൫. ദുകം

൪൯൪. ഹേതൂഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… സഹേതുകേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ഹേതുസമ്പയുത്തേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ഹേതൂഹി ചേവ സഹേതുകേഹി ച ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… സഹേതുകേഹി ചേവ ന ച ഹേതൂഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ഹേതൂഹി ചേവ ഹേതുസമ്പയുത്തേഹി ച ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ഹേതുസമ്പയുത്തേഹി ചേവ ന ച ഹേതൂഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ന ഹേതുസഹേതുകേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ വിപ്പയുത്താ… തേ ധമ്മാ അസങ്ഖതം ഖന്ധതോ ഠപേത്വാ പഞ്ചഹി ഖന്ധേഹി ദ്വാദസഹായതനേഹി അട്ഠാരസഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി ന കാഹിചി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൪൯൫. അഹേതുകേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ഹേതുവിപ്പയുത്തേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ന ഹേതുഅഹേതുകേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ വിപ്പയുത്താ… തേ ധമ്മാ ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ദ്വീഹായതനേഹി ദ്വീഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൪൯൬. അപ്പച്ചയേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… അസങ്ഖതേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… സനിദസ്സനേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… സപ്പടിഘേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… രൂപീഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ലോകുത്തരേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ വിപ്പയുത്താ… തേ ധമ്മാ ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ദ്വീഹായതനേഹി അട്ഠഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ദസഹി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൪൯൭. ലോകിയേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ വിപ്പയുത്താ… തേ ധമ്മാ ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ദ്വീഹായതനേഹി ദ്വീഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൪൯൮. ആസവേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ആസവസമ്പയുത്തേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ആസവേഹി ചേവ സാസവേഹി ച ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ആസവേഹി ചേവ ആസവസമ്പയുത്തേഹി ച ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ആസവസമ്പയുത്തേഹി ചേവ നോ ച ആസവേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ വിപ്പയുത്താ… തേ ധമ്മാ അസങ്ഖതം ഖന്ധതോ ഠപേത്വാ പഞ്ചഹി ഖന്ധേഹി ദ്വാദസഹായതനേഹി അട്ഠാരസഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി ന കാഹിചി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൪൯൯. സാസവേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ആസവവിപ്പയുത്തേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… സാസവേഹി ചേവ നോ ച ആസവേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ആസവവിപ്പയുത്തേഹി സാസവേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ വിപ്പയുത്താ… തേ ധമ്മാ ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ദ്വീഹായതനേഹി ദ്വീഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൫൦൦. അനാസവേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ആസവവിപ്പയുത്തേഹി അനാസവേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ വിപ്പയുത്താ… തേ ധമ്മാ ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ദ്വീഹായതനേഹി അട്ഠഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ദസഹി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൫൦൧. സംയോജനേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ഗന്ഥേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ഓഘേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… യോഗേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… നീവരണേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… പരാമാസേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… പരാമാസസമ്പയുത്തേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… പരാമാസേഹി ചേവ പരാമട്ഠേഹി ച ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ വിപ്പയുത്താ… തേ ധമ്മാ അസങ്ഖതം ഖന്ധതോ ഠപേത്വാ പഞ്ചഹി ഖന്ധേഹി ദ്വാദസഹായതനേഹി അട്ഠാരസഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി ന കാഹിചി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൫൦൨. പരാമട്ഠേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… പരാമാസവിപ്പയുത്തേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… പരാമട്ഠേഹി ചേവ നോ ച പരാമാസേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… പരാമാസവിപ്പയുത്തേഹി പരാമട്ഠേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ വിപ്പയുത്താ… തേ ധമ്മാ ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ദ്വീഹായതനേഹി ദ്വീഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൫൦൩. അപരാമട്ഠേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… പരാമാസവിപ്പയുത്തേഹി അപരാമട്ഠേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ വിപ്പയുത്താ… തേ ധമ്മാ ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ദ്വീഹായതനേഹി അട്ഠഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ദസഹി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൫൦൪. സാരമ്മണേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ചിത്തേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ചേതസികേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ചിത്തസമ്പയുത്തേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ചിത്തസംസട്ഠേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ചിത്തസംസട്ഠസമുട്ഠാനേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ചിത്തസംസട്ഠസമുട്ഠാനസഹഭൂഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ചിത്തസംസട്ഠസമുട്ഠാനാനുപരിവത്തീഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ വിപ്പയുത്താ… തേ ധമ്മാ അസങ്ഖതം ഖന്ധതോ ഠപേത്വാ ഏകേന ഖന്ധേന ഏകാദസഹായതനേഹി ഏകാദസഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന സത്തഹി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൫൦൫. അനാരമ്മണേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ചിത്തവിപ്പയുത്തേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ചിത്തസംസട്ഠേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ഉപാദാധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… അനുപാദിന്നേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ വിപ്പയുത്താ… തേ ധമ്മാ ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ദ്വീഹായതനേഹി അട്ഠഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ദസഹി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൫൦൬. ഉപാദിന്നേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ വിപ്പയുത്താ… തേ ധമ്മാ ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ദ്വീഹായതനേഹി തീഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി പന്നരസഹി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൫൦൭. ഉപാദാനേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… കിലേസേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… സംകിലിട്ഠേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… കിലേസസമ്പയുത്തേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… കിലേസേഹി ചേവ സംകിലേസികേഹി ച ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… കിലേസേഹി ചേവ സംകിലിട്ഠേഹി ച ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… സംകിലിട്ഠേഹി ചേവ നോ ച കിലേസേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… കിലേസേഹി ചേവ കിലേസസമ്പയുത്തേഹി ച ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… കിലേസസമ്പയുത്തേഹി ചേവ നോ ച കിലേസേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ വിപ്പയുത്താ… തേ ധമ്മാ അസങ്ഖതം ഖന്ധതോ ഠപേത്വാ പഞ്ചഹി ഖന്ധേഹി ദ്വാദസഹായതനേഹി അട്ഠാരസഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി ന കാഹിചി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൫൦൮. സംകിലേസികേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… അസംകിലിട്ഠേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… കിലേസവിപ്പയുത്തേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… സംകിലേസികേഹി ചേവ നോ ച കിലേസേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… കിലേസവിപ്പയുത്തേഹി സംകിലേസികേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ വിപ്പയുത്താ… തേ ധമ്മാ ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ദ്വീഹായതനേഹി ദ്വീഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൫൦൯. അസംകിലേസികേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… കിലേസവിപ്പയുത്തേഹി അസംകിലേസികേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ വിപ്പയുത്താ… തേ ധമ്മാ ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ദ്വീഹായതനേഹി അട്ഠഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ദസഹി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൫൧൦. ദസ്സനേന പഹാതബ്ബേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ഭാവനായ പഹാതബ്ബേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ദസ്സനേന പഹാതബ്ബഹേതുകേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ഭാവനായ പഹാതബ്ബഹേതുകേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ വിപ്പയുത്താ… തേ ധമ്മാ അസങ്ഖതം ഖന്ധതോ ഠപേത്വാ പഞ്ചഹി ഖന്ധേഹി ദ്വാദസഹായതനേഹി അട്ഠാരസഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി ന കാഹിചി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൫൧൧. ന ദസ്സനേന പഹാതബ്ബേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ന ഭാവനായ പഹാതബ്ബേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ന ദസ്സനേന പഹാതബ്ബഹേതുകേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ന ഭാവനായ പഹാതബ്ബഹേതുകേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ വിപ്പയുത്താ… തേ ധമ്മാ ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ദ്വീഹായതനേഹി ദ്വീഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൫൧൨. സവിതക്കേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… സവിചാരേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ വിപ്പയുത്താ… തേ ധമ്മാ അസങ്ഖതം ഖന്ധതോ ഠപേത്വാ പഞ്ചഹി ഖന്ധേഹി ദ്വാദസഹായതനേഹി സത്തരസഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി ഏകായ ധാതുയാ അസങ്ഗഹിതാ.

൫൧൩. സപ്പീതികേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… പീതിസഹഗതേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… സുഖസഹഗതേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ വിപ്പയുത്താ… തേ ധമ്മാ അസങ്ഖതം ഖന്ധതോ ഠപേത്വാ പഞ്ചഹി ഖന്ധേഹി ദ്വാദസഹായതനേഹി അട്ഠാരസഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി ന കാഹിചി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൫൧൪. ഉപേക്ഖാസഹഗതേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ വിപ്പയുത്താ… തേ ധമ്മാ അസങ്ഖതം ഖന്ധതോ ഠപേത്വാ പഞ്ചഹി ഖന്ധേഹി ദ്വാദസഹായതനേഹി തേരസഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി പഞ്ചഹി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൫൧൫. കാമാവചരേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… പരിയാപന്നേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… സഉത്തരേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ വിപ്പയുത്താ… തേ ധമ്മാ ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ദ്വീഹായതനേഹി ദ്വീഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൫൧൬. ന കാമാവചരേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… അപരിയാപന്നേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… അനുത്തരേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ വിപ്പയുത്താ… തേ ധമ്മാ ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ദ്വീഹായതനേഹി അട്ഠഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ദസഹി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൫൧൭. രൂപാവചരേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… അരൂപാവചരേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… നിയ്യാനികേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… നിയതേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ … സരണേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ വിപ്പയുത്താ… തേ ധമ്മാ അസങ്ഖതം ഖന്ധതോ ഠപേത്വാ പഞ്ചഹി ഖന്ധേഹി ദ്വാദസഹായതനേഹി അട്ഠാരസഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി ന കാഹിചി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൫൧൮. ന രൂപാവചരേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… ന അരൂപാവചരേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… അനിയ്യാനികേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… അനിയതേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ… അരണേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ വിപ്പയുത്താ, തേ ധമ്മാ കതിഹി ഖന്ധേഹി കതിഹായതനേഹി കതിഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ? തേ ധമ്മാ ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ദ്വീഹായതനേഹി ദ്വീഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

ധമ്മായതനം ധമ്മധാതു, അഥ ജീവിതം നാമരൂപം;

സളായതനം ജാതിജരാമതം, ദ്വേ ച തികേ ന ലബ്ഭരേ.

പഠമന്തരേ സത്ത ച, ഗോച്ഛകേ ദസ അപരന്തേ;

ചുദ്ദസ ഛ ച മത്ഥകേ, ഇച്ചേതേ സത്തചത്താലീസ ധമ്മാ;

സമുച്ഛേദേ ന ലബ്ഭന്തി, മോഘപുച്ഛകേന ചാതി.

വിപ്പയുത്തേനസങ്ഗഹിതാസങ്ഗഹിതപദനിദ്ദേസോ ചുദ്ദസമോ.

ധാതുകഥാപകരണം നിട്ഠിതം.