൨. സീഹളദീപികസാസനവംസകഥാമഗ്ഗോ

൨. ഇദാനി സീഹളദീപസാസനകഥാമഗ്ഗം വത്തും ഓകാസോ അനുപ്പത്തോ, തസ്മാ തം വക്ഖാമി.

സീഹളദീപഞ്ഹി സാസനസ്സ പതിട്ഠാനഭൂതത്താ ചേതിയഗബ്ഭസദിസം ഹോതി. സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ കിര സീഹളദീപം ധരമാനകാലേപി തിക്ഖത്തും അഗമാസി. പഠമം യക്ഖാനം ദമനത്ഥം ഏകകോവ ഗന്ത്വാ യക്ഖേ ദമേത്വാ മയി പരിനിബ്ബുതേ സീഹളദീപേ സാസനം പതിട്ഠഹിസ്സതീതി തമ്ബപണ്ണിദീപേ ആരക്ഖം കരോന്തോ തിക്ഖത്തും ദീപം ആവിഞ്ഛി. ദുതിയം മാതുലഭാഗിനേയ്യാനം നാഗരാ ജൂനം ദമനത്ഥായ ഏകകോവ ഗന്ത്വാ തേ ദമേത്വാ അഗമാസി. തതിയം പഞ്ചഭിക്ഖുസതപരിവാരോ ഗന്ത്വാ മഹാചേതിയട്ഠാനേ ച ഥൂപാരാമചേതിയട്ഠാനേ ച മഹാബോധിപതിട്ഠിതട്ഠാനേ ച മഹിയങ്ഗണചേതിയട്ഠാനേ ച മുദിങ്ഗണചേതിയട്ഠാനേ ച ദീഘവാപി ചേതിയട്ഠാനേ ച കല്യാണിയചേതിയട്ഠാനേ ച നിരോധസമാപത്തിം സമാപജ്ജിത്വാ നിസീദി.

തദാ ച പന സാസനം ഓഗാഹേത്വാന താവ തിട്ഠതി. പച്ഛാ പന യഥാവുത്തത്ഥേരപരമ്പരായ സമഭിനിവിട്ഠേന മഹാമോഗ്ഗലിപുത്തതിസ്സത്ഥേരേന പേസിതോ മഹിന്ദത്ഥേരോ ജിനചക്കേ പഞ്ചതിംസാധികേ ദ്വിസതേ സമ്പത്തേ ദുതിയകത്തികമാസേ ഇട്ടിയേന ഉത്തിയേന സമ്ബുലേന ഭദ്ദസാലേന ചാതി ഏതേഹി ഥേരേഹി സദ്ധിം സീഹളദീപം അഗമാസി. സോണുത്തരത്ഥേരാദയോ ജിനചക്കേ പഞ്ചതിംസാധികേ ദ്വിസതേ സമ്പത്തേ ദുതിയകത്തികമാസേയേവ സാസനസ്സ പതിട്ഠാപനത്ഥായ അത്തനോ അത്തനോ സമ്പത്തഭാരഭൂതം തം തം ഠാനം അഗമംസു.

മഹാമഹിന്ദത്ഥേരോ പന സത്തമാസാനി ആഗമേത്വാ ജിനചക്കേ ഛത്തിംസാധികേ ദ്വിസതേ സമ്പത്തേ ജേട്ഠമാസസ്സ പുണ്ണമിയം സീഹളദീപം സാസനസ്സ പതിട്ഠാപനത്ഥായ അഗമാസി. തേനേവ തേസു നവസു ഠാനേസു സീഹളദീപം ഛത്തിംസാധികേ ദ്വിസ തേ അഗമാസി. അഞ്ഞാനി പന അട്ഠ ഠാനാനി പഞ്ചതിംസാധികദ്വിസതേയേവ അഗമാസീതി വിസുംവ വത്ഥപേതബ്ബോ.

കസ്മാ പന മഹാമഹിന്ദത്ഥേരോ സത്തമാസാനി ആഗമേത്വാ സബ്ബപച്ഛാ സീഹളദീപം ഗച്ഛതീതി. സീഹളദീപേ മുടഭിവോ നാമ രാജാ ജരാദുബ്ബലോ അഹോതി, സാസനം പഗ്ഗഹേതും അസമത്ഥോ, തസ്സ പന പുത്തോ ദേവാനം പിയ തിസ്സോ നാമ രാജകുമാരോ ദഹരോ സാസനം പഗ്ഗഹേതും സമത്ഥോ ഭവിസ്സതി, സോ ച ദേവാനം വിയതിസ്സോ രജ്ജം താവ ലഭതു വേദിസ്സകഗിരിനഗരേ മാതുയാ സദ്ധിം ഞാതകേ താവ പസ്സാമീതി അപേക്ഖിത്വാ സത്തമാസാനി ആഗമേത്വാ ഛത്തിംസാധികദ്വിസതേയേവ ജിനചക്കേ മഹാമഹിന്ദത്ഥേരോ സീഹളദീപം ഗച്ഛതീതി വേദിതബ്ബം.

മഹാമഹിന്ദത്ഥേരോ ച ഇട്ടിയാദീഹി ഥേരേഹി ചതൂഹി ഭാഗിനേയ്യേന സുമനസാമണേരേന ഭണ്ഡുകേന നാമ ഉപാസകേ ന ചാതി ഏതേഹി സദ്ധിം ഛത്തിംസാധികേ ദ്വിസതേ ജിനചക്കേ ജേട്ഠമാസപുണ്ണമിയം സുവണ്ണഹംസാ വിയ ജേട്ഠമാസേ നഭം ഉഗ്ഗന്ത്വാ ആകാസമഗ്ഗേന അനുരാധപുരസ്സ പുരത്ഥിമദിസാഭാഗേ മിസ്സ കപബ്ബതകൂടേ പതിട്ഠാസി.

ജേട്ഠമാസസ്സ ച പുണ്ണമിയം ലങ്കാദീപേ ജേട്ഠമൂലനക്ഖത്തസഭാ ഹുത്വാ മനുസ്സാ ഛണം അകംസു. തേനേവാഹ സാരത്ഥദീപനിയം നാമ വിനയഡീകായം, ജേട്ഠമാസസ്സ പുണ്ണമിയം ജേട്ഠനക്ഖത്തം മൂലനക്ഖത്തം വാ ഹോതീതി. തത്ഥ ച പുണ്ണമിനക്ഖത്തം രാജമത്തന്തേ പുണ്ണമിനക്ഖത്തവിചാരണനയേന വുത്തന്തി ദട്ഠബ്ബം.

ദേവാനം പിയ തിസ്സോ ച രാജാ നക്ഖത്തം നാമ ഘോസാപേത്വാ ഛണം കാരേഥാതി അമച്ചേ ആണാപേത്വാ ചത്താലീ സപുരിസസഹസ്സപരിവാരോ നഗരമ്ഹാ നിക്ഖമിത്വാ യേന മിസ്സ കപബ്ബതോ, തേന പായാസി മിഗവം കീളിതുകാമോ. അഥ തസ്മിം പബ്ബതേ അധിവത്ഥാ ഏകാ ദേവതാ മിഗരൂപേന രാജാനം ഫലോഭേത്വാ പക്കോസിത്വാ ഥേരസ്സ അഭിമുഖം അകാസി.

ഥേരോ രാജാനം ആഗച്ഛന്തം ദിസ്വാ മമംയേവ രാജാ പസ്സതു മാ ഇതരേതി അധിട്ഠഹിത്വാ തിസ്സ തിസ്സ ഇതോ ഏഹീതി ആഹ. രാജാ തം സുത്വാ ചിന്തേസി, ഇമസ്മിം ദീപേ ജാതോ സകലോപി മനുസ്സോ മം തിസ്സോതി നാമം ഗഹേത്വാ ആലപിതും സമത്ഥോ നാമ നത്ഥി, അയം പന ഭിന്നഭിന്നപടധരോ ഭണ്ഡുകാസാവ വസനോ മം നാമേന ആലപതി, കോ നുഖോ അയം ഭവിസ്സതി, മനുസ്സോ വാ അമനുസ്സോ വാതി. ഥേരോ ആഹ,–

സമണാ മയം മഹാരാജ, ധമ്മരാജസ്സ സാവകാ;

തവേവ അനുകമ്പായ, ജമ്ബുദീപാ ഇധാഗതാതി.

തദാ ച ദേവാനം പിയതിസ്സോ രാജാ അസോകരഞ്ഞാ പേസിതേന അഭിസേകേന ഏകമാസാഭിസിത്തോ അഹോസി. വിസാഖപുണ്ണമായം ഹിസ്സ അഭിസേകമകംസു. സോ ച അസോകരഞ്ഞാ പേസിതേ ധമ്മപണ്ണാകാരേ രതനത്തയഗുണപ്പടിസംയുത്തം സാസനപ്പവത്തിം അചിരസുതം അനുസ്സരമാനോ തം ഥേരസ്സ സമണാ മയം മഹാരാജ, ധമ്മരാജസ്സ സാവകാതി വചനം സുത്വാ അയ്യാ നുഖോ ആഗതാതി താവദേവ ആവുധം നിക്ഖിപിത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി സമ്മോദനീയം കഥം കഥയമാനോ. യഥാഹ,–

ആവുധം നിക്ഖിപിത്വാന, ഏകമന്തം ഉപാവിസി;

നിസജ്ജ രാജാ സമ്മോദി, ബഹും അത്ഥൂപസഞ്ഹിതന്തി.

സമ്മോദനീയം കഥഞ്ച കുരുമാനേയേവ തസ്മിം താനിപി ചത്താലീസപുരിസസഹസ്സാനി ആഗന്ത്വാ സമ്പരിവാരേസും. തദാഥേരോ ഇതരേപി ഛ ജനേ ദസ്സേസി. രാജാ ദിസ്വാ ഇമേ കദാ ആഗതാതി ആഹ. മയാ സദ്ധിംയേവ മഹാരാജാതി. ഇദാനി പന ജമ്ബുദീപേ അഞ്ഞേപി ഏവരൂപാ സമണാ സന്തീതി. സന്തി മഹാരാജ ഏതരഹിജമ്ബുദീപോ കാലാവപജ്ജോതോ ഇസിവാതപടിവാതോ, തസ്മിം–

തേവിജ്ജാ ഇദ്ധിപത്താ ച, ചേതോപരിയകോവിദാ;

ഖീണാസവാ അരഹന്തോ, ബഹൂ ബുദ്ധസ്സ സാവകാതി.

ഭന്തേ കേന ആഗതത്ഥാതി. നേവ മഹാരാജ ഉദകേന, ന ഥലേനാതി. രാജാ ആകാസേന ആഗതാതി അഞ്ഞാസി. ഥേരോ അത്ഥി നുഖോ രഞ്ഞോ പസ്സാവേയ്യത്തികന്തി വീമംസനത്ഥായ ആസന്നം അമ്ബരുക്ഖം ആരബ്ഭ പഞ്ഹം പുച്ഛി, –

കിന്നാമോ മഹാരാജ അയം രുക്ഖോതി. അമ്ബരുക്ഖോ നാമ ഭന്തേതി. ഇമം പന മഹാരാജ അമ്ബം മുഞ്ചിത്വാ അഞ്ഞോ അമ്ബോ അത്ഥി വാ നത്ഥി വാതി. അത്ഥി ഭന്തേ അഞ്ഞേപി ബഹൂ അമ്ബരുക്ഖാതി. ഇമഞ്ച അമ്ബം തേ ച അമ്ബേ മുഞ്ചിത്വാ അത്ഥി നുഖോ മഹാരാജ അഞ്ഞേ രുക്ഖാതി. അത്ഥി ഭന്തേ, തേ പന ന അമ്ബരുക്ഖാതി. അഞ്ഞേ ച അമ്ബേ അനമ്ബേ ച മുഞ്ചിത്വാ അത്ഥി പന അഞ്ഞോ രുക്ഖോതി. അയമേവ ഭന്തേ അമ്ബ രുക്ഖോതി. സാധു മഹാരാജ പണ്ഡിതോസീതി.

അത്ഥി പന മഹാരാജ തേ ഞാതകാതി. അത്ഥി ഭന്തേ ബഹൂജനാതി. തേ മുഞ്ചിത്വാ കേചി അഞ്ഞാതകാപി അത്ഥി മഹാരാജാതി. അഞ്ഞാതകാ ഭന്തേ ഞാതകേഹി ബഹുതരാതി. തവഞാതകേ ച അഞ്ഞാതകേ ച മുഞ്ചിത്വാ അത്ഥഞ്ഞോ കോചി മഹാരാജാതി. അഹമേവ ഭന്തേതി. സാധു മഹാരാജ അത്താ നാമ അത്തനോ നേവ ഞാതകോ ന അഞ്ഞാതകോതി.

അഥ ഥേരോ പണ്ഡിതോ രാജാ സക്ഖിസ്സതി ധമ്മം അഞ്ഞാതുന്തി ചൂളഹത്ഥിപദോപമസുത്തം കഥേസി. കഥാപരിയോസാനേ രാജാ തീസു സരണേസു പതിട്ഠഹി സദ്ധിം ചത്താലീസായ പാണസഹസ്സേഹീതി. തതോ പരം യം യം വത്തബ്ബം, തം തം സമന്തപാസാദികാദീസു വുത്തനയേന വേദിതബ്ബം.

ഇച്ചേവം സീഹളദീപേ സാസനാനുഗ്ഗഹണ മഹിന്ദത്ഥേരതോ ആഗതാ സിസ്സപരമ്പരാ ബഹൂ ഹോന്തി, ഗണനപഥം വീതി വത്താ. കഥം. മഹാമഹിന്ദത്ഥേരസ്സ സിസ്സോ അരിട്ഠോ നാമ ഥേരോ, തസ്സ സിസ്സോ തിസ്സദത്തോ, തസ്സ സിസ്സോ കാളസുമനോ, തസ്സ സിസ്സോ ദീഘോ, തസ്സ സിസ്സോ ദീഘ സുമനോ, തസ്സ സിസ്സോ കാളസുമനോ, തസ്സ സിസ്സോ നാഗോ, തസ്സ സിസ്സോ ബുദ്ധരക്ഖിതോ, തസ്സ സിസ്സോ തിസ്സോ, തസ്സ സിസ്സോ രേവോ, തസ്സ സിസ്സോ സുമനോ, തസ്സ സിസ്സോ ചൂളനാഗോ, തസ്സ സിസ്സോ ധമ്മപാലി ഏതാ, തസ്സ സിസ്സോ ഖേമോ, തസ്സ സിസ്സോ ഉപലിസ്സോ, തസ്സ സിസ്സോ ഫുസ്സദേവോ, തസ്സ സിസ്സോ സുമനോ, തസ്സ സിസ്സോ മഹാപദുമോ, തസ്സ സിസ്സോ മഹാസീവോ, തസ്സ സിസ്സോ ഉപാലി, തസ്സ സിസ്സോ മഹാനാഗോ, തസ്സ സിസ്സോ അഭയോ, തസ്സ സിസ്സോ തിസ്സോ, തസ്സ സിസ്സോ സുമനോ, തസ്സ സിസ്സോ ചൂളാഭയോ, തസ്സ സിസ്സോ തിസ്സോ, തസ്സ സിസ്സോ ചൂളദേവോ, തസ്സ സിസ്സോ സീവോതി. അയം യാവ പോത്ഥകാരുളസങ്ഖാതാ ചതുത്ഥസങ്ഗീതികാ, താവ ഥേരപരമ്പരാതി ദട്ഠബ്ബാ.

വുത്തഞ്ഹേതം അട്ഠകഥായം,– യാവജ്ജഭനാ തേസംയേവ അന്തേവാസികപരമ്പരഭൂതായ ആചരിയപരമ്പരായ ആഭതന്തിതി വേദിതബ്ബന്തി.

ഏവം തേസം സിസ്സപരമ്പരഭൂതാ ആചരിയപരമ്പരാ യാവജ്ജതനാ സാസനേ പാകടാ ഹുത്വാ ആഗച്ഛന്തീതി വേദിതബ്ബ.

സാസനേ വിനയധരേഹി നാമ തിലക്ഖണസമ്പന്നേഹി ഭവിതബ്ബം. തീണി ഹി വിനയധരസ്സ ലക്ഖണാനി ഇച്ഛി തബ്ബാനി. കതമാനി തീണി. സുത്തഞ്ചസ്സ സ്വാഗതം ഹോതി സുപ്പവത്തി സുവിനിച്ഛിതം സുത്തതോ അനുബ്യഞ്ജനതോതി ഇദമേകം ലക്ഖണം, വിനയേ ഖോ പന ഠിതോ ഹോതി അസംഹീരോതി ഇദം ദുതിയം, ആചരിയപരമ്പരാ ഖോ പനസ്സ സുഗ്ഗഹിതാ ഹോതി സുമനസികതാ സുപധാരിതാതി ഇദം തതിയം.

തത്ഥ ആചരിയപരമ്പരാ ഖോ പനസ്സ സുഗ്ഗഹിതാ ഹോതീതി ഥേരപരമ്പരാ വംസപരമ്പരാ ചസ്സ സുട്ഠുഗഹിതാ ഹോതി. സുമനസികതാതി സുട്ഠു മനസികതാ, ആവജ്ജിതമത്തേ ഞജ്ജലി തപ്പദീപോ വിയ ഹോതി.

സുപധാരിതാതി സുട്ഠു ഉപധാരിതാ, പുബ്ബാപരാനുസന്ധിതോ അത്ഥതോ കാരണതോ ച ഉപ ധാരിതാ. അത്തനോ മതിം പഹായ ആചരിയസുദ്ധിയാ വത്താ ഹോതി, മയ്ഹം ആചരിയോ അസുകാചരിയസ്സ സന്തികേ ഉഗ്ഗണ്ഹി, സോ അസുകസ്സാതി ഏവം സബ്ബം ആചരിയപരമ്പരം ഥേര വാദങ്ഗം ആഹരിത്വാ യാവ ഉപാലിത്ഥേരോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ സന്തികേ ഉഗ്ഗണ്ഹീതി പാപേത്വാ ഠപേതി. തതോപി ആഹരിത്വാ ഉപാലിത്ഥേരോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ സന്തികേ ഉഗ്ഗണ്ഹി, ദാസകത്ഥേരോ അത്തനോ ഉപജ്ഝായസ്സ ഉപാലിത്ഥേരസ്സ, സോണകത്ഥേരോ അത്തനോ ഉപജ്ഝായസ്സ ദോസകത്ഥേരസ്സ, സിഗ്ഗവത്ഥേരോ അത്തനോ ഉപജ്ഝായസ്സ സോണകത്ഥേരസ്സ, മോഗ്ഗലിപുത്തതിസ്സത്ഥേരോ അത്തനോ ഉപജ്ഝായസ്സ സിഗ്ഗവത്ഥേരസ്സ ചണ്ഡ വജ്ജിത്ഥേരസ്സ ചാതി ഏവം സബ്ബം ആചരിയപരമ്പരം ഥേരവാദങ്ഗം ആഹരിത്വാ അത്തനോ ആചരിയം പാപേത്വാ ഠപേതി. ഏവം ഉഗ്ഗഹിതാ ഹി ആചരിയപരമ്പരാ സുഗ്ഗഹിതാ ഹോതി.

ഏവം അസക്കോന്തേന പന ദ്വേ തയോ പരിവട്ടാ ഉഗ്ഗഹേതബ്ബാ. സബ്ബപച്ഛിമേന ഹി നയേന യഥാ ആചരിയോ ച ആചരിയാചരിയോ ച പാളിഞ്ച പരിപുഞ്ഛഞ്ച വദന്തി, തഥാ ഞാതും വത്തതീതി.

യഥാ വുത്തത്ഥേരപരമ്പരാ പന ഭഗവതോ ധരമാനകാലതോ പട്ഠായ യാവ പോത്ഥകാരുളാ മുഖപാഠേനേവ പിടകത്തയം ധാരേസും, പരിപുണ്ണം പന കത്വാ പോത്ഥകേ ലിഖിത്വാ ന ഠപേന്തി. ഏവം മഹാഥേരാ ദുക്കരകമ്മം കത്വാ സാസനം പഗ്ഗണ്ഹിംസു. തത്രിദം വത്ഥു,–

സീഹളദീപേ കിര ചണ്ഡാലതിസ്സഭയേന സങ്ഖുബ്ഭിത്വാ ദേവോ ച അവസ്സിത്വാ ദുബ്ഭിക്ഖഭയം ഉപ്പജ്ജി. തദാ അക്കോ ദേവാനമിന്ദോ ആഗന്ത്വാ തുമ്ഹേ ഭന്തേ പിടകം ധാരേതും ന സക്ഖിസ്സഥ, നാവം പന ആരൂഹിത്വാ ജമ്ബുദീപം ഗച്ഛഥ, സചേ നാവാ അപ്പഹോനകാ ഭവേയ്യ, കട്ഠേന വാ വേളുനാ വാ തരഥ, അഭയത്ഥായ പന മയം രക്ഖിസ്സാമാതി ആഹ.

തദാ സട്ഠിമത്താ ഭിക്ഖൂ സമുദ്ദതീരം ഗന്ത്വാ പുന ഏതദഹോസി,– മയം ജമ്ബുദീപം ന ഗച്ഛിസ്സാമ, ഇധേവ വസിത്വാ തേപിടകം ധാരിസ്സാമാതി. തതോ പച്ഛാ നാവാ തിത്ഥതോ നിവത്തിത്വാ സീഹളദീപേകദേസം മലയജനപദം ഗന്ത്വാ മൂലഫലാദീഹിയേവ യാപേത്വാ സജ്ഝായം അകംസു. ഛാതകഭയേന അതിപീളിതാ ഹുത്വാ ഏവമ്പി കാതും അസക്കോന്തോ വാളുകതലേ ഉരം ഠപേത്വാ സീസേന സീസം അഭിമുഖം കത്വാ വാചം അനിച്ഛാരേത്വാ മനസായേവ അകംസു. ഏവം ദ്വാദസവസ്സാനി സദ്ധിം അട്ഠകഥായ തേപിടകം രക്ഖിത്വാ സാസനം അനുഗ്ഗഹേസും.

ദ്വാദസവസ്സേസു പന അതിക്കന്തേസു തം ഭയം വൂപസമിത്വാ പുബ്ബേ ജമ്ബുദീപം ഗച്ഛന്താ സത്തഭിക്ഖുസതാ ആഗന്ത്വാ സീഹളദീപേകദേസം രാമജനപദേ മണ്ഡലാരാമവിഹാരം ആപജ്ജിംസു. തേപി സട്ഠിമത്താ ഭിക്ഖൂ തമേവ വിഹാരം ഗന്ത്വാ അഞ്ഞമഞ്ഞം സമ്മന്തേത്വാ സജ്ഝായിംസു. തദാ അഞ്ഞമഞ്ഞം സമേന്തി, ന വിരുജ്ഝന്തി, ഗങ്ഗാദകേന വിയ യമുനോദകം സംസന്ദേന്തി. ഏവം പിടകത്തയം മുഖപാഠേനേവ ധാരേത്വാ മഹാഥേരാ ദുക്കരകമ്മം കരോന്തീതി വേദിതബ്ബാ.

യമ്പി പരിയത്തിം ഏകപദമത്തമ്പി അവിരജ്ഝിത്വാ ധാരേന്തി, തം ദുക്കരകമ്മമേവ.

സീഹളദീപേ കിര പുനബ്ബസുകസ്സ നാമ കുടുമ്ബികസ്സ പുത്തോ തിസ്സത്ഥേരോ ബുദ്ധവചനം ഉഗ്ഗണ്ഹിത്വാ ഇമം ജമ്ബുദീപം ആഗന്ത്വാ യോനകധമ്മരക്ഖിതത്ഥേരസ്സ സന്തികേ ബുദ്ധവചനം ഉഗ്ഗണ്ഹിത്വാ ഗച്ഛന്തോ നാവം അഭിരൂഹനതിത്ഥേ ഏകസ്മിം പദേ ഉപ്പന്നകങ്ഖോ യോജനസതമഗ്ഗം നിവത്തിത്വാ ആചരിയസ്സ സന്തികം ആഗച്ഛന്തോ അന്തരാമഗ്ഗേ ഏകസ്സ കുടുമ്ബികസ്സ പഞ്ഹം കഥേസി. സോ പസീദിത്വാ സതസഹസ്സഗ്ഘനകം കമ്പലം അദാസി. സോപി തം ആഹരിത്വാ ആചരിയസ്സ അദാസി. ഥേരോ വാ സിയാ കോട്ടേത്വാ നിസീദനട്ഠാനേ പരിഭണ്ഡം കാരേസി. കിമത്ഥായാതി. പച്ഛിമായ ജനതായ അനുഗ്ഗഹത്ഥായ. ഏവം കിരസ്സ അഹോസി,– അമ്ഹാകം ഗതമഗ്ഗം ആവജ്ജിത്വാ അനാഗതേ സബ്രഹ്മചാരിനോ പടിപത്തിം പൂരേതബ്ബം മഞ്ഞിസ്സന്തീതി. തിസ്സത്ഥേരോപി ആചരിയസ്സ സന്തികേ കങ്ഖം ഛിന്ദിത്വാ സീഹളദീപമേവ സകട്ഠാനം ആഗമാസീതി. ഇച്ചേവം പരിയത്തിം ഏകപദമത്തമ്പി അവിരജ്ഝിത്വാ ധാരണമ്പി ദുക്കരകമ്മമേവാതി ദട്ഠബ്ബം.

യമ്പി യേഭുയ്യേന പഗുണം ന കരോന്തി, തസ്സ അനന്തരധാനത്ഥായ അസമ്മോസത്ഥായ ഉഗ്ഗഹധാരണാദിവസേന രക്ഖനമ്പി കരോന്തി, തം ദുക്കരകമ്മമേവ.

സീഹളദീപേയേവ കിര മഹാഭയേ ഏകസ്സേവ ഭിക്ഖുനോ മഹാനിദ്ദേസോ പഗുണോ അഹോസി. അഥ ചതുനികായികതിസ്സത്ഥേരസ്സ ഉപജ്ഝായോ മഹാതിപിടകത്ഥേരോ നാമ മഹാരക്ഖിതത്ഥേരംആഹ,– ആവുസോ മഹാരക്ഖിത അസുകസ്സ സന്തികേ മഹാനിദ്ദേസം ഗണ്ഹാഹീതി. പാപോകിരായം ഭന്തേ ന ഗണ്ഹാമീതി. ഗണ്ഹാവുസോ അഹം തേ സന്തികേ നിസീദിസ്സാമീതി. സാധു ഭന്തേ തുമ്ഹേസു നിസിന്നേസു ഗണ്ഹിസ്സാമീതി പട്ഠപത്വാ രത്തിന്ദിവം നിരന്തരം പരിയാപുണന്തോ ഓസാനദിവസേ ഹേട്ഠാമഞ്ചേ ഇത്ഥിം ദിസ്വാ ഭന്തേ സുതംയേവ മേ പുബ്ബേ, സചാഹം ഏവം ജാനേയ്യം, ന ഈദിസസ്സ സന്തികേ ധമ്മം പരിയാപുണേയ്യന്തി ആഹ. തസ്സ പന സന്തികേ ബഹൂ മഹാഥേരാ ഉഗ്ഗണ്ഹിത്വാ മഹാനിദ്ദേസം പതിട്ഠാപേസും. ഏവം യം യേഭുയ്യേന പഗുണം ന കരോന്തി, തസ്സ അനന്തരധാനത്ഥായ അസമ്മോസത്തായ ഉഗ്ഗഹധാരണാദിവസേന രക്ഖനമ്പി ദുക്കരകമ്മം യേവാതി ദട്ഠബ്ബം.

ഇച്ചേവം ഭഗവതോ ധരമാനകാലതോ പഭുതി ചിരകാലം യഥാവുത്തമഹാഥേരപരമ്പരാ പരിയത്തിം മുഖപാഠേനേവ ധാരേസും. അഹോവത പോരാണികാനം മഹാഥേരാനം സതിപഞ്ഞാസമാധിവേപുല്ലതായ ഹി തേ മുഖപാഠേനേവ ധാരേതു സക്കാതി. മുഖപാഠേനേവ പോരാണകത്ഥേരാനം പരിയത്തിധാരണം പഞ്ചനവുതാധികാനി ചതുസതാനി അഹോസി.

ഭഗവതോ പരിനിബ്ബാനതോ മഹാവംസസാരത്ഥസങ്ഗഹേസു ആഗതനയേന ജിനചക്കേ പണ്ണാസ്സാധികേ ചതുസതേ സമ്പത്തേ തമ്ബപണ്ണിദീപേ രാജൂനം അട്ഠാരസമകോ’സദ്ധാതിസ്സസ്സ നാമ രഞ്ഞോ പുത്തോ വട്ടഗാമണി നാമ രാജാ രജ്ജം പത്വാ ഛവസ്സകാലേ അനാഗതേ സത്താ ഹീനസതിപഞ്ഞാസമാധികാ ഹുത്വാ ന സക്ഖിസ്സന്തി മുഖപാഠേന ധാരേതുന്തി ഉപപരിക്ഖിത്വാ പുബ്ബേ വുത്തേഹി മഹാഥേരേഹി അനുപുബ്ബേന ആഗതാ പഞ്ചമത്താ മഹാഥേരസതാ വട്ടഗാമണിരാജാനം നിസ്സായ തമ്ബപണ്ണിദീപേകദേസേ മലയജനപദേ ആലോകലേണേ അട്ഠകഥായ സഹപിടകത്തയം പോത്ഥകേ ആരോപേസും.

തഞ്ച യഥാവുത്തസങ്ഗീതിയോ ഉപനിധായ ചതുത്ഥസങ്ഗീതിയേവ നാമാതി വേദിതബ്ബാ. വുത്തഞ്ഹേതം സാരത്ഥദീപനിയം നാമ വിനയടീകായം,– ചതുത്ഥസങ്ഗീതിസദിസാ ഹി പോത്ഥകാരോഹസങ്ഗീതീതി.

സീഹളദീപേ പന വട്ടഗാമണിരാജാ മരമ്മരട്ഠേ സിരിഖേത്തനഗരേ ഏകോ നാമ കുക്കുടസീസരാജാ ച ഏകകാലേന രജ്ജം കാരേസി. അമരപുരമാപകസ്സ രഞ്ഞോ കാലേ സീഹളദീപഭിക്ഖുഹി ഇധ പേസിതസന്ദേസകഥായം പന തേത്തിംസാധികചതുസതേ സമ്പത്തേ പോത്ഥകാരുളം അകംസൂതി ആഗതം. വുത്തഞ്ഹേതം തത്ഥ,– തേത്തിംസാധികചതുവസ്സസതപരിമാണകാലന്തി.

ഇദം സീഹളദീപേ യാവ പോത്ഥകാരുള്ഹാ

സാസനസ്സ പതിട്ഠാനം.

അഥാപരം ജമ്ബുദീപേ സീഹളദീപേ ച ഭിക്ഖൂ വിസും വിസും ഗണവസേന ഭിജ്ജിംസു, യഥാ അനോതത്തദഹതോ നിക്ഖമനനദിയാ ഗങ്ഗായമുനാദിവസേന ഭിജ്ജന്തീതി. തത്ഥ ജമ്ബുദീപേ ഗണാനം ഭിജ്ജമാനതം ഉപരിയേവ വക്ഖാമ.

സീഹളദീപേ പന ഗണാനം ഭിജ്ജമാനതാ ഏവം ദട്ഠബ്ബാ. കഥം. സീഹളദീപേ ഹി സാസനസ്സ പതിട്ഠമാനകാലതോ അട്ഠാരസാധി കദ്വിവസ്സസതേ സമ്പത്തേ വട്ടഗാമണിരഞ്ഞാ കാരാവിതേ അഭയഗിരിവിഹാരേ പരിവാരഖന്ധകം പാഠതോ ച അത്ഥതോ ച വിപല്ലാസം കത്വാ മഹാവിഹാരവാസിഗണതോ പുഥു ഹുത്വാ ഏകോ ഗണോ ഭിജ്ജി, സോ അഭയഗിരിവാസിഗണോ നാമ, ധമ്മരുചിഗണോതി ച തസ്സേവ നാമം.

അഭയഗിരിവാസിഗണസ്സ ഭിജ്ജമാനതോ ദ്വേചത്താലീസാധികതിവസ്സസതേ സമ്പത്തേ മഹാസേനേന നാമ രഞ്ഞാ കാരാപിതേ ജേതവനവിഹാരേ ഭിക്ഖൂ ഉഭതോവിസങ്ഗപാഠേ വിപരീതവസേന അഭിസങ്ഖരിത്വാ അഭയഗിരിവാസിഗണതോ വിസും ഏകോ ഗണോ അഹോസി, സോ ജേതവനവാസിഗണോ നാമ, സാഗലിയഗണോതി ച തസ്സേവ നാമം.

ജേതവന വാസിഗണസ്സ ഭിജ്ജമാനകാലതോ ഏകപഞ്ഞാസവസ്സാധികാനം തിണ്ണം വസ്സസതാനം ഉപരി കുരുന്ദവാസിനോ ച കോലമ്ബവാസിനോ ച ഭിക്ഖൂ ഭാഗിനേയ്യം ദാഠാപതിം നാമ രാജാനം നിസ്സായ ഉഭതോവിഭങ്ഗപരിവാരഖന്ധകപാഠേ വിപരീതവസേന അഭിസങ്ഖരിത്വാ വുത്തേഹി ദ്വീഹി ഗണേഹി വിസും ഹുത്വാ മഹാവിഹാര വാസിഗണ്ഹത്തമം തുലയിത്വാ ഉപധാരേത്വാ മഹാവിഹാരനാമം ഗഹേത്വാ ഏകോ ഗണോ ഭിജ്ജി. ഏവം സീഹളദീപേ മഹാമഹിന്ദത്ഥേരാദീനം വംസഭൂതേന മഹാവിഹാരവാസി ഗണേന സദ്ധിം ചത്താരോ ഗണാ ഭിജ്ജിംസു.

തത്ഥ മഹാവിഹാരവാസി ഗണോയേവ ഏകോ ധമ്മവാദീ അഹോസി, സേസാ പന അധമ്മവാദിനോ. തേ ച തയോ അധമ്മവാദിനോ ഗണാ ഭൂതത്ഥം പഹായ അഭൂതത്ഥേന ധമ്മം അഗരും കത്വാ ചരിംസൂതി വചനതോ സീഹളദീപേ അധമ്മവാദിനോ തയോപി അലജ്ജിനോ ഗണാ പരിമണ്ഡലസുപ്പടിച്ഛന്നാദിസിക്ഖാപദാനി അനാദിയിത്വാ വിചരിംസു. തതോ പട്ഠായ സാസനേ ഏകച്ചാനം ഭിക്ഖൂനം നാനപ്പകാരവസേന നിവാസനപാരുപനാദീനി ദിസ്സന്തിതി വേദിതബ്ബം.

അധമ്മവാദിഗണാനം ഭിജ്ജമാനകാലതോ സത്തവീസാധികാനം പഞ്ചസതാനം വസ്സാനഞ്ച ഉപരി സിരിസങ്ഘബോധി നാമ രാജാ മഹാവിഹാര ഗണസ്സ പക്ഖോ ഹുത്വാ അധമ്മവാദിനാ തയോ ഗണേ നിഗ്ഗഹിത്വാ ജിനസാസനം പഗ്ഗഹേസി. സോ ച സിരിസങ്ഘ ബോധിരാജാ അമ്ഹാകം മരമ്മരട്ഠേ അരിമന്ദനനഗരേ അനുരുദ്ധേന നാമ രഞ്ഞാ സമകാലവസേന രജ്ജസമ്പത്തിം അനുഭവി.

തതോ പച്ഛാ സീഹളദീപേ വോഹാരകതിസ്സസ്സ നാമ രഞ്ഞോ കാലേ കപിലേന നാമ അമച്ചേന സദ്ധിം മന്തേത്വാ മഹാവിഹാര വാസിനോ ഭിക്ഖൂ നിസ്സായ അധമ്മവാദിഗണേ നിഗ്ഗണ്ഹിത്വാ ജിനസാസനം പഗ്ഗണ്ഹാതി.

തതോ പച്ഛാ ച ഗോട്ഠാഭയസ്സ നാമ രഞ്ഞോ കാലേ അഭയഗിരി വാസിനോ ഭിക്ഖൂ പരസമുദ്ദം പബ്ബാജേത്വാ മഹാവിഹാര വാസിനോ ഭിക്ഖൂ നിസ്സായ സാസനം വിസോധയി.

തതോ പച്ഛാപി ഗോട്ഠാഭയരഞ്ഞോ പുത്തഭൂതസ്സ മഹാസേനസ്സ നാമ രഞ്ഞോ കാലേ അഭയഗിരിവാസീനം ഭിക്ഖൂനം അബ്ഭന്തരേ സങ്ഘമിത്തോ നാമ ഏകോ ഭിക്ഖു രഞ്ഞോ പധാനാചരിയോ ഹുത്വാ മഹാമഹിന്ദത്ഥേരാദീനം അരഹന്താനം നിവാസട്ഠാനഭൂതം മഹാവിഹാരാരാമം വിനസ്സിതും മഹാസേനരഞ്ഞാ മന്തേത്വാ ആരഭി. തദാ നവവസ്സാനി മഹാവിഹാരേ ഭിക്ഖു സഞ്ഞോ അഹോസി. അഹോവത മഹാഥേരാനം മഹിദ്ധികാനം നിവാസട്ഠാനം അലജ്ജിനോ ഭിക്ഖൂ വിനസ്സാപേസും, സുവണ്ണഹംസ്സാനം നിവാസട്ഠാനം കാകാ വിയാതി.

ജേതവനവാസീനഞ്ച ഭിക്ഖൂനം അബ്ഭന്തരേ ഏകോ തിസ്സോ നാമ ഭിക്ഖു തേനേവ രഞ്ഞാ മന്തേത്വാ മഹാവിഹാരേ സീമം സമൂഹനി. അഛേകത്താ പന തേസം സീമസമൂഹനകമ്മം ന സമ്പജ്ജീതി. അഹോവത ദുസ്സീലാനം പാപകാനം കമ്മം അച്ഛരിയം, സേയ്യഥാപി നാമ സാഖമിഗോ അഗ്ഗഗ്ഘോ കാസിവത്ഥം മഹഗ്ഘം ഭിന്നതി, ഏവമേവ ഭിന്ദിതബ്ബവത്ഥുനാ ഭേദകപുഗ്ഗലോ അതിവിയ ദൂരോ അഹോസീതി. ഭവന്തി ചേത്ഥ, –

യഥാ സാഖമിഗോ പാപോ, അപ്പഗ്ഘോയേവ കാസികം;

മഹഗ്ഘം കച്ച ഭിന്നംഭിന്നം, മഹുസ്സാഹേന ഛിന്ദതി.

ഏവം അധമ്മവാദീ പാപോ, ധമ്മവാദിഗണം സുഭം;

മഹുസ്സാഹേന ഭിന്ദയി, അഹോ അച്ഛരിയോ അയം.

ആരകാ ദൂരതോ ആസും, ഭിന്ദിതബ്ബേഹി ഭേദകാ;

ഭൂമിതോവ ഭവഗ്ഗന്തോ, അഹോ കമ്മം അജാനതന്തി.

ഇച്ചേവം അധമ്മവാദിഗണാനം ബലവതായ ധമ്മവാദിഗണോ പരിഹായതി. യഥാ ഹി ഗിജ്ഝസകുണസ്സ പക്ഖവാതേന സുവണ്ണഹംസാ പകതിയാ ഠാതും ന സക്കോന്തി, ഏവമേവ അധമ്മവാദീനം ബലവതായ ധമ്മവാദീ പരിഹായതി. ബ്യഗ്ഘവനേ വിയ സുവണ്ണമിഗോ നില്ലയിത്വാ ഗോചരം ഗണ്ഹാതി, യഥാരുചിവസേന ധമ്മം ചരിതും ഓകാസം ന ലഭി.

സീഹളദീപേ സാസനസ്സ പതിട്ഠാനതോ ദ്വിസത്തതാധികാനം ചതുസതാനം വസ്സസഹസ്സാനഞ്ച ഉപരി സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ പരിനിബ്ബാനതോ അട്ഠസത്തസതാധികാനം വസ്സസഹസ്സാനം ഉപരി മഹാരാജാ നാമ ഭൂപാലോ രജ്ജം കാരേസി. സോ പന രാജാ ഞദുമ്ബരഗിരിവാസികസ്സപത്ഥേരഗ്ഗമുഖാ മഹാവിഹാരവാസിനോ ഭിക്ഖൂ തമേവ രാജാനം നിസ്സായ സാസനേ മലം വിസോധേസും, യഥാ ഹേരഞ്ഞികോ ഹിരഞ്ഞേ മലന്തി.

മഹാവിഹാരവാസിഗണതോ അഞ്ഞേ അധമ്മവാദിനാ ഉപ്പബ്ബാ ജേത്വാ വിസോധേസും. സോ ച മഹാരാജാ അമ്ഹാകം മരമ്മരട്ഠേ അരിമദ്ദനനഗരേ നരപതിചഞ്ഞിസൂനാ നാമ രഞ്ഞാ സമകാല വസേന രജ്ജം കാരേസീതി വേദിതബ്ബോ.

തതോ പച്ഛാ വി വിജയബാഹുരാജാനം പരക്കമബാഹുരാജാനഞ്ച നിസ്സായ മഹാവിഹാര വാസിനോ ഭിക്ഖൂ സാസനം പരിസുദ്ധം അകംസു, അധമ്മവാദിനോ സബ്ബേപി ഉപ്പബ്ബാജേത്വാ മഹാവിഹാരവാസിഗണോയേവ ഏകോ പതിട്ഠഹി, യഥാ അബ്ഭാദിഉപക്കിലേസമലേഹി വിമുത്തോ നിസാനാഥോതി.

സിരിസങ്ഘബോധിരാജാ വോഹാരികതിസ്സരാജാ ഗോട്ഠാഭയരാജാതി ഏതേ രാജാനോ സാസനം വിസോധേന്തോപി സബ്ബേന സബ്ബം അധമ്മവാദിഗണാനം അവിനസ്സനതോ സാസനം പരിസുദ്ധം ന താവ അഹോസി. സിരിസങ്ഘബോധിരഞ്ഞോ മഹാരഞ്ഞോ വിജയബാഹുരഞ്ഞോ പരക്കമബാഹുരഞ്ഞോതി ഏതേസംയേവ രാജൂനം കാലേ സബ്ബേന സബ്ബം അധമ്മവാദീനം വിനസ്സനതോ സാസനം പരിസുദ്ധം അഹോസി. തദാ പന അധമ്മവാദിനാ സീസമ്പി ഉട്ഠഹിതും ന സക്കാ, യഥാ അരുണുഗ്ഗേ കോസിയാതി.

അപരഭാഗേ പന ചിരം കാലം അതിക്കന്തേ മിച്ഛാദിട്ഠികാനം വിജാതിയാനം ഭയേന ലങ്കാദീപേ സാസനം ഓസക്കിത്വാ ഗണപൂരണമത്തസ്സപി ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ അവിജ്ജമാനതായ മഹാവിജയബാഹുരഞ്ഞോ കാലേ രാമഞ്ഞദേസതോ സങ്ഘം ആനേത്വാ സാസനം പതിട്ഠാപേസി.

തതോ പച്ഛാ ച വിമലധമ്മസൂരിയസ്സ നാമ രഞ്ഞോ കാലേ രക്ഖാപുരരട്ഠതോ സങ്ഘം ആനേത്വാ സാസനം പതിട്ഠാപേസി. തതോ പച്ഛാ ച വിമലസ്സ നാമ രഞ്ഞോ കാലേ തതോയേവ സങ്ഘം ആനേത്വാ സാസനം പതിട്ഠാപേസി. തതോ പച്ഛാ ച കിത്തിസ്സിരിരാജസീഹസ്സ നാമ രഞ്ഞോ കാലേ സ്യാമരട്ഠതോ സങ്ഘം ആനേത്വാ തഥേവ അകാസീതി.

അയം സീഹളദീപേ സാസനസ്സ ഓസക്കനകഥാ.

തതോ പച്ഛാ ജിനസാസനേ നവുതാധികേ അട്ഠവസ്സസതേ സമ്പത്തേ ബുദ്ധദാസസ്സ നാമ രഞ്ഞോ കാലേ ഏകോ ധമ്മ കഥികത്ഥേരോ ഠപേത്വാ വിനയപിടകം അഭിധമ്മപിടകഞ്ച അവസേസം സുത്തന്തപിടകം സീഹളഭാസായ പരിവത്തിത്വാ അഭിസങ്ഖരിത്വാ ഠപേസി. തഞ്ച കാരണം ചൂളവംസേ വുത്തം.

തസ്സ കിര ബുദ്ധദാസസ്സ രഞ്ഞോ പുത്താ അസീതിമത്താ അസീതിമഹാസാവകാനം നാമേനേവ വോഹാരിതാ അഹേസും. തേസു പുത്തേസു സാരിപുത്തത്ഥേരസ്സ നാമേന വോഹാരിതോ ഏകോ ഉപതിസ്സോ നാമ രാജകുമാരോ പിതരി ദേവങ്ഗതേ ദ്വേചത്താലീസവസ്സാനി രജ്ജം കരേസി.

തതോ പച്ഛാ കനിട്ഠോ മഹാനാമോ നാമ രാജകുമാരോ ദ്വാവീസവസ്സാനി രജ്ജം കാരേസി. തസ്സ രഞ്ഞോ കാലേ ജിന ചക്കേ തേത്തിംസാധികനവസതവസ്സേ സീഹളദീപേ ഛസട്ഠിമത്താനം രാജൂനം പൂരണകാലേ ബുദ്ധഘോസോ നാമ ഥേരോ സീഹളദീപം ഗന്ത്വാ സീഹളഭാസായ ലിഖിതേ അട്ഠകഥാഗന്ഥേ മാഗധഭാസായ പരിവത്തിത്വാ ലിഖി.

സോ പന മഹാനാമ രാജാ അമ്ഹാകം മരമ്മരട്ഠേ സിരിപച്ചയനഗരേ സവിലഞ്ഞിക്രോവി നാമകേന രഞ്ഞാ സമകാലോ ഹുത്വാ രജ്ജം കാരേസി. പരിത്തനിദ്ദാനേ പന ബ്രൂമവി?ഥീ? നാമകേന രഞ്ഞാ സമകാലോ ഹുത്വാ രജ്ജം കാരേസീതി വുത്തം. തം ന യുജ്ജതിയേവ.

സീഹളദീപേ പന കിത്തിസ്സിരിമേഘോ നാമ രാജാ ഹുത്വാ നവമേ വസ്സേ തസ്മിംയേവ ദീപേ രാജൂനം ദ്വാസട്ഠിമത്താനം പൂരണകാലേ ജിനചക്കേ തിംസാധികേ അട്ഠസതവസ്സേ ജമ്ബുദീപേ കലിങ്ഗപുരതോ കുഹസിവസ്സ നാമ രഞ്ഞോ ജാമാതാ ദന്തകുമാരോ ഹേമമാലം നാമ രാജധീതം ഗഹേത്വാ ദാഠാധാതും ഥേനേത്വാ നവായ തരിത്വാ സീഹളദീപം അഗമാസി. ജിനചക്കേ തിംസാധികഅട്ഠവസ്സസതേ ജേട്ഠതിസ്സരാജാ നവവസ്സാനി രജ്ജം കാരേസി.

ബുദ്ധദാസരാജാ ഏകൂനതിംസതി വസ്സാനി ഉപലിസ്സരാജാ ചദ്വിചത്താലീസവസ്സാനി മഹാനാമരാജാ ദ്വാവീസവസ്സാനീതി സബ്ബാനി സമ്പിണ്ഡിത്വാ ജിനസാസനം ദ്വത്തിംസാധികനവവസ്സസതപ്പമാണം ഹോതി.

തസ്മിഞ്ച കാലേ യദാ ദ്വീഹി വസ്സേഹി ഊനം അഹോസി, തദാ മഹാനാമരഞ്ഞോ കാലേ തിംസാധികനവവസ്സസതമത്തേ സാസനേ ബുദ്ധഘോസോ നാമ ഥേരോ ലങ്കാദീപം അഗമാസി.

അമരപുരമാപകസ്സ രഞ്ഞോ കാലേ സീഹളദീപികേഹി ഭിക്ഖൂഹി പേസിതസന്നേസപണ്ണേ പന ഛപണ്ണാസാധികനവവസ്സസതാതിക്കന്തേ സൂതി വുത്തം.

ഏത്ഥ ഠത്വാ ബുദ്ധഘോസത്ഥേരസ്സ അട്ഠുപ്പത്തിംസങ്ഖേപമത്തം വക്ഖാമ. കഥം. സീഹളഭാസക്ഖരേഹി പരിവത്തിതം പരിയത്തിസാസനം മാഗധസാസക്ഖരേന കോ നാമ പുഗ്ഗലോ പരിവത്തിതും സക്ഖിസ്സതീതി മഹാഥേരാ നിമന്തയിത്വാ താവതിംസഭവനം ഗന്ത്വാ ഘോസം ദേവപുത്തം ദിസ്വാ സദ്ധിം സക്കേന ദേവാനമിന്ദേന തം യാചിത്വാ ബോധിരുക്ഖസമീപേ ഘോസഗാമേ കേസസ്സ നാമ ബ്രാഹ്മണസ്സ കേസിയാ നാമ ബ്രാഹ്മണിയാ കുച്ഛിമ്ഹി പടിസന്ധിം ഗണ്ഹാപേസും. ഖാദഥ ഭോന്തോ പിവഥ ഭോന്തോതിആദിനാ ബ്രാഹ്മണാനം അഞ്ഞമഞ്ഞം ഘോസകാലേ വിജായനത്താ ഘോസോതി നാമം അകാസി. സത്തവസ്സികകാലേ സോ തിണ്ണം വേദാനം പാരഗൂ അഹോസി.

അഥ ഖോ ഏകേന അരഹന്തേന സദ്ധിം വേദകഥം സല്ലപന്തോ തം കഥം നിട്ഠാപേത്വാ കുസലാ ധമ്മാ അകുസലാ ധമ്മാ അബ്യാകതാ ധമ്മാതിആദിനാ പരമത്ഥവേദം നാമ ബുദ്ധമന്തം പുച്ഛി. തദാ സോ സുത്വാ ഉഗ്ഗണ്ഹിതുകാമോ ഹുത്വാ തസ്സ അരഹന്തസ്സ സന്തികേ പബ്ബജിത്വാ ദേവസികം ദേവസികം പിടകത്തയം സട്ഠിമത്തേഹി പദസഹസ്സേഹി സജ്ഝായം അകാസി, വാചുഗ്ഗതം അകാസി. ഏകമാസേനേവ തിണ്ണം പിടകാനം പാരഗൂ അഹോസി.

തതോ പച്ചാ രഹോ ഏകകോവ നിസിന്നസ്സ ഏതദഹോസി,– ബുദ്ധഭാസിതേ പിടകത്തയേ മമ വാ പഞ്ഞാ അധികാ, ഉദാഹു ഉപജ്ഝായസ്സ വാതി. തം കാരണം ഞത്വാ ഉപജ്ഝാചരിയോ നിഗ്ഗഹം കത്വാ ഓവദി. സോ സംവേഗപ്പത്തോ ഹുത്വാ ഖമാപേതും വന്ദി. ഉപജ്ഝാചരിയോ ത്വം ആവുസോ സീഹളദീപം ഗന്ത്വാ പിടകത്തയം സീഹളസ്സാസക്ഖരേന ലിഖിതം മാഗധഭാസക്ഖരേന ലിഖാഹി, ഏവം സതി അഹം ഖമിസ്സാമീതി ആഹ.

ബുദ്ധഘോസോ ച പിതരം മിച്ഛാദിട്ഠിഭാവതോ മോചേത്വാ ആചരിയസ്സ വചനം സിരസാ പടിഗ്ഗഹേത്വാ പിടകത്തയം ലിഖിതും സീഹളദീപം നാവായ അഗമാസി. തദാ സമുദ്ദമജ്ഝേ തീഹി ദിവസേഹി തരന്തേ ബുദ്ധദത്തത്ഥേരോ ച സീഹളദീപതോ നാവായ ആഗച്ഛന്തോ അന്തരാമഗ്ഗേ ദേവാന ആനുഭാവേന അഞ്ഞമഞ്ഞം പസ്സിത്വാ കാരണം പുച്ഛിത്വാ ജാനി. ജാനിത്വാ ച ബുദ്ധദത്തത്ഥേരോ ഏവമാഹ,- മയാ ആവുസോ കതോ ജിനാലങ്കാരോ അപ്പസ്സാരോതി മഞ്ഞിത്വാ പിടകത്തയം പരിവത്തിതും ലിഖിതും ഓകാസം നാദാസും, ത്വം പന പിടകത്തയം സംവണ്ണേഹീതി വത്വാ അത്തനോ സക്കേന ദേവാനമിന്ദേന ദിന്നം ഹരിതകിഫലം അയോമയലേഖന ദണ്ഡം നിസിതസിലഞ്ച ബുദ്ധഘോസത്ഥേരസ്സ അദാസി. ഏവം തേസം ദ്വിന്നം ഥേരാനം അഞ്ഞമഞ്ഞം സല്ലപന്താനംയേവ നാവാ സയമേവ അപനേത്വാ ഗച്ഛിംസു.

ബുദ്ധഘോസത്ഥേരോ ച സീഹളദീപം പത്വാ പഠമം സങ്ഘപാലത്ഥേരം പസ്സിത്വാ പിടകത്തയം മാഗധഭാസക്ഖരേന പരിവത്തേതും ആഗതോമ്ഹീതി കാരണം ആരോചേത്വാ സീഹളഭിക്ഖൂ ച സീലേ പതിട്ഠായാതിആദിഗാഥം നിയ്യാദേത്വാ ഇമിസ്സാ ഗാഥായ അത്ഥം പിടകത്തയം ആലോലേത്വാ സംവണ്ണേഹീതി ഉയ്യോജേസും, തസ്മിംയേവ ദിവസേ സായന്ഹകാലതോ പട്ഠായ യഥാവുത്തഗാഥം പമുഖം കത്വാ വിസുദ്ധിമഗ്ഗം അകാസി. കത്വാ തം കമ്മം നിപ്ഫാദേത്വാ തസ്സ ഞാണപ്പഭവം വീമംസേതുകാമോ ദേവാനമിന്ദോ തഞ്ച ഗന്ഥം അന്തരധാപേസി. പുനാപി ഥേരോ അകാസി. തഥേവ ദേവാനമിന്ദോ അന്തരധാപേസി. പുനാപി ഥേരോ അകാസി. ഏവം തിക്ഖത്തും കാരാപേത്വാ പുബ്ബഗന്ഥേപി ദസ്സേസി. തിണ്ണമ്പി ഗന്ഥാനം അഞ്ഞമഞ്ഞം ഏകപദമത്തേനപി വിസേസതാ നത്ഥി സങ്ഘപാലത്ഥേരോ ച തം ആരാധയിത്വാ പിടകത്തയം നിയ്യാദേസി. ഏവം വിസുദ്ധിമഗ്ഗേ സങ്ഘപാലത്ഥേരസ്സ യാചനം ആരബ്ഭ വിസുദ്ധിമഗ്ഗോ കതോതി ആഗതം. ബുദ്ധഘോസുപ്പത്തികഥായം പന സങ്ഘരാജത്ഥേരസ്സ ആയാചനം ആരബ്ഭാതി ആഗതം.

അയം ബുദ്ധഘോസുപ്പത്തികഥായം ആഗതനയേന ദസ്സിതബുദ്ധഘോസുപ്പത്തികഥാസങ്ഖേപോ.

ചൂളവംസേ പനേവം ആഗതോ. ബുദ്ധഘോസത്ഥേരോ നാമ മഹാബോധിരുക്ഖസമീപേ ഏകസ്മിം ബ്രാഹ്മണഗാമേ വിജാതോ തിണ്ണമ്പി വേദാനം പാരഗൂ അഹോസി തേസു തേസു വാദേസു ച അതിഛേകോ. സോ അഞ്ഞേഹി ച സദ്ധിം പുച്ഛാബ്യാകരണകമ്മം കത്തുകാമോ ജമ്ബുനീപതലേ ആഹിണ്ഡന്തോ ഏകം വിഹാരം പത്വാ തസ്മിം വാ ആഗന്തുകഭാവേന നിസീദി. തസ്മിഞ്ച വിഹാരേ രേവതോ നാമ ഥേരോ വസി. തേന ഥേരേന സദ്ധിം ഭല്ലപന്തോ സോ ബ്രാഹ്മണമാണവോ തീസു വേദേസു അലോലേത്വാ പഞ്ഹം പുച്ഛി. പുച്ഛിതം പുച്ഛിതം ഥേരോ ബ്യാകാസി. ഥേരസ്സ പന പുച്ഛിതം പഞ്ഹം മാണവോ ന സക്കാ ബ്യാകാതും. അഥ മാണവോ പുച്ഛി,–കോ നാമായം ഭന്തേ മന്തോതി. ബുദ്ധമന്തോ നാമായന്തി വുത്തേ ഉഗ്ഗണ്ഹിതുകാമോ ഹുത്വാ ഥേരസ്സ സന്തികേ പബ്ബജിത്വാ പിടകത്തയം ഉഗ്ഗണ്ഹി. അചിരനേവ തിണ്ണമ്പി പിടകാനം പാരഗൂ അഹോസി. ബുദ്ധസ്സേവ ഘോസോ യസ്സ അത്ഥീതി ബുദ്ധഘോസോതി നാമേന പാകടോ അഹോസി.

ബുദ്ധഘോസോ ച ആയസ്മതോ രേവതസ്സ സന്തികേ നിസീദന്തോ ഞാണോദയം നാമ ഗന്ഥം അട്ഠസ്സാലിനിഞ്ച നാമ ഗന്ഥം അകാസി. തതോ പച്ഛാ പരിത്തട്ഠകഥം കത്തുകാമോ ഹുത്വാ ആരഭി. തദാ ആചരിയോ ഏവമാഹ,– ജമ്ബുദീപേ പന ആവുസോ പാളിമത്തംയേവ അത്ഥി, അട്ഠകഥാ പന നത്ഥി, ആചരിയവാദോ ച ഭിന്നോ ഹുത്വാ അത്ഥി, തേനേവ മഹാമഹിന്ധത്ഥേരേന ആനിതാ അട്ഠകഥാ തീസു ച സങ്ഗീതീസു ആരുളോ പാളിയോ സാരിപുത്തത്ഥേരാദീഹി ദേസിതോ കഥാമഗ്ഗോ സീഹളദീപേ അത്ഥി, ത്വം ഗന്ത്വാ മാഗധഭാസക്ഖരേന ലിഖേഹീതി ഉയ്യോജിയമാനോ ബുദ്ധഘോസത്ഥേരോ സീഹളദീപം ഗന്ത്വാ അനുരാധപുരേ മഹാവിഹാരം പവിസിത്വാ സങ്ഘപാലത്ഥേരസ്സ സന്തികേ സദ്ധിം സീഹളട്ഠകഥായ ഥേരവാദേ സുത്വാ അട്ഠകഥം കരിസ്സമീതി ആരോചേസി. സീഹളഭിക്ഖൂ ച പുബ്ബേ വുത്തനയേനേവ സീലേ പതിട്ഠായാതിആദി ഗാഥാ നിയ്യാദേസും. ബുദ്ധഘോസോ ച സദ്ധിം അട്ഠകഥായ പിടകത്തയം സങ്ഖിപിത്വാ വിസുദ്ധിമഗ്ഗം അകാസി.

പുബ്ബേ വുത്തനയേനേവ സക്കോ അന്തരധാപേത്വാ തിക്ഖത്തും കാരാപേസി. സങ്ഘപാലത്ഥേരോപി അരാധയിത്വാ പിടകത്തയം നിയ്യാദേസീതി.

കിഞ്ചാപി നാനാ ഗന്ഥേസു നാനാകാരേഹി ബുദ്ധഘോസുപ്പത്തി ആഗതാ, തഥാപി ബുദ്ധഘോസത്ഥേരസ്സ സീഹളദീപം ഗന്ത്വാ പിടകത്തയസ്സ ലിഖനം അട്ഠകഥാനഞ്ച കരണമേവ പമാണന്തി മനോകിലിട്ഠം ന ഉപ്പാദേതബ്ബന്തി. ബുദ്ധഘോസത്ഥേരോ വികടത്തയം ലിഖിത്വാ ജമ്ബുദീപം പച്ചാഗമാസി.

ഇച്ചേവം പാളിഭാസായ പരിയത്തിം പരിവത്തിത്വാ പച്ഛാ ആചരിയപരമ്പരസിസ്സാനുസിസ്സവസേന സീഹളദീപേ ജിനചക്കം മജ്ഝന്തി കംസുമാസീ വിയ അതിദിബ്ബതി, അനേകകോടിപ്പമാണേഹി സോതാപന്നസകദാഗാമിഅനാഗാമിഅരഹന്തേഹി ലങ്കാദീപം അതിസോഭതി, സബ്ബപാലിഫുല്ലേന തിയോജനികപാരിച്ഛത്തകരുക്ഖേന താവതിംസഭവനം വിയ സതപത്തപദുമാദീഹി മഹാപോക്ഖരണീ വിയ തേസു തേസു ഠാനേസു മഗ്ഗമഹാമഗ്ഗആപകഘരദ്വാരതിത്ഥവനപബ്ബതഗുഹമന്ദിരവിഹാരസാലാദീസു അലദ്ധമഗ്ഗഫലട്ഠാനം നാമ കിഞ്ചി നത്ഥി, ഥോകം ആഗമേത്വാ പിണ്ഡായ പതിട്ഠമാനപദേസേപി മഗ്ഗഫലാനി ലഭിംസുയേവ.

മഗ്ഗഫലാനി സച്ഛികരോന്താനം പുഗ്ഗലാനം ബാഹുല്ലതായ അയം പുഥുജ്ജനോ അയം പുഥുജ്ജനോതി അങ്ഗുലിം പസാരേത്വാ ദസ്സേതബ്ബോ ഹോതി. ഏകസ്മിം കാലേ സീഹളദീപേ പുഥുജ്ജന ഭിക്ഖു നാമ നത്ഥി. തഥാ ഹി വുത്തം വിഭങ്ഗട്ഠകഥായം, ഏകവാരം പുഥുജ്ജനഭിക്ഖു നാമ നത്ഥീതി.

അഭിഞ്ഞാലാഭീനം കിര മഹിദ്ധികാനം ഗമനാഗമനവസേന സൂരിയോസ്സാസം അലഭിത്വാ ധഞ്ഞകോട്ടകാ മാതുഗാമാ ധഞ്ഞകോട്ടിതും ഓകാസം ന ലഭിംസു.

ദേവലോകതോ സുമനസാമണേരോ ദക്ഖിണക്ഖകം സീഹളദീപം അനേത്വാ തസ്സ പാടിഹാരിയം ദസ്സനവസേന ഉദ്ധകബിന്ധൂഹി തിയോജനസതം സകലമ്പി ലങ്കാദീപം ബ്യാപത്വാ ഭഗവതാ പരിഭുത്തചേതിയങ്ഗണം വിയ ഹുത്വാ നവായ ഗച്ഛന്താ മഹാസമുദ്ദേ ഉദകതോ നാളികേരമത്തമ്പി ദിസ്വാ സകലങ്കാദീപം പൂജേന്തി, മഹാമഹിന്ദത്ഥേരസ്സ സന്തികേ അരിട്ഠത്ഥേരേന സദ്ധിം പഞ്ചമത്താ ഭിക്ഖുസതാ പഠമം താവ വിനയപിടകം ഉഗ്ഗണ്ഹിംസൂതി ഇമേഹി കാരണേഹി ലങ്കാദീപം ജിനചക്കസ്സ പതിട്ഠാനം ഹുത്വാ വരദീപന്തി നാമം പടിലഭി.

സീഹളദീപേയേവ പിടകത്തയം പോത്ഥകാരുളവസേന പതിട്ഠാപേത്വാ തതോ പച്ഛാ ചോരനാഗസ്സ നാമ രഞ്ഞോ കാലേ സകലലങ്കാദീപം ദുബ്ഭിക്ഖഭയേന പീളേത്വാ പിടകത്തയം ധാരേന്താ ഭിക്ഖൂ ജമ്ബുദീപം ആഗമംസു. അനാഗന്ത്വാ തത്ഥേവ ഠിതാപി ഭിക്ഖൂ ഛാതകഭയേന പീളേത്വാ ഉദരപടലം ബന്ധിത്വാ കുച്ഛിം വാലുകരാസിമ്ഹി ഠപേത്വാ പിടകത്തയം ധാരേസും.

കുട കണ്ണതിസ്സസ്സ രഞ്ഞോ കാലേയേവ ദുബ്ഭിക്ഖഭയം വൂപസമിത്വാ ജമ്ബുദീപതോ ഭിക്ഖൂ പുന ഗന്ത്വാ സീഹളദീപേ ഠിതേഹി ഭിക്ഖൂഹി സദ്ധിം മഹാവിഹാരേ പിടകത്തയം അവിരോധാപേത്വാ സമസമം കത്വാ ഠപേസും. ഠപേത്വാ ച പന സീഹളദീപേയേവ സുട്ഠു ധാരേസും.

തത്ഥേവ അട്ഠകഥായോ ബുദ്ധഘോസത്ഥേരോ മാഗധഭാസായ പരിവത്തേത്വാ വിരചി. പച്ഛാ ച യേഭുയ്യേന തത്ഥേവ അട്ഠകഥാടീകാഅനുമധുലക്ഖണഗണ്ഠിഗന്ഥന്തരാനി അകംസു. പുന സാസനം നഭേ രവിന്ദുവ പാകടന്തി.

തത്ഥ ബുദ്ധവംസട്ഠകഥം ബുദ്ധദത്തത്ഥേരേ അകാസി. ഇതിവുത്തോദാനചരിയാപിടകഥേരാഥേരീവിമാനവത്ഥുപേതവത്ഥുനേത്തിഅട്ഠകഥായോ ആചരിയധമ്മപാലത്ഥേരോ അകാസി. സോ ച ആചരിയധമ്മപാലത്ഥേരോ സീഹളദീപസ്സ സമീപേ ദമിലരട്ഠേ ബദരതിത്ഥമ്ഹി നിവാസിതത്താ സീഹളദീപേയേവ സങ്ഗഹേത്വാ വത്തബ്ബോ.

പടിസമ്ഭിദാമഗ്ഗട്ഠകഥം മഹാനാമോ നാമ ഥേരോ ആകാസി. മഹാനിദ്ദേസട്ഠകഥം ഉപസേനോ നാമ ഥേരോ അകാസി. അഭിധമ്മടീകം പന ആനന്ദത്ഥേരോ അകാസി. സാ ച സബ്ബാസം ടീകാനം ആദിഭൂതത്താ മൂലടീകാതി പാകടാ.

വിസുദ്ധിമഗ്ഗസ്സ മഹാടീകം ദീഘനികായട്ഠകഥായ ടീകം മജ്ഝിമനികായട്ഠകഥായ ടീകം സംയുത്തനികായട്ഠകഥായ ടീകഞ്ഹാതി ഇമായോ ആചരിയധമ്മപാലത്ഥേരോ അകാസി.

സാരത്ഥദീപനിം നാമ വിനയടീകം അങ്ഗുത്തരനികായടീകഞ്ച പരക്കമബാഹുരഞ്ഞാ യാചിതോ സാരിപുത്തത്ഥേരോ അകാസി. വിമതിവിനോദനിം നാമ വിനയടീകം ദമിലരട്ഠവാസികസ്സപത്ഥേരോ അകാസി.

അനുടീകം പന ആചരിയധമ്മപാലത്ഥേരോ. സാ ച മൂലടീകായ അനുത്താനത്ഥാനി ഉത്താനാനി സംവണ്ണിതത്താ അനുടീകാ തിവുച്ചതി.

വിസുദ്ധിമഗ്ഗസ്സ ചൂളടീകം മഖുദീപനിഞ്ച അഞ്ഞേതരാ ഥേരാ അകംസു. സാ ച മൂലടീകായ അത്ഥാവസേസാതി ച അനുത്താനത്ഥാതി ച കത്വാ മൂലടീകായ സദ്ധിം സംസന്ദിത്വാ കതത്താ മധുര സത്താ ച മധുദീപനിന്തി വുച്ചതി. മോഹവിച്ഛേദനിം പന ലക്ഖണഗന്ഥം കസ്സപത്ഥേരോ അകാസി.

ആഭിധമ്മാവതാരം പന രുപാരൂപവിഭാഗം വിനയവിനിച്ഛയഞ്ച ബുദ്ധ ദത്തത്ഥേരോ. വിനയസങ്ഗഹം സാരിപുത്തത്ഥേരോ. ഖുദ്ദസിക്ഖം ധമ്മസിരിത്ഥേരോ. പരമത്ഥവിനിച്ഛയം നാമരൂപപരിച്ഛേദം അഭിധമ്മത്ഥസങ്ഗഞ്ച അനുരുദ്ധത്ഥേരോ. സച്ചസങ്ഖേപം ധമ്മപാലത്ഥേരോ. ഖേമം ഖേമത്ഥേരോ. തേ ച സങ്ഖേപതോ സംവണ്ണിതത്താ സുഖേന ച ലക്ഖണിയത്താ ലക്ഖണഗന്ഥാതി വുച്ചന്തി.

തേസം പന സംവണ്ണനാസു അഭിധമ്മത്ഥസങ്ഗഹസ്സ പോരാണടീകം നവവിമലബുദ്ധിത്ഥേരോ അകാസി. സച്ചംസങ്ഖേപനാമരൂപപരിച്ഛേദഖേമാഅഭിധമ്മാവതാരാനം പോരാണടീകം വാചിസ്സരമഹാസാമിത്ഥേരോ. പരമത്ഥവിനിച്ഛയസ്സ പോരാണടീകം മഹാബോധിത്ഥേരോ.

അഭിധമത്ഥസങ്ഗഹാഭിധമ്മാവതാരാഭിനവ ടീകായോ സുമങ്ഗലസാമിത്ഥേരോ. സച്ചസങ്ഖേപാഭിനവടീകം അരഞ്ഞവാസിത്ഥേരോ. നാമരൂപപരിച്ഛേദാഭിനവടീകം മഹാസാമിത്ഥേരോ. പരമത്ഥവിനിച്ഛയാഭിനവടീകം അഞ്ഞതരത്ഥേരോ. വിനയവിനിച്ഛയടീകം രേവതത്ഥേരോ. ഖുദ്ദസിക്ഖായ പുരാണടീകം മഹായസത്ഥേരോ. തായയേവ അഭിനവടീകം സങ്ഘരക്ഖിതത്ഥേരോതി.

വജിരബുദ്ധിം നാമ വിനയഗണ്ഠിപദത്ഥം വജിരബുദ്ധിത്ഥേരോ. ചൂളഗണ്ഠിം മജ്ഝിമഗണ്ഠിം മഹാഗണ്ഠിഞ്ച സീഹളദീപവാസിനോ ഥേരാ. തേ ച പദക്കമേന അസംവണ്ണേത്വാ അനുത്താനത്ഥായേവ സംവണ്ണിതത്താ ഗണ്ഠിപദത്ഥാതി വുച്ചന്തി.

അഭിധാനപ്പദീപികം പന മഹാമോഗ്ഗലാനത്ഥേരോ. അത്ഥബ്യക്ഖാനം ചൂളബുദ്ധത്ഥേരോ. വുത്തോദയം സമ്ബന്ധചിന്തനം സുബോധാലങ്കാരഞ്ച സങ്ഘരക്ഖിതത്ഥേരോ. ബ്യാകരണം മോഗ്ഗലാനത്ഥേരോ.

മഹാവംസം ചൂളവംസം ദീപവംസം ഥൂപവംസം ബോധിവംസം ധാതുവം സഞ്ച സീഹളദീപവാസിനോ ഥേരാ. ദാഠാധാതുവംസം പന ധമ്മകിത്തിത്ഥേരോ അകാസി. ഏതേ ച പാളിമുത്തകവസേന വുത്തത്താ ഗന്ഥന്തരാതി വുച്ചന്തി.

ഇച്ചേവം ബുദ്ധഘോസാദയോ ഥേര വരാ യഥാബലം യഥാസത്തിം പരിയത്തിം സാസനം ഉപത്ഥമ്ഭേത്വാ ബഹൂഹി മൂലേഹി ബഹുഹിസാഖാഹി ബഹൂഹി ച വിടപേഹി ഉപത്ഥമ്ഭിയമാനോ വേപുല്ലമാ പജ്ജമാനോ മഹാനിഗ്രോധരുക്ഖോ വിയ ഥിരം ഹുത്വാ ചിരകാലം തിട്ഠതീതി വേദിതബ്ബം.

ഇദം സീഹളദീപേ പോത്ഥകാരുള്ഹതോ പച്ഛാ സാസനസ്സ പതിട്ഠാനം.

ഏതേപി ച മഹാഥേരോ, യഥാസത്തിം യഥാബലം;

അട്ഠകഥാദയോ കത്വാ, മച്ചുമുഖം ഉപാഗമും.

സേയ്യഥാപി ച ലോകസ്മിം, ഓഭാസിത്വാന ചന്ദിമാ;

ആവഹിത്വാന സത്താനം, ഹിതം അത്ഥംവ ഗച്ഛതി.

ഏവമേവ മഹാഥേരാ, ഞാണോഭാസേഹി ഭാസിയ;

ആവഹിത്വാന സത്താനം, ഹിതം അത്ഥംവ ഗച്ഛതി.

ഇതി സാസനവംസേ സീഹളദീപികസാസനവംസകഥാമഗ്ഗോ

നാമ ദുതിയോ പരിച്ഛേദോ.