പദസാധനം |ഓ൦.൦൦൦൧|
നമോ തസ്സ ഭഗവതോ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ
ബുദ്ധമ്ബുജം നമസ്സിത്വാ സദ്ധമ്മമധു ഭാജനം,
ഗുണമോപദപദം സങ്ഘമധുബ്ബതനിസേവിതം;
മോഗ്ഗല്ലായനാചരിയ ചരഞ്ച യേന ധീമതാ,
കതം ലഘുമയന്ദിദ്ധമനുനം സദ്ദലക്ഖണം;
ആരഭിസ്സം സമാസേന ബാലത്ഥം പദസാധനം,
മോഗ്ഗല്ലായനസദ്ദത്ഥരതനാകരപദ്ധതിം;
സഞ്ഞാപരിഗ്ഗഹേനേവ ലക്ഖണേസു സരാദയോ,
ഞായന്തിതി തമേവാദോ ദസ്സയിസ്സം വിഭാഗതോ;
അആദയോ തിതാളീസ വണണാ.
ജിനവചനാനുരൂപാ അകാരദേയോ നിഗ്ഗഹിതന്താ തേചത്താളീ സക്ഖരാ പച്ചേകം വണ്ണാ നാമ ഹോന്തി യഥാ - അ ആ ഇ ഈ ഉ ഊ ഏ ഓ ക ഖ ഗ ഘ ങ ച ഛ ജ ഝ ഞ ട ഠ ണ ത ഥ ദ ധ ന പ ഫ ബ ഭ മ യ ര ല വ സ ഹ ള അം ഇതി-കകാരാദിസ്വകാരോ ഉച്ചാരണത്ഥോ = വണണീയതി അത്ഥോ ഏതേഹീതി വണ്ണാ-അആദി മരിയാദാ ഭൂതോ യേസന്തോ അആദയോ.
അആദയോതി വത്തതേ യാവ ‘‘ബിന്ദുനിഗ്ഗഹീത’’ന്തി-തഞ്ചഖോഅത്ഥ വസാ വിഭത്തിചീപരിനാമോതി സത്തമ്യന്തമഭിസമ്ബന്ധീയതേ.
ദസാദോ സരാ
അആദിസ്വാദിമ്ഹി നിദ്ദിട്ഠാ ഓദന്താ ദസവണ്ണാ സരാ നാമ ഹോന്തി-യഥാ-അ ആ ഇ ഈ ഉ ഊ ഏ ഓ = സരന്തി പവത്തന്തീതി സരാ-ദസാ ദോതി വത്തതേ തീസു ചക്കമാനേസു.
ദ്വേ ദ്വേ സവണ്ണാ.
അആസ്വാദിമേസു ദസ്സു ദ്വേ ദ്വേ സവണ്ണാ നാമ ഹോന്തി. യഥാക്കമം-യഥാ-അആ ഇതി, ഉഊ ഇതി, ഏ ഇതി, ഓ ഇതി = സമാനാ സാദിസാ വണ്ണാ സവണ്ണാ-സമാനത്തഞ്ച ഠാനതോ.
ഛ വണ്ണാനംഹി ഉപ്പത്തിട്ഠാനാനി കണ്ഠാതാലുമുദ്ധദന്തഓട്ഠാനാ സികാവസേന-തേസു അവണ്ണകവഗ്ഗഹാനം കണ്ഠോഠാനം-ഇവണ്ണ ചവഗ്ഗയാനം താലു-ടവഗ്ഗരളാനം മുദ്ധാ-തവഗ്ഗലസാനം ദന്താ-ഉ വണ്ണപവഗ്ഗാനം ഓട്ഠാ-ഏവണ്ണസ്സ കണ്ഠതാലു-ഓവണ്ണസ്സ കണ്ഠോട്ഠം-വകാരസ്സ |ഓ൦.൦൦൦൨| ദന്തോട്ഠം-നിഗ്ഗഹിതസ്സ നാസികാ-ങഞണനമാനം സകട്ഠാനം നാസികാ ച-ദ്വേദ്വേതി വത്തതേ.
പുബ്ബോ രസ്സോ
തേസ്ചേവ ദസസു യേ ദ്വേ ദ്വേ സവണ്ണാ തേസു യോ യോ പുബ്ബോ സോ സോ രസ്സസഞ്ഞോ ഹോതി-യഥാ-അ ഇ ഉ ഏ ഓ-തേസു സംയോഗ പുബ്ബാച ദിസ്സന്തി ദ്വേ പനന്തിമാ ദീപേതും തത്ഥ സാധുത്തം തേസമ്പി ഇധ സങ്ഗഹോ = രസ്സകാലയോഗാ തബ്ബന്തതായ വാ രസ്സാ-തഥാ ദീഘാ-ഇധാപിദ്വേദ്വേതി വത്തതേ.
പരോ ദീഘോ.
അആദിസ്വാദിഭുതേസു ദസസു യേ ദ്വേ ദ്വേ സവണ്ണാ തേസു യോ യോ പരോ സോ സോ ദീഘസഞ്ഞോ ഹോതി-യഥാ-ആ ഈ ഊ.
കാദയോ ബ്യഞ്ജനാ.
അആദിസു കാദയോ നിഗ്ഗഹീതപരിയന്താ തേത്തിംസ ബ്യഞ്ജനാനാമ ഹോന്തി-യഥാ-ക ഖ ഗ ഘ ങ ച ഛ ജ ഝ ഞ ട ഠ ഡ ണ ത ഥ ദ ധ ന പ ഫ ബ ഭ മ യ ര ലവ സ ഹ ള അം = ബ്യഞ്ജീയതി അത്ഥോ ഏതേഹീതി ബ്യഞ്ജനാ-കാദയോതി വത്തതേ.
പഞ്ച പഞ്ചകാ വഗ്ഗാ.
അആദസു കകാരാദയോ മകാരന്താ പഞ്ച പഞ്ചകാ വഗ്ഗാ നാമ ഹോന്തി-യഥാ-കഖഗഘങ, ചഛജഝഞ, ടഠഡഢണ, തഥദധന, പഫബഭമ. = വജ്ജേന്തി യകാരാദയോതി വഗ്ഗാ.
ബിന്ദു നിഗ്ഗഹിതം
അകാരാദീസുയവായം വണ്ണോ ബിന്ദുമത്തോ സോ നിഗ്ഗഹിതസഞ്ഞോഹോതി = രസ്സസരം നിസ്സായ ഗഹിതമുച്ചാരിതം നിഗ്ഗഹീതം.
സഞ്ഞാ വിധാനം.
സന്ധി വുച്ചതേ-പുരിസ ഉത്തമോ, പഞ്ഞാ ഇന്ദ്രിയം. സതിആരക്ഖോ,ഭോഗി ഇന്ദോ, ചക്ഖു ആയതനം, അഭിഭു ആയതനം, ധനമ്മേ അത്ഥി, കുതോ ഏത്ഥാ’ തിധ-സരോ ലോപോ സരേ.
സരോ സരോ ലോപനീയോ ഹോതി-സരേതോപസിലേസികാധാരസത്തമീ തതോ വണ്ണകാലവ്യവധാനേ കാരിയം ന ഹോതി-ത്വമസി, കതമാ ചാനന്ദ അനിച്ചസഞ്ഞാ’തി-അഞ്ഞത്ഥാപി സംഹതായമോപസിലേസകാധാ രേയേവ സത്തമീ-വിധീതി വത്തമാനേ.
സത്തമിയം പുബ്ബസ്സ.
സത്തമീനിദ്ദേസേ പുബ്ബസ്സേവ വിധിതി പുബ്ബസരലോപോ-പുരിസുത്തമോ,പഞ്ഞിന്ദ്രിയം, സതാരക്ഖോ, ഭോഗിന്ദോ, ചക്ഖായതനം. അഭിഭായതനം, ധനമ്മത്ഥി, കുതേത്ഥ. പുബ്ബസ്സ |ഓ൦.൦൦൦൩| കാരിയവിധാനാ സത്തമീനിദ്ദിട്ഠസ്സ പരതാവ ഗമ്യതേതി പരേതുപരിവചനമ്പി ഘടതേ-സോ അഹം, ചത്താരോ ഇമേ, യതോ ഉദകം, പാതോ ഏവം’തീധ-‘‘സരോ ലോപോ സരേ’’തി വത്തതേ.
പരോ ക്വചി.
സരമ്ഹാ പരോ സരോ ക്വചി ലോപനീയോ ഹോതി-സോഹം, ചത്താരോമേ, യതോദകം. പാതോച-ക്വചിതികിം?-പഞ്ഞിന്ദ്രിയം-അസ്സാധികാരോ സബ്ബസന്ധിസു-തസ്സ ഇദം, തസ്സ ഇദം, വാത ഈരിതം, വാത ഈരിതം, സീത ഉദകം, സീത ഉദകം, വാമ ഊരു,വാമ ഊരു, ഇതിധ-പുബ്ബസര ലോപേ-സരേ വേതി ച വത്തതേ.
യുവണണാനമ്ഞോ ലുത്താ.
ലുത്താ സരാപരേസം ഇവണ്ണവണ്ണാനം ഞോ ഹോന്തി വായഥാക്കമം.
വണ്ണപരേന സവണ്ണേപി.
വണ്ണസദ്ദോ പരോ യസ്മാ തേന സവണ്ണോപി ഗയ്ഹതി സയം ചേതി ഈ ഊ നമ്പി ഏ ഓ-തസ്സേദം, തസ്സിദം-വാതേരിതം. വാതിരിതം-സീതോദകം, ‘‘ബ്യഞ്ജനേ ദീഗരസ്സാ’’തി ദീഘേ-സീതുദകം-വാമോരു,വാമൂരു-ലുത്തേതികിം-ദസ ഇമേ.
അതിപ്പസങ്ഗബാധകസ്സ ക്വചിസദ്ദസ്സാനുവത്തനതോ ന വികപ്പവിധീ നിയതാ-തേന ഉപേതോ’തി ഏവമാദീസു വികകേപ്പാ നാരകിതാദിസു വിധി ച ന ഹോതി-ചി അകാസി, ചി അകാസി. സു ആഗതം, സു ആഗതം’തിധയുവണ്ണാനം വേ’തി ച വത്തതേ.
യവാ സരേ.
സരേ പരേ ഇവ ണ്ണുവണ്ണാനം യകാരവകാരാ ഹോന്തി വാ യഥാക്കമം-അകാരസ്സ ദീഘേ-വ്യാകാസി, ‘‘വനതരഗാവാ ഗാമാ’’തി യാഗമേ-വിയാകാസി-സ്വാഗതം. സാഗതം-ക്വചിത്വേവ-യാനീധ.
തേ അജ്ജ, തേ അജ്ജ, സോ അയം, സോ അയം, ഇതീധ-‘‘യവാസരേ’’ ‘വേ’തി ച വത്തതേ.
ഞോനം
ഞോനം യകാരവകാരാ ഹോന്തി വാ സരേ പരേ യഥാക്കമം.
ത്യജ്ജ, തേജ്ജ-‘‘ബ്യഞ്ജനേ ദീഘരസ്സാ’’തിദീഘേ-സ്വായം, സോയം.
ക്വചീത്വേവ-ധനമ്മത്ഥീ-ഗോ ഏളകമിതിധ-സരേ’തി വത്തതേ.
ഗോസ്സാവങ.
സരേ പരേ ഗോസ്സ അവങ ആദേസോ ഹോതി-സച‘‘ടനുബന്ധാനേക വണ്ണാസബ്ബസ്സാ’’തി സബ്ബസ്സപ്പസങ്ഗേ-അന്തസ്സേ’തി വത്തമാനേ.
ങനു ബന്ധോ.
ങകാരോനുബന്ധോ യസ്സ സോ നേകവണ്ണോപി അന്തസ്സ ഹോതിതി औകാരസ്സേവ ഹോതി,-‘‘സങ്കേതോനവയവോനു ബന്ധോ’’തിവചനാ ങകാരസ്സാപ്പയോഗോ-പയോജനം‘‘ങനുബന്ധോ’’തി സങ്കേതോ-ഗവേളകം.
ഇതി |ഓ൦.൦൦൦൪| ഏവ, ഇതി ഏവാ ‘‘തീധ-
വിതിസ്സേവേ വാ
ഏവസദ്ദേ പരേ ഇതിസ്സ വോ ഹോതി വാ-സച.
ഛട്ഠിയന്തസ്സ.
ഛട്ഠിനദ്ദിട്ഠസ്സ യം കാരിയം തദന്തസ്സ വിഞ്ഞേയ്യന്തി ഇകാരസ്സാദേസോ ഹോതി = ഠാനീനമാമദ്ദിയദിസ്സതി ഉച്ചാരിയതി’തി ആദേസോ-ഇത്വേവ, അഞ്ഞത്ര യാദേസേ-‘‘തവഗ്ഗവരണനം യേ ചവഗ്ഗബയഞാ’’തി തകാരസ്സ വോ-‘‘വഗ്ഗലയേഹി തേ’’തി യസ്സ ച ചകാരോ, ഇച്ചേവ-ദു അങ്ഗികം, ചി ഇത്വാ, അജ്ജ അഗ്ഗേ, പാതു അഹേസും, പാ ഏവ, ഇധ ഇജ്ഝതി, പരി അന്തം, അത്ത അത്ഥമിതിധ-‘‘മയദാസരേ’’തി വത്തതേ.
വതതരഗാ ചാഗമാ.
ഏതേ മയദാ വാഗമാ ഹോന്തി വാ സരേ ക്വചി,-ആഗമിനോ അനിയമേപി സരോയേവാഗമീ ഹോതി വനാദിനന്തു ഞാപകാ-അഞ്ഞഥാഹി പദാദീനം യുക്വീധാന മനത്ഥകം-ദുവങ്ഗികം, ചിനിത്വാ, അജ്ജതഗ്ഗേ, പാതുരഹേസും, -‘‘ബ്യഞ്ജനേദീഘരസ്സാ’’തി രസ്സേ-പഗേവ, ഇധമിജ്ഝതി, പരിയന്തം, അത്തദത്ഥം-വാത്വേവ-അത്തത്ഥം.
ഛ അഭിഞ്ഞാ, ഛ അഭിഞ്ഞാ,’തീധ-വാ സരേ ആഗമോ’തി ച വത്തതേ.
ഛാ ളോ.
ഛ സദ്ദാ പരസ്സ സരസ്സ ളകാരോ ആഗമോ ഹോതി വാ-ഛളഭിഞ്ഞാ, ഛഅഭിഞ്ഞാ.
സരസന്ധി.
കഞ്ഞാ ഇവ-കഞ്ഞാ ഇവാ തീധ-പുബ്ബപരസരാനം ലോപേ സമ്പത്തേ-സരോ പരോതി ച വത്തതേ.
നദ്വേവാ.
പുബ്ബപരസരാ ദ്വേപി വാ ക്വചി ന ലുപ്യന്തേ-കഞ്ഞാഇവ, കഞ്ഞേവ, കഞ്ഞാവ.
സരസന്ധി നിസേധോ.
തത്ര അഭിരതി, ഖന്തി പരമം, സമ്മാ അക്ഖാതോ’തീധ-
ബ്യഞ്ഛനേ ദീഘരസ്സാ.
രസ്സദീഘാനം ക്വചി ദീഘരസ്സാ ഹോന്തി ബ്യഞ്ജനേ-തത്രാഭിരതി, ഖന്തീപരമം,’ സമ്മദക്ഖാതോ’ തിദാഗമേ രസ്സോ-ക്വചീത്വേച-ത്യജ്ജ-കഥം യാനിവ അന്തലിക്ഖേ’തി -ദീഘരസ്സാതി യോഗവിഭാഗാ.
ചി ഗഹോ, തതിയ ഝാനം. വി ഖോപോ, ഇതിധ-ബ്യഞ്ജനേ’തി വത്തതേ.
സരമ്ഹാ ദ്വേ.
സരമ്ഹാ പരസ്സ ബ്യഞ്ജനസ്സ ക്വചി ദ്വേരൂപാനി ഹോന്തി-വിഗ്ഗഹോ.
ചതുത്ഥ |ഓ൦.൦൦൦൫| ദുതിയേസ്വേസം തതിയ പഠമാ.
ചതുത്ഥദുതിയേസു പരേസ്വേസം ചതുത്ഥദുതിയാനം തബ്ബഗ്ഗേ തതിയ പഠമാ ഹോന്തി പച്ചാസത്യാതി പുബ്ബഝകാരഖകാരാനം ജകാരകകരാ-തതിയജ്ഝാനം, വിക്ഖേപോ-സരമ്ഹാ’തികിം?-തം വനം. അകരമ്ഭസേതേ, അകരമ്ഭസേതേ, ഏസോ അത്ഥോ, ഏസോ അത്ഥോ, ഇതിധ-ചേ’തിവത്തതേ.
ഏ ഓ ന മ വണ്ണേ.
ഏ ഓ നം വണ്ണേ ക്വചി അ ഹോതി വാ-അകരമ്ഭസനേ, അകരമ്ഹ സേതേ-ഏസഅത്ഥോ, ഏസോഅത്ഥോ-വണ്ണേതികിം?-സോ.
സരബ്യഞ്ജനസന്ധി.
അത യന്തം. തഥ യം. മദ യം, ബുധി യതി, ധന യം. സേവ യോ, പയേസനാ, പോക്ഖരണ യോ, ഇതിധ-
തവഗ്ഗവരണനംയേ ചവഗ്ഗഖയഞാ.
തവഗ്ഗവരണനം ചവഗ്ഗബയഞാ ഹോന്തി യഥാക്കമം യകാരേ, ‘‘വഗ്ഗലസേഹി തേ’’തി വഗ്ഗാ പരസ്സ യസ്സ പുബ്ബരൂപം-അച്ചന്തം. തച്ഛം, മജ്ജം, ബുജ്ഝതി, ധഞ്ഞം, സേബ്ബോ, പയ്യേസനാ, പോക്ഖരഞ്ഞോ-ക്വചീത്വേച, മത്യാ-യേതി വത്തതേ വക്ഖമാനേസു തീസു. സക യതേ, രുച യതേ, പട്യതേ, ലുപ്യതേ, സല്യതേ, ദിസ്യതേ’തീധ.
വഗ്ഗലസേഹി തേ
വഗ്ഗലസേഹി പരസ്സ യകാരസ്സ ക്വചി തേ വഗ്ഗലസാ ഹോന്തി.
സക്കതേ, രുച്ചതേ,പട്ടതേ, ലുപ്പതേ, സല്ലതേ, ദിസ്സതേ. ക്വചിത്വേവ-ക്യാഹം-മുഹ = യതീ’തീധ-
ഹസ്സ വിപല്ലാസോ
ഹസ്സ വിപല്ലാസോ ഹോതി യകാരോ-മുയ്ഹതി,
ബഹുആബാധോ, ബഹു ആബാധോ’തീധ-ഉസ്സവകാരേ ‘‘ഹസ്സ വിപല്ലാസോ’’തി വത്തതേ.
വേവാ.
ഹസ്സ വിപല്ലാസോ ഹോതിവാ വകാരേ-ബവ്ഹാബാധോ, ബഹ്വാബാധോ.
ബ്യഞ്ജന സന്ധി.
അക്ഖിരുജതി. അക്ഖിരുജതീ’തീധ-വേതി വത്തതേ യാവ‘‘മയദാസരേ’’തി.
നിഗ്ഗഹിതം.
നിഗ്ഗഹീതമാഗമോ ഹോതിവാ ക്വചി = ഠാനീനമാലിങ്ഗിയ ഗച്ഛതി പവത്തതീ’തി ആഗമോ-അക്ഖിം രുജതി,അക്ഖി രുജതി-‘‘യാവദ്വിധാ’’തി ആദോ നിച്ചം വവത്ഥിത വിഭാസത്താ വാധികാരസ്സ-വാസദ്ദോ ഹി അത്ഥവയേ വത്തതേ കത്ഥചി വികപ്പേ കത്ഥചി യഥാവവത്ഥിതരൂപ പരിഗ്ഗഹേതി-യദാ പച്ഛിമേ തദാ നച്ചമനിച്ചമസന്തഞ്ച വിധിം ദീപേതി-ഏത്ഥ പന ക്വ ചിസദ്ദസ്സാനു |ഓ൦.൦൦൦൬| വത്തനതോ തേനേവാസന്തവിധി സിദ്ധോ’തി വാസദ്ദേ നിതരദ്വയം-സം രമ്ഹോ, സംരമ്ഹോ, പും ലിങ്ഗം,പും ലിങ്ഗമിതീധ-നിഗ്ഗഹീതാധികാരോ ആ ‘‘മയദാ സരേതി’’.
ലോപോ.
നിഗ്ഗഹീതസ്സ ലോപോ ഹോതി വാ ക്വചി-ദീഘദിത്താനി, സാരമ്ഹോ, സാരമ്ഹോ-പുല്ലിങ്ഗം, പുംലിങ്ഗം-പടിസല്ലാണേ പാതുകാമോ’തിആദിസു നിച്ചം-പുപ്ഫം അസ്സാ, പുപ്ഫം അസ്സാ, കിം ഇതി, കിം ഇതീ’തീധ-
പരസരസ്സ.
നിഗ്ഗഹീതമ്ഹാ പരസ്സ സരസ്സ ലോപോ ഹോതി വാ ക്വചി.
സംയോഗാദി ലോപോ.
അനന്തരാ ബ്യഞ്ജനാ സംയോഗോ-അത്ര യോ ആദഭുതാവയവോ തസ്സ വാ ക്വചി ലോപോ ഹോതീ’തി സസ്സാദിസ്സ ലോപോ-പുപ്ഫംസാ, ‘‘മയദാ സരേ’’തി നിഗ്ഗഹീതസ്സ മകാരോ-പുപ്ഫമസ്സാ, ‘‘വഗ്ഗേ വഗ്ഗ’ന്തോ’’തി നോ നഗ്ഗഹീതസ്സ-കിന്തി, കിമിതി.
തം ഖ ണം, തം ഖണം, ധമ്മം ചരേ, ധമ്മം ചരേ, തം ഡഹതി, തം ഡഹതി, തം ദാനം, തം ദാനം, തം ഫലം, തം ഏലമിതീധ-
വഗ്ഗേ വഗ്ഗന്തോ.
നഗ്ഗഹീതസ്സ ഖോ വഗ്ഗേ വഗ്ഗന്തോ വാ ഹോതി പച്ചാസത്യാ-തങ്കണം,തംഖണം-ധമ്മഞ്ചരേ, ധമ്മംചരേ-തണ്ഡഹതി, തംഡഹതി-തന്ദാനം, തംദാനം-തമ്ഫലം, തംഫലം-ഗന്ത്വാ സമ്മതോതി’ആദിസു നിച്ചം-ആനന്തരികം യമാഹു, ആനന്തരികം യമാഹു, പച്ചത്തം ഏവ, പച്ചത്തം ഏവ, തഞ്ഹി. തഞ്ഹി, ഇതിധ-
യേവഹിസുഞ്ഞോ.
യഏവഹിസദ്ദേസു നിഗ്ഗഹീതസ്സഞോ വാ ഹോതി-‘‘വഗ്ഗലസേഹി തേ’തി യസ്സ ഞകാരേ-ആനന്തരികഞ്ഞ മാഹു. ആനന്തരികം യമാഹു, ഞസ്സ ദ്വിത്തേ-പച്ചത്തഞ്ഞേവ, പച്ചത്തംഏവ-തഞ്ഹി, തംഹീ-ഏവ സദ്ദസഹചരിയായേതി യസദ്ദസ്സേവ ഗഹണം-സംയതോ, സംയതോ’തീധ
യേ സംസ്സ
സംസദ്ദസ്സ യം നിഗ്ഗഹീതം തസ്സ വാ ഞോ ഹോതി യകാരേ-
സഞ്ഞതോ, സംയതോ-ഇധയകാരമത്തോവ ഗയ്ഹതേ പുനബ്ബചനാ.
തം ഏവ, തം ഏവ, തം ഇദം, തം ഇദം, തം ഇമിനാ, തം ഇമിനാതീധ-
മയദാസരേ.
നിഗ്ഗഹീതസ്സ മയദാ ഹോന്തി വാ സരേ ക്വചി-തമേവ, തംഏവ-തയിദം’ തംഇദം-തദമിനാ, തം ഇമിനാ ഏത്ഥ-‘‘തദമിനാദീനീ’’തിനിപാതനാ ഇകാരസ്സ അകാരോ-ലക്ഖണന്തരേനാവിഹിതാദേസലോപാഗമവിപല്ലാസാ സബ്ബത്ഥ ഇമിനാവ ദട്ഠബ്ബാ-തേന നിജകോ. നിയകോ,’തിആദി സിദ്ധം-ബുദ്ധമ സരണമിച്ചാദിസു യോഗവിഭാഗാ.
നിഗ്ഗഹിത സന്ധി.
അഥ |ഓ൦.൦൦൦൭| നാമാനി വുച്ചന്തേ.
താനി വിവിധാനി സലിഗാലിഗവസേന-തത്ഥ സലിഗേയു താവ അകാരന്തതോ പുല്ലിങ്ഗാ ബുദ്ധസദ്ദാ സത്തവിഭത്തിയോ പരാ യോജീയന്തോ-ബുദ്ധ ഇതി ഠിതേ.
ദ്വേ ദ്വേ കാനേകേസു നാമസ്മാ സിയോ അംയോ നാഹി യനം സ്മാസനം സ്മിംസു
ഏതേസം ദ്വേദ്വേ ഹോന്തി ഏകാനേകത്ഥേസു വത്തമാനതോ നാമ സ്മാതി യഥാക്കമം ഏകമ്ഹി ചത്തബ്ബോ ഏകവചനാനം ബഹുമ്ഹി വത്തബ്ബേ ബഹുവചനാനം ചാതിയമേനപ്പയങ്ഗേ-നാമസ്മാ’തിഅധികാരോ.
പഠമാത്ഥമത്തേ
സകത്ഥദബ്ബലിങ്ഗാനി സങ്ഖ്യാകമ്മാദിപഞ്ചകം
നാമത്ഥോ തസ്സ സാമഞ്ഞമത്തമത്തം പവുച്ചതേ.
നാമസ്സാഭിധേയ്യ മത്തേ പഠമാവിഭത്തി ഹോതി’തി വത്തിച്ഛാവസാ പഠമായേകവചനബഹുവചനാനി.
സിയോഇതി പഠമാ, സിസ്സികാരസ്സാനുബന്ധത്തപ്പേയോഗോ-പയോജനം‘‘കി മം സീസൂ’’തി സങ്കേതോ-തഥാ അം വചനസ്സകാരസ്സ-സി-അതോ’തി വത്തതേ-തസ്സ നാമവിസേസനത്താ ‘‘വിധിബ്ബിസേസനന്തസ്സാ’’തി തദന്തതോ വിധി.
സിസ്സോ.
അകാരന്തതോ നാമസ്മാ പരസ്സ സിസ്സ ഓഹോതി-പുബ്ബസരലോപോ ബുദ്ധോ തിട്ഠതി-യോ.
അതോ യോനം ടാടേ.
അകാരന്തതോ നാമസ്മാ പരേസം പഠമാദുതിയായോനം ടാടേ ഹോന്തി യഥാക്കമം-ടകാരാനുബന്ധത്താ‘‘ടനുബന്ധാനേകവണ്ണാ സബ്ബസ്സാ’’തി സബ്ബാദേസോ-ബുദ്ധാ തിട്ഠന്തി. ‘പഠമാത്ഥമത്തേ’’തിവത്തതേ.
ആമന്തണേ.
സദ്ദേനാഭിമുഖീ കാരോ വിജ്ജമാനസ്സ വത്ഥുനോ
ആമന്തണം വിധാതബ്ബേ നത്ഥി രാജാ ഭവേതി തം;
ആമന്തണധികേ അത്ഥമത്തേ പഠമാ വിഭത്തി ഹോതീ’തി ഏകസ്മിം ഏകവചനം സി.
ഗോസ്യാലപണേ.
ആലപണേ സി ഗസഞ്ഞോ ഹോതി-ലോപോ’തി വത്തതേ
ഗസീനം.
നാമസ്മാഗസീനംലോപോഹോതി-ഭോബുദ്ധമംപാലയ-ഗേ’തിവത്തതേ.
അയുനം വാ ദീഘോ.
ऐഉ ഇച്ചേസം വാ ദീഘോ ഹോതി ഗേപരേ തിലിങ്ഗേ’തിദീഘോ-ബുദ്ധാ, കേചി ദീഘം ദൂരാലപണേ യേവിച്ഛന്തി സമീപാലപണേപി ദസ്സതോ തം ന ഗഹേതബ്ബം-യോമ്ഹി,-ബുദ്ധാ മം പാലേഥ.
കമ്മേ |ഓ൦.൦൦൦൮| ദുതിയാ
കത്തുക്രിയാഭിസമ്ബന്ധം കാരകം കമ്മമുച്ചതേ;
നിബ്ബത്തി വികതിപ്പത്തി ഭേദാ തം തിവിധം ഭവേ.
അസ്മിം ദുതിയാ വിഭത്തിഹോതി-അംയോ ഇതി ദുതിയാ-അം-ബുദ്ധംപണമാമി, യോസ്സടേ-ബുദ്ധേ.
കത്തുകരണേസു തതിയാ.
ക്രിയം യോ കുരുതേ മുഖ്യോ സ കത്താ യോജിതോ ന വാ കരണം തം വിസേസേന യം ക്രിയാസിദ്ധിഹേതുകം.
തേസു കാരകേസു തതിയാ വിഭത്തി ഹോതി-നാഭി ഇതി തതിയാ-നാ-നാസ്സാ’തി വത്തതേ.
അതേന
അകാരന്തതോ നാമസ്മാ പരസ്സ നാവചനസ്സ ഏനാദേസോ ഹോതി-ബുദ്ധേന ദേസിതോ ധമ്മോ-ഹി-
സുഹിസ്വസേസ.
അകാരന്തസ്സ സുഹീസ്വേഹോതി-ബുദ്ധേഹി-വേ’തി വത്തതേ.
സ്മാഹിസ്മിന്നം മ്ഹാഭീമ്ഹി.
നാമസ്മാ പരേസം സ്മാഹിസ്മിന്നം മ്ഹാഭീമ്ഹി വാ ഹോന്തി യഥാക്കമം-ഹിസ്സ ഭിയാദേസോ-ബുദ്ധേഭീ, കരണേ-ബുദ്ധേന ലോകോ സുചരതി, ബുദ്ധേഹി, ബുദ്ധേഹി, വാ.
ചതുത്ഥീ സമ്പദാനേ.
അനുമന്ത്വനിരാകത്തുജ്ഝേസകാനം വസാ തധാ;
ദദാതി കമ്മനാ യുത്തം സമ്പദാനമുദിരിതം.
തസ്മിം സമ്പദാനകാരകേ ചതുത്ഥി സിയാ-സനം ഇതി ചതുത്ഥീ-സ.