൩. ബാലവഗ്ഗോ

൨൨. ‘‘‘ദ്വേമേ, ഭിക്ഖവേ, ബാലാ. കതമേ ദ്വേ? യോ ച അച്ചയം അച്ചയതോ ന പസ്സതി, യോ ച അച്ചയം ദേസേന്തസ്സ യഥാധമ്മം നപ്പടിഗ്ഗണ്ഹാതി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ദ്വേ ബാലാ’തി. ‘ദ്വേമേ, ഭിക്ഖവേ, പണ്ഡിതാ. കതമേ ദ്വേ? യോ ച അച്ചയം അച്ചയതോ പസ്സതി, യോ ച അച്ചയം ദേസേന്തസ്സ യഥാധമ്മം പടിഗ്ഗണ്ഹാതി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ദ്വേ പണ്ഡിതാ’’’തി.

൨൩. ‘‘ദ്വേമേ, ഭിക്ഖവേ, തഥാഗതം അബ്ഭാചിക്ഖന്തി. കതമേ ദ്വേ? ദുട്ഠോ വാ ദോസന്തരോ, സദ്ധോ വാ ദുഗ്ഗഹിതേന [ദുഗ്ഗഹീതേന (സീ.)]. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ദ്വേ തഥാഗതം അബ്ഭാചിക്ഖന്തീ’’തി.

൨൪. ‘‘‘ദ്വേമേ, ഭിക്ഖവേ, തഥാഗതം അബ്ഭാചിക്ഖന്തി. കതമേ ദ്വേ? യോ ച അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേന ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി, യോ ച ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേന അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ദ്വേ തഥാഗതം അബ്ഭാചിക്ഖന്തീ’തി. ‘ദ്വേമേ, ഭിക്ഖവേ, തഥാഗതം നാബ്ഭാചിക്ഖന്തി. കതമേ ദ്വേ? യോ ച അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേന അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി, യോ ച ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേന ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ദ്വേ തഥാഗതം നാബ്ഭാചിക്ഖന്തീ’’’തി.

൨൫. ‘‘ദ്വേമേ, ഭിക്ഖവേ, തഥാഗതം അബ്ഭാചിക്ഖന്തി. കതമേ ദ്വേ? യോ ച നേയ്യത്ഥം സുത്തന്തം നീതത്ഥോ സുത്തന്തോതി ദീപേതി, യോ ച നീതത്ഥം സുത്തന്തം നേയ്യത്ഥോ സുത്തന്തോതി ദീപേതി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ദ്വേ തഥാഗതം അബ്ഭാചിക്ഖന്തീ’’തി.

൨൬. ‘‘ദ്വേമേ, ഭിക്ഖവേ, തഥാഗതം നാബ്ഭാചിക്ഖന്തി. കതമേ ദ്വേ? യോ ച നേയ്യത്ഥം സുത്തന്തം നേയ്യത്ഥോ സുത്തന്തോതി ദീപേതി, യോ ച നീതത്ഥം സുത്തന്തം നീതത്ഥോ സുത്തന്തോതി ദീപേതി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ദ്വേ തഥാഗതം നാബ്ഭാചിക്ഖന്തീ’’തി.

൨൭. ‘‘പടിച്ഛന്നകമ്മന്തസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ദ്വിന്നം ഗതീനം അഞ്ഞതരാ ഗതി പാടികങ്ഖാ – നിരയോ വാ തിരച്ഛാനയോനി വാതി. അപ്പടിച്ഛന്നകമ്മന്തസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ദ്വിന്നം ഗതീനം അഞ്ഞതരാ ഗതി പാടികങ്ഖാ – ദേവാ വാ മനുസ്സാ വാ’’തി.

൨൮. ‘‘മിച്ഛാദിട്ഠികസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ദ്വിന്നം ഗതീനം അഞ്ഞതരാ ഗതി പാടികങ്ഖാ – നിരയോ വാ തിരച്ഛാനയോനി വാ’’തി.

൨൯. ‘‘സമ്മാദിട്ഠികസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ദ്വിന്നം ഗതീനം അഞ്ഞതരാ ഗതി പാടികങ്ഖാ – ദേവാ വാ മനുസ്സാ വാ’’തി.

൩൦. ‘‘ദുസ്സീലസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ദ്വേ പടിഗ്ഗാഹാ – നിരയോ വാ തിരച്ഛാനയോനി വാ. സീലവതോ, ഭിക്ഖവേ, ദ്വേ പടിഗ്ഗാഹാ – ദേവാ വാ മനുസ്സാ വാ’’തി [ദേവോ വാ മനുസ്സോ വാതി (ക.)].

൩൧. ‘‘ദ്വാഹം, ഭിക്ഖവേ, അത്ഥവസേ സമ്പസ്സമാനോ അരഞ്ഞവനപത്ഥാനി [അരഞ്ഞേ പവനപത്ഥാനി (സീ. പീ.)] പന്താനി സേനാസനാനി പടിസേവാമി. കതമേ ദ്വേ? അത്തനോ ച ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരം സമ്പസ്സമാനോ, പച്ഛിമഞ്ച ജനതം അനുകമ്പമാനോ. ഇമേ ഖോ അഹം, ഭിക്ഖവേ, ദ്വേ അത്ഥവസേ സമ്പസ്സമാനോ അരഞ്ഞവനപത്ഥാനി പന്താനി സേനാസനാനി പടിസേവാമീ’’തി.

൩൨. ‘‘ദ്വേ മേ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മാ വിജ്ജാഭാഗിയാ. കതമേ ദ്വേ? സമഥോ ച വിപസ്സനാ ച. സമഥോ, ഭിക്ഖവേ, ഭാവിതോ കമത്ഥ [കിമത്ഥ (സ്യാ. കം.), കതമത്ഥ (ക.)] മനുഭോതി? ചിത്തം ഭാവീയതി. ചിത്തം ഭാവിതം കമത്ഥമനുഭോതി? യോ രാഗോ സോ പഹീയതി. വിപസ്സനാ, ഭിക്ഖവേ, ഭാവിതാ കമത്ഥമനുഭോതി? പഞ്ഞാ ഭാവീയതി. പഞ്ഞാ ഭാവിതാ കമത്ഥമനുഭോതി? യാ അവിജ്ജാ സാ പഹീയതി. രാഗുപക്കിലിട്ഠം വാ, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തം ന വിമുച്ചതി, അവിജ്ജുപക്കിലിട്ഠാ വാ പഞ്ഞാ ന ഭാവീയതി. ഇതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, രാഗവിരാഗാ ചേതോവിമുത്തി, അവിജ്ജാവിരാഗാ പഞ്ഞാവിമുത്തീ’’തി.

ബാലവഗ്ഗോ തതിയോ.