൮. അട്ഠമവഗ്ഗോ

(൮൧) ൯. രൂപം കമ്മന്തികഥാ

൫൨൭. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം കുസലന്തി? ആമന്താ. സാരമ്മണം, അത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ ആഭോഗോ സമന്നാഹാരോ മനസികാരോ ചേതനാ പത്ഥനാ പണിധീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… നനു അനാരമ്മണം, നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ ആഭോഗോ സമന്നാഹാരോ മനസികാരോ ചേതനാ പത്ഥനാ പണിധീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അനാരമ്മണം, നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം കുസല’’ന്തി.

കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതോ ഫസ്സോ കുസലോ സാരമ്മണോ, അത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ആമന്താ. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം കുസലം സാരമ്മണം, അത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതാ വേദനാ…പേ… സഞ്ഞാ… ചേതനാ… സദ്ധാ… വീരിയം… സതി… സമാധി…പേ… പഞ്ഞാ കുസലാ സാരമ്മണാ, അത്ഥി തായ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ആമന്താ. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം കുസലം സാരമ്മണം, അത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം കുസലം അനാരമ്മണം, നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ആമന്താ. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതോ ഫസ്സോ കുസലോ അനാരമ്മണോ, നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം കുസലം അനാരമ്മണം, നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ആമന്താ. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതാ വേദനാ…പേ… സഞ്ഞാ… ചേതനാ… സദ്ധാ… വീരിയം… സതി… സമാധി…പേ… പഞ്ഞാ കുസലാ അനാരമ്മണാ, നത്ഥി തായ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൫൨൮. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം കുസലന്തി? ആമന്താ. യം കിഞ്ചി കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം രൂപം സബ്ബം തം കുസലന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം കുസലന്തി? ആമന്താ. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം രൂപായതനം കുസലന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം കുസലന്തി? ആമന്താ. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം സദ്ദായതനം…പേ… ഗന്ധായതനം… രസായതനം… ഫോട്ഠബ്ബായതനം…പേ… പഥവീധാതു … ആപോധാതു… തേജോധാതു…പേ… വായോധാതു കുസലാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം രൂപായതനം അബ്യാകതന്തി? ആമന്താ. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം അബ്യാകതന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം സദ്ദായതനം…പേ… ഗന്ധായതനം… രസായതനം… ഫോട്ഠബ്ബായതനം…പേ… പഥവീധാതു… ആപോധാതു … തേജോധാതു …പേ… വായോധാതു അബ്യാകതാതി? ആമന്താ. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം അബ്യാകതന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൫൨൯. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം അനാരമ്മണം കുസലന്തി? ആമന്താ. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം രൂപായതനം അനാരമ്മണം കുസലന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം അനാരമ്മണം കുസലന്തി? ആമന്താ. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം സദ്ദായതനം…പേ… ഗന്ധായതനം… രസായതനം… ഫോട്ഠബ്ബായതനം…പേ… പഥവീധാതു… ആപോധാതു… തേജോധാതു…പേ… വായോധാതു അനാരമ്മണാ കുസലാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം രൂപായതനം അനാരമ്മണം അബ്യാകതന്തി? ആമന്താ. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം അനാരമ്മണം അബ്യാകതന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം സദ്ദായതനം…പേ… ഗന്ധായതനം … രസായതനം… ഫോട്ഠബ്ബായതനം…പേ… പഥവീധാതു… ആപോധാതു… തേജോധാതു…പേ… വായോധാതു അനാരമ്മണാ അബ്യാകതാതി? ആമന്താ. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം അനാരമ്മണം അബ്യാകതന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൫൩൦. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം ഫസ്സവിപ്പയുത്തം കുസലന്തി? ആമന്താ. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം രൂപായതനം ഫസ്സവിപ്പയുത്തം കുസലന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം ഫസ്സവിപ്പയുത്തം കുസലന്തി? ആമന്താ. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം സദ്ദായതനം…പേ… ഗന്ധായതനം… രസായതനം… ഫോട്ഠബ്ബായതനം…പേ… പഥവീധാതു… ആപോധാതു… തേജോധാതു…പേ… വായോധാതു ഫസ്സവിപ്പയുത്താ കുസലാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം രൂപായതനം ഫസ്സവിപ്പയുത്തം അബ്യാകതന്തി? ആമന്താ. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം ഫസ്സവിപ്പയുത്തം അബ്യാകതന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം സദ്ദായതനം…പേ… ഗന്ധായതനം… രസായതനം… ഫോട്ഠബ്ബായതനം…പേ… പഥവീധാതു… ആപോധാതു… തേജോധാതു…പേ… വായോധാതു ഫസ്സവിപ്പയുത്താ അബ്യാകതാതി? ആമന്താ. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം ഫസ്സവിപ്പയുത്തം അബ്യാകതന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൫൩൧. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം അനാരമ്മണം ഫസ്സവിപ്പയുത്തം കുസലന്തി? ആമന്താ. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം രൂപായതനം അനാരമ്മണം ഫസ്സവിപ്പയുത്തം കുസലന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം അനാരമ്മണം ഫസ്സവിപ്പയുത്തം കുസലന്തി? ആമന്താ. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം സദ്ദായതനം…പേ… ഗന്ധായതനം… രസായതനം… ഫോട്ഠബ്ബായതനം…പേ… പഥവീധാതു… ആപോധാതു… തേജോധാതു…പേ… വായോധാതു അനാരമ്മണാ ഫസ്സവിപ്പയുത്താ കുസലാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം രൂപായതനം അനാരമ്മണം ഫസ്സവിപ്പയുത്തം അബ്യാകതന്തി? ആമന്താ. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം അനാരമ്മണം ഫസ്സവിപ്പയുത്തം അബ്യാകതന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം സദ്ദായതനം…പേ… ഗന്ധായതനം… രസായതനം… ഫോട്ഠബ്ബായതനം…പേ… പഥവീധാതു… ആപോധാതു… തേജോധാതു…പേ… വായോധാതു അനാരമ്മണാ ഫസ്സവിപ്പയുത്താ അബ്യാകതാതി? ആമന്താ. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം അനാരമ്മണം ഫസ്സവിപ്പയുത്തം അബ്യാകതന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൫൩൨. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം കുസലന്തി? ആമന്താ. സാരമ്മണം, അത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… നനു അനാരമ്മണം, നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അനാരമ്മണം, നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധി; നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം കുസല’’ന്തി.

കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതോ ഫസ്സോ കുസലോ സാരമ്മണോ, അത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ആമന്താ. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം കുസലം സാരമ്മണം, അത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതാ വേദനാ…പേ… സഞ്ഞാ… ചേതനാ… സദ്ധാ… വീരിയം… സതി… സമാധി…പേ… പഞ്ഞാ കുസലാ സാരമ്മണാ, അത്ഥി തായ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ആമന്താ. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം കുസലം സാരമ്മണം, അത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം കുസലം അനാരമ്മണം, നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ആമന്താ. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതോ ഫസ്സോ കുസലോ അനാരമ്മണോ, നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം കുസലം അനാരമ്മണം, നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ആമന്താ. കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതാ വേദനാ…പേ… സഞ്ഞാ… ചേതനാ… സദ്ധാ… വീരിയം… സതി… സമാധി…പേ… പഞ്ഞാ കുസലാ അനാരമ്മണാ, നത്ഥി തായ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം കുസലന്തി? ആമന്താ. യം കിഞ്ചി കുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം രൂപം സബ്ബം തം കുസലന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… യഥാ കായകമ്മം തഥാ വചീകമ്മന്തി.

൫൩൩. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം അകുസലന്തി? ആമന്താ. സാരമ്മണം, അത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ ആഭോഗോ സമന്നാഹാരോ മനസികാരോ ചേതനാ പത്ഥനാ പണിധീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… നനു അനാരമ്മണം, നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ ആഭോഗോ സമന്നാഹാരോ മനസികാരോ ചേതനാ പത്ഥനാ പണിധീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അനാരമ്മണം, നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ ആഭോഗോ സമന്നാഹാരോ മനസികാരോ ചേതനാ പത്ഥനാ പണിധി; നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം അകുസല’’ന്തി.

അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതോ ഫസ്സോ അകുസലോ സാരമ്മണോ, അത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ആമന്താ. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം അകുസലം സാരമ്മണം, അത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതാ വേദനാ…പേ… സഞ്ഞാ… ചേതനാ… രാഗോ… ദോസോ… മോഹോ… മാനോ… ദിട്ഠി… വിചികിച്ഛാ… ഥിനം… ഉദ്ധച്ചം… അഹിരികം…പേ… അനോത്തപ്പം അകുസലം സാരമ്മണം, അത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ആമന്താ. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം അകുസലം സാരമ്മണം, അത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം അകുസലം അനാരമ്മണം, നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ആമന്താ. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതോ ഫസ്സോ അകുസലോ അനാരമ്മണോ, നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം അകുസലം അനാരമ്മണം, നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ആമന്താ. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതാ വേദനാ…പേ… സഞ്ഞാ… ചേതനാ… രാഗോ… ദോസോ… മോഹോ… മാനോ… ദിട്ഠി… വിചികിച്ഛാ… ഥിനം… ഉദ്ധച്ചം… അഹിരികം…പേ… അനോത്തപ്പം അകുസലം അനാരമ്മണം, നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം കായകമ്മം രൂപം അകുസലന്തി? ആമന്താ. യം കിഞ്ചി അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം രൂപം സബ്ബം തം അകുസലന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൫൩൪. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം അകുസലന്തി? ആമന്താ. സാരമ്മണം, അത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… നനു അനാരമ്മണം, നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അനാരമ്മണം, നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധി; നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം അകുസല’’ന്തി.

അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതോ ഫസ്സോ അകുസലോ സാരമ്മണോ, അത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ആമന്താ. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം അകുസലം സാരമ്മണം, അത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതാ വേദനാ…പേ… സഞ്ഞാ … ചേതനാ… രാഗോ… ദോസോ… മോഹോ… മാനോ… ദിട്ഠി… വിചികിച്ഛാ… ഥിനം… ഉദ്ധച്ചം… അഹിരികം…പേ… അനോത്തപ്പം അകുസലം സാരമ്മണം, അത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ആമന്താ. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം അകുസലം സാരമ്മണം, അത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം അകുസലം അനാരമ്മണം, നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ആമന്താ. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതോ ഫസ്സോ അകുസലോ അനാരമ്മണോ, നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം അകുസലം അനാരമ്മണം, നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ആമന്താ. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതാ വേദനാ…പേ… സഞ്ഞാ… ചേതനാ… രാഗോ… ദോസോ… മോഹോ… മാനോ… ദിട്ഠി… വിചികിച്ഛാ… ഥിനം… ഉദ്ധച്ചം… അഹിരികം…പേ… അനോത്തപ്പം അകുസലം അനാരമ്മണം, നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം അകുസലന്തി? ആമന്താ. യം കിഞ്ചി അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം രൂപം സബ്ബം തം അകുസലന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൫൩൫. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം അകുസലന്തി? ആമന്താ. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം രൂപായതനം അകുസലന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം അകുസലന്തി? ആമന്താ. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം സദ്ദായതനം…പേ… ഗന്ധായതനം… രസായതനം… ഫോട്ഠബ്ബായതനം…പേ… പഥവീധാതു… ആപോധാതു… തേജോധാതു…പേ… വായോധാതു അസുചി അസ്സു ലോഹിതം സേദോ അകുസലോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം രൂപായതനം അബ്യാകതന്തി? ആമന്താ. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം അബ്യാകതന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം സദ്ദായതനം…പേ… ഗന്ധായതനം… രസായതനം… ഫോട്ഠബ്ബായതനം…പേ… പഥവീധാതു… ആപോധാതു… തേജോധാതു…പേ… വായോധാതു അസുചി അസ്സു ലോഹിതം സേദോ അബ്യാകതോതി? ആമന്താ. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം അബ്യാകതന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൫൩൬. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം അനാരമ്മണം അകുസലന്തി? ആമന്താ. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം രൂപായതനം അനാരമ്മണം അകുസലന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം അനാരമ്മണം അകുസലന്തി? ആമന്താ. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം സദ്ദായതനം…പേ… ഗന്ധായതനം…പേ… രസായതനം…പേ… ഫോട്ഠബ്ബായതനം… പഥവീധാതു… ആപോധാതു… തേജോധാതു…പേ… വായോധാതു അസുചി അസ്സു ലോഹിതം സേദോ അനാരമ്മണോ അകുസലോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം രൂപായതനം അനാരമ്മണം അബ്യാകതന്തി? ആമന്താ. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം അനാരമ്മണം അബ്യാകതന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം സദ്ദായതനം…പേ… ഗന്ധായതനം… രസായതനം… ഫോട്ഠബ്ബായതനം…പേ… പഥവീധാതു… ആപോധാതു… തേജോധാതു…പേ… വായോധാതു അസുചി അസ്സു ലോഹിതം സേദോ അനാരമ്മണോ അബ്യാകതോതി? ആമന്താ. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം അനാരമ്മണം അബ്യാകതന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൫൩൭. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം ഫസ്സവിപ്പയുത്തം അകുസലന്തി? ആമന്താ. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം രൂപായതനം ഫസ്സവിപ്പയുത്തം അകുസലന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം ഫസ്സവിപ്പയുത്തം അകുസലന്തി? ആമന്താ. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം സദ്ദായതനം…പേ… ഗന്ധായതനം… രസായതനം… ഫോട്ഠബ്ബായതനം… പഥവീധാതു… ആപോധാതു… തേജോധാതു…പേ… വായോധാതു അസുചി അസ്സു ലോഹിതം സേദോ ഫസ്സവിപ്പയുത്തോ അകുസലോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം രൂപായതനം ഫസ്സവിപ്പയുത്തം അബ്യാകതന്തി? ആമന്താ. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം അനാരമ്മണം ഫസ്സവിപ്പയുത്തം അബ്യാകതന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം സദ്ദായതനം…പേ… ഗന്ധായതനം… രസായതനം… ഫോട്ഠബ്ബായതനം… പഥവീധാതു… ആപോധാതു… തേജോധാതു…പേ… വായോധാതു അസുചി അസ്സു ലോഹിതം സേദോ അനാരമ്മണോ ഫസ്സവിപ്പയുത്തോ അബ്യാകതോതി? ആമന്താ. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം അനാരമ്മണം ഫസ്സവിപ്പയുത്തം അബ്യാകതന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം അനാരമ്മണം ഫസ്സവിപ്പയുത്തം അകുസലന്തി? ആമന്താ. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം രൂപായതനം അനാരമ്മണം ഫസ്സവിപ്പയുത്തം അകുസലന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം അനാരമ്മണം ഫസ്സവിപ്പയുത്തം അകുസലന്തി? ആമന്താ. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം സദ്ദായതനം…പേ… ഗന്ധായതനം… രസായതനം… ഫോട്ഠബ്ബായതനം… പഥവീധാതു… ആപോധാതു… തേജോധാതു…പേ… വായോധാതു അസുചി അസ്സു ലോഹിതം സേദോ അനാരമ്മണോ ഫസ്സവിപ്പയുത്തോ അകുസലോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം രൂപായതനം അനാരമ്മണം ഫസ്സവിപ്പയുത്തം അബ്യാകതന്തി? ആമന്താ. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം അനാരമ്മണം ഫസ്സവിപ്പയുത്തം അബ്യാകതന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം സദ്ദായതനം…പേ… ഗന്ധായതനം… രസായതനം… ഫോട്ഠബ്ബായതനം… പഥവീധാതു… ആപോധാതു… തേജോധാതു…പേ… വായോധാതു അസുചി അസ്സു ലോഹിതം സേദോ അനാരമ്മണോ ഫസ്സവിപ്പയുത്തോ അബ്യാകതോതി? ആമന്താ. അകുസലേന ചിത്തേന സമുട്ഠിതം വചീകമ്മം രൂപം അനാരമ്മണം ഫസ്സവിപ്പയുത്തം അബ്യാകതന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൫൩൮. ന വത്തബ്ബം – ‘‘രൂപം കുസലമ്പി അകുസലമ്പീ’’തി? ആമന്താ. നനു കായകമ്മം വചീകമ്മം കുസലമ്പി അകുസലമ്പീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി കായകമ്മം വചീകമ്മം കുസലമ്പി അകുസലമ്പി, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘രൂപം കുസലമ്പി അകുസലമ്പീ’’തി.

രൂപം കുസലമ്പി അകുസലമ്പീതി? ആമന്താ. ചക്ഖായതനം കുസലമ്പി അകുസലമ്പീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… രൂപം കുസലമ്പി അകുസലമ്പീതി? ആമന്താ. സോതായതനം…പേ… ഘാനായതനം… ജിവ്ഹായതനം… കായായതനം… രൂപായതനം… സദ്ദായതനം… ഗന്ധായതനം… രസായതനം … ഫോട്ഠബ്ബായതനം… പഥവീധാതു… ആപോധാതു… തേജോധാതു…പേ… വായോധാതു അസുചി അസ്സു ലോഹിതം സേദോ കുസലോപി അകുസലോപീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

കായോ രൂപം, കായകമ്മം രൂപന്തി? ആമന്താ. മനോ രൂപം, മനോകമ്മം രൂപന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ …പേ… മനോ അരൂപം, മനോകമ്മം അരൂപന്തി? ആമന്താ. കായോ അരൂപം, കായകമ്മം അരൂപന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

കായോ രൂപന്തി, കായകമ്മം രൂപന്തി? ആമന്താ. ചക്ഖായതനം രൂപന്തി, ചക്ഖുവിഞ്ഞാണം രൂപന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… കായോ രൂപന്തി, കായകമ്മം രൂപന്തി? ആമന്താ. സോതായതനം രൂപന്തി, സോതവിഞ്ഞാണം രൂപന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… കായോ രൂപന്തി, കായകമ്മം രൂപന്തി? ആമന്താ. ഘാനായതനം രൂപന്തി, ഘാനവിഞ്ഞാണം രൂപന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… കായോ രൂപന്തി, കായകമ്മം രൂപന്തി? ആമന്താ. ജിവ്ഹായതനം രൂപന്തി, ജിവ്ഹാവിഞ്ഞാണം രൂപന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… കായോ രൂപന്തി, കായകമ്മം രൂപന്തി? ആമന്താ. കായായതനം രൂപന്തി, കായവിഞ്ഞാണം രൂപന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൫൩൯. രൂപം കമ്മന്തി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘ചേതനാഹം, ഭിക്ഖവേ, കമ്മം വദാമി; ചേതയിത്വാ കമ്മം കരോതി കായേന വാചായ മനസാ’’തി [അ. നി. ൬.൬൩ നിബ്ബേധികസുത്തേ]! അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി ന വത്തബ്ബം – ‘‘രൂപം കമ്മ’’ന്തി.

രൂപം കമ്മന്തി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘കായേ വാ, ആനന്ദ [ഹാനന്ദ (സം. നി. ൨.൨൫)], സതി കായസഞ്ചേതനാഹേതു ഉപ്പജ്ജതി അജ്ഝത്തം സുഖദുക്ഖം; വാചായ വാ, ആനന്ദ [ഹാനന്ദ (സം. നി. ൨.൨൫)], സതി വചീസഞ്ചേതനാഹേതു ഉപ്പജ്ജതി അജ്ഝത്തം സുഖദുക്ഖം; മനേ വാ, ആനന്ദ [ഹാനന്ദ (സം. നി. ൨.൨൫)], സതി മനോസഞ്ചേതനാഹേതു ഉപ്പജ്ജതി അജ്ഝത്തം സുഖദുക്ഖ’’ന്തി [സം. നി. ൨.൨൫; അ. നി. ൪.൧൭൧]! അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി ന വത്തബ്ബം – ‘‘രൂപം കമ്മ’’ന്തി.

രൂപം കമ്മന്തി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘തിവിധാ, ഭിക്ഖവേ, കായസഞ്ചേതനാ അകുസലം കായകമ്മം ദുക്ഖുദ്രയം ദുക്ഖവിപാകം; ചതുബ്ബിധാ, ഭിക്ഖവേ, വചീസഞ്ചേതനാ അകുസലം വചീകമ്മം ദുക്ഖുദ്രയം ദുക്ഖവിപാകം; തിവിധാ, ഭിക്ഖവേ, മനോസഞ്ചേതനാ അകുസലം മനോകമ്മം ദുക്ഖുദ്രയം ദുക്ഖവിപാകം; തിവിധാ, ഭിക്ഖവേ, കായസഞ്ചേതനാ കുസലം കായകമ്മം സുഖുദ്രയം സുഖവിപാകം; ചതുബ്ബിധാ, ഭിക്ഖവേ, വചീസഞ്ചേതനാ കുസലം വചീകമ്മം സുഖുദ്രയം സുഖവിപാകം; തിവിധാ, ഭിക്ഖവേ, മനോസഞ്ചേതനാ കുസലം മനോകമ്മം സുഖുദ്രയം സുഖവിപാക’’ന്തി [അ. നി. ൧൦.൨൧൭ ഥോകം പന വിസദിസം]! അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി ന വത്തബ്ബം – ‘‘രൂപം കമ്മ’’ന്തി.

രൂപം കമ്മന്തി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘സചായം, ആനന്ദ, സമിദ്ധി മോഘപുരിസോ പാടലിപുത്തസ്സ [പോതലിപുത്തസ്സ (മ. നി. ൩.൩൦൦)] പരിബ്ബാജകസ്സ ഏവം പുട്ഠോ ഏവം ബ്യാകരേയ്യ – ‘സഞ്ചേതനിയം, ആവുസോ പാടലിപുത്ത, കമ്മം കത്വാ കായേന വാചായ മനസാ സുഖവേദനിയം സുഖം സോ വേദയതി; സഞ്ചേതനിയം, ആവുസോ പാടലിപുത്ത, കമ്മം കത്വാ കായേന വാചായ മനസാ ദുക്ഖവേദനിയം ദുക്ഖം സോ വേദയതി; സഞ്ചേതനിയം, ആവുസോ പാടലിപുത്ത, കമ്മം കത്വാ കായേന വാചായ മനസാ അദുക്ഖമസുഖവേദനിയം അദുക്ഖമസുഖം സോ വേദയതീ’തി, ഏവം ബ്യാകരമാനോ ഖോ, ആനന്ദ, സമിദ്ധി മോഘപുരിസോ പാടലിപുത്തസ്സ പരിബ്ബാജകസ്സ സമ്മാ ബ്യാകരമാനോ ബ്യാകരേയ്യാ’’തി [മ. നി. ൩.൩൦൦]! അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി ന വത്തബ്ബം – ‘‘രൂപം കമ്മ’’ന്തി.

രൂപം കമ്മന്തികഥാ നിട്ഠിതാ.