ദ്വത്തിംസതിമ പരിച്ഛേദ

തുസിതപുരഗമനം

൧. അനിട്ഠിതേ ഛത്തകമ്മേ, സുധാകമ്മേ ച ചേതിയേ;

മാരണന്തികരോഗേന, രാജാ ആസി ഗിലാനകോ.

൨. തിസ്സം പക്കോസയിത്വാ സോ, കനിട്ഠം ദീഘവാപിതോ;

‘‘ഥൂപേ അനിട്ഠിതം കമ്മം, നിട്ഠാപേഹീതി അബ്രവി.

൩. ഭാതുനോ ദുബ്ബലത്താസോ, തുന്നവായേഹി കാരിയ;

കഞ്ചുകം സുദ്ധവത്ഥേഹി, തേന ഛാദിയ ചേതിയം.

൪. ചിത്തകാരേഹി കാരേസി, വേദികം തത്ഥ സാധുകം;

പന്തിപുണ്ണഘടാനഞ്ച, പഞ്ചങ്ഗുലകപന്തികം.

൫. ഛത്താകാരേഹി കാരേസി, ഛത്തം വേളുമയം തഥാ;

ഖരപത്തമയേ ചന്ദ-സൂരിയേ മുദ്ധവേദിയം.

൬. ലാഖാകുങ്കുമകേഹേ’തം, ചിത്തയിത്വാ സുചിത്തിതം;

രഞ്ഞോ നിവേദയി’’ഥൂപേ, കത്തബ്ബം നിട്ഠിതം’’ഇതി.

൭. സിവികായ നിപജ്ജിത്വാ, ഇധാഗന്ത്വാ മഹീപതി;

പദക്ഖിണം കരിത്വാന, സിവികായേ’വ ചേതിയം.

൮. വന്ദിത്വാ ദക്ഖിണദ്വാരേ, സയനേ ഭൂമിസന്ഥതേ;

സയിത്വാ ദക്ഖിണപസ്സേന, സോ മഹാഥൂപ മുത്തമം.

൯. സയിത്വാ വാമപസ്സേസ, ലോഹപാസാദ മുത്തമം;

പസ്സന്തോ സുമനോ ആസി, ഭിക്ഖുസങ്ഘപുരേക്ഖതോ.

൧൦. ഗിലാനപുച്ഛനത്ഥായ, ആഗതാഹി തതോ തതോ;

ഛന്നവുതികോടിയോ ഭിക്ഖൂ, തസ്മിം ആസും സമാഗമേ.

൧൧. ഗണസജ്ഝായമകരും, വഗ്ഗബന്ധേന ഭിക്ഖവോ;

ഥേരപുത്താഭയം ഥേരം, തത്ഥാ’ദിസ്വാ മഹീപതി.

൧൨. അട്ഠവീസ മഹായുദ്ധം, യുജ്ഝന്തോ അപരാജയം;

യോ സോ ന പച്ചുദാവത്തോ, മഹായോധോ വസീ മമ.

൧൩. മച്ചുയുദ്ധമ്ഹി സമ്പത്തേ, ദിസ്വാ മഞ്ഞേ പരാജയം;

ഇദാനി സോ മം നോ പേതി, ഥേരോ ഥേരപുത്തഭയോ.

൧൪. ഇതി ചിന്തയി സോഥേരോ, ജാനിത്വാ തസ്സ ചിന്തിതം;

കരിന്ദനദിയാ സിസേ, വസം പഞ്ജലിപബ്ബതേ.

൧൫. പഞ്ചഖീണാസവസത-പരിവാരേന ഇദ്ധിയാ;

നഭസാഗമ്മ രാജാനം, അട്ഠാസി പരിവാരിയ.

൧൬. രാജാ ദിസ്വാ പസന്നോ തം, പുരതോ ച നിസീദിയ;

തുമ്ഹേ ദസമഹായോധേ, ഗണ്ഹിത്വാന പുരേ അഹം.

൧൭. യുജ്ഝിം ഇദാനി ഏകോ’വ, മച്ചുനാ യുദ്ധമാരഭിം;

മച്ചുസത്തും പരാജേതും, ന സക്കോമീ’’തി ആഹ ച.

൧൮. ആഹ ഥേരോ ‘‘മഹാരാജ-മാ ഭായി മനുജാധിപ;

കിലേസസത്തും അജിത്വാ, അജേയ്യോ മച്ചുസത്തുകോ.

൧൯. സബ്ബമ്പി സങ്ഖാരഗതം, അവസ്സംയേവ ഭിജ്ജതി;

‘‘അനിച്ചാ സബ്ബസങ്ഖാരാ’’, ഇതി വുത്തംഹി സത്ഥുനാ.

൨൦. ലജ്ജാ സാരജ്ജരഹിതാ, ബുദ്ധേപേ’തി അനിച്ചതാ;

തസ്മാ അനിച്ചാ സങ്ഖാരാ, ദുക്ഖാ’നത്താതി ചിന്തയ.

൨൧. ദുതിയേ അത്താഭാവേപി, ധമ്മച്ഛന്ദോ മഹാഹിതേ;

ഉപട്ഠിതേ ദേവലോകേ, ഹിത്വാ ദിബ്ബം സുഖം തുവം.

൨൨. ഇധാഗമ്മ ബഹും പുഞ്ഞം, അകാസി ച അനേകധാ;

കരണമ്പേകരജ്ജസ്സ, സാസനുജ്ജോതനായതേ.

൨൩. മഹാപുഞ്ഞകതം പുഞ്ഞം, യാവജ്ജദിവസാ തയാ;

സബ്ബംനുസ്സരമേവം തേ, സുഖം സജ്ജു ഭവിസ്സതി.

൨൪. ഥേരസ്സവചനം സുത്വാ, രാജാ അത്തമനോ അഹു;

‘‘അവസ്സയോ മച്ചുയുദ്ധേപി, ത്വം മേ സീ’’തി അഭാസിതം.

൨൫. തദാ ച ആഹരാപേത്വാ, പഹട്ഠോ പുഞ്ഞ പോത്ഥകം;

വാചേതും ലേഖകം ആഹ, സോ തം വാചേസി പോത്ഥകം.

൨൬. ഏകൂനസതവിഹാരാ, മഹാരാജേന കാരിതാ;

ഏകൂനവീസകോടീഹി, വിഹാരോ മരിച വട്ടി ച.

൨൭. ഉത്തമോ ലോഹപാസാദോ,

തിംസകോടീഹി കാരിതോ;

മഹാഥൂപേ അനഗ്ഘാനി,

കാരിതാ ചതുവീസതി.

൨൮. മഹാഥൂപമ്ഹി സേസാനി, കാരിതാനി സുബുദ്ധിനാ;

കോടിസഹസ്സം അഗ്ഘന്തി, മഹാരാജാ’’തി വാചയി.

൨൯. ‘‘കോട്ഠനാമമ്ഹി മലയേ, അക്ഖക്ഖായിക ഛാതകേ;

കുണ്ഡലാനി മഹഗ്ഘാനി, ദുവേ ദത്വാന ഗണ്ഹിയ.

൩൦. ഖീണാസവാനം പഞ്ചന്നം, മഹാഥേരാന മുത്തമോ;

ദിന്നോ പസന്നചിത്തേന, കങ്ഗുഅമ്ബിലപിണ്ഡകോ.

൩൧. ചൂളങ്ഗനിയ യുദ്ധമ്ഹി, പരാജിത്വാ പലായതാ;

കാലം ഘോസാപയിത്വാന, ആഗതസ്സ വിഹായസാ.

൩൨. ഖീണാസവസ്സ യതിനോ, അത്താനമനപേക്ഖിയ;

ദിന്നം സരകഭത്ത’ന്തി, വുത്തേ ആഹ മഹീപതി.

൩൩. വിഹാരമഹസത്താഹേ, പാസാദസ്സ മഹേതഥാ;

ഥൂപാരമ്ഭേ തു സത്താഹേ, തഥാ ധാതുനിധാനകേ.

൩൪. ചാതുദ്ദിസസ്സ ഉഭതോ, സങ്ഘസ്സ ഉഭതോ മയാ;

മഹാരഹം മഹാദാനം, അവിസേസം പവത്തിതം.

൩൫. മഹാവേസാഖപൂജാ ച, ചതുവീസതി കാരയി;

ദീപേ സങ്ഘസ്സ തിക്ഖത്തും, തിചീവരമദാപയി.

൩൬. സത്തസത്ത ദിനാനേവ, ദീപേ രജ്ജമഹം ഇമം;

പഞ്ചക്ഖത്തും സാസനമ്ഹി, അദാസിം ഹട്ഠമാനസോ.

൩൭. സതതം ദ്വാദസഠാനേ, സപ്പിനാ സുദ്ധവട്ടിയാ;

ദീപസഹസ്സം ജാലേസിം, പൂജേന്തോ സുഗതം അഹം.

൩൮. നിച്ചം അട്ഠാരസഠാനേ, വജ്ജേഹി വിഹിതം അഹം;

ഗിലാന ഭത്തഭേസജ്ജം, ഗിലാനാനമദാപയിം.

൩൯. ചതുത്താലീസഠാനമ്ഹി, സങ്ഖതം മധുപായസം;

തത്തകേസ്വേവ ഠാനേസു, തേലുല്ലോപകമേവ ച.

൪൦. ഘതേ പക്കേ മഹാജാല, പൂവേ ഠാനമ്ഹി തത്തകേ;

തഥേവ സഹ ഭത്തേഹി, നിച്ച ഏമവ അദാപയിം.

൪൧. ഉപോസഥേസു ദിവസേസു, മാസേ മാസേ ച അട്ഠസു;

ലംകാദീപേ വിഹാരേസു, ദീപ തേലമദാപയിം.

൪൨. ധമ്മദാനം മഹന്തന്തി, സുത്വാ അമിസദാനതോ;

ലോഹ പാസാദതോ ഹേട്ഠാ, സങ്ഘമജ്ഝമ്ഹി ആസനേ.

൪൩. ‘‘ഓസാരേസ്സാമി സങ്ഘസ്സ, മങ്ഗലസുത്ത’’മിച്ചഹം;

നിസിന്നോ ഓസാരയിതും, നാസക്ഖിം സങ്ഘഗാരവാ.

൪൪. തതോപ്പഭുതി ലംകായ, വിഹാരേസു തഹിം തഹിം;

ധമ്മകഥം കഥാപേസിം, സക്കരിത്വാന ദേസകേ.

൪൫. ധമ്മകഥിക സ്സേകസ്സ, സപ്പിഫാണിതസക്ഖരം;

നാളിം നാളിമദാപേസിം, ദാപേസിം ചതുരങ്ഗുലം.

൪൬. മുട്ഠികം യട്ഠിമധുകം, ദാപേസിം സാടകദ്വയം;

സബ്ബംപിസ്സരിയേ ദാനം, നമേ ഹാസേസി മാനസം.

൪൭. ജീവിതം അനപേക്ഖിത്വാ, ദുഗ്ഗതേന സതാ മയാ;

ദിന്ന ദാന ദ്വയംയേവ, തം മേ ഹാസേസി മാനസം.

൪൮. തം സുത്വാ അഭയോ ഥേരോ, തം ദാനദ്വയമേവ സോ;

രഞ്ഞോ ചിത്തപ്പസാദത്ഥം, സം വണ്ണേസി അനേകധാ.

൪൯. തേസു പഞ്ചസു ഥേരേസു, കങ്ഗുഅമ്ബിലഗാഹകോ;

മലിയ ദേവ മഹാഥേരോ, സുമനകൂടമ്ഹി പബ്ബതേ.

൫൦. നവന്നം ഭിക്ഖുസതാനം, ദത്വാ തം പരിഭുഞ്ജി സോ;

പഥവീചാലകോ ധമ്മ, സുത്തഥേരോ തു തം പന.

൫൧. കല്യാണികവിഹാരമ്ഹി, ഭിക്ഖൂനം സംവിഭാജിയ;

ദസദ്ധസ തസങ്ഖാനം, പരിഭോഗ മകാസയം.

൫൨. തലങ്ഗര വാസികോ ധമ്മ, ദിന്നത്ഥേരോ പിയങ്ഗുകേ;

ദീപേ ദസസഹസ്സാനം, ദത്വാന പരിഭുഞ്ജിതം.

൫൩. മങ്ഗണവാസികോ ഖുദ്ദ, തിസ്സത്ഥേരോ മഹിദ്ധികോ;

കേലാസേ സട്ഠിസഹസ്സാനം, ദത്വാന പരിഭുഞ്ജി തം.

൫൪. മഹാബ്യഗ്ഘോ ച ഥേരോ തം, ഉക്കനഗരവിഹാരകേ;

ദത്വാ സതാനം സത്താനം, പരിഭോഗമകാസയം.

൫൫. സരകഭത്തഗാഹീ തു, ഥേരോ പിയങ്ഗുദീപകേ;

ദ്വാദസ ഭിക്ഖുസഹസ്സാനം, ദത്വാന പരിഭുഞ്ജിതം.

൫൬. ഇതി വത്വാ’ഭയത്ഥേരോ, രഞ്ഞോ ഹാസേസി മാനസം;

രാജാ ചിത്തം പസാദേത്വാ, തം ഥേരം ഇധ മബ്രുവി.

൫൭. ‘‘ചതുവീസതിവസ്സാനി, സങ്ഘസ്സ ഉപകാരകോ;

അഹ മേവം ഹോതു കായോ’പി, സങ്ഘസ്സ ഉപകാരകോ.

൫൮. മഹാഥൂപ ദസ്സനഠാനേ, സങ്ഘസ്സ കമ്മമാളകേ;

സരീരം സങ്ഘദാസസ്സ, തുമ്ഹേ ഝാപേഥ മേ’’ഇതി.

൫൯. കനിട്ഠം ആഹ ‘‘ഭോ തിസ്സ, മഹാഥൂപേ അനിട്ഠിതം;

നിട്ഠാപേഹി തുവം സബ്ബം, കമ്മം സക്കച്ച സാധുകം.

൬൦. സായം പാതോ ച പുപ്ഫാനി, മഹാഥൂപമ്ഹി പൂജയ;

തിക്ഖത്തും ഉപഹാരഞ്ച, മഹാഥൂപസ്സ കാരയ.

൬൧. പടിയാദിതഞ്ച യം വത്തം, മയാ സുഗത സാസനേ;

സബ്ബം അപരിഹാപേത്വാ, താത വത്തയ തം തുവം.

൬൨. സങ്ഘസ്സ താത കിച്ചേസു, മാ പമജ്ജിത്ഥ സബ്ബദാ’’;

ഇതം തം അനുസാസിത്വാ, തുണ്ഹീ ആസി മഹീപതി.

൬൩. തങ്ഖണം ഗണസജ്ഝായം, ഭിക്ഖുസങ്ഘോ അകാസി ച;

ദേവതാ ഛ രഥേ ചേവ, ഛഹി ദേവേഹി ആനയും.

൬൪. യാചും വിസും വിസും ദേവാ, രാജാനം തേ രഥേ ഠിതാ;

‘‘അമ്ഹാകം ദേവലോകം ത്വം, ഏഹി രാജമനോരമം’’.

൬൫. രാജാ തേസം വചോ സുത്വാ, ‘‘യാവ ധമ്മം സുണോമഹം;

അധിവാസേഥ താവാ’’തി, ഹത്ഥാകാരേന വാരയി.

൬൬. വാരേതി ഗണസജ്ഝായ, മീഭി മന്ത്വാന ഭിക്ഖവോ;

സജ്ഝായം ഠപയും രാജാ, പുച്ഛിതം ഠാനകാരണം.

൬൭. ‘‘ആഗമേഥാ’’തി സഞ്ഞായ, ദിന്നത്താ’തി വദിംസു തേ;

രാജാ ‘‘നേതം തഥാ ഭന്തേ’’, ഇതി വത്വാന തം വദി.

൬൮. തം സുത്വാന ജനാ കേചി, ‘‘ഭീതോ മച്ചുഭയാ അയം;

ലാലപ്പതീ’’തി മഞ്ഞിംസു, തേസം കങ്ഖാവിനോദനം.

൬൯. കാരേതും അഭയത്ഥേരോ, രാജാനം ഏവമാഹ സോ;

‘‘ജാനാപേതും കഥം സക്കാ, ആനീതാ തേ രഥാ’’ഇതി.

൭൦. പുപ്ഫദാനം ഖിപാപേസി, രാജ നഭസി പണ്ഡിതോ;

താനി ലഗ്ഗാനി ലമ്ബിംസു, രഥീസാസു വിസും വിസും.

൭൧. ആകാസേ ലമ്ബമാനാനി, താനി ദിസ്വാ മഹാജനോ;

കങ്ഖം പടിവിനോദേസി, രാജാ ഥേരമഭാസിതം.

൭൨. ‘‘കതമോ ദേവലോകോ ഹി,

രമ്മോ ഭന്തേ’’തി സോ ബ്രുവി;

‘‘തുസിനാനം പുരം രാജ,

രമ്മം’’ഇതി സതം മതം.