൧. പുഗ്ഗലകഥാ

൧. സുദ്ധസച്ചികട്ഠോ

൧. അനുലോമപച്ചനീകം

൧. [ഇമിനാ ലക്ഖണേന സകവാദീപുച്ഛാ ദസ്സിതാ] പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി [സച്ചികട്ഠപരമട്ഠേനാതി (സ്യാ. പീ. ക. സീ.)]? ആമന്താ. യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

ആജാനാഹി നിഗ്ഗഹം. ഹഞ്ചി പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’’തി മിച്ഛാ.

നോ ചേ പന വത്തബ്ബേ – ‘‘യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി, നോ ച വത രേ [നോ വത രേ (സ്യാ. പീ.)] വത്തബ്ബേ – ‘‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’’തി മിച്ഛാ.

അനുലോമപഞ്ചകം.

൨. [ഇമിനാ ലക്ഖണേന പരവാദീപുച്ഛാ ദസ്സിതാ] പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ആമന്താ. യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

ആജാനാഹി പടികമ്മം. ഹഞ്ചി പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’’തി മിച്ഛാ.

നോ ചേ പന വത്തബ്ബേ – ‘‘യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’’തി മിച്ഛാ.

പടികമ്മചതുക്കം.

൩. ത്വം ചേ പന മഞ്ഞസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’തി, തേന തവ [ത്വം (സ്യാ.) ടീകാ ഓലോകേതബ്ബാ] തത്ഥ ഹേതായ പടിഞ്ഞായ ഹേവം പടിജാനന്തം [ടീകാ ഓലോകേതബ്ബാ] ഹേവം നിഗ്ഗഹേതബ്ബേ. അഥ തം നിഗ്ഗണ്ഹാമ. സുനിഗ്ഗഹിതോ ച [സുനിഗ്ഗഹിതോവ (സ്യാ.)] ഹോസി.

ഹഞ്ചി പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’’തി മിച്ഛാ.

നിഗ്ഗഹചതുക്കം.

൪. ഏസേ ചേ ദുന്നിഗ്ഗഹിതേ ഹേവമേവം [ഹേവമേവ (സ്യാ.)] തത്ഥ ദക്ഖ. വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘‘യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. നോ ച മയം തയാ തത്ഥ ഹേതായ പടിഞ്ഞായ ഹേവം പടിജാനന്താ ഹേവം നിഗ്ഗഹേതബ്ബാ. അഥ മം നിഗ്ഗണ്ഹാസി. ദുന്നിഗ്ഗഹിതാ ച [ദുന്നിഗ്ഗഹിതാവ (സ്യാ.)] ഹോമ.

ഹഞ്ചി പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’’തി മിച്ഛാ.

നോ ചേ പന വത്തബ്ബേ – ‘‘യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’’തി ഇദം തേ മിച്ഛാ.

ഉപനയനചതുക്കം.

൫. ന ഹേവം നിഗ്ഗഹേതബ്ബേ. തേന ഹി യം നിഗ്ഗണ്ഹാസി – ‘‘ഹഞ്ചി പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, നോ ച വത്തബ്ബേ – യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’’തി മിച്ഛാ.

നിഗ്ഗമനചതുക്കം.

പഠമോ നിഗ്ഗഹോ.

൧. സുദ്ധസച്ചികട്ഠോ

൨. പച്ചനീകാനുലോമം

൬. പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ആമന്താ. യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

ആജാനാഹി നിഗ്ഗഹം. ഹഞ്ചി പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’’തി മിച്ഛാ.

പച്ചനീകപഞ്ചകം.

൭. പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ആമന്താ. യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

ആജാനാഹി പടികമ്മം. ഹഞ്ചി പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’’തി മിച്ഛാ.

പടികമ്മചതുക്കം.

൮. ത്വം ചേ പന മഞ്ഞസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന’, നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’’തി, തേന തവ തത്ഥ ഹേതായ പടിഞ്ഞായ ഹേവം പടിജാനന്തം ഹേവം നിഗ്ഗഹേതബ്ബേ. അഥ തം നിഗ്ഗണ്ഹാമ. സുനിഗ്ഗഹിതോ ച ഹോസി.

൯. ഏസേ ചേ ദുന്നിഗ്ഗഹിതേ ഹേവമേവം തത്ഥ ദക്ഖ. വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘‘പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘‘യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. നോ ച മയം തയാ തത്ഥ ഹേതായ പടിഞ്ഞായ ഹേവം പടിജാനന്താ ഹേവം നിഗ്ഗഹേതബ്ബാ. അഥ മം നിഗ്ഗണ്ഹാസി. ദുന്നിഗ്ഗഹിതാ ച ഹോമ.

ഉപനയനചതുക്കം.

൧൦. ന ഹേവം നിഗ്ഗഹേതബ്ബേ. തേന ഹി യം നിഗ്ഗണ്ഹാസി – ‘‘ഹഞ്ചി പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘വത്തബ്ബേ ഖോ – പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, നോ ച വത്തബ്ബേ – യോ സച്ചികട്ഠോ പരമത്ഥോ, തതോ സോ പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’’തി മിച്ഛാ.

നിഗ്ഗമനചതുക്കം.

ദുതിയോ നിഗ്ഗഹോ.

൨. (ക) ഓകാസസച്ചികട്ഠോ

൧. അനുലോമപച്ചനീകം

൧൧. പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ആമന്താ. സബ്ബത്ഥ പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

ആജാനാഹി നിഗ്ഗഹം. ഹഞ്ചി പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘സബ്ബത്ഥ പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘സബ്ബത്ഥ പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’’തി മിച്ഛാ.

നോ ചേ പന വത്തബ്ബേ – ‘‘സബ്ബത്ഥ പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘സബ്ബത്ഥ പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’’തി മിച്ഛാ…പേ….

തതിയോ നിഗ്ഗഹോ.

൩. (ക) കാലസച്ചികട്ഠോ

൧. അനുലോമപച്ചനീകം

൧൨. പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ആമന്താ. സബ്ബദാ പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

ആജാനാഹി നിഗ്ഗഹം. ഹഞ്ചി പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘സബ്ബദാ പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘സബ്ബദാ പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’’തി മിച്ഛാ.

നോ ചേ പന വത്തബ്ബേ – ‘‘സബ്ബദാ പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘സബ്ബദാ പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’’തി മിച്ഛാ…പേ….

ചതുത്ഥോ നിഗ്ഗഹോ.

൪. (ക) അവയവസച്ചികട്ഠോ

൧. അനുലോമപച്ചനീകം

൧൩. പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ആമന്താ. സബ്ബേസു പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

ആജാനാഹി നിഗ്ഗഹം. ഹഞ്ചി പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘സബ്ബേസു പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘സബ്ബേസു പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’’തി മിച്ഛാ.

നോ ചേ പന വത്തബ്ബേ – ‘‘സബ്ബേസു പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘സബ്ബേസു പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’’തി മിച്ഛാ…പേ….

പഞ്ചമോ നിഗ്ഗഹോ.

൨. (ഖ) ഓകാസസച്ചികട്ഠോ

൨. പച്ചനീകാനുലോമം

൧൪. പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ആമന്താ. സബ്ബത്ഥ പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

ആജാനാഹി നിഗ്ഗഹം. ഹഞ്ചി പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘സബ്ബത്ഥ പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘സബ്ബത്ഥ പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’’തി മിച്ഛാ.

നോ ചേ പന വത്തബ്ബേ – ‘‘സബ്ബത്ഥ പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘സബ്ബത്ഥ പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’’തി മിച്ഛാ…പേ….

ഛട്ഠോ നിഗ്ഗഹോ.

൩. (ഖ) കാലസച്ചികട്ഠോ

൨. പച്ചനീകാനുലോമം

൧൫. പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ആമന്താ. സബ്ബദാ പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

ആജാനാഹി നിഗ്ഗഹം. ഹഞ്ചി പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘സബ്ബദാ പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘സബ്ബദാ പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’’തി മിച്ഛാ.

നോ ചേ പന വത്തബ്ബേ – ‘‘സബ്ബദാ പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘സബ്ബദാ പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’’തി മിച്ഛാ…പേ….

സത്തമോ നിഗ്ഗഹോ.

൪. (ഖ) അവയവസച്ചികട്ഠോ

൨. പച്ചനീകാനുലോമം

൧൬. പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ആമന്താ. സബ്ബേസു പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

ആജാനാഹി നിഗ്ഗഹം. ഹഞ്ചി പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘സബ്ബേസു പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘സബ്ബേസു പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’’തി മിച്ഛാ.

നോ ചേ പന വത്തബ്ബേ – ‘‘സബ്ബേസു പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന’, നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘സബ്ബേസു പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’’തി മിച്ഛാ…പേ….

അട്ഠകനിഗ്ഗഹോ.

൫. സുദ്ധികസംസന്ദനം

൧൭. പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ആമന്താ. അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

ആജാനാഹി നിഗ്ഗഹം. ഹഞ്ചി പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’’തി മിച്ഛാ.

നോ ചേ പന വത്തബ്ബേ – ‘‘അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’തി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന’, നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’’തി മിച്ഛാ…പേ….

൧൮. പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, വേദനാ ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ… സഞ്ഞാ ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… സങ്ഖാരാ ച ഉപലബ്ഭന്തി…പേ… വിഞ്ഞാണഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ആമന്താ. അഞ്ഞം വിഞ്ഞാണം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

ആജാനാഹി നിഗ്ഗഹം. ഹഞ്ചി പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, വിഞ്ഞാണഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അഞ്ഞം വിഞ്ഞാണം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, വിഞ്ഞാണഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘അഞ്ഞം വിഞ്ഞാണം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’’തി മിച്ഛാ.

നോ ചേ പന വത്തബ്ബേ – ‘‘അഞ്ഞം വിഞ്ഞാണം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’തി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, വിഞ്ഞാണഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, വിഞ്ഞാണഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘അഞ്ഞം വിഞ്ഞാണം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’’തി മിച്ഛാ…പേ….

൧൯. പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, ചക്ഖായതനഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ… സോതായതനഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… ഘാനായതനഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… ജിവ്ഹായതനഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… കായായതനഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… രൂപായതനഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… സദ്ദായതനഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… ഗന്ധായതനഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… രസായതനഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… ഫോട്ഠബ്ബായതനഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… മനായതനഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… ധമ്മായതനഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ….

൨൦. ചക്ഖുധാതു ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ… സോതധാതു ച ഉപലബ്ഭതി… ഘാനധാതു ച ഉപലബ്ഭതി… ജിവ്ഹാധാതു ച ഉപലബ്ഭതി… കായധാതു ച ഉപലബ്ഭതി… രൂപധാതു ച ഉപലബ്ഭതി… സദ്ദധാതു ച ഉപലബ്ഭതി… ഗന്ധധാതു ച ഉപലബ്ഭതി… രസധാതു ച ഉപലബ്ഭതി… ഫോട്ഠബ്ബധാതു ച ഉപലബ്ഭതി… ചക്ഖുവിഞ്ഞാണധാതു ച ഉപലബ്ഭതി… സോതവിഞ്ഞാണധാതു ച ഉപലബ്ഭതി… ഘാനവിഞ്ഞാണധാതു ച ഉപലബ്ഭതി… ജിവ്ഹാവിഞ്ഞാണധാതു ച ഉപലബ്ഭതി… കായവിഞ്ഞാണധാതു ച ഉപലബ്ഭതി… മനോധാതു ച ഉപലബ്ഭതി… മനോവിഞ്ഞാണധാതു ച ഉപലബ്ഭതി… ധമ്മധാതു ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ….

൨൧. ചക്ഖുന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ… സോതിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… ഘാനിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… ജിവ്ഹിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… കായിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി … മനിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… ജീവിതിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… ഇത്ഥിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… പുരിസിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… സുഖിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… ദുക്ഖിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… സോമനസ്സിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… ദോമനസ്സിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… ഉപേക്ഖിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… സദ്ധിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… വീരിയിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… സതിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… സമാധിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… പഞ്ഞിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… അനഞ്ഞാതഞ്ഞസ്സാമീതിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… അഞ്ഞിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ആമന്താ. അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

ആജാനാഹി നിഗ്ഗഹം. ഹഞ്ചി പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’’തി മിച്ഛാ.

നോ ചേ പന വത്തബ്ബേ – ‘‘അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’തി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’’തി മിച്ഛാ…പേ….

൨൨. [പു. പ. മാതികാ ൪.൨൪; അ. നി. ൪.൯൫-൯൬] പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ആമന്താ. വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അത്തഹിതായ പടിപന്നോ,’’ രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ആമന്താ. അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

ആജാനാഹി പടികമ്മം. ഹഞ്ചി വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അത്തഹിതായ പടിപന്നോ,’’ രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘വുത്തം ഭഗവതാ – അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അത്തഹിതായ പടിപന്നോ, രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’’തി മിച്ഛാ.

നോ ചേ പന വത്തബ്ബേ – ‘‘അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’തി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘വുത്തം ഭഗവതാ – ‘അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അത്തഹിതായ പടിപന്നോ,’ രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘വുത്തം ഭഗവതാ – അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അത്തഹിതായ പടിപന്നോ, രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’’തി മിച്ഛാ…പേ….

൨൩. പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ആമന്താ. വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അത്തഹിതായ പടിപന്നോ,’’ വേദനാ ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… സഞ്ഞാ ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… സങ്ഖാരാ ച ഉപലബ്ഭന്തി…പേ… വിഞ്ഞാണഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ആമന്താ. അഞ്ഞം വിഞ്ഞാണം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

ആജാനാഹി പടികമ്മം. ഹഞ്ചി വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അത്തഹിതായ പടിപന്നോ,’’ വിഞ്ഞാണഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അഞ്ഞം വിഞ്ഞാണം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘വുത്തം ഭഗവതാ – അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അത്തഹിതായ പടിപന്നോ, വിഞ്ഞാണഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘അഞ്ഞം വിഞ്ഞാണം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’’തി മിച്ഛാ.

നോ ചേ പന വത്തബ്ബേ – ‘‘അഞ്ഞം വിഞ്ഞാണം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’തി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘വുത്തം ഭഗവതാ – ‘അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അത്തഹിതായ പടിപന്നോ,’ വിഞ്ഞാണഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘വുത്തം ഭഗവതാ – അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അത്തഹിതായ പടിപന്നോ,’ വിഞ്ഞാണഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘അഞ്ഞം വിഞ്ഞാണം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’’തി മിച്ഛാ…പേ….

൨൪. പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ആമന്താ. വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അത്തഹിതായ പടിപന്നോ,’’ ചക്ഖായതനഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ… സോതായതനഞ്ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… ധമ്മായതനഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ….

൨൫. ചക്ഖുധാതു ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ… കായധാതു ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… രൂപധാതു ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… ഫോട്ഠബ്ബധാതു ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… ചക്ഖുവിഞ്ഞാണധാതു ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… മനോവിഞ്ഞാണധാതു ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… ധമ്മധാതു ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ….

൨൬. ചക്ഖുന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ… സോതിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ… അഞ്ഞിന്ദ്രിയഞ്ച [അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയഞ്ച (ബഹൂസു)] ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ….

൨൭. പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ആമന്താ. വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അത്തഹിതായ പടിപന്നോ,’’ അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ആമന്താ. അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

ആജാനാഹി പടികമ്മം. ഹഞ്ചി വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അത്തഹിതായ പടിപന്നോ,’’ അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘വുത്തം ഭഗവതാ – അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അത്തഹിതായ പടിപന്നോ, അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’’തി മിച്ഛാ.

നോ ചേ പന വത്തബ്ബേ – ‘‘അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’തി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘വുത്തം ഭഗവതാ – ‘അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അത്തഹിതായ പടിപന്നോ,’ അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘വുത്തം ഭഗവതാ – അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അത്തഹിതായ പടിപന്നോ, അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’’തി മിച്ഛാ…പേ….

സുദ്ധികസംസന്ദനാ.

൬. ഓപമ്മസംസന്ദനം

൨൮. രൂപം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, വേദനാ ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞാ വേദനാതി? ആമന്താ. പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ആമന്താ. അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

ആജാനാഹി നിഗ്ഗഹം. ഹഞ്ചി രൂപം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, വേദനാ ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞാ വേദനാ, പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന; തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘രൂപം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, വേദനാ ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞാ വേദനാ, പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’’തി മിച്ഛാ.

നോ ചേ പന വത്തബ്ബേ – ‘‘അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’തി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘രൂപം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, വേദനാ ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞാ വേദനാ, പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘രൂപം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, വേദനാ ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞാ വേദനാ, പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’’തി മിച്ഛാ…പേ….

൨൯. രൂപം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, സഞ്ഞാ ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… സങ്ഖാരാ ച ഉപലബ്ഭന്തി…പേ… വിഞ്ഞാണഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞം വിഞ്ഞാണന്തി? ആമന്താ. പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ആമന്താ. അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

ആജാനാഹി നിഗ്ഗഹം. ഹഞ്ചി രൂപം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, വിഞ്ഞാണഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞം വിഞ്ഞാണം, പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന; തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘രൂപം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, വിഞ്ഞാണഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞം വിഞ്ഞാണം, പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’’തി മിച്ഛാ.

നോ ചേ പന വത്തബ്ബേ – ‘‘അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’തി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘രൂപം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, വിഞ്ഞാണഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞം വിഞ്ഞാണം, പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘രൂപം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, വിഞ്ഞാണഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞം വിഞ്ഞാണം, പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’’തി മിച്ഛാ…പേ….

൩൦. വേദനാ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, സഞ്ഞാ ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… സങ്ഖാരാ ച ഉപലബ്ഭന്തി…പേ… വിഞ്ഞാണഞ്ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ….

൩൧. സഞ്ഞാ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, സങ്ഖാരാ ച ഉപലബ്ഭന്തി…പേ… വിഞ്ഞാണഞ്ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… വേദനാ ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ….

൩൨. സങ്ഖാരാ ഉപലബ്ഭന്തി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, വിഞ്ഞാണഞ്ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… വേദനാ ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… സഞ്ഞാ ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ….

൩൩. വിഞ്ഞാണം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… വേദനാ ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… സഞ്ഞാ ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… സങ്ഖാരാ ച ഉപലബ്ഭന്തി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം വിഞ്ഞാണം അഞ്ഞേ സങ്ഖാരാതി? ആമന്താ. പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, വിഞ്ഞാണഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ആമന്താ. അഞ്ഞം വിഞ്ഞാണം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

ആജാനാഹി നിഗ്ഗഹം. ഹഞ്ചി വിഞ്ഞാണം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, സങ്ഖാരാ ച ഉപലബ്ഭന്തി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം വിഞ്ഞാണം അഞ്ഞേ സങ്ഖാരാ, പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, വിഞ്ഞാണഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന; തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അഞ്ഞം വിഞ്ഞാണം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘വിഞ്ഞാണം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, സങ്ഖാരാ ച ഉപലബ്ഭന്തി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം വിഞ്ഞാണം അഞ്ഞേ സങ്ഖാരാ, പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, വിഞ്ഞാണഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘അഞ്ഞം വിഞ്ഞാണം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’’തി മിച്ഛാ.

നോ ചേ പന വത്തബ്ബേ – ‘‘അഞ്ഞം വിഞ്ഞാണം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’തി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘വിഞ്ഞാണം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, സങ്ഖാരാ ച ഉപലബ്ഭന്തി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം വിഞ്ഞാണം അഞ്ഞേ സങ്ഖാരാ, പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, വിഞ്ഞാണഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘വിഞ്ഞാണം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, സങ്ഖാരാ ച ഉപലബ്ഭന്തി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം വിഞ്ഞാണം അഞ്ഞേ സങ്ഖാരാ, പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, വിഞ്ഞാണഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘അഞ്ഞം വിഞ്ഞാണം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’’തി മിച്ഛാ…പേ….

൩൪. ചക്ഖായതനം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, സോതായതനഞ്ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… ധമ്മായതനഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ… സോതായതനം ഉപലബ്ഭതി…പേ… ധമ്മായതനം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, ചക്ഖായതനഞ്ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… മനായതനഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ….

൩൫. ചക്ഖുധാതു ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, സോതധാതു ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… ധമ്മധാതു ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ… സോതധാതു ഉപലബ്ഭതി…പേ… ധമ്മധാതു ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, ചക്ഖുധാതു ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… മനോവിഞ്ഞാണധാതു ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ….

൩൬. ചക്ഖുന്ദ്രിയം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, സോതിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ… സോതിന്ദ്രിയം ഉപലബ്ഭതി…പേ… അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ… ചക്ഖുന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… അഞ്ഞിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞം അഞ്ഞിന്ദ്രിയന്തി? ആമന്താ. പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ആമന്താ. അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

ആജാനാഹി നിഗ്ഗഹം. ഹഞ്ചി അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞം അഞ്ഞിന്ദ്രിയം, പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന; തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞം അഞ്ഞിന്ദ്രിയം, പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’’തി മിച്ഛാ.

നോ ചേ പന വത്തബ്ബേ – ‘‘അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’തി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞം അഞ്ഞിന്ദ്രിയം, പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞം അഞ്ഞിന്ദ്രിയം, പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’’തി മിച്ഛാ…പേ….

൩൭. രൂപം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, വേദനാ ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞാ വേദനാതി? ആമന്താ. വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അത്തഹിതായ പടിപന്നോ,’’ രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ആമന്താ. അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

ആജാനാഹി പടികമ്മം. ഹഞ്ചി രൂപം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, വേദനാ ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞാ വേദനാ, വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അത്തഹിതായ പടിപന്നോ,’’ രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന; തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോതി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘രൂപം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, വേദനാ ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞാ വേദനാ, വുത്തം ഭഗവതാ – അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അത്തഹിതായ പടിപന്നോ, രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’’തി മിച്ഛാ.

നോ ചേ പന വത്തബ്ബേ – ‘‘അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’തി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘രൂപം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, വേദനാ ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞാ വേദനാ, വുത്തം ഭഗവതാ – ‘അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അത്തഹിതായ പടിപന്നോ,’ രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘രൂപം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, വേദനാ ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞാ വേദനാ, വുത്തം ഭഗവതാ – അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അത്തഹിതായ പടിപന്നോ, രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘അഞ്ഞം രൂപം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’’തി മിച്ഛാ…പേ….

൩൮. രൂപം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, സഞ്ഞാ ച ഉപലബ്ഭതി… സങ്ഖാരാ ച ഉപലബ്ഭന്തി… വിഞ്ഞാണഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ….

൩൯. വേദനാ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, സഞ്ഞാ ച ഉപലബ്ഭതി… സങ്ഖാരാ ച ഉപലബ്ഭന്തി… വിഞ്ഞാണഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ….

൪൦. സഞ്ഞാ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, സങ്ഖാരാ ച ഉപലബ്ഭന്തി… വിഞ്ഞാണഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… വേദനാ ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ….

൪൧. സങ്ഖാരാ ഉപലബ്ഭന്തി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, വിഞ്ഞാണഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… വേദനാ ച ഉപലബ്ഭതി… സഞ്ഞാ ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ….

൪൨. വിഞ്ഞാണം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, രൂപഞ്ച ഉപലബ്ഭതി… വേദനാ ച ഉപലബ്ഭതി… സഞ്ഞാ ച ഉപലബ്ഭതി… സങ്ഖാരാ ച ഉപലബ്ഭന്തി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ….

൪൩. ചക്ഖായതനം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, സോതായതനഞ്ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… ധമ്മായതനഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ… സോതായതനം ഉപലബ്ഭതി…പേ… ധമ്മായതനം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന ചക്ഖായതനഞ്ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… മനായതനഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ….

൪൪. ചക്ഖുധാതു ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, സോതധാതു ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… ധമ്മധാതു ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ… സോതധാതു ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ… ധമ്മധാതു ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, ചക്ഖുധാതു ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… മനോവിഞ്ഞാണധാതു ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ….

൪൫. ചക്ഖുന്ദ്രിയം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, സോതിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന…പേ… സോതിന്ദ്രിയം ഉപലബ്ഭതി…പേ… അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, ചക്ഖുന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി…പേ… അഞ്ഞിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന; അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞം അഞ്ഞിന്ദ്രിയന്തി? ആമന്താ. വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അത്തഹിതായ പടിപന്നോ,’’ അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ആമന്താ. അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

ആജാനാഹി പടികമ്മം. ഹഞ്ചി അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞം അഞ്ഞിന്ദ്രിയം, വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അത്തഹിതായ പടിപന്നോ,’’ അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന; തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞം അഞ്ഞിന്ദ്രിയം, വുത്തം ഭഗവതാ – അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അത്തഹിതായ പടിപന്നോ, അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’’തി മിച്ഛാ.

നോ ചേ പന വത്തബ്ബേ – ‘‘അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’തി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞം അഞ്ഞിന്ദ്രിയം, വുത്തം ഭഗവതാ – ‘അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അത്തഹിതായ പടിപന്നോ,’ അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞം അഞ്ഞിന്ദ്രിയം, വുത്തം ഭഗവതാ – അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അത്തഹിതായ പടിപന്നോ, അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയഞ്ച ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘അഞ്ഞം അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം അഞ്ഞോ പുഗ്ഗലോ’’’തി മിച്ഛാ…പേ….

ഓപമ്മസംസന്ദനം.

൭. ചതുക്കനയസംസന്ദനം

൪൬. പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ആമന്താ. രൂപം പുഗ്ഗലോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

ആജാനാഹി നിഗ്ഗഹം. ഹഞ്ചി പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘രൂപം പുഗ്ഗലോ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘രൂപം പുഗ്ഗലോ’’’തി മിച്ഛാ.

നോ ചേ പന വത്തബ്ബേ – ‘‘രൂപം പുഗ്ഗലോ’’തി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘രൂപം പുഗ്ഗലോ’’’തി മിച്ഛാ…പേ….

൪൭. പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ആമന്താ. രൂപസ്മിം പുഗ്ഗലോ…പേ… അഞ്ഞത്ര രൂപാ പുഗ്ഗലോ…പേ… പുഗ്ഗലസ്മിം രൂപന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

ആജാനാഹി നിഗ്ഗഹം. ഹഞ്ചി പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘പുഗ്ഗലസ്മിം രൂപ’’ന്തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘പുഗ്ഗലസ്മിം രൂപ’’’ന്തി മിച്ഛാ.

നോ ചേ പന വത്തബ്ബേ – ‘‘പുഗ്ഗലസ്മിം രൂപ’’ന്തി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘പുഗ്ഗലസ്മിം രൂപ’’’ന്തി മിച്ഛാ…പേ….

൪൮. പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാതി? ആമന്താ. വേദനാ പുഗ്ഗലോ…പേ… വേദനായ പുഗ്ഗലോ…പേ… അഞ്ഞത്ര വേദനായ പുഗ്ഗലോ…പേ… പുഗ്ഗലസ്മിം വേദനാ…പേ….

സഞ്ഞാ പുഗ്ഗലോ…പേ… സഞ്ഞായ പുഗ്ഗലോ…പേ… അഞ്ഞത്ര സഞ്ഞായ പുഗ്ഗലോ…പേ… പുഗ്ഗലസ്മിം സഞ്ഞാ…പേ….

സങ്ഖാരാ പുഗ്ഗലോ…പേ… സങ്ഖാരേസു പുഗ്ഗലോ…പേ… അഞ്ഞത്ര സങ്ഖാരേഹി പുഗ്ഗലോ…പേ… പുഗ്ഗലസ്മിം സങ്ഖാരാ…പേ….

വിഞ്ഞാണം പുഗ്ഗലോ…പേ… വിഞ്ഞാണസ്മിം പുഗ്ഗലോ…പേ… അഞ്ഞത്ര വിഞ്ഞാണാ പുഗ്ഗലോ…പേ… പുഗ്ഗലസ്മിം വിഞ്ഞാണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

ആജാനാഹി നിഗ്ഗഹം. ഹഞ്ചി പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘പുഗ്ഗലസ്മിം വിഞ്ഞാണ’’ന്തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘പുഗ്ഗലസ്മിം വിഞ്ഞാണ’’’ന്തി മിച്ഛാ.

നോ ചേ പന വത്തബ്ബേ – ‘‘പുഗ്ഗലസ്മിം വിഞ്ഞാണ’’ന്തി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേനാ’’തി. യം തത്ഥ വദേസി – ‘‘വത്തബ്ബേ ഖോ – ‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി സച്ചികട്ഠപരമത്ഥേന,’ നോ ച വത്തബ്ബേ – ‘പുഗ്ഗലസ്മിം വിഞ്ഞാണ’’’ന്തി മിച്ഛാ…പേ….