20. Vīsatimo paricchedo
Maggāmaggañāṇadassanavisuddhiniddeso
1263. Kalāpasammasaneneva,
Yogo karaṇiyo siyā;
Maggāmagge tu ñāṇaṃ ta-
Madhigantuṃ panicchatā.
1264. Paccuppannassa dhammassa, nibbatti udayo mato;
Vayo vipariṇāmoti, tasseva samudīritā.
1265. Anupassanāpi ñāṇanti, varañāṇena desitaṃ;
So panevaṃ pajānāti, yogāvacaramāṇavo.
1266. Imassa nāmarūpassa, pubbe uppattito pana;
Nicayo rāsi vā natthi, tathā uppajjatopi ca.
1267. Rāsito nicayā vāpi, natthi āgamananti ca;
Tathā nirujjhamānassa, na disāgamananti ca.
1268. Niruddhassāpi ekasmiṃ, ṭhāne natthi cayoti ca;
Ettha vīṇūpamā vuttā, etassatthassa dīpane.
1269. Udabbayamanakkāramevaṃ saṅkhepato pana;
Katvā tasseva ñāṇassa, vibhaṅgassa vasena tu.
1270. ‘‘Avijjāsamudayā rūpasamudayo’’ti hi ādinā;
Nayenekekakhandhassa, udayabbayadassane.
1271. Dasa dasāti katvāna, vuttā paññāsalakkhaṇā;
Tesaṃ pana vasenāpi, dhamme samanupassati.
1272. Evaṃ rūpudayo hoti, evamassa vayo iti;
Udeti evaṃ rūpampi, evaṃ rūpaṃ tu veti ca.
1273. Evaṃ paccayatopettha, khaṇato udayabbayaṃ;
Passato sabbadhammā ca, pākaṭā honti tassa te.
1274. Udake daṇḍarājīva, āraggeriva sāsapo;
Vijjuppādāva dhammā te, parittaṭṭhāyino siyuṃ.
1275. Kadalīsupinālātacakkamāyupamā ime;
Asārā pana nissārā, hutvā khāyanti yogino.
1276. Evamettāvatā tena, udayabbayadassanaṃ;
Lakkhaṇāni ca paññāsa, paṭivijjha ṭhitaṃ pana.
1277. Ñāṇaṃ adhigataṃ hoti, taruṇaṃ paṭhamaṃ pana;
Yassa cādhigamā yogī, hotāraddhavipassako.
1278. Vipassanāya hetāya,
Karuṇāyātha yogino;
Vipassakassa jāyante,
Upaklesā dasevime.
1279. Obhāso pīti passaddhi, ñāṇaṃ saddhā satī sukhaṃ;
Upekkhā vīriyaṃ nikantīti, upaklesā dasevime.
1280. Sampattapaṭivedhassa, sotāpannādinopi ca;
Tathā vippaṭipannassa, upaklesā na jāyare.
1281. Sammāva paṭipannassa, yuttayogassa bhikkhuno;
Sadā vipassakasseva, uppajjanti kirassu te.
1282. Vipassanāya obhāso, obhāsoti pavuccati;
Tasmiṃ pana samuppanne, yogāvacarabhikkhu so.
1283. Maggappatto phalappatto, ahamasmīti gaṇhati;
Amaggaṃyeva maggoti, tassevaṃ pana gaṇhato.
1284. Evaṃ vipassanāvīthi,
Okkantā nāma hoti sā;
Obhāsameva so bhikkhu,
Assādento nisīdati.
1285. Pīti vippassanāpīti, tassa tasmiṃ khaṇe pana;
Tadā pañcavidhā pīti, jāyante khuddikādikā.
1286. Vipassanāya passaddhi, passaddhīti pavuccati;
Yogino kāyacittāni, passaddhāneva honti hi.
1287. Lahūni ca mudūneva, kammaññāneva honti hi;
Passaddhādīhi so bhikkhu, anuggahitamānaso.
1288. Amānusiṃ ratiṃ nāma,
Anubhoti anuttaraṃ;
Yaṃ sandhāya ca gāthāyo,
Bhāsitā hi mahesinā.
1289. ‘‘Suññāgāraṃ paviṭṭhassa, santacittassa bhikkhuno;
Amānusī rati hoti, sammā dhammaṃ vipassato.
1290. ‘‘Yato yato sammasati, khandhānaṃ udayabbayaṃ;
Labhatī pītipāmojjaṃ, amataṃ taṃ vijānata’’nti.
1291. Ñāṇādayo upaklesā, ñeyyā vuttanayenidha;
Ete dasa upaklesā, vajjanīyāva yoginā.
1292. Etthobhāsādayo dhammā,
Upaklesassa vatthuto;
Upaklesāti niddiṭṭhā,
Upaklesanikanti tu.
1293. Taṃ tamāvajjamānassa, bhāvanā parihāyati;
Asatte sattasaññī ca, hoti appassuto naro.
1294. Sabbobhāsādayo dhamme, na maggoti vicārayaṃ;
Maggo vipassanāñāṇaṃ, iccevaṃ pana paṇḍito.
1295. Vavatthapeti maggañca, amaggañceva cetasā;
Tassa cevaṃ ayaṃ maggo, nāyaṃ maggoti yogino.
1296. Maggāmaggañca viññāya, ṭhitañāṇamidaṃ pana;
Maggāmaggesuñāṇanti, bhūriñāṇena desitaṃ.
1297. Maggāmaggañāṇadassanesu kovidā,
Sārāsāravedino samāhitāhitā;
Maggāmaggañāṇadassananti taṃ idaṃ,
Buddhā buddhasāvakā vadanti vādino.
Iti abhidhammāvatāre maggāmaggañāṇadassanavisuddhiniddeso
Nāma vīsatimo paricchedo.