൪. സുഭൂതിസുത്തം

൧൪. അഥ ഖോ ആയസ്മാ സുഭൂതി സദ്ധേന ഭിക്ഖുനാ സദ്ധിം യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ ആയസ്മന്തം സുഭൂതിം ഭഗവാ ഏതദവോച – ‘‘കോ നാമായം [കോ നാമോ അയം (സീ. ക.), കോ നാമ അയം (സ്യാ. കം.)], സുഭൂതി, ഭിക്ഖൂ’’തി? ‘‘സദ്ധോ നാമായം, ഭന്തേ, ഭിക്ഖു, സുദത്തസ്സ [സദ്ധസ്സ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] ഉപാസകസ്സ പുത്തോ, സദ്ധാ അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജിതോ’’തി.

‘‘കച്ചി പനായം, സുഭൂതി, സദ്ധോ ഭിക്ഖു സുദത്തസ്സ ഉപാസകസ്സ പുത്തോ സദ്ധാ അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജിതോ സന്ദിസ്സതി സദ്ധാപദാനേസൂ’’തി? ‘‘ഏതസ്സ, ഭഗവാ, കാലോ; ഏതസ്സ, സുഗത, കാലോ, യം ഭഗവാ സദ്ധസ്സ സദ്ധാപദാനാനി ഭാസേയ്യ. ഇദാനാഹം ജാനിസ്സാമി യദി വാ അയം ഭിക്ഖു സന്ദിസ്സതി സദ്ധാപദാനേസു യദി വാ നോ’’തി.

‘‘തേന ഹി, സുഭൂതി, സുണാഹി, സാധുകം മനസി കരോഹി; ഭാസിസ്സാമീ’’തി. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ ആയസ്മാ സുഭൂതി ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസി. ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘ഇധ, സുഭൂതി, ഭിക്ഖു സീലവാ ഹോതി, പാതിമോക്ഖസംവരസംവുതോ വിഹരതി ആചാരഗോചരസമ്പന്നോ അണുമത്തേസു വജ്ജേസു ഭയദസ്സാവീ, സമാദായ സിക്ഖതി സിക്ഖാപദേസു. യമ്പി, സുഭൂതി, ഭിക്ഖു സീലവാ ഹോതി…പേ… സമാദായ സിക്ഖതി സിക്ഖാപദേസു, ഇദമ്പി, സുഭൂതി, സദ്ധസ്സ സദ്ധാപദാനം ഹോതി.

‘‘പുന ചപരം, സുഭൂതി, ഭിക്ഖു ബഹുസ്സുതോ ഹോതി സുതധരോ സുതസന്നിചയോ; യേ തേ ധമ്മാ ആദികല്യാണാ മജ്ഝേകല്യാണാ പരിയോസാനകല്യാണാ സാത്ഥം സബ്യഞ്ജനം കേവലപരിപുണ്ണം പരിസുദ്ധം ബ്രഹ്മചരിയം അഭിവദന്തി, തഥാരൂപാസ്സ ധമ്മാ ബഹുസ്സുതാ ഹോന്തി ധാതാ വചസാ പരിചിതാ മനസാനുപേക്ഖിതാ ദിട്ഠിയാ സുപ്പടിവിദ്ധാ. യമ്പി, സുഭൂതി, ഭിക്ഖു ബഹുസ്സുതോ ഹോതി…പേ… ദിട്ഠിയാ സുപ്പടിവിദ്ധാ, ഇദമ്പി, സുഭൂതി, സദ്ധസ്സ സദ്ധാപദാനം ഹോതി.

‘‘പുന ചപരം, സുഭൂതി, ഭിക്ഖു കല്യാണമിത്തോ ഹോതി കല്യാണസഹായോ കല്യാണസമ്പവങ്കോ. യമ്പി, സുഭൂതി, ഭിക്ഖു കല്യാണമിത്തോ ഹോതി കല്യാണസഹായോ കല്യാണസമ്പവങ്കോ, ഇദമ്പി, സുഭൂതി, സദ്ധസ്സ സദ്ധാപദാനം ഹോതി.

‘‘പുന ചപരം, സുഭൂതി, ഭിക്ഖു സുവചോ ഹോതി സോവചസ്സകരണേഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഖമോ പദക്ഖിണഗ്ഗാഹീ അനുസാസനിം. യമ്പി, സുഭൂതി, ഭിക്ഖു സുവചോ ഹോതി സോവചസ്സകരണേഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഖമോ പദക്ഖിണഗ്ഗാഹീ അനുസാസനിം, ഇദമ്പി, സുഭൂതി, സദ്ധസ്സ സദ്ധാപദാനം ഹോതി.

‘‘പുന ചപരം, സുഭൂതി, ഭിക്ഖു യാനി താനി സബ്രഹ്മചാരീനം ഉച്ചാവചാനി കിംകരണീയാനി തത്ര ദക്ഖോ ഹോതി അനലസോ തത്രുപായായ വീമംസായ സമന്നാഗതോ അലം കാതും അലം സംവിധാതും. യമ്പി, സുഭൂതി, ഭിക്ഖു യാനി താനി സബ്രഹ്മചാരീനം ഉച്ചാവചാനി കിംകരണീയാനി തത്ര ദക്ഖോ ഹോതി അനലസോ തത്രുപായായ വീമംസായ സമന്നാഗതോ അലം കാതും അലം സംവിധാതും, ഇദമ്പി, സുഭൂതി, സദ്ധസ്സ സദ്ധാപദാനം ഹോതി.

‘‘പുന ചപരം, സുഭൂതി, ഭിക്ഖു ധമ്മകാമോ ഹോതി പിയസമുദാഹാരോ അഭിധമ്മേ അഭിവിനയേ ഉളാരപാമോജ്ജോ. യമ്പി, സുഭൂതി, ഭിക്ഖു ധമ്മകാമോ ഹോതി പിയസമുദാഹാരോ അഭിധമ്മേ അഭിവിനയേ ഉളാരപാമോജ്ജോ, ഇദമ്പി, സുഭൂതി, സദ്ധസ്സ സദ്ധാപദാനം ഹോതി.

‘‘പുന ചപരം, സുഭൂതി, ഭിക്ഖു ആരദ്ധവീരിയോ വിഹരതി അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ, കുസലാനം ധമ്മാനം ഉപസമ്പദായ, ഥാമവാ ദള്ഹപരക്കമോ അനിക്ഖിത്തധുരോ കുസലേസു ധമ്മേസു. യമ്പി, സുഭൂതി, ഭിക്ഖു ആരദ്ധവീരിയോ വിഹരതി അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ കുസലാനം ധമ്മാനം ഉപസമ്പദായ ഥാമവാ ദള്ഹപരക്കമോ അനിക്ഖിത്തധുരോ കുസലേസു ധമ്മേസു, ഇദമ്പി, സുഭൂതി, സദ്ധസ്സ സദ്ധാപദാനം ഹോതി.

‘‘പുന ചപരം, സുഭൂതി, ഭിക്ഖു ചതുന്നം ഝാനാനം ആഭിചേതസികാനം ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരാനം നികാമലാഭീ ഹോതി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ. യമ്പി, സുഭൂതി, ഭിക്ഖു ചതുന്നം ഝാനാനം ആഭിചേതസികാനം ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരാനം നികാമലാഭീ ഹോതി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ, ഇദമ്പി, സുഭൂതി, സദ്ധസ്സ സദ്ധാപദാനം ഹോതി.

‘‘പുന ചപരം, സുഭൂതി, ഭിക്ഖു അനേകവിഹിതം പുബ്ബേനിവാസം അനുസ്സരതി, സേയ്യഥിദം – ഏകമ്പി ജാതിം ദ്വേപി ജാതിയോ തിസ്സോപി ജാതിയോ ചതസ്സോപി ജാതിയോ പഞ്ചപി ജാതിയോ ദസപി ജാതിയോ വീസമ്പി ജാതിയോ തിംസമ്പി ജാതിയോ ചത്താരീസമ്പി ജാതിയോ പഞ്ഞാസമ്പി ജാതിയോ ജാതിസതമ്പി ജാതിസഹസ്സമ്പി ജാതിസതസഹസ്സമ്പി അനേകേപി സംവട്ടകപ്പേ അനേകേപി വിവട്ടകപ്പേ അനേകേപി സംവട്ടവിവട്ടകപ്പേ – ‘അമുത്രാസിം ഏവംനാമോ ഏവംഗോത്തോ ഏവംവണ്ണോ ഏവമാഹാരോ ഏവംസുഖദുക്ഖപ്പടിസംവേദീ ഏവമായുപരിയന്തോ, സോ തതോ ചുതോ അമുത്ര ഉദപാദിം; തത്രാപാസിം ഏവംനാമോ ഏവംഗോത്തോ ഏവംവണ്ണോ ഏവമാഹാരോ ഏവംസുഖദുക്ഖപ്പടിസംവേദീ ഏവമായുപരിയന്തോ, സോ തതോ ചുതോ ഇധൂപപന്നോ’തി. ഇതി സാകാരം സഉദ്ദേസം അനേകവിഹിതം പുബ്ബേനിവാസം അനുസ്സരതി. യമ്പി, സുഭൂതി, ഭിക്ഖു അനേകവിഹിതം പുബ്ബേനിവാസം അനുസ്സരതി, സേയ്യഥിദം, ഏകമ്പി ജാതിം ദ്വേപി ജാതിയോ…പേ… ഇതി സാകാരം സഉദ്ദേസം അനേകവിഹിതം പുബ്ബേനിവാസം അനുസ്സരതി. ഇദമ്പി, സുഭൂതി, സദ്ധസ്സ സദ്ധാപദാനം ഹോതി.

‘‘പുന ചപരം, സുഭൂതി, ഭിക്ഖു ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ വിസുദ്ധേന അതിക്കന്തമാനുസകേന സത്തേ പസ്സതി ചവമാനേ ഉപപജ്ജമാനേ ഹീനേ പണീതേ സുവണ്ണേ ദുബ്ബണ്ണേ, സുഗതേ ദുഗ്ഗതേ യഥാകമ്മൂപഗേ സത്തേ പജാനാതി – ‘ഇമേ വത ഭോന്തോ സത്താ കായദുച്ചരിതേന സമന്നാഗതാ വചീദുച്ചരിതേന സമന്നാഗതാ മനോദുച്ചരിതേന സമന്നാഗതാ അരിയാനം ഉപവാദകാ മിച്ഛാദിട്ഠികാ മിച്ഛാദിട്ഠികമ്മസമാദാനാ, തേ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപന്നാ. ഇമേ വാ പന ഭോന്തോ സത്താ കായസുചരിതേന സമന്നാഗതാ വചീസുചരിതേന സമന്നാഗതാ മനോസുചരിതേന സമന്നാഗതാ അരിയാനം അനുപവാദകാ സമ്മാദിട്ഠികാ സമ്മാദിട്ഠികമ്മസമാദാനാ, തേ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപന്നാ’തി. ഇതി ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ വിസുദ്ധേന അതിക്കന്തമാനുസകേന സത്തേ പസ്സതി ചവമാനേ ഉപപജ്ജമാനേ ഹീനേ പണീതേ സുവണ്ണേ ദുബ്ബണ്ണേ, സുഗതേ ദുഗ്ഗതേ യഥാകമ്മൂപഗേ സത്തേ പജാനാതി. യമ്പി, സുഭൂതി, ഭിക്ഖു ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ വിസുദ്ധേന…പേ… യഥാകമ്മൂപഗേ സത്തേ പജാനാതി, ഇദമ്പി, സുഭൂതി, സദ്ധസ്സ സദ്ധാപദാനം ഹോതി.

‘‘പുന ചപരം, സുഭൂതി, ഭിക്ഖു ആസവാനം ഖയാ അനാസവം ചേതോവിമുത്തിം പഞ്ഞാവിമുത്തിം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. യമ്പി, സുഭൂതി, ഭിക്ഖു ആസവാനം ഖയാ…പേ… സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി, ഇദമ്പി, സുഭൂതി, സദ്ധസ്സ സദ്ധാപദാനം ഹോതീ’’തി.

ഏവം വുത്തേ ആയസ്മാ സുഭൂതി ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘യാനിമാനി, ഭന്തേ, ഭഗവതാ സദ്ധസ്സ സദ്ധാപദാനാനി ഭാസിതാനി, സംവിജ്ജന്തി താനി ഇമസ്സ ഭിക്ഖുനോ, അയഞ്ച ഭിക്ഖു ഏതേസു സന്ദിസ്സതി.

‘‘അയം, ഭന്തേ, ഭിക്ഖു സീലവാ ഹോതി, പാതിമോക്ഖസംവരസംവുതോ വിഹരതി ആചാരഗോചരസമ്പന്നോ അണുമത്തേസു വജ്ജേസു ഭയദസ്സാവീ, സമാദായ സിക്ഖതി സിക്ഖാപദേസു.

‘‘അയം, ഭന്തേ, ഭിക്ഖു ബഹുസ്സുതോ ഹോതി സുതധരോ സുതസന്നിചയോ; യേ തേ ധമ്മാ ആദികല്യാണാ മജ്ഝേകല്യാണാ പരിയോസാനകല്യാണാ സാത്ഥം സബ്യഞ്ജനം കേവലപരിപുണ്ണം പരിസുദ്ധം ബ്രഹ്മചരിയം അഭിവദന്തി, തഥാരൂപാസ്സ ധമ്മാ ബഹുസ്സുതാ ഹോന്തി ധാതാ വചസാ പരിചിതാ മനസാനുപേക്ഖിതാ ദിട്ഠിയാ സുപ്പടിവിദ്ധാ.

‘‘അയം, ഭന്തേ, ഭിക്ഖു കല്യാണമിത്തോ ഹോതി കല്യാണസഹായോ കല്യാണസമ്പവങ്കോ.

‘‘അയം, ഭന്തേ, ഭിക്ഖു സുവചോ ഹോതി…പേ… അനുസാസനിം.

‘‘അയം, ഭന്തേ, ഭിക്ഖു യാനി താനി സബ്രഹ്മചാരീനം ഉച്ചാവചാനി കിംകരണീയാനി തത്ഥ ദക്ഖോ ഹോതി അനലസോ തത്രുപായായ വീമംസായ സമന്നാഗതോ അലം കാതും അലം സംവിധാതും.

‘‘അയം, ഭന്തേ, ഭിക്ഖു ധമ്മകാമോ ഹോതി പിയസമുദാഹാരോ അഭിധമ്മേ അഭിവിനയേ ഉളാരപാമോജ്ജോ.

‘‘അയം, ഭന്തേ, ഭിക്ഖു ആരദ്ധവീരിയോ വിഹരതി…പേ… ഥാമവാ ദള്ഹപരക്കമോ അനിക്ഖിത്തധുരോ കുസലേസു ധമ്മേസു.

‘‘അയം, ഭന്തേ, ഭിക്ഖു ചതുന്നം ഝാനാനം ആഭിചേതസികാനം ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരാനം നികാമലാഭീ ഹോതി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ.

‘‘അയം, ഭന്തേ, ഭിക്ഖു അനേകവിഹിതം പുബ്ബേനിവാസം അനുസ്സരതി, സേയ്യഥിദം – ഏകമ്പി ജാതിം ദ്വേപി ജാതിയോ…പേ… ഇതി സാകാരം സഉദ്ദേസം അനേകവിഹിതം പുബ്ബേനിവാസം അനുസ്സരതി.

‘‘അയം, ഭന്തേ, ഭിക്ഖു ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ വിസുദ്ധേന അതിക്കന്തമാനുസകേന…പേ… യഥാകമ്മൂപഗേ സത്തേ പജാനാതി.

‘‘അയം, ഭന്തേ, ഭിക്ഖു ആസവാനം ഖയാ…പേ… സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. യാനിമാനി, ഭന്തേ, ഭഗവതാ സദ്ധസ്സ സദ്ധാപദാനാനി ഭാസിതാനി, സംവിജ്ജന്തി താനി ഇമസ്സ ഭിക്ഖുനോ, അയഞ്ച ഭിക്ഖു ഏതേസു സന്ദിസ്സതീ’’തി.

‘‘സാധു സാധു, സുഭൂതി! തേന ഹി ത്വം, സുഭൂതി, ഇമിനാ ച സദ്ധേന ഭിക്ഖുനാ സദ്ധിം വിഹരേയ്യാസി. യദാ ച ത്വം, സുഭൂതി, ആകങ്ഖേയ്യാസി തഥാഗതം ദസ്സനായ, ഇമിനാ സദ്ധേന ഭിക്ഖുനാ സദ്ധിം ഉപസങ്കമേയ്യാസി തഥാഗതം ദസ്സനായാ’’തി. ചതുത്ഥം.