൮. ഉണാദികപ്പ

ഛട്ഠകണ്ഡ

൬൨൪. , ൫൬൩. കത്തരി കിത.

കത്തുഇച്ചേതസ്മിം അത്ഥേ കിത പച്ചയാ ഹോന്തി.

കാരു, കാരുകോ, കാരകോ, പാചകോ, കത്താ, ജനിതാ, പചിതാ, നേതാ.

൬൨൫. , ൬൦൫. ഭാവകമ്മേസു കിച്ചത്ത ഖത്ഥാ.

ഭാവകമ്മഇച്ചേതേസ്വത്ഥേസു കിച്ച ത്ത ഖത്ഥഇച്ചേതേ പച്ചയാ ഹോന്തി.

ഉപസമ്പാദേതബ്ബം ഉപസമ്പാദനീയം ഭവതാ, സയിതബ്ബം ഭവതാ, കത്തബ്ബം ഭവതാ, ഭോത്തബ്ബോ ഓദനോ ഭവതാ, അസിതബ്ബം ഭോജനം ഭവതാ, അസിതം ഭവതാ, സയിതം ഭവതാ, പചിതം ഭവതാ, അസിതം അസനം ഭവതാ, സയിതം സയനം ഭവതാ, പചിതോ ഓദനോ ഭവതാ, കിഞ്ചിസ്സയോ, ഈസസ്സയോ, ദുസ്സയോ, സുസ്സയോ ഭവതാ.

൬൨൬. , ൬൩൪. കമ്മനി ദുതിയായ ത്തോ.

കമ്മനി ഇച്ചേതസ്മിം അത്ഥേ ദുതിയായം വിഭത്തിയം കത്തരി ത്തപച്ചയോ ഹോതി.

ദാനം ദിന്നോ ദേവദത്തോ, സീലം രക്ഖിതോ ദേവദത്തോ, ഭത്തം ഭുത്തോ ദേവദത്തോ, ഗരും ഉപാസിതോ ദേവദത്തോ.

൬൨൭. , ൬൫൨. ഖ്യാദീഹി മാന മ ച തോ വാ.

ഖി ഭീ സു രു ഹു വാ ധൂ ഹി ലൂ പീ അദഇച്ചേവമാദീഹി ധാതൂഹി മന പച്ചയോ ഹോതി, മസ്സ ച തോ ഹോതി വാ.

ഖീയന്തി ഉപദ്ദവാ ഏത്ഥാതി ഖേമോ, ഭായിതബ്ബോതി ഭേമോ, ഭായന്തി ഏതസ്മാതി വാ ഭേമോ, രംസിയോ അഭിസ്സവേതീതി സോമോ, രവതി ഗച്ഛതീതി രോമോ, ഹുവതി ജുഹ്വതി ഏതേനാതി ഹോമോ, പടിലോമവസേന വാതി ഗച്ഛതീതി വാമോ, ലാമകവസേന വാതി ഗച്ഛതി പവത്തതീതി വാ വാമോ, ധുനാതി കമ്പതീതി ധൂമോ, സേട്ഠഭാവേന ഹിനോതി പവത്തതി ചിത്തം ഏതസ്മിന്തി ഹേമോ, ലുനിതബ്ബോതി ലോമോ, മംസചമ്മാനി ലുനാതി ഛിന്ദതീതി വാ ലോമോ, പിയനം പേമോ, പിയായിതബ്ബോതി വാ പേമോ, സുഖദുക്ഖം അദതി ഭക്ഖതീതി അത്താ, ജാതിജരാമരണാദീഹി അദീയതേ ഭക്ഖീയതേതി വാ അത്താ, ആതുമാ.

൬൨൮. , ൬൫൩. സമാദീഹി ഥ മാ.

സമു ദമു ദര രഹ ദു ഹി സി ഭീ ദാ യാ സാ ഠാഭസഇച്ചേവമാദീഹി ധാതൂഹി ഥ മ പച്ചയാ ഹോന്തി.

സമേതീതി സമഥോ, ദമതീതി ദമഥോ, ദമനം വാ ദമഥോ, ദമിതബ്ബോതി വാ ദമഥോ, ദരതീതി ദരഥോ, ജിണ്ണഭാവം രഹിസ്സതി ഗണ്ഹിസ്സതീതി രഥോ, ദബ്ബസമ്ഭാരേ രഹതി ഗണ്ഹാതീതി വാ രഥോ, ദവതി ഗച്ഛതീതി ദുമോ, ദവതി വുദ്ധി വിരുള്ഹി ഗച്ഛതി പവത്തതീതി ഉദ്ധം വാ ദുമോ, പഥവീപബ്ബതാദീസു ഗച്ഛതി പതതീതി ഹിമോ, കമ്മവാചായ ബന്ധതി ഏത്ഥാതി സീമാ. ബന്ധിതബ്ബാതി വാ സീമാ. ഭായന്തി ഏതസ്മാതി ഭീമോ, സത്തേ അവഖണ്ഡേന്തി നിവാരേന്തി ഏതേനാതി ദാമോ, മൂസികാദീഹി ഖാദീയതി അവഖണ്ഡീയതീതി വാ ദാമോ, യാതി ഗച്ഛതീതി യാമോ, പരേസം ചിത്തം ഗണ്ഹിതും സമത്ഥേതീതി സാമോ, തിട്ഠന്തി ഏതേനാതി ഥാമോ, ഭസതി ഭസ്മീകരീയതീതി ഭസ്മാ.

൬൨൯. , ൫൬൯. ഗഹസ്സു’പധസ്സേ വാ.

ഗഹഇച്ചേതസ്സ ധാതുസ്സ ഉപധസ്സ അകാരസ്സ ഏത്ത ഹോതി വാ.

ദബ്ബസമ്ഭാര ഗണ്ഹാതീതി ഗേഹം, ഗഹം.

൬൩൦. , ൬൫൪. മസുസ്സ സുസ്സ ച്ഛര ച്ഛേരാ.

മസുഇച്ചേതസ്സ പാടിപദികസ്സ സുസ്സ ച്ഛരച്ഛേരാദേസാ ഹോന്തി.

മച്ഛരതീതി മച്ഛരോ, ഏവം മച്ഛേരോ.

൬൩൧. , ൬൫൫. ആപുബ്ബചരസ്സ ച.

ആപുബ്ബസ്സ ചരഇച്ചേതസ്സ ധാതുസ്സ ച്ഛരിയച്ഛരച്ഛേരാ ദേസാ ഹോന്തി, ആപുബ്ബസ്സ ച രസ്സോ ഹോതി.

ആഭുസോ ചരിതബ്ബന്തി അച്ഛരിയം. ഏവം അച്ഛരം, അച്ഛേരം.

ചഗ്ഗഹണേന മസുസ്സ സുസ്സാപി ച്ഛരിയാദേസോ ഹോതി, മച്ഛരിയം.

൬൩൨. , ൬൫൬. അല കല സലേഹി ലയാ.

അല കല സലഇച്ചേതേഹി ധാതൂഹി ല യപച്ചയാ ഹോന്തി.

അലതി സമത്ഥേതീതി അല്ലം, കലിതബ്ബം സങ്ഖ്യാതബ്ബന്തി കല്ലം, സലതി ഗച്ഛതി പവിസതീതി സല്ലം. ഏവം അല്യം, കല്യം, സല്യം.

൬൩൩. , ൬൫൭. യാണ ലാണാ.

തേഹി കല സലഇച്ചേതേഹി ധാതൂഹി യാണ ലാണപച്ചയാ ഹോന്തി.

കലിതബ്ബം സങ്ഖ്യാതബ്ബന്തി കല്യാണം, ഗണതോ പടിക്കമിത്വാ സലന്തി ഏത്ഥാതി പടിസല്യാണം. ഏവം സല്ലാണോ, പടിസല്ലാണോ.

൬൩൪. , ൬൫൮. മഥിസ്സ ഥസ്സ ലോ ച.

മഥഇച്ചേതസ്സ ധാതുസ്സ ഥസ്സ ലാദേസോഹോതി. അഞ്ഞമഞ്ഞം മഥതി വിലോളതീതി മല്ലോ, മല്ലം.

ചഗ്ഗഹണേന ലതോ കോ ച ആഗമോ ഹോതി. മല്ലകോ, മല്ലകം.

൬൩൫. , ൫൫൯. പേസാതിസഗ്ഗപത്തകാലേസുകിച്ചാ.

പേസ അതിസഗ്ഗ പത്തകാലഇച്ചേതേസ്വത്ഥേസു കിച്ചപച്ചയാ ഹോന്തി.

കത്തബ്ബം കമ്മം ഭവതാ, കരണീയം കിച്ചം ഭവതാ, ഭോത്തബ്ബം ഭോജനം ഭവതാ, ഭോജനീയം ഭോജനം ഭവതാ, അജ്ഝയിതബ്ബം അജ്ഝേയ്യം ഭവതാ, അജ്ഝയനീയം അജ്ഝേയ്യം ഭവതാ.

൬൩൬. , ൬൫൯. അവസ്സകാ’ധമിണേസു ണീ ച.

അവസ്സക അധമിണഇച്ചേതേസ്വത്ഥേസു ണീപച്ചയോ ഹോതി, കിച്ചാ ച.

അവസ്സതേ താവ – കാരീസി മേ കമ്മം അവസ്സം ഹാരീസി മേ ഭാരം അവസ്സം.

അധമിണേ – ദായീസി മേ സതം ഇണം, ധാരീസി മേ സഹസ്സം ഇണം.

കിച്ചാ ച – ദാതബ്ബം മേ ഭവതാ സതം ഇണം. ധാരയിതബ്ബം മേ ഭവതാ സഹസ്സം ഇണം, കത്തബ്ബം മേ ഭവതാ ഗേഹം, കരണീയം മേ ഭവതാ കിച്ചം, കാരിയം മേ ഭവതാ സയനം.

൬൩൭. , ൦. അരഹസക്കാദീഹി തും.

അരഹ സക്ക ഭബ്ബഇച്ചേവമാദീഹി പയോഗേ സതി സബ്ബധാതൂഹി തുംപച്ചയോ ഹോതി.

അരഹാ ഭവം വത്തും, അരഹാ ഭവം കത്തും, സക്കാ ഭവം ഹന്തും, സക്കാ ഭവം ജനേതും, ജനിതും, ഭവിതും, സക്കാ ഭവം ദാതും, സക്കാ ഭവം ഗന്തും, തബ്ബോ ഭവം ജനേതും ഇച്ചേവമാദി.

൬൩൮. , ൬൬൦. വജാദീഹിപബ്ബജ്ജാദയോ നിപ്പജ്ജന്തേ.

വജഇച്ചേവമാദീഹി ധാതൂഹി, ഉപസഗ്ഗപച്ചയാദീഹി ച പബ്ബജ്ജാദയോ സദ്ദാ നിപ്പജ്ജന്തേ.

പഠമമേവ വജിതബ്ബാതി പബ്ബജ്ജാ, ഇഞ്ജനം ഏജ്ജാ, സമജ്ജനം സമജ്ജാ, നിസീദനം നിസജ്ജാ, വിജാനനം വിജ്ജാ വിസജ്ജനം വിസജ്ജാ, പദനം പജ്ജാ, ഹനനം വജ്ഝാ, ഏസനം ഇച്ഛാ, അതിഏസനം അതിച്ഛാ, സദനം സജ്ജാ, സയന്തി ഏത്ഥാതി സേയ്യാ, സമ്മാ ചിത്തം നിധേതി ഏതായാതി സദ്ധാ, ചരിതബ്ബാ ചരിയാ, കരണം കിരിയാ, രുജനം രുച്ഛാ, പദനം പച്ഛാ, രിഞ്ചനം രിച്ഛാ, തികിച്ഛനം തിതിച്ഛാ, സംകോചനം സംകുച്ഛാ, മദനം മച്ഛാ, ലഭനം ലച്ഛാ, രദിഹബ്ബാതി രച്ഛാ, രദനം വിലേഖനം വാരച്ഛാ, അധോ ഭാഗേന ഗച്ഛതീതി തിരച്ഛാ, തിരച്ഛാനോ, അജനം അച്ഛാ, തിതിക്ഖതീതി തിതിക്ഖാ, സഹ ആഗമനം സാഗച്ഛാ, ദുട്ഠു ഭക്ഖനം ദോഭച്ഛാ, ദുട്ഠു രോസനം ദുരുച്ഛാ, പുച്ഛനം പുച്ഛാ, മുഹനം മുച്ഛാ, വസനം വച്ഛാ, കചനം കച്ഛാ, സഹ കഥനം സാകച്ഛാ, തുദനം തുച്ഛാ, വിസനം വിച്ഛാ, പിസനം പിച്ഛില്ലാ, സുഖദുക്ഖം മുദതി ഭക്ഖതീതി മച്ഛോ, സത്താനം പാണം മുസേതി ചജേതീതി മച്ചു, സതനം സച്ചം, ഉദ്ധം ധുനാതി കമ്പതീതി ഉദ്ധച്ചം, നടനം നച്ചം, നിതനം നിച്ചം, തഥനം തച്ഛം ഇച്ചേവമാദി.

൬൩൯. , ൫൮൫. ക്വിലോപോ ച.

ക്വിലോപോ ഹോതി, പുന ച നിപ്പജ്ജന്തേ.

വിവിധേഹി സീലാദിഗുണേഹി ഭവതീതി വിഭൂ, വിസേസേന വാ ഭവതീതി വിഭൂ, സയം അത്തനാ ഭവതീതി സയമ്ഭൂ, അഭിവിത്വാ ഭവതീതി അഭിഭൂ, സം സുട്ഠു ധുനാതി കമ്പതീതി സന്ധൂ, വിസേസേന ഭാതി ദിബ്ബതീതി വിഭാ, നിസ്സേസേന ഭാതി ദിബ്ബതീതി നിഭാ, പകാരേന ഭാതി ദിബ്ബതീതി പഭാ, സഹ ഭാസന്തി ഏത്ഥാതി സഭാ, ആഭുസോ ഭാതി ദിബ്ബതീതി ആഭാ, ഭുജേന കുടിലേന ഗച്ഛതീതി ഭുജഗോ, തുരിതതുരിതോ ഗച്ഛതീതി തുരഗോ, സം സുട്ഠു പഥവിം ഖനതീതി സങ്ഖോ, വിസേസേന യമതി ഉപരമതീതി വിയോ, സുട്ഠു മനതി ജാനാതീതി സുമോ, പരി സമന്തതോ തനോതി വിത്ഥാരേതീതി പരിതോ ഇച്ചേവമാദി.

൬൪൦. , ൦. സചജാനം കഗാ ണാനുബന്ധേ.

സച ജാനം ധാതൂനമന്താനം ചജാനം കഗാദേസാ ഹോന്തി യഥാസങ്ഖ്യം ണാനുബന്ധേ പച്ചയേ പരേ.

ഓകോ, പാകോ, സേകോ, സോകോ, വിവേകോ, ചാഗോ, യോഗോ, ഭോഗോ, രോഗോ, രാഗോ, ഭാഗോ, ഭങ്ഗോ, രങ്ഗോ, സങ്ഗോ.

൬൪൧. , ൫൭൨. നുദാദീഹി യുണ്വൂനമനാനനാകാനനകാ സകാരിതേഹി ച.

നുദ സൂദ ജന സു ലൂ ഹു പു ഭൂ ഞാ അ സ സമുഇച്ചേവമാദീഹി ധാതൂഹി, ഫന്ദ ചിതി ആണ ഇച്ചേവമാദീഹി സകാരിതേഹി ച യുണ്വൂനം പച്ചയാനം അന ആനന അക ആനനകാദേസാ ഹോന്തി യഥാസങ്ഖ്യം കത്തരി, ഭാവകരണേസു ച.

കത്തരി താവ – പനുദതീതി പനൂദനോ. ഏവം സൂദനോ, ജനനോ, സവണോ, ലവനോ, ഹവനോ, പവനോ, ഭവനോ, ഞാണോ, അസനോ, സമണോ.

ഭാവേ ച – പനുദതേ പനൂദനം. ഏവം സൂദനം, ജനനം, സവണം, ലവനം, ഹവനം, പവനം, ഭവനം, ഞാണം, അസനം, സമണം, സഞ്ജാനനം, കുയതേ കാനനം.

കാരിതേ ച – ഫന്ദാപീയതേ ഫന്ദാപനം, ചേതാപീയതേ ചേതാപനം, ആണാപീയതേ ആണാപനം.

കരണേ – നുദന്തി അനേനാതി നൂദനം, ഏവം സൂദനം, ജനനം, സവണം, ലവണം, ഹവനം, പവനം, ഭഗനം, ഞാണം, അസനം, സവണം.

പുന കത്തരി – നുദതീതി നൂദകോ, സൂദതീതി സൂദധകാ, ജനേതീതി ജനകോ, സുണോതീതി സാവകോ, ലുനാതീതി ലാവകോ, ജുഹോതീതി ഹാവകോ, പുനാതീതി പാവകോ, ഭവതീതി ഭാവകോ, ജാനാതീതി ജാനകോ, അസതീതി അസകോ, ഉപാസതീതി ഉപാസകോ, സമേതീതി സമകോ.

കാരിതേ തു – ഫന്ദാപയതീതി ഫന്ദാപയകോ. ഏവം ആണാപയകോ, ചേതാപയകോ, സഞ്ജാനനകോ.

൬൪൨. , ൫൮൮. ഇ യ ത മ കി ഏ സാന’മന്തസ്സരോ ദീഘം ക്വചി ദു സ സ്സ ഗുണം ദോ രം സക്ഖീ ച.

ഇയ ത മ കി ഏ സഇച്ചേതേസം സബ്ബനാമാനമന്തോ സരോ ദീഘമാപജ്ജതേ, ക്വചി ദുസഇച്ചേതസ്സ ധാതുസ്സ ഉകാരോ ഗുണമാപജ്ജതേ, ദകാരോ രകാരമാപജ്ജതേ, ധാത്വന്തസ്സ സസ്സ ച സ ക്ഖ ഈഇച്ചേതേ ആദേസാ ഹോന്തി യഥാസമ്ഭവം. ഏതേ സദ്ദാ സകേന സകേന നാമേന യഥാനുപരോധേന ബുദ്ധസാസനേ പച്ഛാ പുന നിപ്പജ്ജന്തേ.

ഇമമിവ നം പസ്സതീതി ഈദിസോ, യമിവ നം പസ്സതീതി യാദിസോ, തമിവ നം പസ്സതീതി താദിസോ, മമിവ നം പസ്സതീതി മാദിസോ, കിമിവ നം പസ്സതീതി കീദിസോ, ഏതമിവ നം പസ്സതീതി ഏദിസോ, സമാനമിവ നം പസ്സതീതി സാദിസോ. ഇമമിവ നം പസ്സതീതി ഈരിസോ, യമിവ നം പസ്സതീതി യാരിസോ, തമിവ നം പസ്സതീതി താരിസോ, മമിവ നം പസ്സതീതി മാരിസോ, കിമിവ നം പസ്സതീതി കീരിസോ, ഏതമിവ നം പസ്സതീതി ഏരിസോ, സമാനമിവ നം പസ്സതീതി സാരിസോ. ഇമമിവ നം പസ്സതീതി ഈദിക്ഖോ, യമിവ നം പസ്സതീതി യാദിക്ഖോ, തമിവ നം പസ്സതീതി താദിക്ഖോ, ഏവം മാദിക്ഖോ, കീദിക്ഖോ, ഏദിക്ഖോ, സാദിക്ഖോ. ഈദീ, യാദീ, താദീ, മാദീ, കീദീ, ഏദീ, സാദീ.

ചഗ്ഗഹണേന തേസമേവ സദ്ദാനം ഇയഇച്ചേവമാദീനമന്തോ ച സരോ ക്വചി ദീഘത്ഥമാഹു. ഈദിക്ഖോ, യാദിക്ഖോ, താദിക്ഖോ, മാദിക്ഖോ, കീദിക്ഖോ, ഏദിക്ഖോ, സാദിക്ഖോ. ഇദിസോ, സദിസോ, സരിസോ, സരിക്ഖോ.

൬൪൩. , ൬൩൫. ഭ്യാദീഹി മതി ബുധി പൂജാദീഹി ച ത്തോ.

ഭീഇച്ചേവമാദീഹി ധാതൂഹി, മതി. ബുധി പൂജാദിതോ ച ത്ത പച്ചയോ ഹോതി.

ഭായിതബ്ബോതി ഭീതോ, സുപിതബ്ബോതി സുത്തോ, മിജ്ജിതബ്ബോ സിനേഹേതബ്ബോതി മിത്തോ, സമ്മന്നിതബ്ബോതി സമ്മതോ, സം സുട്ഠു മാനിതബ്ബോ പൂജേതബ്ബോതി സമ്മതോ, സമ്മാനീയിത്ഥാതി സമ്മതോ, സംകപ്പീയതേതി സങ്കപ്പിതോ, സംകപ്പീയിത്ഥാതി സങ്കപ്പിതോ, സമ്പാദീയതേതി സമ്പാദിതോ, സമ്പാദീയിത്ഥാതി സമ്പാദിതോ, അവധാരീയതേതി അവധാരിതോ, അവധാരീയിത്ഥാതി അവധാരിതോ, ബുജ്ഝിതബ്ബോ ഞാതബ്ബോതി ബുദ്ധോ, അജ്ഝയിതബ്ബോതി ഇതോ, ഏതബ്ബോ ഗന്തബ്ബോതി ഇതോ, വിദിതബ്ബോ ഞാതബ്ബോതി വിദിതോ, തക്കീയതേതി തക്കിതോ, പൂജീയതേതി പൂജിതോ, പൂജീയിത്ഥാതി പൂജിതോ, അപചായിതബ്ബോതി അപചായിതോ, മാനിതബ്ബോ പൂജേതബ്ബോതി മാനിതോ, അപചീയതേതി അപചിതോ, വന്ദീയതേതി വന്ദിതോ, വന്ദീയിത്ഥാതി വന്ദിതോ, സക്കരീയതേതി സക്കാരിതോ, സക്കരീയിത്ഥാതി സക്കാരിതോ.

൬൪൪. , ൬൬൧. വേപു സീ ദവ വമു കു ദാ ഭൂ ഹ്വാദീഹി ഥു ത്തിമ ണിമാ നിബ്ബത്തേ.

വേപു സീ ദവ വമു കു ദാ ഭൂ ഹുഇച്ചേവമാദീഹി ധാതൂഹി യഥാസമ്ഭവം ഥു ത്തിമ ണിമപച്ചയാ ഹോന്തി നിബ്ബത്തത്ഥേ.

വേപനം വേപോ, തേന നിബ്ബത്തോ വേപഥു, സയനം സയോ, തേന നിബ്ബത്തോ സയഥു, ദവനം ദവോ, തേന നിബ്ബത്തോ ദവഥു. വമനം വമോ, തേന നിബ്ബത്തോ വമഥു. കുത്തി കരണം, തേന നിബ്ബത്തം കുത്തിമം. ദാതി ദാനം, തേന നിബ്ബത്തം ദത്തിമം. ഭൂതി ഭവനം, തേന നിബ്ബത്തം ഭോത്തിമം. അവഹുതി അവഹനം, തേന നിബ്ബത്തം ഓഹാവിമം.

൬൪൫. , ൬൬൨. അക്കോസേ നമ്ഹാനി.

അക്കോസഇച്ചേതസ്മിം അത്ഥേ നമ്ഹി പടിസേധയുത്തേ ആനിപച്ചയോ ഹോതി ധാതൂഹി.

ന ഗമിതബ്ബം അഗമാനി തേ ജമ്മ ദേസം, ന കത്തബ്ബം അകരാണി തേ ജമ്മ കമ്മം.

നമ്ഹീതി കിമത്ഥം? വിപത്തി തേ ജമ്മ, വികതി തേ ജമ്മ.

അക്കോസേതി കിമത്ഥം? ന ഗന്തബ്ബാ അഗതി തേ.

൬൪൬. , ൪൧൯. ഏകാദിതോ സകിസ്സ ക്ഖത്തും.

ഏകാദിതോ സകിസ്സ ക്ഖത്തും ഹോതി.

ഏകസ്സ പദത്ഥസ്സ സകിം വാരം ഏകക്ഖത്തും, ദ്വിന്നം പദത്ഥാനം സകിം വാരം ദ്വിക്ഖത്തും, തിണ്ണം പദത്ഥാനം സകിം വാരം തിക്ഖത്തും, ഏവം ചതുക്ഖത്തും, പഞ്ചക്ഖത്തും, ഛക്ഖത്തും, സത്തക്ഖത്തും, അട്ഠക്ഖത്തും, നവക്ഖത്തും, ദസക്ഖത്തും. ഇച്ചേവമാദയോ സദ്ദാ യോജേതബ്ബാ.

൬൪൭. , ൬൬൩. സുനസ്സുനസ്സോണ വാനുവാനൂനുനഖുനാനാ.

സുനഇച്ചേതസ്സ പാടിപദികസ്സ ഉനസ്സ ഓണ വാന ഉവാന ഊന ഉനഖ ഉന ആ ആനാദേസാ ഹോന്തി.

സാമികസ്സ സദ്ദം സുണാതീതി സോണോ, സാമികസ്സ സദ്ദം സുണാതീതി സ്വാനോ, ഏവം സുവാനോ, സൂനോ, സുനഖോ, സുനോ, സാ, സാനോ.

൬൪൮. , ൬൬൪. തരുണസ്സ സുസു ച.

തരുണഇച്ചേതസ്സ പാടിപദികസ്സ സുസു ആദേസോ ഹോതി.

സുസു കാളകേസോ.

൬൪൯. , ൬൬൫. യുവസ്സുവസ്സുവുവാനുനൂനാ.

യുവഇച്ചേതസ്സ പാടിപദികസ്സ ഉവസ്സ ഉവഉവാന ഉനഊനാദേസാ ഹോന്തി.

യുവാ, യുവാനോ, യുനോ, യൂനോ.

൬൫൦. , ൬൫൧. കാലേ വത്തമാനാതീതേ ണ്വാദയോ.

കാലേ വത്തമാനത്ഥേ ച അതീതത്ഥേ ച ണു യു തപച്ചയാ ഹോന്തി.

അകാസി, കരോതീതി കാരു, അഗച്ഛി, ഗച്ഛതീതി, വായു, അഭവി, ഭവതീതി ഭൂതം.

൬൫൧. , ൬൪൭. തവിസ്സതി ഗമാദീഹി ണീ ഘിണ.

ഭവിസ്സതികാലത്ഥേ ഗമു ഭജ സു ഠാഇച്ചേവമാദീഹി ധാതൂഹി ണീ ഘിണ പച്ചയാ ഹോന്തി.

ആയതിം ഗമിതും സീലം യസ്സ, സോ ഹോതീതി ഗാമീ, ആയതിം ഭജിതും സീലം യസ്സ, സോ ഹോതീതി ഭാജീ, ആയതിം പസ്സാപിതും സീലം യസ്സ, സോ ഹോതീതി പസ്സാവി, ആയതിം പട്ഠായിതും സീലം യസ്സ, സോ ഹോതീതി പട്ഠായി.

൬൫൨. , ൬൪൮. ക്രിയായം ണ്വു തവോ.

ക്രിയായമത്ഥേ ണ്വു തുഇച്ചേതേ പച്ചയാ ഹോന്തി ഭവിസ്സതികാലേ.

‘‘കരിസ്സ’’ന്തി കാരകോ വജതി, ‘‘ഭുഞ്ജിസ്സ’’ന്തി ഭോത്താ വജതി.

൬൫൩. , ൩൦൬. ഭാവവാചിമ്ഹി ചതുത്ഥീ.

ഭാവവാചിമ്ഹി ചതുത്ഥീവിഭത്തി ഹോതി ഭവിസ്സതികാലേ,

പചിസ്സതേ, പചനം വാ പാകോ, പാകായ വജതി. ഭുഞ്ജിസ്സതേ, ഭോജനം വാ ഭോഗോ, ഭോഗായ വജതി. നച്ചിസ്സതേ, നച്ചനം വാ നച്ചം, നച്ചായ വജതി.

൬൫൪. , ൬൪൯. കമ്മനി ണോ.

കമ്മനി ഉപപദേ ണപച്ചയോ ഹോതി ഭവിസ്സതികാലേ.

നഗരം കരിസ്സതി നഗരകാരോ വജതി, സാലിം ലാവിസ്സതി സാലിലാവോ വജതി, ധഞ്ഞം വപിസ്സതി ധഞ്ഞവാപോ വജതി, ഭോഗം ദദിസ്സതി ഭോഗദായോ വജതി, സിന്ധും പിവിസ്സതി സിന്ധുപായോ വജതി.

൬൫൫. , ൬൫൦. സേസേ സ്സം ന്തുമാനാനാ.

സേസഇച്ചേതസ്മിം അത്ഥേ സ്സം ന്തു മാന ആന ഇച്ചേതേ പച്ചയാ ഹോന്തി ഭവിസ്സതികാലേ കമ്മൂപപദേ.

കമ്മം കരിസ്സതി കമ്മം കരിസ്സം, ഏവം കമ്മം കരോന്തോ, കമ്മം കുരുമാനോ, കമ്മം കരാനോ വജതി. ഭോജനം ഭുഞ്ജിസ്സതി ഭോജനം ഭുഞ്ജിസ്സം, ഏവം ഭോജനം ഭുഞ്ജന്തോ, ഭോജനം ഭുഞ്ജമാനോ, ഭോജനം ഭുഞ്ജാനോ വജതി. ഖാദനം ഖാദിസ്സതി ഖാദനം ഖാദിസ്സം, ഏവം ഖാദനം ഖാദന്തോ, ഖാദനം ഖാദമാനോ, ഖാദനം ഖാദാനോ വജതി. മഗ്ഗം ചരിസ്സതി മഗ്ഗം ചരിസ്സം, ഏവം മഗ്ഗം ചരന്തോ, മഗ്ഗം ചരമാനോ, മഗ്ഗം ചരാനോ വജതി. ഭിക്ഖം ഭിക്ഖിസ്സതി ഭിക്ഖം ഭിക്ഖിസ്സം, ഏവം ഭിക്ഖം ഭിക്ഖന്തോ, ഭിക്ഖം ഭിക്ഖമാനോ, ഭിക്ഖം ഭിക്ഖാനോ വജതി.

൬൫൬. , ൬൬൬. ഛവാദീതി തത്രണ.

ഛ ദ ചി തി സു നീ വി ദ പദ തനു യത അദ മദ യുജ വതുമിദ മാ പു ക ല വര വേ പു ഗുപ ദാ ഇച്ചേവമാദീഹി ധാതൂഹി തത്രണ ഇച്ചേതേ പച്ചയാ ഹോന്തി യഥാസമ്ഭവം.

ആതപം ഛാദേതീതി ഛത്തം, ഛത്രം. ആരമ്മണം ചിന്തേതീതി ചിത്തം, ചിത്രം. ചിന്തേന്തി സമ്പയുത്തധമ്മാ ഏഥേനാതി വാ ചിത്തം, ചിത്രം. അത്ഥേ അഭിസ്സവേതീതി സുത്തം, സുത്രം. അത്ഥേ സൂചേതീതി വാ സുത്തം, സുത്രം. സത്തേ നേതീതി നേത്തം, നേത്രം. സത്തേ ഇച്ഛിതട്ഠാനം നേന്തി ഏതേനാതി വാ നേത്തം, നേത്രം. പകാരേന വിദതീതി പവിത്തം, പവിത്രം. വിവിധേന ആകാരേന മങ്ഗ പാപം പുനാതി, സോധേതീതി പവിത്തം, പവിത്രം. സുചിഭാവം വാ പാപുണാതീതി പവിത്തം, പവിത്രം. പദതി പാപുണാതീതി പത്തോ, പത്രോ. ആഹാരാ പതന്തി ഏത്ഥ ഭാജനേതി പത്തം, പത്രം. പദതി പവത്തതീതി വാ പത്തം, പത്രം. തനോതി വിത്ഥാരേതീതി തന്തം, തന്ത്രം, തനിതബ്ബം വിത്ഥാരേതബ്ബന്തി വാ തന്തം, തന്ത്ര. യതതീതി യത്തം, യത്രം. യതതി വീരിയം കരോതി ഏതേനാതി വാ യത്തം, യത്രം. യതനം വാ യത്തം, യത്രം. സുഖദുക്ഖം അദതി ഭക്ഖതീതി അത്താ, അത്രാ. മദതീതി മത്തം, മത്രം. വത്ഥും യുജ്ജന്തി ഏതേനാതി യോത്തം, യോത്രം. വത്തതീതി വത്തം, വത്രം. മിദതി സിനേഹം കരോതീതി മിത്തം. മിത്രം. മിദതി സിനേഹതി ഏതായാതി മേത്താ, മേത്രാ. പരി സമന്ത തോ സബ്ബാകാരേന മിനന്തി ഏതായാതി മത്താ, മത്രാ. മാനനം വാ മത്തം, മത്രം. അത്തനോ കുലം പുനാതി സോധേതീതി പുത്തോ, പുത്രോ. കലിതബ്ബം സങ്ഖ്യാതബ്ബന്തി കലത്തം, കലത്രം. സംസുട്ഠു വാരേതി ഏതേനാതി വരത്തം, വരത്രം. വേപതി കമ്പതീതി വേത്തം, വേത്രം. ഗോപിതബ്ബം രക്ഖിതബ്ബന്തി ഗുത്തം. ഗുത്രം, ഗോത്തം, ഗോത്രം. ദാതി അവഖണ്ഡതി ഏതേനാതി ദാത്തം, ദാത്രം ഇച്ചേവമാദി.

൬൫൭. , ൬൬൭. വദാദീഹി ണിത്തോ ഗണേ.

വദ ചര വരഇച്ചേവമാദീഹി ധാതൂഹി ണിത്തപച്ചയോ ഹോതി ഗണത്ഥേ.

വാദിതാനം ഗണോ വാദിത്തം. ഏവം ചാരിത്തം, വാരിത്തം, ഇച്ചേവമാദി.

൬൫൮. , ൬൬൮. മിദാദീഹി ത്തിതിയോ.

മിദ പദ രന്ജ തനു ധാഇച്ചേവമാദീഹി ധാതൂഹി ത്തി തി ഇച്ചേതേ പച്ചയാ ഹോന്തി.

മിദതി സിനേഹതീതി മേത്തി, പദതി ഗച്ഛതീതി പത്തി, രന്ജതി ഏത്ഥാതി രത്തി, തനോതി വിത്ഥാരേതീതി തന്തി, അത്തനോ കുലം തനോതി വിത്ഥാരേതീതി വാ തന്തി, പരേസം ഇത്ഥീനം പുത്തം ധാരേതീതി ധാതി, ഖീരം ധാരേതീതി വാ ധാതി, അത്തനോ സഭാവം ധാരേതീതി വാ ധാതി ഇച്ചേവമാദി.

൬൫൯. , ൬൬൯. ഉസു രന്ജ ദംസാനം ദംസസ്സ ദഡ്ഢോഢ ഠാ ച.

ഉസു രന്ജ ദംസഇച്ചേതേസം ധാതൂനം ദംസസ്സ ദഡ്ഢാദേസോ ഹോതി, ഢ ഠപച്ചയാ ച ഹോന്തി.

ഉസീയതേ ഉഡ്ഢോ, രന്ജന്തി ഏത്ഥാതി രട്ഠം, ദംസീയതേതി ദഡ്ഢോ.

൬൬൦. , ൬൭൦. സൂവുസാനമൂവുസാനമതോഥോച.

സൂവു അസഇച്ചേതേസം ധാതൂനം ഊഉഅസാനം അതാദേസോ ഹോതി, ഥപച്ചയോ ച.

സവതി ഹിംസതി ഏതേനാതി സത്ഥം, ഹിരോത്തപ്പം സംവരതി ഏതേനാതിവത്ഥം, സദ്ദാനുരൂപം അസതിഭവതീതി അത്ഥോ,

൬൬൧. , ൬൭൧. രന്ജുദാദീഹി ധ ദിദ്ദ കിരാ ക്വചി ജദലോപോച.

രന്ജ ഉദ ഇദി ചദി മദി ഖുദ ഛിദി രുദി ദല സുസ സുച വച വജ ഇച്ചേവമാദീഹി ധാതൂഹി ധ ദ ഇദ്ദ ക ഇരഇച്ചേതേ പച്ചയാ ഹോന്തി, ക്വചി ജ ദ ലോപോ ച, പുന നിപ്പജ്ജന്തേ.

രഞ്ജിതബ്ബന്തി രന്ധം, രന്ജയിത്ഥാതി വാ രന്ധം, അത്തനി സന്നിസ്സിതാനം മച്ഛമകരാനം പീതിസോമനസ്സം ഉന്ദതി പസവതി ജനേതീതി സമുദ്ദോ, ഇന്ദതി പരമിസ്സരിയം കരോതീതി ഇന്ദോ, ഇന്ദത്തം അധിപതിഭാവം കരോതീതി വാ ഇന്ദോ, ചന്ദിതബ്ബോ ഇച്ഛിതബ്ബോതി ചന്ദോ, മന്ദതി ഹാസേതീതി മന്ദോ, മദിതബ്ബോ ഹാസേതബ്ബോതി വാ മന്ദോ, ഖുദതി പിപാസേതീതി ഖുദ്ദോ, ഛിന്ദിതബ്ബോതി ഛിദ്ദോ, രുദതി ഹിംസതീതി രുദ്ദോ, ദലതി ദുഗ്ഗതഭാവം ഗച്ഛതീതി ദലിദ്ദോ, സുസ്സതീതി സുക്കം, സുചതീതിസോകോ, വചിതബ്ബന്തി വക്കം, അപ്പടിഹതോ ഹുത്വാ വജതി ഗച്ഛതീതി വജിരം ഇച്ചേവമാദി.

൬൬൨. , ൬൭൨. പടിതോ ഹിസ്സ ഹേരണ ഹീരണ.

പടിഇച്ചേതസ്മാ ഹിസ്സ ധാതുസ്സ ഹേരണ ഹീരണ ആദേസാ ഹോന്തി.

പടിപക്ഖേമദ്ദിത്വാഗച്ഛതി പവത്തതീതി പാടിഹേരം, പാടിഹീരം.

൬൬൩. , ൬൭൩. കഡ്യാദീഹി കോ.

കഡി ഘഡി വഡി കരഡി മഡി സഡി കുഠി ഭഡി പഡി ദഡി രഡി തഡി ഇസിഡി ചഡി ഗഡി അഡി ലഡി മേഡി ഏരഡി ഖഡി ഇച്ചേവമാദീഹി ധാതൂഹി കപച്ചയോ ഹോതി സഹ പച്ചയേന ച നിപ്പജ്ജന്തേ യഥാസമ്ഭവം.

കണ്ഡിതബ്ബോ ഛിന്ദിതബ്ബോതി കണ്ഡോ, ഘണ്ഡിതബ്ബോ ഘടേതബ്ബോതി ഘണ്ഡോ, വണ്ഡന്തി ഏത്ഥാതി വണ്ഡോ, കരണ്ഡിതബ്ബോ ഭാജേതബ്ബോതി കരണ്ഡോ, മണ്ഡീയതേ വിഭൂസീയതേ ഏതേനാതി മണ്ഡോ, സണ്ഡന്തി ഗുമ്ബന്തി ഏത്ഥാതി സണ്ഡോ, അങ്ഗമങ്ഗാനി കുണ്ഠതി ഛിന്ദതീതി കുട്ഠം, ഭണ്ഡിതബ്ബന്തി ഭണ്ഡം, പണ്ഡതി ലിങ്ഗവേകല്ലഭാവം ഗച്ഛതീതി പണ്ഡകോ. ദണ്ഡതി ആണം കരോതി ഏതേനാതി ദണ്ഡോ, രണ്ഡതി ഹിംസതീതി രണ്ഡോ, വിസേസേന തണ്ഡതി ചാലേതി പരേസം വിഞ്ഞൂനം ഹദയം കമ്പേതീതി വിതണ്ഡോ, ഇസിണ്ഡതി പരേസം മദ്ദതീതി ഇസിണ്ഡോ, ചണ്ഡതി ചണ്ഡിക്കഭാവം കരോതീതി ചണ്ഡോ, ഗണ്ഡതി സന്നിചയതി സമൂഹം കരോതി ഏത്ഥാതി ഗണ്ഡോ, അണ്ഡീയതി നിബ്ബത്തീയതീതി അണ്ഡോ, ലണ്ഡിതബ്ബോ ജിഗുച്ഛിതബ്ബോതി ലണ്ഡോ, മേണ്ഡതി കുടിലഭാവം ഗച്ഛതീതി മേണ്ഡോ, ഏരണ്ഡതി രോഗം ഹിംസതീതി ഏരണ്ഡോ, ഖണ്ഡിതബ്ബോ ഛിന്ദിതബ്ബോതി ഖണ്ഡോ ഇച്ചേവമാദി.

൬൬൪. , ൬൭൪. ഖാദാമഗമാനം ഖ ന്ധ’ന്ധ ഗന്ധാ.

ഖാദ അമ ഗമുഇച്ചേതേസം ധാതൂനം ഖന്ധ അന്ധ ഗന്ധാദേസാ ഹോന്തി, കപച്ചയോ ച ഹോതി.

ജാതിജരാമരണാദീഹി സംസാരദുക്ഖേഹി ഖാദിതബ്ബോതി ഖന്ധോ, അമതി അങ്ഗമങ്ഗസ്സ രുജ്ജനഭാവം ഗച്ഛതീതി അന്ധോ, ചക്ഖുനാ അമതി രുജ്ജതീതി വാ അന്ധോ, തം തം ഠാനം വാതേന ഗച്ഛതീതി ഗന്ധോ. ഏവം ഖന്ധകോ, അന്ധകോ, ഗന്ധകോ.

൬൬൫. , ൬൭൫. പടാദീഹ്യലം.

പട കല കുസ കദ ഭഗന്ദ മേഖ വക്ക തക്ക പല്ല സദ്ദ മൂല ബില വിദ ചഡം പഞ്ച വാ വസ പചി മച മുസ ഗോത്ഥു പുഥു ബഹു മങ്ഗ ബഹ കമ്ബ സമ്ബ അഗ്ഗഇച്ചേവമാദീഹി ധാതൂഹി പാടി പദികേഹി ച ഉത്തരപദേസു അലപച്ചയോ ഹോതി, പച്ഛാ പുന നിപ്പജ്ജന്തേ.

പടേ അലന്തി പടലം, കലേ അലന്തി കലലം, പാപകേ അകുസലേ ധമ്മേ കുസതി ഛിന്ദതീതി കുസലം, കുസഭൂതേ യഥാസഭാവധമ്മേ അലന്തി വാ കുസലം, കുസേ ഉദ്ദിസ്സ ദാനേ അലന്തി വാ കുസലം, കുസേ സഞ്ചയേ ധമ്മസമുദായേ അലന്തി വാ കുസലം, കദ്ദേ മദ്ദേ അലന്തി കദലം, ഭഗന്ദേ സേചനേ അലന്തി ഭഗന്ദലം, ഭഗന്ദേ മുത്തകരീസഹരണേ അലന്തി വാ ഭഗന്ദലം, മേഖേ കടിവിചിത്തേ അലന്തി മേഖലം, വക്കേ രുക്ഖതചേ അലന്തി വക്കലം, തക്കേ രുക്ഖസിലേസേ അലന്തി തക്കലം, പല്ലേ നിന്നട്ഠാനേ അലന്തി പല്ലലം, സദ്ദേ ഹരിതേ അലന്തി സദ്ദലം, മൂലേ പതിട്ഠാനേ അലന്തി മുലാലം, ബിളേ നിസ്സയേ അലന്തി ബിലാലം, വിദേ വിജ്ജമാനേ അലന്തി വിദലം, ചണ്ഡേ അലന്തി ചണ്ഡാലോ, പഞ്ചന്നം രാജൂനം അലന്തി പഞ്ചാലോ, വാ ഗതിഗന്ധനേസു അലന്തി വാലം, വാ പദഗമനേ അലന്തി വാ വാളോ, വസേ അച്ഛാദനേ അലന്തി വസലോ, പചേ വിത്ഥാരേ അലന്തി പചലോ, മചേ ചോരകമ്മേ അലന്തി മചലോ, മുസേ ഥേയ്യേ, മുസേ പാണചാഗേ വാ അലന്തി മുസലോ, ഗോത്തേ വംസേ സിങ്ഗാലജാതിയം അലന്തി ഗോത്ഥുലോ, പുഥുമ്ഹി വിത്ഥാരേ അലന്തി പുഥുലോ, ബഹുമ്ഹി സങ്ഖ്യാനേ അലന്തി ബഹുലോ, ബഹുമ്ഹി വുദ്ധിമ്ഹി അലന്തി വാ ബഹുലോ, മങ്ഗമ്ഹി ഗമനേ അലന്തി മങ്ഗലം, ബഹുമ്ഹി വുദ്ധിമ്ഹി അലന്തി ബഹലം, കമ്ബമ്ഹി സഞ്ചലനേ അലന്തി കമ്ബലം. സമ്ബമ്ഹി മണ്ഡലേ അലന്തി സമ്ബലം, അഗ്ഗേ ഗതികോടില്ലേ അലന്തി അഗ്ഗളം. ഇച്ചേവമാദയോ അഞ്ഞേപി സദ്ദാ ഭവന്തി.

൬൬൬. , ൬൭൬. പുഥസ്സ പുഥു പഥാ മോ വാ.

പുഥഇച്ചേതസ്സ പാടിപദികസ്സ പുഥു പഥാദേസാ ഹോന്തി, ക്വചി അമപച്ചയോ ഹോതി.

പുഥ ഹുത്വാ ജാതന്തി പുഥവീ പഥമേ ജാതോ പഥമോ, പഥവീ, പഠമോ വാ, പുഥു കിലേസേ ജനേതീതി പുഥുജ്ജനോ, പുഥു ഹുത്വാ ജാതന്തി പഥവീ, പഥവീ വാ.

൬൬൭. , ൬൭൭. സസ്വാദീഹി തു ദവോ.

സസു ദദ അദ മദഇച്ചേവമാദീഹി ധാതൂഹി തു ദുഇച്ചേതേ പച്ചയാ ഹോന്തി.

അഞ്ഞേ സത്തേ സസതി ഹിംസതീതി സത്തു, ദുക്ഖം ദദാതീതി ദദ്ദു, ദുക്ഖേന അദതി ഭക്ഖതി ഏത്ഥാതി അദ്ദു, ദുക്ഖം അദതി അനുഭവതി ജനോ ഏതേനാതി വാ അദ്ദു, ദുക്ഖം ഭാജനം ആധാരം ഭാവതീതി വാ അദ്ദു, മദതി ഉമ്മത്തം കരോതീതി മദ്ദു, മദതി മദ്ദഭാവം കരോതീതി വാ മദ്ദു.

൬൬൮. , ൬൭൮. ഝാദീഹി ഈവരോ.

ചി പാ ധാഇച്ചേവമാദീഹി ധാതൂഹി ഈവരപച്ചയോഹോതി.

ചീയതീതി ചീവരം, പിവതീതി പീവരോ, പാതബ്ബം രക്ഖിതബ്ബന്തി വാ പീവരം. ധാരേതി ധാരേത്വാ ജീവിതം കപ്പേതീതി ധീവരോ, ധീവരം.

൬൬൯. , ൬൭൯. മുനാദീഹി ചി.

മുന യത അഗ്ഗ പത കവ സുച രുച മഹാല ഭദ്ദാല മനഇഇച്ചേവമാദീഹി ധാതൂഹി, പാടിപദികേഹി ച ഇപച്ചയോ ഹോതി.