൮. അട്ഠമവഗ്ഗോ

(൭൬) ൪. കാമകഥാ

൫൧൩. പഞ്ചേവായതനാ കാമാതി? ആമന്താ. നനു അത്ഥി തപ്പടിസംയുത്തോ ഛന്ദോതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അത്ഥി തപ്പടിസംയുത്തോ ഛന്ദോ, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘പഞ്ചേവായതനാ കാമാ’’തി. നനു അത്ഥി തപ്പടിസംയുത്തോ രാഗോ തപ്പടിസംയുത്തോ ഛന്ദോ തപ്പടിസംയുത്തോ ഛന്ദരാഗോ തപ്പടിസംയുത്തോ സങ്കപ്പോ തപ്പടിസംയുത്തോ രാഗോ തപ്പടിസംയുത്തോ സങ്കപ്പരാഗോ തപ്പടിസംയുത്താ പീതി തപ്പടിസംയുത്തം സോമനസ്സം തപ്പടിസംയുത്തം പീതിസോമനസ്സന്തി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അത്ഥി തപ്പടിസംയുത്തം പീതിസോമനസ്സം, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘പഞ്ചേവായതനാ കാമാ’’തി.

൫൧൪. ന വത്തബ്ബം – ‘‘പഞ്ചേവായതനാ കാമാ’’തി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, കാമഗുണാ! കതമേ പഞ്ച? ചക്ഖുവിഞ്ഞേയ്യാ രൂപാ…പേ… കായവിഞ്ഞേയ്യാ ഫോട്ഠബ്ബാ ഇട്ഠാ കന്താ മനാപാ പിയരൂപാ കാമൂപസംഹിതാ രജനീയാ – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച കാമഗുണാ’’തി. അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി പഞ്ചേവായതനാ കാമാതി.

പഞ്ചേവായതനാ കാമാതി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, കാമഗുണാ! കതമേ പഞ്ച? ചക്ഖുവിഞ്ഞേയ്യാ രൂപാ…പേ… കായവിഞ്ഞേയ്യാ ഫോട്ഠബ്ബാ ഇട്ഠാ കന്താ മനാപാ പിയരൂപാ കാമൂപസംഹിതാ രജനീയാ – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച കാമഗുണാ. അപി ച, ഭിക്ഖവേ, നേതേ കാമാ കാമഗുണാ നാമേതേ അരിയസ്സ വിനയേ വുച്ച’’ന്തി –

‘‘സങ്കപ്പരാഗോ പുരിസസ്സ കാമോ,

ന തേ കാമാ യാനി ചിത്രാനി ലോകേ;

സങ്കപ്പരാഗോ പുരിസസ്സ കാമോ,

തിട്ഠന്തി ചിത്രാനി തഥേവ ലോകേ;

അഥേത്ഥ ധീരാ വിനയന്തി ഛന്ദ’’ന്തി [അ. നി. ൬.൬൩ നിബ്ബേധികസുത്തേ].

അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി ന വത്തബ്ബം – ‘‘പഞ്ചേവായതനാ കാമാ’’തി.

കാമകഥാ നിട്ഠിതാ.