കായവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ.

രൂപായതനം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ. സദ്ദായതനം സോതവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ. ഗന്ധായതനം ഘാനവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ. രസായതനം ജിവ്ഹാവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ. ഫോട്ഠബ്ബായതനം കായവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ. രൂപായതനം സദ്ദായതനം ഗന്ധായതനം രസായതനം ഫോട്ഠബ്ബായതനം മനോധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ.

യം രൂപം നിസ്സായ മനോധാതു ച മനോവിഞ്ഞാണധാതു ച വത്തന്തി, തം രൂപം മനോധാതുയാ ച മനോവിഞ്ഞാണധാതുയാ ച തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ.

൨൨. നത്ഥിപച്ചയോതി – സമനന്തരനിരുദ്ധാ ചിത്തചേതസികാ ധമ്മാ പടുപ്പന്നാനം ചിത്തചേതസികാനം ധമ്മാനം നത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ.

൨൩. വിഗതപച്ചയോതി – സമനന്തരവിഗതാ ചിത്തചേതസികാ ധമ്മാ പടുപ്പന്നാനം ചിത്തചേതസികാനം ധമ്മാനം വിഗതപച്ചയേന പച്ചയോ.

൨൪. അവിഗതപച്ചയോതി – ചത്താരോ ഖന്ധാ അരൂപിനോ അഞ്ഞമഞ്ഞം അവിഗതപച്ചയേന പച്ചയോ. ചത്താരോ മഹാഭൂതാ അഞ്ഞമഞ്ഞം അവിഗതപച്ചയേന പച്ചയോ. ഓക്കന്തിക്ഖണേ നാമരൂപം അഞ്ഞമഞ്ഞം അവിഗതപച്ചയേന പച്ചയോ. ചിത്തചേതസികാ ധമ്മാ ചിത്തസമുട്ഠാനാനം രൂപാനം അവിഗതപച്ചയേന പച്ചയോ. മഹാഭൂതാ ഉപാദാരൂപാനം അവിഗതപച്ചയേന പച്ചയോ.

ചക്ഖായതനം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അവിഗതപച്ചയേന പച്ചയോ. സോതായതനം സോതവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അവിഗതപച്ചയേന പച്ചയോ. ഘാനായതനം ഘാനവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അവിഗതപച്ചയേന പച്ചയോ. ജിവ്ഹായതനം ജിവ്ഹാവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അവിഗതപച്ചയേന പച്ചയോ. കായായതനം കായവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അവിഗതപച്ചയേന പച്ചയോ.

രൂപായതനം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അവിഗതപച്ചയേന പച്ചയോ. സദ്ദായതനം സോതവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അവിഗതപച്ചയേന പച്ചയോ. ഗന്ധായതനം ഘാനവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അവിഗതപച്ചയേന പച്ചയോ. രസായതനം ജിവ്ഹാവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അവിഗതപച്ചയേന പച്ചയോ. ഫോട്ഠബ്ബായതനം കായവിഞ്ഞാണധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അവിഗതപച്ചയേന പച്ചയോ. രൂപായതനം സദ്ദായതനം ഗന്ധായതനം രസായതനം ഫോട്ഠബ്ബായതനം മനോധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അവിഗതപച്ചയേന പച്ചയോ.

യം രൂപം നിസ്സായ മനോധാതു ച മനോവിഞ്ഞാണധാതു ച വത്തന്തി, തം രൂപം മനോധാതുയാ ച മനോവിഞ്ഞാണധാതുയാ ച തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അവിഗതപച്ചയേന പച്ചയോ.

പച്ചയനിദ്ദേസോ.

൩. പുച്ഛാവാരോ

൧. പച്ചയാനുലോമം

ഏകമൂലകം

(൧.) കുസലപദം

൨൫. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച അകുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച അബ്യാകതോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ച അബ്യാകതോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച അകുസലോ ച അബ്യാകതോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ച അകുസലോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ച അകുസലോ ച അബ്യാകതോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ.

(൨) അകുസലപദം

൨൬. സിയാ അകുസലം ധമ്മം പടിച്ച അകുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ അകുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ അകുസലം ധമ്മം പടിച്ച അബ്യാകതോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ അകുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ച അബ്യാകതോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ അകുസലം ധമ്മം പടിച്ച അകുസലോ ച അബ്യാകതോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ അകുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ച അകുസലോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ അകുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ച അകുസലോ ച അബ്യാകതോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ.

(൩) അബ്യാകതപദം

൨൭. സിയാ അബ്യാകതം ധമ്മം പടിച്ച അബ്യാകതോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ അബ്യാകതം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ അബ്യാകതം ധമ്മം പടിച്ച അകുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ അബ്യാകതം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ച അബ്യാകതോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ അബ്യാകതം ധമ്മം പടിച്ച അകുസലോ ച അബ്യാകതോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ അബ്യാകതം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ച അകുസലോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ അബ്യാകതം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ച അകുസലോ ച അബ്യാകതോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ.

(൪) കുസലാബ്യാകതപദം

൨൮. സിയാ കുസലഞ്ച അബ്യാകതഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ കുസലഞ്ച അബ്യാകതഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച അകുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ കുസലഞ്ച അബ്യാകതഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച അബ്യാകതോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ കുസലഞ്ച അബ്യാകതഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ച അബ്യാകതോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ കുസലഞ്ച അബ്യാകതഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച അകുസലോ ച അബ്യാകതോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ കുസലഞ്ച അബ്യാകതഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ച അകുസലോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ കുസലഞ്ച അബ്യാകതഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ച അകുസലോ ച അബ്യാകതോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ.

(൫) അകുസലാബ്യാകതപദം

൨൯. സിയാ അകുസലഞ്ച അബ്യാകതഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ അകുസലഞ്ച അബ്യാകതഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച അകുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ അകുസലഞ്ച അബ്യാകതഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച അബ്യാകതോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ അകുസലഞ്ച അബ്യാകതഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ച അബ്യാകതോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ അകുസലഞ്ച അബ്യാകതഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച അകുസലോ ച അബ്യാകതോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ അകുസലഞ്ച അബ്യാകതഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ച അകുസലോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ അകുസലഞ്ച അബ്യാകതഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ച അകുസലോ ച അബ്യാകതോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ.

(൬) കുസലാകുസലപദം

൩൦. സിയാ കുസലഞ്ച അകുസലഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ കുസലഞ്ച അകുസലഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച അകുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ കുസലഞ്ച അകുസലഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച അബ്യാകതോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ കുസലഞ്ച അകുസലഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ച അബ്യാകതോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ കുസലഞ്ച അകുസലഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച അകുസലോ ച അബ്യാകതോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ കുസലഞ്ച അകുസലഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ച അകുസലോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ കുസലഞ്ച അകുസലഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ച അകുസലോ ച അബ്യാകതോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ.

(൭) കുസലാകുസലാബ്യാകതപദം

൩൧. സിയാ കുസലഞ്ച അകുസലഞ്ച അബ്യാകതഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ കുസലഞ്ച അകുസലഞ്ച അബ്യാകതഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച അകുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ കുസലഞ്ച അകുസലഞ്ച അബ്യാകതഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച അബ്യാകതോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ കുസലഞ്ച അകുസലഞ്ച അബ്യാകതഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ച അബ്യാകതോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ കുസലഞ്ച അകുസലഞ്ച അബ്യാകതഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച അകുസലോ ച അബ്യാകതോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ കുസലഞ്ച അകുസലഞ്ച അബ്യാകതഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ച അകുസലോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ. സിയാ കുസലഞ്ച അകുസലഞ്ച അബ്യാകതഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ച അകുസലോ ച അബ്യാകതോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ.

ഹേതുപച്ചയവാരോ.

൩൨. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ആരമ്മണപച്ചയാ.

(യഥാ ഹേതുപച്ചയോ വിത്ഥാരിതോ, ഏവം ആരമ്മണപച്ചയോപി വിത്ഥാരേതബ്ബോ വാചനാമഗ്ഗേന.)

൩൩. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ അധിപതിപച്ചയാ… അനന്തരപച്ചയാ… സമനന്തരപച്ചയാ… സഹജാതപച്ചയാ… അഞ്ഞമഞ്ഞപച്ചയാ… നിസ്സയപച്ചയാ… ഉപനിസ്സയപച്ചയാ… പുരേജാതപച്ചയാ… പച്ഛാജാതപച്ചയാ… ആസേവനപച്ചയാ… കമ്മപച്ചയാ… വിപാകപച്ചയാ… ആഹാരപച്ചയാ… ഇന്ദ്രിയപച്ചയാ… ഝാനപച്ചയാ… മഗ്ഗപച്ചയാ… സമ്പയുത്തപച്ചയാ… വിപ്പയുത്തപച്ചയാ… അത്ഥിപച്ചയാ… നത്ഥിപച്ചയാ… വിഗതപച്ചയാ.

൩൪. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ അവിഗതപച്ചയാ…പേ… അകുസലം ധമ്മം പടിച്ച… അബ്യാകതം ധമ്മം പടിച്ച… കുസലഞ്ച അബ്യാകതഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച… അകുസലഞ്ച അബ്യാകതഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച… കുസലഞ്ച അകുസലഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച… കുസലഞ്ച അകുസലഞ്ച അബ്യാകതഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ… അകുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ… അബ്യാകതോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ… കുസലോ ച അബ്യാകതോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും… അകുസലോ ച അബ്യാകതോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും… കുസലോ ച അകുസലോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും… കുസലോ ച അകുസലോ ച അബ്യാകതോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും അവിഗതപച്ചയാ.

(യഥാ ഹേതുപച്ചയോ വിത്ഥാരിതോ, ഏവം അവിഗതപച്ചയോപി വിത്ഥാരേതബ്ബോ വാചനാമഗ്ഗേന.)

ഏകമൂലകം.

ദുമൂലകാദി

ഹേതുമൂലകം

൩൫. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാ…പേ… സിയാ കുസലഞ്ച അകുസലഞ്ച അബ്യാകതഞ്ച ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ച അകുസലോ ച അബ്യാകതോ ച ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാ.

൩൬. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ അധിപതിപച്ചയാ …പേ… ഹേതുപച്ചയാ അനന്തരപച്ചയാ… ഹേതുപച്ചയാ സമനന്തരപച്ചയാ…പേ… ഹേതുപച്ചയാ അവിഗതപച്ചയാ.

ദുമൂലകം.

൩൭. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാ അധിപതിപച്ചയാ…പേ… ഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാ അനന്തരപച്ചയാ…പേ… ഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാ അവിഗതപച്ചയാ.

തിമൂലകം.

൩൮. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാ അധിപതിപച്ചയാ അനന്തരപച്ചയാ…പേ… ഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാ അധിപതിപച്ചയാ അവിഗതപച്ചയാ.

ചതുമൂലകം.

(പഞ്ചമൂലകാദികാ സംഖിത്താ. ഏകമൂലകം, ദുമൂലകം, തിമൂലകം, ചതുമൂലകം, പഞ്ചമൂലകം, സബ്ബമൂലകം അസമ്മുയ്ഹന്തേന വിത്ഥാരേതബ്ബം.)

ഹേതുമൂലകം.

ആരമ്മണമൂലകാദി

൩൯. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ആരമ്മണപച്ചയാ ഹേതുപച്ചയാ… ആരമ്മണപച്ചയാ അധിപതിപച്ചയാ…പേ… ആരമ്മണപച്ചയാ അവിഗതപച്ചയാ.

സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ അധിപതിപച്ചയാ… അനന്തരപച്ചയാ… സമനന്തരപച്ചയാ… സഹജാതപച്ചയാ… അഞ്ഞമഞ്ഞപച്ചയാ…പേ… അവിഗതപച്ചയാ ഹേതുപച്ചയാ… അവിഗതപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാ… അവിഗതപച്ചയാ അധിപതിപച്ചയാ…പേ… അവിഗതപച്ചയാ വിഗതപച്ചയാ.

ദുമൂലകം.

൪൦. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ അവിഗതപച്ചയാ ഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാ… അവിഗതപച്ചയാ ഹേതുപച്ചയാ അധിപതിപച്ചയാ… അവിഗതപച്ചയാ ഹേതുപച്ചയാ അനന്തരപച്ചയാ…പേ… അവിഗതപച്ചയാ ഹേതുപച്ചയാ വിഗതപച്ചയാ.

൪൧. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ അവിഗതപച്ചയാ ഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാ അധിപതിപച്ചയാ… അവിഗതപച്ചയാ ഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാ അനന്തരപച്ചയാ…പേ… വിഗതപച്ചയാ.

(ഏകേകസ്സ പദസ്സ ഏകമൂലകം, ദുമൂലകം, തിമൂലകം, ചതുമൂലകം, പഞ്ചമൂലകം, സബ്ബമൂലകം അസമ്മുയ്ഹന്തേന വിത്ഥാരേതബ്ബം. )

(ക) തികഞ്ച പട്ഠാനവരം ദുകുത്തമം,

ദുകം തികഞ്ചേവ തികം ദുകഞ്ച;

തികം തികഞ്ചേവ ദുകം ദുകഞ്ച,

ഛ അനുലോമമ്ഹി നയാ സുഗമ്ഭീരാതി.

൨. പച്ചയപച്ചനീയം

൪൨. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ നഹേതുപച്ചയാ.

(യഥാ അനുലോമേ ഹേതുപച്ചയോ വിത്ഥാരിതോ, ഏവം പച്ചനീയേപി നഹേതുപച്ചയോ വിത്ഥാരേതബ്ബോ.)

൪൩. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ നആരമ്മണപച്ചയാ… നഅധിപതിപച്ചയാ… നഅനന്തരപച്ചയാ… നസമനന്തരപച്ചയാ… നസഹജാതപച്ചയാ… നഅഞ്ഞമഞ്ഞപച്ചയാ… നനിസ്സയപച്ചയാ… നഉപനിസ്സയപച്ചയാ… നപുരേജാതപച്ചയാ… നപച്ഛാജാതപച്ചയാ … നആസേവനപച്ചയാ… നകമ്മപച്ചയാ… നവിപാകപച്ചയാ… നആഹാരപച്ചയാ… നഇന്ദ്രിയപച്ചയാ… നഝാനപച്ചയാ… നമഗ്ഗപച്ചയാ… നസമ്പയുത്തപച്ചയാ… നവിപ്പയുത്തപച്ചയാ… നോഅത്ഥിപച്ചയാ… നോനത്ഥിപച്ചയാ… നോവിഗതപച്ചയാ… നോഅവിഗതപച്ചയാ.

൪൪. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ നഹേതുപച്ചയാ നആരമ്മണപച്ചയാ….

(യഥാ അനുലോമേ ഏകേകസ്സ പദസ്സ ഏകമൂലകം, ദുമൂലകം, തിമൂലകം, ചതുമൂലകം, യാവ തേവീസതിമൂലകം ഏവം പച്ചനീയേപി വിത്ഥാരേതബ്ബം. )

(ഖ) തികഞ്ച പട്ഠാനവരം ദുകുത്തമം,

ദുകം തികഞ്ചേവ തികം ദുകഞ്ച;

തികം തികഞ്ചേവ ദുകം ദുകഞ്ച,

ഛ പച്ചനീയമ്ഹി നയാ സുഗമ്ഭീരാതി.

൩. പച്ചയാനുലോമപച്ചനീയം

൪൫. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ നആരമ്മണപച്ചയാ… സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച അകുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ നആരമ്മണപച്ചയാ.

(യഥാ അനുലോമേ ഹേതുപച്ചയോ വിത്ഥാരിതോ, ഏവം അനുലോമപച്ചനീയേപി പദം വിത്ഥാരേതബ്ബം.)

൪൬. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ നഅധിപതിപച്ചയാ… ഹേതുപച്ചയാ നഅനന്തരപച്ചയാ…പേ… ഹേതുപച്ചയാ നോഅവിഗതപച്ചയാ.

൪൭. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാ നഅധിപതിപച്ചയാ… ഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാ നഅനന്തരപച്ചയാ…പേ… ഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാ നോഅവിഗതപച്ചയാ.

ഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാ അധിപതിപച്ചയാ നഅനന്തരപച്ചയാ…പേ… ഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാ അധിപതിപച്ചയാ നോഅവിഗതപച്ചയാ.

ഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാ അധിപതിപച്ചയാ അനന്തരപച്ചയാ നസമനന്തരപച്ചയാ…പേ… ഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാ അധിപതിപച്ചയാ അനന്തരപച്ചയാ നോഅവിഗതപച്ചയാ…പേ….

ഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാ അധിപതിപച്ചയാ അനന്തരപച്ചയാ സമനന്തരപച്ചയാ സഹജാതപച്ചയാ അഞ്ഞമഞ്ഞപച്ചയാ നിസ്സയപച്ചയാ ഉപനിസ്സയപച്ചയാ പുരേജാതപച്ചയാ പച്ഛാജാതപച്ചയാ ആസേവനപച്ചയാ കമ്മപച്ചയാ വിപാകപച്ചയാ ആഹാരപച്ചയാ ഇന്ദ്രിയപച്ചയാ ഝാനപച്ചയാ മഗ്ഗപച്ചയാ സമ്പയുത്തപച്ചയാ വിപ്പയുത്തപച്ചയാ അത്ഥിപച്ചയാ നത്ഥിപച്ചയാ വിഗതപച്ചയാ നോഅവിഗതപച്ചയാ.

൪൮. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ആരമ്മണപച്ചയാ… അധിപതിപച്ചയാ… അനന്തരപച്ചയാ…പേ… അവിഗതപച്ചയാ നഹേതുപച്ചയാ … അവിഗതപച്ചയാ നആരമ്മണപച്ചയാ…പേ… അവിഗതപച്ചയാ നോവിഗതപച്ചയാ.

അവിഗതപച്ചയാ ഹേതുപച്ചയാ നആരമ്മണപച്ചയാ…പേ… അവിഗതപച്ചയാ ഹേതുപച്ചയാ നോവിഗതപച്ചയാ.

അവിഗതപച്ചയാ ഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാ നഅധിപതിപച്ചയാ…പേ… അവിഗതപച്ചയാ ഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാ നോവിഗതപച്ചയാ.

അവിഗതപച്ചയാ ഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാ അധിപതിപച്ചയാ അനന്തരപച്ചയാ സമനന്തരപച്ചയാ സഹജാതപച്ചയാ…പേ… നോവിഗതപച്ചയാ.

(ഗ) തികഞ്ച പട്ഠാനവരം ദുകുത്തമം,

ദുകം തികഞ്ചേവ തികം ദുകഞ്ച;

തികം തികഞ്ചേവ ദുകം ദുകഞ്ച,

ഛ അനുലോമപച്ചനീയമ്ഹി നയാ സുഗമ്ഭീരാതി.

൪. പച്ചയപച്ചനീയാനുലോമം

൪൯. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ നഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാ. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ നഹേതുപച്ചയാ അധിപതിപച്ചയാ…പേ… നഹേതുപച്ചയാ അവിഗതപച്ചയാ.

൫൦. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ നഹേതുപച്ചയാ നആരമ്മണപച്ചയാ അധിപതിപച്ചയാ…പേ… അവിഗതപച്ചയാ.

നഹേതുപച്ചയാ നആരമ്മണപച്ചയാ നഅധിപതിപച്ചയാ…പേ… അവിഗതപച്ചയാ.

നഹേതുപച്ചയാ നആരമ്മണപച്ചയാ നഅധിപതിപച്ചയാ നഅനന്തരപച്ചയാ നസമനന്തരപച്ചയാ…പേ… നോഅത്ഥിപച്ചയാ നോനത്ഥിപച്ചയാ നോവിഗതപച്ചയാ അവിഗതപച്ചയാ.

൫൧. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ നആരമ്മണപച്ചയാ ഹേതുപച്ചയാ.

൫൨. സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ നആരമ്മണപച്ചയാ അധിപതിപച്ചയാ…പേ… നആരമ്മണപച്ചയാ അവിഗതപച്ചയാ…പേ… നോഅവിഗതപച്ചയാ ഹേതുപച്ചയാ… നോഅവിഗതപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാ…പേ… നോഅവിഗതപച്ചയാ വിഗതപച്ചയാ.

നോഅവിഗതപച്ചയാ നഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാ…പേ… നോഅവിഗതപച്ചയാ നഹേതുപച്ചയാ വിഗതപച്ചയാ.

നോഅവിഗതപച്ചയാ നഹേതുപച്ചയാ നആരമ്മണപച്ചയാ നഅധിപതിപച്ചയാ…പേ… നോഅത്ഥിപച്ചയാ നോനത്ഥിപച്ചയാ വിഗതപച്ചയാ.

(ഘ) തികഞ്ച പട്ഠാനവരം ദുകുത്തമം,

ദുകം തികഞ്ചേവ തികം ദുകഞ്ച;

തികം തികഞ്ചേവ ദുകം ദുകഞ്ച,

ഛ പച്ചനീയാനുലോമമ്ഹി നയാ സുഗമ്ഭീരാതി.