528. Mahābodhijātakaṃ (3)

124. ‘‘Kiṃ nu daṇḍaṃ kimajinaṃ, kiṃ chattaṃ kimupāhanaṃ;

Kimaṅkusañca pattañca, saṅghāṭiñcāpi brāhmaṇa;

Taramānarūpohāsi [gaṇhāsi (sī. syā. pī.)], kiṃ nu patthayase disaṃ’’.

125. ‘‘Dvādasetāni vassāni, vusitāni tavantike;

Nābhijānāmi soṇena, piṅgalenābhikūjitaṃ.

126. ‘‘Svāyaṃ dittova nadati, sukkadāṭhaṃ vidaṃsayaṃ;

Tava sutvā sabhariyassa, vītasaddhassa maṃ pati’’.

127. ‘‘Ahu esa kato doso, yathā bhāsasi brāhmaṇa;

Esa bhiyyo pasīdāmi, vasa brāhmaṇa māgamā’’.

128. ‘‘Sabbaseto pure āsi, tatopi sabalo ahu;

Sabbalohitako dāni, kālo pakkamituṃ mama.

129. ‘‘Abbhantaraṃ pure āsi, tato majjhe tato bahi;

Purā niddhamanā hoti, sayameva vajāmahaṃ.

130. ‘‘Vītasaddhaṃ na seveyya, udapānaṃvanodakaṃ;

Sacepi naṃ anukhaṇe, vāri kaddamagandhikaṃ.

131. ‘‘Pasannameva seveyya, appasannaṃ vivajjaye;

Pasannaṃ payirupāseyya, rahadaṃ vudakatthiko.

132. ‘‘Bhaje bhajantaṃ purisaṃ, abhajantaṃ na bhajjaye [bhājaye (pī.)];

Asappurisadhammo so, yo bhajantaṃ na bhajjati [bhājati (pī.)].

133. ‘‘Yo bhajantaṃ na bhajati, sevamānaṃ na sevati;

Sa ve manussapāpiṭṭho, migo sākhassito yathā.

134. ‘‘Accābhikkhaṇasaṃsaggā, asamosaraṇena ca;

Etena mittā jīranti, akāle yācanāya ca.

135. ‘‘Tasmā nābhikkhaṇaṃ gacche, na ca gacche cirāciraṃ;

Kālena yācaṃ yāceyya, evaṃ mittā na jīyare [jīrare (syā. pī.)].

136. ‘‘Aticiraṃ nivāsena, piyo bhavati appiyo;

Āmanta kho taṃ gacchāma, purā te homa appiyā’’.

137. ‘‘Evaṃ ce yācamānānaṃ, añjaliṃ nāvabujjhasi;

Paricārakānaṃ sataṃ [paricārikānaṃ sattānaṃ (sī. syā. pī.)], vacanaṃ na karosi no;

Evaṃ taṃ abhiyācāma, puna kayirāsi pariyāyaṃ’’.

138. ‘‘Evaṃ ce no viharataṃ, antarāyo na hessati;

Tuyhaṃ vāpi [tumhañcāpi (sī.), tuyhañcāpi (pī.)] mahārāja, mayhaṃ vā [amhaṃ vā (sī.), mayhañca (pī.)] raṭṭhavaddhana;

Appeva nāma passema, ahorattānamaccaye’’.

139. ‘‘Udīraṇā ce saṃgatyā, bhāvāya manuvattati;

Akāmā akaraṇīyaṃ vā, karaṇīyaṃ vāpi kubbati;

Ākāmākaraṇīyamhi, kvidha pāpena lippati [limpati (syā. ka.)].

140. ‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;

Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā.

141. ‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā [vijāniya (sī. syā. pī.)];

Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’.

142. ‘‘Issaro sabbalokassa, sace kappeti jīvitaṃ;

Iddhiṃ [iddhi (pī. ka.)] byasanabhāvañca, kammaṃ kalyāṇapāpakaṃ;

Niddesakārī puriso, issaro tena lippati.

143. ‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;

Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā.

144. ‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā;

Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’.

145. ‘‘Sace pubbekatahetu, sukhadukkhaṃ nigacchati;

Porāṇakaṃ kataṃ pāpaṃ, tameso muccate [muñcate (sī. syā.)] iṇaṃ;

Porāṇakaiṇamokkho, kvidha pāpena lippati.

146. ‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;

Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā.

147. ‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā;

Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’.

148. ‘‘Catunnaṃyevupādāya, rūpaṃ sambhoti pāṇinaṃ;

Yato ca rūpaṃ sambhoti, tatthevānupagacchati;

Idheva jīvati jīvo, pecca pecca vinassati.

149. Ucchijjati ayaṃ loko, ye bālā ye ca paṇḍitā;

Ucchijjamāne lokasmiṃ, kvidha pāpena lippati.

150. ‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;

Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā.

151. ‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā;

Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’.

152. ‘‘Āhu khattavidā [khattavidhā (sī. syā. pī.)] loke, bālā paṇḍitamānino.

Mātaraṃ pitaraṃ haññe, atho jeṭṭhampi bhātaraṃ;

Haneyya putta [putte ca (pī.)] dāre ca, attho ce tādiso siyā.

153. ‘‘Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā;

Na tassa sākhaṃ bhañjeyya, mittadubbho [mittadūbhī (pī.)] hi pāpako.

154. ‘‘Atha atthe samuppanne, samūlamapi abbahe [abbhahe (syā. ka.)];

Attho me sambalenāpi, suhato vānaro mayā.

155. [ayaṃ gāthā sīhaḷapotthake natthi] ‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;

Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā [ayaṃ gāthā sīhaḷapotthake natthi].

156. ‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā;

Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso.

157. ‘‘Ahetuvādo puriso, yo ca issarakuttiko;

Pubbekatī ca ucchedī, yo ca khattavido naro.

158. ‘‘Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino;

Kareyya tādiso pāpaṃ, atho aññampi kāraye;

Asappurisasaṃsaggo, dukkhanto [dukkaṭo (sī.)] kaṭukudrayo.

159. ‘‘Urabbharūpena vakassu [bakāsu (sī. syā.), vakāsu (pī.)] pubbe, asaṃkito ajayūthaṃ upeti;

Hantvā uraṇiṃ ajikaṃ [ajiyaṃ (sī. syā. pī.)] ajañca, utrāsayitvā [citrāsayitvā (sī. pī.)] yena kāmaṃ paleti.

160. ‘‘Tathāvidheke samaṇabrāhmaṇāse, chadanaṃ katvā vañcayanti manusse;

Anāsakā thaṇḍilaseyyakā ca, rajojallaṃ ukkuṭikappadhānaṃ;

Pariyāyabhattañca apānakattā, pāpācārā arahanto vadānā.

161. ‘‘Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino;

Kareyya tādiso pāpaṃ, atho aññampi kāraye;

Asappurisasaṃsaggo, dukkhanto kaṭukudrayo.

162. ‘‘Yamāhu natthi vīriyanti, ahetuñca pavadanti [hetuñca apavadanti (sī. syā. pī.)] ye;

Parakāraṃ attakārañca, ye tucchaṃ samavaṇṇayuṃ.

163. ‘‘Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino;

Kareyya tādiso pāpaṃ, atho aññampi kāraye;

Asappurisasaṃsaggo, dukkhanto kaṭukudrayo.

164. ‘‘Sace hi vīriyaṃ nāssa, kammaṃ kalyāṇapāpakaṃ;

Na bhare vaḍḍhakiṃ rājā, napi yantāni kāraye.

165. ‘‘Yasmā ca vīriyaṃ atthi, kammaṃ kalyāṇapāpakaṃ;

Tasmā yantāni kāreti, rājā bharati vaḍḍhakiṃ.

166. ‘‘Yadi vassasataṃ devo, na vasse na himaṃ pate;

Ucchijjeyya ayaṃ loko, vinasseyya ayaṃ pajā.

167. ‘‘Yasmā ca vassatī devo, himañcānuphusāyati;

Tasmā sassāni paccanti, raṭṭhañca pālite [pallate (sī. pī.), polayate (syā.)] ciraṃ.

168. ‘‘Gavaṃ ce taramānānaṃ, jimhaṃ gacchati puṅgavo;

Sabbā tā jimhaṃ gacchanti, nette jimhaṃ [jimha (pī.)] gate sati.

169. ‘‘Evameva [evamevaṃ (pī.)] manussesu, yo hoti seṭṭhasammato;

So ce adhammaṃ carati, pageva itarā pajā;

Sabbaṃ raṭṭhaṃ dukhaṃ seti, rājā ce hoti adhammiko.

170. ‘‘Gavaṃ ce taramānānaṃ, ujuṃ gacchati puṅgavo;

Sabbā gāvī ujuṃ yanti, nette ujuṃ [ujū (pī.)] gate sati.

171. ‘‘Evameva manussesu, yo hoti seṭṭhasammato;

So sace [ceva (sī.), cepi (ka.)] dhammaṃ carati, pageva itarā pajā;

Sabbaṃ raṭṭhaṃ sukhaṃ seti, rājā ce hoti dhammiko.

172. ‘‘Mahārukkhassa phalino, āmaṃ chindati yo phalaṃ;

Rasañcassa na jānāti, bījañcassa vinassati.

173. ‘‘Mahārukkhūpamaṃ raṭṭhaṃ, adhammena pasāsati;

Rasañcassa na jānāti, raṭṭhañcassa vinassati.

174. ‘‘Mahārukkhassa phalino, pakkaṃ chindati yo phalaṃ;

Rasañcassa vijānāti, bījañcassa na nassati.

175. ‘‘Mahārukkhūpamaṃ raṭṭhaṃ, dhammena yo pasāsati;

Rasañcassa vijānāti, raṭṭhañcassa na nassati.

176. ‘‘Yo ca rājā janapadaṃ, adhammena pasāsati;

Sabbosadhīhi so rājā, viruddho hoti khattiyo.

177. ‘‘Tatheva negame hiṃsaṃ, ye yuttā kayavikkaye;

Ojadānabalīkāre, sa kosena virujjhati.

178. ‘‘Pahāravarakhettaññū, saṅgāme katanissame [kataniyame (ka.)];

Ussite hiṃsayaṃ rājā, sa balena virujjhati.

179. ‘‘Tatheva isayo hiṃsaṃ, saññate [saṃyame (syā. ka.)] brahmacāriyo [brahmacārino (sī.)];

Adhammacārī khattiyo, so saggena virujjhati.

180. ‘‘Yo ca rājā adhammaṭṭho, bhariyaṃ hanti adūsikaṃ;

Luddaṃ pasavate ṭhānaṃ [pāpaṃ (sī.)], puttehi ca virujjhati.

181. ‘‘Dhammaṃ care jānapade, negamesu [nigamesu (sī.)] balesu ca;

Isayo ca na hiṃseyya, puttadāre samaṃ care.

182. ‘‘Sa tādiso bhūmipati, raṭṭhapālo akodhano;

Sapatte [sāmante (sī. syā. pī.)] sampakampeti, indova asurādhipo’’ti.

Mahābodhijātakaṃ tatiyaṃ.

Paṇṇāsanipātaṃ niṭṭhitaṃ.