528. Mahābodhijātakaṃ (3)
124. ‘‘Kiṃ nu daṇḍaṃ kimajinaṃ, kiṃ chattaṃ kimupāhanaṃ;
Kimaṅkusañca pattañca, saṅghāṭiñcāpi brāhmaṇa;
Taramānarūpohāsi [gaṇhāsi (sī. syā. pī.)], kiṃ nu patthayase disaṃ’’.
125. ‘‘Dvādasetāni vassāni, vusitāni tavantike;
Nābhijānāmi soṇena, piṅgalenābhikūjitaṃ.
126. ‘‘Svāyaṃ dittova nadati, sukkadāṭhaṃ vidaṃsayaṃ;
Tava sutvā sabhariyassa, vītasaddhassa maṃ pati’’.
127. ‘‘Ahu esa kato doso, yathā bhāsasi brāhmaṇa;
Esa bhiyyo pasīdāmi, vasa brāhmaṇa māgamā’’.
128. ‘‘Sabbaseto pure āsi, tatopi sabalo ahu;
Sabbalohitako dāni, kālo pakkamituṃ mama.
129. ‘‘Abbhantaraṃ pure āsi, tato majjhe tato bahi;
Purā niddhamanā hoti, sayameva vajāmahaṃ.
130. ‘‘Vītasaddhaṃ na seveyya, udapānaṃvanodakaṃ;
Sacepi naṃ anukhaṇe, vāri kaddamagandhikaṃ.
131. ‘‘Pasannameva seveyya, appasannaṃ vivajjaye;
Pasannaṃ payirupāseyya, rahadaṃ vudakatthiko.
132. ‘‘Bhaje bhajantaṃ purisaṃ, abhajantaṃ na bhajjaye [bhājaye (pī.)];
Asappurisadhammo so, yo bhajantaṃ na bhajjati [bhājati (pī.)].
133. ‘‘Yo bhajantaṃ na bhajati, sevamānaṃ na sevati;
Sa ve manussapāpiṭṭho, migo sākhassito yathā.
134. ‘‘Accābhikkhaṇasaṃsaggā, asamosaraṇena ca;
Etena mittā jīranti, akāle yācanāya ca.
135. ‘‘Tasmā nābhikkhaṇaṃ gacche, na ca gacche cirāciraṃ;
Kālena yācaṃ yāceyya, evaṃ mittā na jīyare [jīrare (syā. pī.)].
136. ‘‘Aticiraṃ nivāsena, piyo bhavati appiyo;
Āmanta kho taṃ gacchāma, purā te homa appiyā’’.
137. ‘‘Evaṃ ce yācamānānaṃ, añjaliṃ nāvabujjhasi;
Paricārakānaṃ sataṃ [paricārikānaṃ sattānaṃ (sī. syā. pī.)], vacanaṃ na karosi no;
Evaṃ taṃ abhiyācāma, puna kayirāsi pariyāyaṃ’’.
138. ‘‘Evaṃ ce no viharataṃ, antarāyo na hessati;
Tuyhaṃ vāpi [tumhañcāpi (sī.), tuyhañcāpi (pī.)] mahārāja, mayhaṃ vā [amhaṃ vā (sī.), mayhañca (pī.)] raṭṭhavaddhana;
Appeva nāma passema, ahorattānamaccaye’’.
139. ‘‘Udīraṇā ce saṃgatyā, bhāvāya manuvattati;
Akāmā akaraṇīyaṃ vā, karaṇīyaṃ vāpi kubbati;
Ākāmākaraṇīyamhi, kvidha pāpena lippati [limpati (syā. ka.)].
140. ‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;
Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā.
141. ‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā [vijāniya (sī. syā. pī.)];
Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’.
142. ‘‘Issaro sabbalokassa, sace kappeti jīvitaṃ;
Iddhiṃ [iddhi (pī. ka.)] byasanabhāvañca, kammaṃ kalyāṇapāpakaṃ;
Niddesakārī puriso, issaro tena lippati.
143. ‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;
Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā.
144. ‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā;
Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’.
145. ‘‘Sace pubbekatahetu, sukhadukkhaṃ nigacchati;
Porāṇakaṃ kataṃ pāpaṃ, tameso muccate [muñcate (sī. syā.)] iṇaṃ;
Porāṇakaiṇamokkho, kvidha pāpena lippati.
146. ‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;
Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā.
147. ‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā;
Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’.
148. ‘‘Catunnaṃyevupādāya, rūpaṃ sambhoti pāṇinaṃ;
Yato ca rūpaṃ sambhoti, tatthevānupagacchati;
Idheva jīvati jīvo, pecca pecca vinassati.
149. Ucchijjati ayaṃ loko, ye bālā ye ca paṇḍitā;
Ucchijjamāne lokasmiṃ, kvidha pāpena lippati.
150. ‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;
Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā.
151. ‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā;
Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’.
152. ‘‘Āhu khattavidā [khattavidhā (sī. syā. pī.)] loke, bālā paṇḍitamānino.
Mātaraṃ pitaraṃ haññe, atho jeṭṭhampi bhātaraṃ;
Haneyya putta [putte ca (pī.)] dāre ca, attho ce tādiso siyā.
153. ‘‘Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā;
Na tassa sākhaṃ bhañjeyya, mittadubbho [mittadūbhī (pī.)] hi pāpako.
154. ‘‘Atha atthe samuppanne, samūlamapi abbahe [abbhahe (syā. ka.)];
Attho me sambalenāpi, suhato vānaro mayā.
155. [ayaṃ gāthā sīhaḷapotthake natthi] ‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;
Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā [ayaṃ gāthā sīhaḷapotthake natthi].
156. ‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā;
Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso.
157. ‘‘Ahetuvādo puriso, yo ca issarakuttiko;
Pubbekatī ca ucchedī, yo ca khattavido naro.
158. ‘‘Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino;
Kareyya tādiso pāpaṃ, atho aññampi kāraye;
Asappurisasaṃsaggo, dukkhanto [dukkaṭo (sī.)] kaṭukudrayo.
159. ‘‘Urabbharūpena vakassu [bakāsu (sī. syā.), vakāsu (pī.)] pubbe, asaṃkito ajayūthaṃ upeti;
Hantvā uraṇiṃ ajikaṃ [ajiyaṃ (sī. syā. pī.)] ajañca, utrāsayitvā [citrāsayitvā (sī. pī.)] yena kāmaṃ paleti.
160. ‘‘Tathāvidheke samaṇabrāhmaṇāse, chadanaṃ katvā vañcayanti manusse;
Anāsakā thaṇḍilaseyyakā ca, rajojallaṃ ukkuṭikappadhānaṃ;
Pariyāyabhattañca apānakattā, pāpācārā arahanto vadānā.
161. ‘‘Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino;
Kareyya tādiso pāpaṃ, atho aññampi kāraye;
Asappurisasaṃsaggo, dukkhanto kaṭukudrayo.
162. ‘‘Yamāhu natthi vīriyanti, ahetuñca pavadanti [hetuñca apavadanti (sī. syā. pī.)] ye;
Parakāraṃ attakārañca, ye tucchaṃ samavaṇṇayuṃ.
163. ‘‘Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino;
Kareyya tādiso pāpaṃ, atho aññampi kāraye;
Asappurisasaṃsaggo, dukkhanto kaṭukudrayo.
164. ‘‘Sace hi vīriyaṃ nāssa, kammaṃ kalyāṇapāpakaṃ;
Na bhare vaḍḍhakiṃ rājā, napi yantāni kāraye.
165. ‘‘Yasmā ca vīriyaṃ atthi, kammaṃ kalyāṇapāpakaṃ;
Tasmā yantāni kāreti, rājā bharati vaḍḍhakiṃ.
166. ‘‘Yadi vassasataṃ devo, na vasse na himaṃ pate;
Ucchijjeyya ayaṃ loko, vinasseyya ayaṃ pajā.
167. ‘‘Yasmā ca vassatī devo, himañcānuphusāyati;
Tasmā sassāni paccanti, raṭṭhañca pālite [pallate (sī. pī.), polayate (syā.)] ciraṃ.
168. ‘‘Gavaṃ ce taramānānaṃ, jimhaṃ gacchati puṅgavo;
Sabbā tā jimhaṃ gacchanti, nette jimhaṃ [jimha (pī.)] gate sati.
169. ‘‘Evameva [evamevaṃ (pī.)] manussesu, yo hoti seṭṭhasammato;
So ce adhammaṃ carati, pageva itarā pajā;
Sabbaṃ raṭṭhaṃ dukhaṃ seti, rājā ce hoti adhammiko.
170. ‘‘Gavaṃ ce taramānānaṃ, ujuṃ gacchati puṅgavo;
Sabbā gāvī ujuṃ yanti, nette ujuṃ [ujū (pī.)] gate sati.
171. ‘‘Evameva manussesu, yo hoti seṭṭhasammato;
So sace [ceva (sī.), cepi (ka.)] dhammaṃ carati, pageva itarā pajā;
Sabbaṃ raṭṭhaṃ sukhaṃ seti, rājā ce hoti dhammiko.
172. ‘‘Mahārukkhassa phalino, āmaṃ chindati yo phalaṃ;
Rasañcassa na jānāti, bījañcassa vinassati.
173. ‘‘Mahārukkhūpamaṃ raṭṭhaṃ, adhammena pasāsati;
Rasañcassa na jānāti, raṭṭhañcassa vinassati.
174. ‘‘Mahārukkhassa phalino, pakkaṃ chindati yo phalaṃ;
Rasañcassa vijānāti, bījañcassa na nassati.
175. ‘‘Mahārukkhūpamaṃ raṭṭhaṃ, dhammena yo pasāsati;
Rasañcassa vijānāti, raṭṭhañcassa na nassati.
176. ‘‘Yo ca rājā janapadaṃ, adhammena pasāsati;
Sabbosadhīhi so rājā, viruddho hoti khattiyo.
177. ‘‘Tatheva negame hiṃsaṃ, ye yuttā kayavikkaye;
Ojadānabalīkāre, sa kosena virujjhati.
178. ‘‘Pahāravarakhettaññū, saṅgāme katanissame [kataniyame (ka.)];
Ussite hiṃsayaṃ rājā, sa balena virujjhati.
179. ‘‘Tatheva isayo hiṃsaṃ, saññate [saṃyame (syā. ka.)] brahmacāriyo [brahmacārino (sī.)];
Adhammacārī khattiyo, so saggena virujjhati.
180. ‘‘Yo ca rājā adhammaṭṭho, bhariyaṃ hanti adūsikaṃ;
Luddaṃ pasavate ṭhānaṃ [pāpaṃ (sī.)], puttehi ca virujjhati.
181. ‘‘Dhammaṃ care jānapade, negamesu [nigamesu (sī.)] balesu ca;
Isayo ca na hiṃseyya, puttadāre samaṃ care.
182. ‘‘Sa tādiso bhūmipati, raṭṭhapālo akodhano;
Sapatte [sāmante (sī. syā. pī.)] sampakampeti, indova asurādhipo’’ti.
Mahābodhijātakaṃ tatiyaṃ.
Paṇṇāsanipātaṃ niṭṭhitaṃ.