൩. ധാതു

൩൧. ചക്ഖുധാതു കതിഹി ഖന്ധേഹി കതിഹായതനേഹി കതിഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ? ചക്ഖുധാതു ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ഏകാദസഹായതനേഹി സത്തരസഹി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൩൨. സോതധാതു… ഘാനധാതു… ജിവ്ഹാധാതു… കായധാതു… രൂപധാതു… സദ്ദധാതു… ഗന്ധധാതു… രസധാതു… ഫോട്ഠബ്ബധാതു… ചക്ഖുവിഞ്ഞാണധാതു… സോതവിഞ്ഞാണധാതു… ഘാനവിഞ്ഞാണധാതു… ജിവ്ഹാവിഞ്ഞാണധാതു… കായവിഞ്ഞാണധാതു… മനോധാതു… മനോവിഞ്ഞാണധാതു ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ഏകാദസഹായതനേഹി സത്തരസഹി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൩൩. ധമ്മധാതു അസങ്ഖതം ഖന്ധതോ ഠപേത്വാ ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ഏകേന ഖന്ധേന ഏകാദസഹായതനേഹി സത്തരസഹി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

(ഏകമൂലകം.)

൩൪. ചക്ഖുധാതു ച സോതധാതു ച ഏകേന ഖന്ധേന ദ്വീഹായതനേഹി ദ്വീഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൩൫. ചക്ഖുധാതു ച ഘാനധാതു ച… ചക്ഖുധാതു ച ജിവ്ഹാധാതു ച… ചക്ഖുധാതു ച കായധാതു ച… ചക്ഖുധാതു ച രൂപധാതു ച… ചക്ഖുധാതു ച സദ്ദധാതു ച… ചക്ഖുധാതു ച ഗന്ധധാതു ച… ചക്ഖുധാതു ച രസധാതു ച… ചക്ഖുധാതു ച ഫോട്ഠബ്ബധാതു ച ഏകേന ഖന്ധേന ദ്വീഹായതനേഹി ദ്വീഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൩൬. ചക്ഖുധാതു ച ചക്ഖുവിഞ്ഞാണധാതു ച ദ്വീഹി ഖന്ധേഹി ദ്വീഹായതനേഹി ദ്വീഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? തീഹി ഖന്ധേഹി ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൩൭. ചക്ഖുധാതു ച സോതവിഞ്ഞാണധാതു ച… ചക്ഖുധാതു ച ഘാനവിഞ്ഞാണധാതു ച… ചക്ഖുധാതു ച ജിവ്ഹാവിഞ്ഞാണധാതു ച… ചക്ഖുധാതു ച കായവിഞ്ഞാണധാതു ച… ചക്ഖുധാതു ച മനോധാതു ച… ചക്ഖുധാതു ച മനോവിഞ്ഞാണധാതു ച ദ്വീഹി ഖന്ധേഹി ദ്വീഹായതനേഹി ദ്വീഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? തീഹി ഖന്ധേഹി ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

൩൮. ചക്ഖുധാതു ച ധമ്മധാതു ച അസങ്ഖതം ഖന്ധതോ ഠപേത്വാ ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ദ്വീഹായതനേഹി ദ്വീഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

(ദുകമൂലകം.)

൩൯. അട്ഠാരസ ധാതുയോ കതിഹി ഖന്ധേഹി കതിഹായതനേഹി കതിഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ? അട്ഠാരസ ധാതുയോ അസങ്ഖതം ഖന്ധതോ ഠപേത്വാ പഞ്ചഹി ഖന്ധേഹി ദ്വാദസഹായതനേഹി അട്ഠാരസഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിതാ. കതിഹി അസങ്ഗഹിതാ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി ന കാഹിചി ധാതൂഹി അസങ്ഗഹിതാ.

(അട്ഠാരസകം.)