നമോ തസ്സ ഭഗവതോ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ

അങ്ഗുത്തരനികായോ

ഏകകനിപാതപാളി

൧. രൂപാദിവഗ്ഗോ

൧. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തത്ര ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ഭിക്ഖവോ’’തി. ‘‘ഭദന്തേ’’തി തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകരൂപമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം പുരിസസ്സ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, ഇത്ഥിരൂപം. ഇത്ഥിരൂപം, ഭിക്ഖവേ, പുരിസസ്സ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതീ’’തി. പഠമം.

൨. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകസദ്ദമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം പുരിസസ്സ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, ഇത്ഥിസദ്ദോ. ഇത്ഥിസദ്ദോ, ഭിക്ഖവേ, പുരിസസ്സ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതീ’’തി. ദുതിയം.

൩. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകഗന്ധമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം പുരിസസ്സ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, ഇത്ഥിഗന്ധോ. ഇത്ഥിഗന്ധോ, ഭിക്ഖവേ, പുരിസസ്സ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതീ’’തി. തതിയം.

൪. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകരസമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം പുരിസസ്സ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, ഇത്ഥിരസോ. ഇത്ഥിരസോ, ഭിക്ഖവേ, പുരിസസ്സ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതീ’’തി. ചതുത്ഥം.

൫. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകഫോട്ഠബ്ബമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം പുരിസസ്സ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, ഇത്ഥിഫോട്ഠബ്ബോ. ഇത്ഥിഫോട്ഠബ്ബോ, ഭിക്ഖവേ, പുരിസസ്സ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതീ’’തി. പഞ്ചമം.

൬. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകരൂപമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം ഇത്ഥിയാ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, പുരിസരൂപം. പുരിസരൂപം, ഭിക്ഖവേ, ഇത്ഥിയാ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതീ’’തി. ഛട്ഠം.

൭. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകസദ്ദമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം ഇത്ഥിയാ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, പുരിസസദ്ദോ. പുരിസസദ്ദോ, ഭിക്ഖവേ, ഇത്ഥിയാ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതീ’’തി. സത്തമം.

൮. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകഗന്ധമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം ഇത്ഥിയാ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, പുരിസഗന്ധോ. പുരിസഗന്ധോ, ഭിക്ഖവേ, ഇത്ഥിയാ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതീ’’തി. അട്ഠമം.

൯. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകരസമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം ഇത്ഥിയാ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, പുരിസരസോ. പുരിസരസോ, ഭിക്ഖവേ, ഇത്ഥിയാ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതീ’’തി. നവമം.

൧൦. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകഫോട്ഠബ്ബമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം ഇത്ഥിയാ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, പുരിസഫോട്ഠബ്ബോ. പുരിസഫോട്ഠബ്ബോ, ഭിക്ഖവേ, ഇത്ഥിയാ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതീ’’തി. ദസമം.

രൂപാദിവഗ്ഗോ പഠമോ.

൨. നീവരണപ്പഹാനവഗ്ഗോ

൧൧. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യേന അനുപ്പന്നോ വാ കാമച്ഛന്ദോ ഉപ്പജ്ജതി ഉപ്പന്നോ വാ കാമച്ഛന്ദോ ഭിയ്യോഭാവായ വേപുല്ലായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, സുഭനിമിത്തം. സുഭനിമിത്തം, ഭിക്ഖവേ, അയോനിസോ മനസി കരോതോ അനുപ്പന്നോ ചേവ കാമച്ഛന്ദോ ഉപ്പജ്ജതി ഉപ്പന്നോ ച കാമച്ഛന്ദോ ഭിയ്യോഭാവായ വേപുല്ലായ സംവത്തതീ’’തി. പഠമം.

൧൨. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യേന അനുപ്പന്നോ വാ ബ്യാപാദോ ഉപ്പജ്ജതി ഉപ്പന്നോ വാ ബ്യാപാദോ ഭിയ്യോഭാവായ വേപുല്ലായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, പടിഘനിമിത്തം. പടിഘനിമിത്തം, ഭിക്ഖവേ, അയോനിസോ മനസി കരോതോ അനുപ്പന്നോ ചേവ ബ്യാപാദോ ഉപ്പജ്ജതി ഉപ്പന്നോ ച ബ്യാപാദോ ഭിയ്യോഭാവായ വേപുല്ലായ സംവത്തതീ’’തി. ദുതിയം.

൧൩. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യേന അനുപ്പന്നം വാ ഥിനമിദ്ധം [ഥീനമിദ്ധം (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] ഉപ്പജ്ജതി ഉപ്പന്നം വാ ഥിനമിദ്ധം ഭിയ്യോഭാവായ വേപുല്ലായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, അരതി തന്ദീ [തന്ദി (ക.)] വിജമ്ഭിതാ [വിജമ്ഭികാ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] ഭത്തസമ്മദോ ചേതസോ ച ലീനത്തം. ലീനചിത്തസ്സ, ഭിക്ഖവേ, അനുപ്പന്നഞ്ചേവ ഥിനമിദ്ധം ഉപ്പജ്ജതി ഉപ്പന്നഞ്ച ഥിനമിദ്ധം ഭിയ്യോഭാവായ വേപുല്ലായ സംവത്തതീ’’തി. തതിയം.

൧൪. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യേന അനുപ്പന്നം വാ ഉദ്ധച്ചകുക്കുച്ചം ഉപ്പജ്ജതി ഉപ്പന്നം വാ ഉദ്ധച്ചകുക്കുച്ചം ഭിയ്യോഭാവായ വേപുല്ലായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, ചേതസോ അവൂപസമോ. അവൂപസന്തചിത്തസ്സ, ഭിക്ഖവേ, അനുപ്പന്നഞ്ചേവ ഉദ്ധച്ചകുക്കുച്ചം ഉപ്പജ്ജതി ഉപ്പന്നഞ്ച ഉദ്ധച്ചകുക്കുച്ചം ഭിയ്യോഭാവായ വേപുല്ലായ സംവത്തതീ’’തി. ചതുത്ഥം.

൧൫. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യേന അനുപ്പന്നാ വാ വിചികിച്ഛാ ഉപ്പജ്ജതി ഉപ്പന്നാ വാ വിചികിച്ഛാ ഭിയ്യോഭാവായ വേപുല്ലായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, അയോനിസോമനസികാരോ. അയോനിസോ, ഭിക്ഖവേ, മനസി കരോതോ അനുപ്പന്നാ ചേവ വിചികിച്ഛാ ഉപ്പജ്ജതി ഉപ്പന്നാ ച വിചികിച്ഛാ ഭിയ്യോഭാവായ വേപുല്ലായ സംവത്തതീ’’തി. പഞ്ചമം.

൧൬. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യേന അനുപ്പന്നോ വാ കാമച്ഛന്ദോ നുപ്പജ്ജതി ഉപ്പന്നോ വാ കാമച്ഛന്ദോ പഹീയതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, അസുഭനിമിത്തം. അസുഭനിമിത്തം, ഭിക്ഖവേ, യോനിസോ മനസി കരോതോ അനുപ്പന്നോ ചേവ കാമച്ഛന്ദോ നുപ്പജ്ജതി ഉപ്പന്നോ ച കാമച്ഛന്ദോ പഹീയതീ’’തി. ഛട്ഠം.

൧൭. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യേന അനുപ്പന്നോ വാ ബ്യാപാദോ നുപ്പജ്ജതി ഉപ്പന്നോ വാ ബ്യാപാദോ പഹീയതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, മേത്താ ചേതോവിമുത്തി. മേത്തം, ഭിക്ഖവേ, ചേതോവിമുത്തിം യോനിസോ മനസി കരോതോ അനുപ്പന്നോ ചേവ ബ്യാപാദോ നുപ്പജ്ജതി ഉപ്പന്നോ ച ബ്യാപാദോ പഹീയതീ’’തി. സത്തമം.

൧൮. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യേന അനുപ്പന്നം വാ ഥിനമിദ്ധം നുപ്പജ്ജതി ഉപ്പന്നം വാ ഥിനമിദ്ധം പഹീയതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, ആരമ്ഭധാതു നിക്കമധാതു പരക്കമധാതു. ആരദ്ധവീരിയസ്സ, ഭിക്ഖവേ, അനുപ്പന്നഞ്ചേവ ഥിനമിദ്ധം നുപ്പജ്ജതി ഉപ്പന്നഞ്ച ഥിനമിദ്ധം പഹീയതീ’’തി. അട്ഠമം.

൧൯. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യേന അനുപ്പന്നം വാ ഉദ്ധച്ചകുക്കുച്ചം നുപ്പജ്ജതി ഉപ്പന്നം വാ ഉദ്ധച്ചകുക്കുച്ചം പഹീയതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, ചേതസോ വൂപസമോ. വൂപസന്തചിത്തസ്സ, ഭിക്ഖവേ, അനുപ്പന്നഞ്ചേവ ഉദ്ധച്ചകുക്കുച്ചം നുപ്പജ്ജതി ഉപ്പന്നഞ്ച ഉദ്ധച്ചകുക്കുച്ചം പഹീയതീ’’തി. നവമം.

൨൦. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യേന അനുപ്പന്നാ വാ വിചികിച്ഛാ നുപ്പജ്ജതി ഉപ്പന്നാ വാ വിചികിച്ഛാ പഹീയതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, യോനിസോമനസികാരോ. യോനിസോ, ഭിക്ഖവേ, മനസി കരോതോ അനുപ്പന്നാ ചേവ വിചികിച്ഛാ നുപ്പജ്ജതി ഉപ്പന്നാ ച വിചികിച്ഛാ പഹീയതീ’’തി. ദസമം.

നീവരണപ്പഹാനവഗ്ഗോ ദുതിയോ.

൩. അകമ്മനിയവഗ്ഗോ

൨൧. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം അഭാവിതം അകമ്മനിയം ഹോതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തം [യഥയിദം ചിത്തം (സീ. പീ.) ഏവമുപരിപി]. ചിത്തം, ഭിക്ഖവേ, അഭാവിതം അകമ്മനിയം ഹോതീ’’തി. പഠമം.

൨൨. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം ഭാവിതം കമ്മനിയം ഹോതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തം. ചിത്തം, ഭിക്ഖവേ, ഭാവിതം കമ്മനിയം ഹോതീ’’തി. ദുതിയം.

൨൩. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം അഭാവിതം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തം. ചിത്തം, ഭിക്ഖവേ, അഭാവിതം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. തതിയം.

൨൪. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം ഭാവിതം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തം. ചിത്തം, ഭിക്ഖവേ, ഭാവിതം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. ചതുത്ഥം.

൨൫. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം അഭാവിതം അപാതുഭൂതം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തം. ചിത്തം, ഭിക്ഖവേ, അഭാവിതം അപാതുഭൂതം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. പഞ്ചമം.

൨൬. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം ഭാവിതം പാതുഭൂതം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തം. ചിത്തം, ഭിക്ഖവേ, ഭാവിതം പാതുഭൂതം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. ഛട്ഠം.

൨൭. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം അഭാവിതം അബഹുലീകതം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തം. ചിത്തം, ഭിക്ഖവേ, അഭാവിതം അബഹുലീകതം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. സത്തമം.

൨൮. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം ഭാവിതം ബഹുലീകതം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തം. ചിത്തം, ഭിക്ഖവേ, ഭാവിതം ബഹുലീകതം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. അട്ഠമം.

൨൯. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം അഭാവിതം അബഹുലീകതം ദുക്ഖാധിവഹം ഹോതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തം. ചിത്തം, ഭിക്ഖവേ, അഭാവിതം അബഹുലീകതം ദുക്ഖാധിവഹം ഹോതീ’’തി. നവമം.

൩൦. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം ഭാവിതം ബഹുലീകതം സുഖാധിവഹം ഹോതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തം. ചിത്തം, ഭിക്ഖവേ, ഭാവിതം ബഹുലീകതം സുഖാധിവഹം ഹോതീ’’തി. ദസമം.

അകമ്മനിയവഗ്ഗോ തതിയോ.

൪. അദന്തവഗ്ഗോ

൩൧. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം അദന്തം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തം. ചിത്തം, ഭിക്ഖവേ, അദന്തം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. പഠമം.

൩൨. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം ദന്തം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തം. ചിത്തം, ഭിക്ഖവേ, ദന്തം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. ദുതിയം.

൩൩. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം അഗുത്തം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തം. ചിത്തം, ഭിക്ഖവേ, അഗുത്തം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. തതിയം.

൩൪. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം ഗുത്തം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തം. ചിത്തം, ഭിക്ഖവേ, ഗുത്തം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. ചതുത്ഥം.

൩൫. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം അരക്ഖിതം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തം. ചിത്തം, ഭിക്ഖവേ, അരക്ഖിതം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. പഞ്ചമം.

൩൬. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം രക്ഖിതം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തം. ചിത്തം, ഭിക്ഖവേ, രക്ഖിതം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. ഛട്ഠം.

൩൭. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം അസംവുതം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തം. ചിത്തം, ഭിക്ഖവേ, അസംവുതം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. സത്തമം.

൩൮. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം സംവുതം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തം. ചിത്തം, ഭിക്ഖവേ, സംവുതം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. അട്ഠമം.

൩൯. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം അദന്തം അഗുത്തം അരക്ഖിതം അസംവുതം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തം. ചിത്തം, ഭിക്ഖവേ, അദന്തം അഗുത്തം അരക്ഖിതം അസംവുതം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. നവമം.

൪൦. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം ദന്തം ഗുത്തം രക്ഖിതം സംവുതം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തം. ചിത്തം, ഭിക്ഖവേ, ദന്തം ഗുത്തം രക്ഖിതം സംവുതം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. ദസമം.

അദന്തവഗ്ഗോ ചതുത്ഥോ.

൫. പണിഹിതഅച്ഛവഗ്ഗോ

൪൧. ‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, സാലിസൂകം വാ യവസൂകം വാ മിച്ഛാപണിഹിതം ഹത്ഥേന വാ പാദേന വാ അക്കന്തം ഹത്ഥം വാ പാദം വാ ഭേച്ഛതി [ഭിജ്ജിസ്സതി (സ്യാ. കം. ക.), ഭേജ്ജതി (സീ.) മോഗ്ഗല്ലാനബ്യാകരണം പസ്സിതബ്ബം] ലോഹിതം വാ ഉപ്പാദേസ്സതീതി നേതം ഠാനം വിജ്ജതി. തം കിസ്സ ഹേതു? മിച്ഛാപണിഹിതത്താ, ഭിക്ഖവേ, സൂകസ്സ. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സോ വത ഭിക്ഖു മിച്ഛാപണിഹിതേന ചിത്തേന അവിജ്ജം ഭേച്ഛതി, വിജ്ജം ഉപ്പാദേസ്സതി, നിബ്ബാനം സച്ഛികരിസ്സതീതി നേതം ഠാനം വിജ്ജതി. തം കിസ്സ ഹേതു? മിച്ഛാപണിഹിതത്താ, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തസ്സാ’’തി. പഠമം.

൪൨. ‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, സാലിസൂകം വാ യവസൂകം വാ സമ്മാപണിഹിതം ഹത്ഥേന വാ പാദേന വാ അക്കന്തം ഹത്ഥം വാ പാദം വാ ഭേച്ഛതി ലോഹിതം വാ ഉപ്പാദേസ്സതീതി ഠാനമേതം വിജ്ജതി. തം കിസ്സ ഹേതു? സമ്മാപണിഹിതത്താ, ഭിക്ഖവേ, സൂകസ്സ. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സോ വത ഭിക്ഖു സമ്മാപണിഹിതേന ചിത്തേന അവിജ്ജം ഭേച്ഛതി, വിജ്ജം ഉപ്പാദേസ്സതി, നിബ്ബാനം സച്ഛികരിസ്സതീതി ഠാനമേതം വിജ്ജതി. തം കിസ്സ ഹേതു? സമ്മാപണിഹിതത്താ, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തസ്സാ’’തി. ദുതിയം.

൪൩. ‘‘ഇധാഹം [ഇദാഹം (സീ.)], ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചം പുഗ്ഗലം പദുട്ഠചിത്തം ഏവം ചേതസാ ചേതോ പരിച്ച പജാനാമി – ‘ഇമമ്ഹി ചേ അയം സമയേ പുഗ്ഗലോ കാലം കരേയ്യ, യഥാഭതം നിക്ഖിത്തോ ഏവം നിരയേ’. തം കിസ്സ ഹേതു? ചിത്തം ഹിസ്സ, ഭിക്ഖവേ, പദുട്ഠം. ‘‘ചേതോപദോസഹേതു പന, ഭിക്ഖവേ, ഏവമിധേകച്ചേ സത്താ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജന്തീ’’തി. തതിയം.

൪൪. ‘‘ഇധാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചം പുഗ്ഗലം പസന്നചിത്തം ഏവം ചേതസാ ചേതോ പരിച്ച പജാനാമി – ‘ഇമമ്ഹി ചേ അയം സമയേ പുഗ്ഗലോ കാലം കരേയ്യ, യഥാഭതം നിക്ഖിത്തോ ഏവം സഗ്ഗേ’. തം കിസ്സ ഹേതു? ചിത്തം ഹിസ്സ, ഭിക്ഖവേ, പസന്നം. ‘‘ചേതോപസാദഹേതു പന, ഭിക്ഖവേ, ഏവമിധേകച്ചേ സത്താ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജന്തീ’’തി. ചതുത്ഥം.

൪൫. ‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, ഉദകരഹദോ ആവിലോ ലുളിതോ കലലീഭൂതോ തത്ഥ ചക്ഖുമാ പുരിസോ തീരേ ഠിതോ ന പസ്സേയ്യ സിപ്പിസമ്ബുകമ്പി [സിപ്പികസമ്ബുകമ്പി (ക.)] സക്ഖരകഠലമ്പി മച്ഛഗുമ്ബമ്പി ചരന്തമ്പി തിട്ഠന്തമ്പി. തം കിസ്സ ഹേതു? ആവിലത്താ, ഭിക്ഖവേ, ഉദകസ്സ. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സോ വത ഭിക്ഖു ആവിലേന ചിത്തേന അത്തത്ഥം വാ ഞസ്സതി പരത്ഥം വാ ഞസ്സതി ഉഭയത്ഥം വാ ഞസ്സതി ഉത്തരിം വാ മനുസ്സധമ്മാ അലമരിയഞാണദസ്സനവിസേസം സച്ഛികരിസ്സതീതി നേതം ഠാനം വിജ്ജതി. തം കിസ്സ ഹേതു? ആവിലത്താ, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തസ്സാ’’തി. പഞ്ചമം.

൪൬. ‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, ഉദകരഹദോ അച്ഛോ വിപ്പസന്നോ അനാവിലോ തത്ഥ ചക്ഖുമാ പുരിസോ തീരേ ഠിതോ പസ്സേയ്യ സിപ്പിസമ്ബുകമ്പി സക്ഖരകഠലമ്പി മച്ഛഗുമ്ബമ്പി ചരന്തമ്പി തിട്ഠന്തമ്പി. തം കിസ്സ ഹേതു? അനാവിലത്താ, ഭിക്ഖവേ, ഉദകസ്സ. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സോ വത ഭിക്ഖു അനാവിലേന ചിത്തേന അത്തത്ഥം വാ ഞസ്സതി പരത്ഥം വാ ഞസ്സതി ഉഭയത്ഥം വാ ഞസ്സതി ഉത്തരിം വാ മനുസ്സധമ്മാ അലമരിയഞാണദസ്സനവിസേസം സച്ഛികരിസ്സതീതി ഠാനമേതം വിജ്ജതി. തം കിസ്സ ഹേതു? അനാവിലത്താ, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തസ്സാ’’തി. ഛട്ഠം.

൪൭. ‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, യാനി കാനിചി രുക്ഖജാതാനം ഫന്ദനോ തേസം അഗ്ഗമക്ഖായതി യദിദം മുദുതായ ചേവ കമ്മഞ്ഞതായ ച. ഏവമേവം ഖോ അഹം, ഭിക്ഖവേ, നാഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം ഭാവിതം ബഹുലീകതം മുദു ച ഹോതി കമ്മഞ്ഞഞ്ച യഥയിദം ചിത്തം. ചിത്തം, ഭിക്ഖവേ, ഭാവിതം ബഹുലീകതം മുദു ച ഹോതി കമ്മഞ്ഞഞ്ച ഹോതീ’’തി. സത്തമം.

൪൮. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം ലഹുപരിവത്തം യഥയിദം ചിത്തം. യാവഞ്ചിദം, ഭിക്ഖവേ, ഉപമാപി ന സുകരാ യാവ ലഹുപരിവത്തം ചിത്ത’’ന്തി. അട്ഠമം.

൪൯. ‘‘പഭസ്സരമിദം, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തം. തഞ്ച ഖോ ആഗന്തുകേഹി ഉപക്കിലേസേഹി ഉപക്കിലിട്ഠ’’ന്തി. നവമം.

൫൦. ‘‘പഭസ്സരമിദം, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തം. തഞ്ച ഖോ ആഗന്തുകേഹി ഉപക്കിലേസേഹി വിപ്പമുത്ത’’ന്തി. ദസമം.

പണിഹിതഅച്ഛവഗ്ഗോ പഞ്ചമോ.

൬. അച്ഛരാസങ്ഘാതവഗ്ഗോ

൫൧. ‘‘പഭസ്സരമിദം, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തം. തഞ്ച ഖോ ആഗന്തുകേഹി ഉപക്കിലേസേഹി ഉപക്കിലിട്ഠം. തം അസ്സുതവാ പുഥുജ്ജനോ യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി. തസ്മാ ‘അസ്സുതവതോ പുഥുജ്ജനസ്സ ചിത്തഭാവനാ നത്ഥീ’തി വദാമീ’’തി. പഠമം.

൫൨. ‘‘പഭസ്സരമിദം, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തം. തഞ്ച ഖോ ആഗന്തുകേഹി ഉപക്കിലേസേഹി വിപ്പമുത്തം. തം സുതവാ അരിയസാവകോ യഥാഭൂതം പജാനാതി. തസ്മാ ‘സുതവതോ അരിയസാവകസ്സ ചിത്തഭാവനാ അത്ഥീ’തി വദാമീ’’തി. ദുതിയം.

൫൩. ‘‘അച്ഛരാസങ്ഘാതമത്തമ്പി ചേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു മേത്താചിത്തം [മേത്തം ചിത്തം (സീ.), മേത്തചിത്തം (സ്യാ. കം. പീ. ക.)] ആസേവതി; അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ – ‘ഭിക്ഖു അരിത്തജ്ഝാനോ വിഹരതി സത്ഥുസാസനകരോ ഓവാദപതികരോ, അമോഘം രട്ഠപിണ്ഡം ഭുഞ്ജതി’. കോ പന വാദോ യേ നം ബഹുലീകരോന്തീ’’തി! തതിയം.

൫൪. ‘‘അച്ഛരാസങ്ഘാതമത്തമ്പി ചേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു മേത്താചിത്തം ഭാവേതി; അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ – ‘ഭിക്ഖു അരിത്തജ്ഝാനോ വിഹരതി സത്ഥുസാസനകരോ ഓവാദപതികരോ, അമോഘം രട്ഠപിണ്ഡം ഭുഞ്ജതി’. കോ പന വാദോ യേ നം ബഹുലീകരോന്തീ’’തി! ചതുത്ഥം.

൫൫. ‘‘അച്ഛരാസങ്ഘാതമത്തമ്പി ചേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു മേത്താചിത്തം മനസി കരോതി; അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ – ‘ഭിക്ഖു അരിത്തജ്ഝാനോ വിഹരതി സത്ഥുസാസനകരോ ഓവാദപതികരോ അമോഘം രട്ഠപിണ്ഡം ഭുഞ്ജതി’. കോ പന വാദോ യേ നം ബഹുലീകരോന്തീ’’തി! പഞ്ചമം.

൫൬. ‘‘യേ കേചി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മാ അകുസലാ അകുസലഭാഗിയാ അകുസലപക്ഖികാ, സബ്ബേ തേ മനോപുബ്ബങ്ഗമാ. മനോ തേസം ധമ്മാനം പഠമം ഉപ്പജ്ജതി, അന്വദേവ അകുസലാ ധമ്മാ’’തി. ഛട്ഠം.

൫൭. ‘‘യേ കേചി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മാ കുസലാ കുസലഭാഗിയാ കുസലപക്ഖികാ, സബ്ബേ തേ മനോപുബ്ബങ്ഗമാ. മനോ തേസം ധമ്മാനം പഠമം ഉപ്പജ്ജതി, അന്വദേവ കുസലാ ധമ്മാ’’തി. സത്തമം.

൫൮. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യേന അനുപ്പന്നാ വാ അകുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ വാ കുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, പമാദോ. പമത്തസ്സ, ഭിക്ഖവേ, അനുപ്പന്നാ ചേവ അകുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ ച കുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തീ’’തി. അട്ഠമം.

൫൯. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യേന അനുപ്പന്നാ വാ കുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ വാ അകുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പമാദോ. അപ്പമത്തസ്സ, ഭിക്ഖവേ, അനുപ്പന്നാ ചേവ കുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ ച അകുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തീ’’തി. നവമം.

൬൦. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യേന അനുപ്പന്നാ വാ അകുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ വാ കുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, കോസജ്ജം. കുസീതസ്സ, ഭിക്ഖവേ, അനുപ്പന്നാ ചേവ അകുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ ച കുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തീ’’തി. ദസമം.

അച്ഛരാസങ്ഘാതവഗ്ഗോ ഛട്ഠോ.

൭. വീരിയാരമ്ഭാദിവഗ്ഗോ

൬൧. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യേന അനുപ്പന്നാ വാ കുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ വാ അകുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, വീരിയാരമ്ഭോ [വിരിയാരമ്ഭോ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)]. ആരദ്ധവീരിയസ്സ, ഭിക്ഖവേ, അനുപ്പന്നാ ചേവ കുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ ച അകുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തീ’’തി. പഠമം.

൬൨. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യേന അനുപ്പന്നാ വാ അകുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ വാ കുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, മഹിച്ഛതാ. മഹിച്ഛസ്സ, ഭിക്ഖവേ, അനുപ്പന്നാ ചേവ അകുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ ച കുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തീ’’തി. ദുതിയം.

൬൩. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യേന അനുപ്പന്നാ വാ കുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ വാ അകുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പിച്ഛതാ. അപ്പിച്ഛസ്സ, ഭിക്ഖവേ, അനുപ്പന്നാ ചേവ കുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ ച അകുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തീ’’തി. തതിയം.

൬൪. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യേന അനുപ്പന്നാ വാ അകുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ വാ കുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, അസന്തുട്ഠിതാ. അസന്തുട്ഠസ്സ, ഭിക്ഖവേ, അനുപ്പന്നാ ചേവ അകുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ ച കുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തീ’’തി. ചതുത്ഥം.

൬൫. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യേന അനുപ്പന്നാ വാ കുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ വാ അകുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, സന്തുട്ഠിതാ. സന്തുട്ഠസ്സ, ഭിക്ഖവേ, അനുപ്പന്നാ ചേവ കുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ ച അകുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തീ’’തി. പഞ്ചമം.

൬൬. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യേന അനുപ്പന്നാ വാ അകുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ വാ കുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, അയോനിസോമനസികാരോ. അയോനിസോ, ഭിക്ഖവേ, മനസി കരോതോ അനുപ്പന്നാ ചേവ അകുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ ച കുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തീ’’തി. ഛട്ഠം.

൬൭. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യേന അനുപ്പന്നാ വാ കുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ വാ അകുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, യോനിസോമനസികാരോ. യോനിസോ, ഭിക്ഖവേ, മനസി കരോതോ അനുപ്പന്നാ ചേവ കുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ ച അകുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തീ’’തി. സത്തമം.

൬൮. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യേന അനുപ്പന്നാ വാ അകുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ വാ കുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, അസമ്പജഞ്ഞം. അസമ്പജാനസ്സ, ഭിക്ഖവേ, അനുപ്പന്നാ ചേവ അകുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ ച കുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തീ’’തി. അട്ഠമം.

൬൯. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യേന അനുപ്പന്നാ വാ കുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ വാ അകുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, സമ്പജഞ്ഞം. സമ്പജാനസ്സ, ഭിക്ഖവേ, അനുപ്പന്നാ ചേവ കുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ ച അകുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തീ’’തി. നവമം.

൭൦. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യേന അനുപ്പന്നാ വാ അകുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ വാ കുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, പാപമിത്തതാ. പാപമിത്തസ്സ, ഭിക്ഖവേ, അനുപ്പന്നാ ചേവ അകുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ ച കുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തീ’’തി. ദസമം.

വീരിയാരമ്ഭാദിവഗ്ഗോ സത്തമോ.

൮. കല്യാണമിത്താദിവഗ്ഗോ

൭൧. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യേന അനുപ്പന്നാ വാ കുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ വാ അകുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, കല്യാണമിത്തതാ. കല്യാണമിത്തസ്സ, ഭിക്ഖവേ, അനുപ്പന്നാ ചേവ കുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ ച അകുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തീ’’തി. പഠമം.

൭൨. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യേന അനുപ്പന്നാ വാ അകുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ വാ കുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, അനുയോഗോ അകുസലാനം ധമ്മാനം, അനനുയോഗോ കുസലാനം ധമ്മാനം. അനുയോഗാ, ഭിക്ഖവേ, അകുസലാനം ധമ്മാനം, അനനുയോഗാ കുസലാനം ധമ്മാനം അനുപ്പന്നാ ചേവ അകുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ ച കുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തീ’’തി. ദുതിയം.

൭൩. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യേന അനുപ്പന്നാ വാ കുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ വാ അകുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, അനുയോഗോ കുസലാനം ധമ്മാനം, അനനുയോഗോ അകുസലാനം ധമ്മാനം. അനുയോഗാ, ഭിക്ഖവേ, കുസലാനം ധമ്മാനം, അനനുയോഗാ അകുസലാനം ധമ്മാനം അനുപ്പന്നാ ചേവ കുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ ച അകുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തീ’’തി. തതിയം.

൭൪. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യേന അനുപ്പന്നാ വാ ബോജ്ഝങ്ഗാ നുപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ വാ ബോജ്ഝങ്ഗാ ന ഭാവനാപാരിപൂരിം ഗച്ഛന്തി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, അയോനിസോമനസികാരോ. അയോനിസോ, ഭിക്ഖവേ, മനസി കരോതോ അനുപ്പന്നാ ചേവ ബോജ്ഝങ്ഗാ നുപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ ച ബോജ്ഝങ്ഗാ ന ഭാവനാപാരിപൂരിം ഗച്ഛന്തീ’’തി. ചതുത്ഥം.

൭൫. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യേന അനുപ്പന്നാ വാ ബോജ്ഝങ്ഗാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ വാ ബോജ്ഝങ്ഗാ ഭാവനാപാരിപൂരിം ഗച്ഛന്തി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, യോനിസോമനസികാരോ. യോനിസോ, ഭിക്ഖവേ, മനസി കരോതോ അനുപ്പന്നാ ചേവ ബോജ്ഝങ്ഗാ ഉപ്പജ്ജന്തി ഉപ്പന്നാ ച ബോജ്ഝങ്ഗാ ഭാവനാപാരിപൂരിം ഗച്ഛന്തീ’’തി. പഞ്ചമം.

൭൬. ‘‘അപ്പമത്തികാ ഏസാ, ഭിക്ഖവേ, പരിഹാനി യദിദം ഞാതിപരിഹാനി. ഏതം പതികിട്ഠം, ഭിക്ഖവേ, പരിഹാനീനം യദിദം പഞ്ഞാപരിഹാനീ’’തി. ഛട്ഠം.

൭൭. ‘‘അപ്പമത്തികാ ഏസാ, ഭിക്ഖവേ, വുദ്ധി യദിദം ഞാതിവുദ്ധി. ഏതദഗ്ഗം, ഭിക്ഖവേ, വുദ്ധീനം യദിദം പഞ്ഞാവുദ്ധി. തസ്മാതിഹ, ഭിക്ഖവേ, ഏവം സിക്ഖിതബ്ബം – ‘പഞ്ഞാവുദ്ധിയാ വദ്ധിസ്സാമാ’തി. ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. സത്തമം.

൭൮. ‘‘അപ്പമത്തികാ ഏസാ, ഭിക്ഖവേ, പരിഹാനി യദിദം ഭോഗപരിഹാനി. ഏതം പതികിട്ഠം, ഭിക്ഖവേ, പരിഹാനീനം യദിദം പഞ്ഞാപരിഹാനീ’’തി. അട്ഠമം.

൭൯. ‘‘അപ്പമത്തികാ ഏസാ, ഭിക്ഖവേ, വുദ്ധി യദിദം ഭോഗവുദ്ധി. ഏതദഗ്ഗം, ഭിക്ഖവേ, വുദ്ധീനം യദിദം പഞ്ഞാവുദ്ധി. തസ്മാതിഹ, ഭിക്ഖവേ, ഏവം സിക്ഖിതബ്ബം – ‘പഞ്ഞാവുദ്ധിയാ വദ്ധിസ്സാമാ’തി. ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. നവമം.

൮൦. ‘‘അപ്പമത്തികാ ഏസാ, ഭിക്ഖവേ, പരിഹാനി യദിദം യസോപരിഹാനി. ഏതം പതികിട്ഠം, ഭിക്ഖവേ, പരിഹാനീനം യദിദം പഞ്ഞാപരിഹാനീ’’തി. ദസമം.

കല്യാണമിത്താദിവഗ്ഗോ അട്ഠമോ.

൯. പമാദാദിവഗ്ഗോ

൮൧. ‘‘അപ്പമത്തികാ ഏസാ, ഭിക്ഖവേ, വുദ്ധി യദിദം യസോവുദ്ധി. ഏതദഗ്ഗം, ഭിക്ഖവേ, വുദ്ധീനം യദിദം പഞ്ഞാവുദ്ധി. തസ്മാതിഹ, ഭിക്ഖവേ, ഏവം സിക്ഖിതബ്ബം – ‘പഞ്ഞാവുദ്ധിയാ വദ്ധിസ്സാമാ’തി. ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. പഠമം.

൮൨. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യോ ഏവം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, പമാദോ. പമാദോ, ഭിക്ഖവേ, മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. ദുതിയം.

൮൩. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യോ ഏവം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പമാദോ. അപ്പമാദോ, ഭിക്ഖവേ, മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. തതിയം.

൮൪. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യോ ഏവം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, കോസജ്ജം. കോസജ്ജം, ഭിക്ഖവേ, മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. ചതുത്ഥം.

൮൫. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യോ ഏവം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, വീരിയാരമ്ഭോ. വീരിയാരമ്ഭോ, ഭിക്ഖവേ, മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. പഞ്ചമം.

൮൬. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യോ ഏവം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, മഹിച്ഛതാ. മഹിച്ഛതാ, ഭിക്ഖവേ, മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. ഛട്ഠം.

൮൭. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യോ ഏവം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പിച്ഛതാ. അപ്പിച്ഛതാ, ഭിക്ഖവേ, മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. സത്തമം.

൮൮. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യോ ഏവം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, അസന്തുട്ഠിതാ. അസന്തുട്ഠിതാ, ഭിക്ഖവേ, മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. അട്ഠമം.

൮൯. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യോ ഏവം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, സന്തുട്ഠിതാ. സന്തുട്ഠിതാ, ഭിക്ഖവേ, മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. നവമം.

൯൦. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യോ ഏവം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, അയോനിസോ മനസികാരോ. അയോനിസോമനസികാരോ, ഭിക്ഖവേ, മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. ദസമം.

൯൧. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യോ ഏവം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, യോനിസോ മനസികാരോ. യോനിസോമനസികാരോ, ഭിക്ഖവേ, മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. ഏകാദസമം.

൯൨. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യോ ഏവം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, അസമ്പജഞ്ഞം. അസമ്പജഞ്ഞം, ഭിക്ഖവേ, മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. ദ്വാദസമം.

൯൩. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യോ ഏവം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, സമ്പജഞ്ഞം. സമ്പജഞ്ഞം, ഭിക്ഖവേ, മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. തേരസമം.

൯൪. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യോ ഏവം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, പാപമിത്തതാ. പാപമിത്തതാ, ഭിക്ഖവേ, മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. ചുദ്ദസമം.

൯൫. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യോ ഏവം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, കല്യാണമിത്തതാ. കല്യാണമിത്തതാ, ഭിക്ഖവേ, മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. പന്നരസമം.

൯൬. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യോ ഏവം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, അനുയോഗോ അകുസലാനം ധമ്മാനം, അനനുയോഗോ കുസലാനം ധമ്മാനം. അനുയോഗോ, ഭിക്ഖവേ, അകുസലാനം ധമ്മാനം, അനനുയോഗോ കുസലാനം ധമ്മാനം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. സോളസമം.

൯൭. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യോ ഏവം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, അനുയോഗോ കുസലാനം ധമ്മാനം, അനനുയോഗോ അകുസലാനം ധമ്മാനം. അനുയോഗോ, ഭിക്ഖവേ, കുസലാനം ധമ്മാനം, അനനുയോഗോ അകുസലാനം ധമ്മാനം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. സത്തരസമം.

പമാദാദിവഗ്ഗോ നവമോ.

൧൦. ദുതിയപമാദാദിവഗ്ഗോ

൯൮. ‘‘അജ്ഝത്തികം, ഭിക്ഖവേ, അങ്ഗന്തി കരിത്വാ നാഞ്ഞം ഏകങ്ഗമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, പമാദോ. പമാദോ, ഭിക്ഖവേ, മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. പഠമം.

൯൯. ‘‘അജ്ഝത്തികം, ഭിക്ഖവേ, അങ്ഗന്തി കരിത്വാ നാഞ്ഞം ഏകങ്ഗമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പമാദോ. അപ്പമാദോ, ഭിക്ഖവേ, മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. ദുതിയം.

൧൦൦. ‘‘അജ്ഝത്തികം, ഭിക്ഖവേ, അങ്ഗന്തി കരിത്വാ നാഞ്ഞം ഏകങ്ഗമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, കോസജ്ജം. കോസജ്ജം, ഭിക്ഖവേ, മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. തതിയം.

൧൦൧. ‘‘അജ്ഝത്തികം, ഭിക്ഖവേ, അങ്ഗന്തി കരിത്വാ നാഞ്ഞം ഏകങ്ഗമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, വീരിയാരമ്ഭോ. വീരിയാരമ്ഭോ, ഭിക്ഖവേ, മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. ചതുത്ഥം.

൧൦൨-൧൦൯. ‘‘അജ്ഝത്തികം, ഭിക്ഖവേ, അങ്ഗന്തി കരിത്വാ നാഞ്ഞം ഏകങ്ഗമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, മഹിച്ഛതാ…പേ… അപ്പിച്ഛതാ… അസന്തുട്ഠിതാ… സന്തുട്ഠിതാ… അയോനിസോമനസികാരോ… യോനിസോമനസികാരോ… അസമ്പജഞ്ഞം… സമ്പജഞ്ഞം… ദ്വാദസമം.

൧൧൦. ‘‘ബാഹിരം, ഭിക്ഖവേ, അങ്ഗന്തി കരിത്വാ നാഞ്ഞം ഏകങ്ഗമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, പാപമിത്തതാ. പാപമിത്തതാ, ഭിക്ഖവേ, മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. തേരസമം.

൧൧൧. ‘‘ബാഹിരം, ഭിക്ഖവേ, അങ്ഗന്തി കരിത്വാ നാഞ്ഞം ഏകങ്ഗമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, കല്യാണമിത്തതാ. കല്യാണമിത്തതാ, ഭിക്ഖവേ, മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. ചുദ്ദസമം.

൧൧൨. ‘‘അജ്ഝത്തികം, ഭിക്ഖവേ, അങ്ഗന്തി കരിത്വാ നാഞ്ഞം ഏകങ്ഗമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, അനുയോഗോ അകുസലാനം ധമ്മാനം, അനനുയോഗോ കുസലാനം ധമ്മാനം. അനുയോഗോ, ഭിക്ഖവേ, അകുസലാനം ധമ്മാനം, അനനുയോഗോ കുസലാനം ധമ്മാനം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. പന്നരസമം.

൧൧൩. ‘‘അജ്ഝത്തികം, ഭിക്ഖവേ, അങ്ഗന്തി കരിത്വാ നാഞ്ഞം ഏകങ്ഗമ്പി സമനുപസ്സാമി യം ഏവം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, അനുയോഗോ കുസലാനം ധമ്മാനം, അനനുയോഗോ അകുസലാനം ധമ്മാനം. അനുയോഗോ, ഭിക്ഖവേ, കുസലാനം ധമ്മാനം, അനനുയോഗോ അകുസലാനം ധമ്മാനം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി. സോളസമം.

൧൧൪. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യോ ഏവം സദ്ധമ്മസ്സ സമ്മോസായ അന്തരധാനായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, പമാദോ. പമാദോ, ഭിക്ഖവേ, സദ്ധമ്മസ്സ സമ്മോസായ അന്തരധാനായ സംവത്തതീ’’തി. സത്തരസമം.

൧൧൫. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യോ ഏവം സദ്ധമ്മസ്സ ഠിതിയാ അസമ്മോസായ അനന്തരധാനായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പമാദോ. അപ്പമാദോ, ഭിക്ഖവേ, സദ്ധമ്മസ്സ ഠിതിയാ അസമ്മോസായ അനന്തരധാനായ സംവത്തതീ’’തി. അട്ഠാരസമം.

൧൧൬. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യോ ഏവം സദ്ധമ്മസ്സ സമ്മോസായ അന്തരധാനായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, കോസജ്ജം. കോസജ്ജം, ഭിക്ഖവേ, സദ്ധമ്മസ്സ സമ്മോസായ അന്തരധാനായ സംവത്തതീ’’തി. ഏകൂനവീസതിമം.

൧൧൭. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യോ ഏവം സദ്ധമ്മസ്സ ഠിതിയാ അസമ്മോസായ അനന്തരധാനായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, വീരിയാരമ്ഭോ. വീരിയാരമ്ഭോ, ഭിക്ഖവേ, സദ്ധമ്മസ്സ ഠിതിയാ അസമ്മോസായ അനന്തരധാനായ സംവത്തതീ’’തി. വീസതിമം.

൧൧൮-൧൨൮. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യോ ഏവം സദ്ധമ്മസ്സ സമ്മോസായ അന്തരധാനായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, മഹിച്ഛതാ…പേ… അപ്പിച്ഛതാ… അസന്തുട്ഠിതാ… സന്തുട്ഠിതാ… അയോനിസോമനസികാരോ… യോനിസോമനസികാരോ… അസമ്പജഞ്ഞം… സമ്പജഞ്ഞം … പാപമിത്തതാ… കല്യാണമിത്തതാ… അനുയോഗോ അകുസലാനം ധമ്മാനം, അനനുയോഗോ കുസലാനം ധമ്മാനം. അനുയോഗോ, ഭിക്ഖവേ, അകുസലാനം ധമ്മാനം, അനനുയോഗോ കുസലാനം ധമ്മാനം സദ്ധമ്മസ്സ സമ്മോസായ അന്തരധാനായ സംവത്തതീ’’തി. ഏകത്തിംസതിമം.

൧൨൯. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി യോ ഏവം സദ്ധമ്മസ്സ ഠിതിയാ അസമ്മോസായ അനന്തരധാനായ സംവത്തതി യഥയിദം, ഭിക്ഖവേ, അനുയോഗോ കുസലാനം ധമ്മാനം, അനനുയോഗോ അകുസലാനം ധമ്മാനം. അനുയോഗോ, ഭിക്ഖവേ, കുസലാനം ധമ്മാനം, അനനുയോഗോ അകുസലാനം ധമ്മാനം സദ്ധമ്മസ്സ ഠിതിയാ അസമ്മോസായ അനന്തരധാനായ സംവത്തതീ’’തി. ചതുക്കോടികം നിട്ഠിതം. ബാത്തിംസതിമം.

൧൩൦. ‘‘യേ തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ അധമ്മം ധമ്മോതി ദീപേന്തി തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ബഹുജനഅഹിതായ പടിപന്നാ ബഹുജനഅസുഖായ, ബഹുനോ ജനസ്സ അനത്ഥായ അഹിതായ ദുക്ഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ബഹുഞ്ച തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ അപുഞ്ഞം പസവന്തി, തേ ചിമം [തേപിമം (സീ.)] സദ്ധമ്മം അന്തരധാപേന്തീ’’തി. തേത്തിംസതിമം.

൧൩൧. ‘‘യേ തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ധമ്മം അധമ്മോതി ദീപേന്തി തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ബഹുജനഅഹിതായ പടിപന്നാ ബഹുജനഅസുഖായ, ബഹുനോ ജനസ്സ അനത്ഥായ അഹിതായ ദുക്ഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ബഹുഞ്ച തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ അപുഞ്ഞം പസവന്തി, തേ ചിമം സദ്ധമ്മം അന്തരധാപേന്തീ’’തി. ചതുത്തിംസതിമം.

൧൩൨-൧൩൯. ‘‘യേ തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ അവിനയം വിനയോതി ദീപേന്തി…പേ… വിനയം അവിനയോതി ദീപേന്തി…പേ… അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേന ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തി…പേ… ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേന അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തി…പേ… അനാചിണ്ണം തഥാഗതേന ആചിണ്ണം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തി…പേ… ആചിണ്ണം തഥാഗതേന അനാചിണ്ണം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തി…പേ… അപഞ്ഞത്തം തഥാഗതേന പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തി…പേ… പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേന അപഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തി തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ബഹുജനഅഹിതായ പടിപന്നാ ബഹുജനഅസുഖായ, ബഹുനോ ജനസ്സ അനത്ഥായ അഹിതായ ദുക്ഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ബഹുഞ്ച തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ അപുഞ്ഞം പസവന്തി, തേ ചിമം സദ്ധമ്മം അന്തരധാപേന്തീ’’തി. ദ്വാചത്താലീസതിമം.

ദുതിയപമാദാദിവഗ്ഗോ ദസമോ.

൧൧. അധമ്മവഗ്ഗോ

൧൪൦. ‘‘യേ തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ അധമ്മം അധമ്മോതി ദീപേന്തി തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ബഹുജനഹിതായ പടിപന്നാ ബഹുജനസുഖായ, ബഹുനോ ജനസ്സ അത്ഥായ ഹിതായ സുഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ബഹുഞ്ച തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ പുഞ്ഞം പസവന്തി, തേ ചിമം സദ്ധമ്മം ഠപേന്തീ’’തി [ഥപേന്തീതി (ക.)]. പഠമം.

൧൪൧. ‘‘യേ തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ധമ്മം ധമ്മോതി ദീപേന്തി തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ബഹുജനഹിതായ പടിപന്നാ ബഹുജനസുഖായ, ബഹുനോ ജനസ്സ അത്ഥായ ഹിതായ സുഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ബഹുഞ്ച തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ പുഞ്ഞം പസവന്തി, തേ ചിമം സദ്ധമ്മം ഠപേന്തീ’’തി. ദുതിയം.

൧൪൨-൧൪൯. ‘‘യേ തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ അവിനയം അവിനയോതി ദീപേന്തി…പേ… വിനയം വിനയോതി ദീപേന്തി…പേ… അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേന അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തി…പേ… ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേന ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തി…പേ… അനാചിണ്ണം തഥാഗതേന അനാചിണ്ണം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തി…പേ… ആചിണ്ണം തഥാഗതേന ആചിണ്ണം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തി…പേ… അപഞ്ഞത്തം തഥാഗതേന അപഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തി…പേ… പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേന പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തി തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ബഹുജനഹിതായ പടിപന്നാ ബഹുജനസുഖായ, ബഹുനോ ജനസ്സ അത്ഥായ ഹിതായ സുഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ബഹുഞ്ച തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ പുഞ്ഞം പസവന്തി, തേ ചിമം സദ്ധമ്മം ഠപേന്തീ’’തി. ദസമം.

അധമ്മവഗ്ഗോ ഏകാദസമോ.

൧൨. അനാപത്തിവഗ്ഗോ

൧൫൦. ‘‘യേ തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ അനാപത്തിം ആപത്തീതി ദീപേന്തി തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ബഹുജനഅഹിതായ പടിപന്നാ ബഹുജനഅസുഖായ, ബഹുനോ ജനസ്സ അനത്ഥായ അഹിതായ ദുക്ഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ബഹുഞ്ച തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ അപുഞ്ഞം പസവന്തി, തേ ചിമം സദ്ധമ്മം അന്തരധാപേന്തീ’’തി. പഠമം.

൧൫൧. ‘‘യേ തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ആപത്തിം അനാപത്തീതി ദീപേന്തി തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ബഹുജനഅഹിതായ പടിപന്നാ ബഹുജനഅസുഖായ, ബഹുനോ ജനസ്സ അനത്ഥായ അഹിതായ ദുക്ഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ബഹുഞ്ച തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ അപുഞ്ഞം പസവന്തി, തേ ചിമം സദ്ധമ്മം അന്തരധാപേന്തീ’’തി. ദുതിയം.

൧൫൨-൧൫൯. ‘‘യേ തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ലഹുകം ആപത്തിം ഗരുകാ ആപത്തീതി ദീപേന്തി…പേ… ഗരുകം ആപത്തിം ലഹുകാ ആപത്തീതി ദീപേന്തി…പേ… ദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേന്തി…പേ… അദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേന്തി…പേ… സാവസേസം ആപത്തിം അനവസേസാ ആപത്തീതി ദീപേന്തി…പേ… അനവസേസം ആപത്തിം സാവസേസാ ആപത്തീതി ദീപേന്തി…പേ… സപ്പടികമ്മം ആപത്തിം അപ്പടികമ്മാ ആപത്തീതി ദീപേന്തി…പേ… അപ്പടികമ്മം ആപത്തിം സപ്പടികമ്മാ ആപത്തീതി ദീപേന്തി തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ബഹുജനഅഹിതായ പടിപന്നാ ബഹുജനഅസുഖായ, ബഹുനോ ജനസ്സ അനത്ഥായ അഹിതായ ദുക്ഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ബഹുഞ്ച തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ അപുഞ്ഞം പസവന്തി, തേ ചിമം സദ്ധമ്മം അന്തരധാപേന്തീ’’തി. ദസമം.

൧൬൦. ‘‘യേ തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ അനാപത്തിം അനാപത്തീതി ദീപേന്തി തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ബഹുജനഹിതായ പടിപന്നാ ബഹുജനസുഖായ, ബഹുനോ ജനസ്സ അത്ഥായ ഹിതായ സുഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ബഹുഞ്ച തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ പുഞ്ഞം പസവന്തി, തേ ചിമം സദ്ധമ്മം ഠപേന്തീ’’തി. ഏകാദസമം.

൧൬൧. ‘‘യേ തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ആപത്തിം ആപത്തീതി ദീപേന്തി തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ബഹുജനഹിതായ പടിപന്നാ ബഹുജനസുഖായ, ബഹുനോ ജനസ്സ അത്ഥായ ഹിതായ സുഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ബഹുഞ്ച തേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ പുഞ്ഞം പസവന്തി, തേ ചിമം സദ്ധമ്മം ഠപേന്തീ’’തി. ദ്വാദസമം.