526. Niḷinikājātakaṃ (1)
1. ‘‘Uddayhate [uḍḍayhate (sī. pī.)] janapado, raṭṭhañcāpi vinassati;
Ehi niḷinike [niḷike (sī. syā. pī.), evamuparipi] gaccha, taṃ me brāhmaṇamānaya’’.
2. ‘‘Nāhaṃ dukkhakkhamā rāja, nāhaṃ addhānakovidā;
Kathaṃ ahaṃ gamissāmi, vanaṃ kuñjarasevitaṃ’’.
3. ‘‘Phītaṃ janapadaṃ gantvā, hatthinā ca rathena ca;
Dārusaṅghāṭayānena, evaṃ gaccha niḷinike.
4. ‘‘Hatthiassarathe pattī, gacchevādāya khattiye;
Taveva vaṇṇarūpena, vasaṃ tamānayissasi’’.
5. ‘‘Kadalīdhajapaññāṇo, ābhujīparivārito;
Eso padissati rammo, isisiṅgassa assamo.
6. ‘‘Eso aggissa saṅkhāto, eso dhūmo padissati;
Maññe no aggiṃ hāpeti, isisiṅgo mahiddhiko’’.
7. ‘‘Tañca disvāna āyantiṃ, āmuttamaṇikuṇḍalaṃ;
Isisiṅgo pāvisi bhīto, assamaṃ paṇṇachādanaṃ.
8. ‘‘Assamassa ca sā dvāre, geṇḍukenassa [bheṇḍukenassa (sī. pī.)] kīḷati;
Vidaṃsayantī aṅgāni, guyhaṃ pakāsitāni ca.
9. ‘‘Tañca disvāna kīḷantiṃ, paṇṇasālagato jaṭī;
Assamā nikkhamitvāna, idaṃ vacanamabravi.
10. ‘‘Ambho ko nāma so rukkho, yassa tevaṃgataṃ phalaṃ;
Dūrepi khittaṃ pacceti, na taṃ ohāya gacchati’’.
11. ‘‘Assamassa mama [maṃ (sī.)] brahme, samīpe gandhamādane;
Bahavo [pabbate (sī.)] tādisā rukkhā, yassa tevaṃgataṃ phalaṃ;
Dūrepi khittaṃ pacceti, na maṃ ohāya gacchati’’.
12. ‘‘Etū [etu (sī. syā. ka.)] bhavaṃ assamimaṃ adetu, pajjañca bhakkhañca paṭiccha dammi;
Idamāsanaṃ atra bhavaṃ nisīdatu, ito bhavaṃ mūlaphalāni bhuñjatu’’ [khādatu (sī.)].
13. ‘‘Kiṃ te idaṃ ūrūnamantarasmiṃ, supicchitaṃ kaṇharivappakāsati;
Akkhāhi me pucchito etamatthaṃ, kose nu te uttamaṅgaṃ paviṭṭhaṃ’’.
14. ‘‘Ahaṃ vane mūlaphalesanaṃ caraṃ, āsādayiṃ [assādayiṃ (ka.)] acchaṃ sughorarūpaṃ;
So maṃ patitvā sahasājjhapatto, panujja maṃ abbahi [abbuhi (syā. ka.)] uttamaṅgaṃ.
15. ‘‘Svāyaṃ vaṇo khajjati kaṇḍuvāyati, sabbañca kālaṃ na labhāmi sātaṃ;
Paho bhavaṃ kaṇḍumimaṃ vinetuṃ, kurutaṃ bhavaṃ yācito brāhmaṇatthaṃ’’.
16. ‘‘Gambhīrarūpo te vaṇo salohito, apūtiko vaṇagandho [pakkagandho (sī.), pannagandho (syā. pī.)] mahā ca;
Karomi te kiñci kasāyayogaṃ, yathā bhavaṃ paramasukhī bhaveyya’’.
17. ‘‘Na mantayogā na kasāyayogā, na osadhā brahmacāri [brahmacārī (sī. syā. pī.)] kamanti;
Ghaṭṭe mudukena [yaṃ te mudu tena (sī.), yaṃ te mudū tena (pī.)] vinehi kaṇḍuṃ [kaṇḍukaṃ (pī.)], yathā ahaṃ paramasukhī bhaveyyaṃ’’.
18. ‘‘Ito nu bhoto katamena assamo, kacci bhavaṃ abhiramasi [abhiramasī (pī.)] araññe;
Kacci nu te [kacci te (pī.)] mūlaphalaṃ pahūtaṃ, kacci bhavantaṃ na vihiṃsanti vāḷā’’.
19. ‘‘Ito ujuṃ uttarāyaṃ disāyaṃ, khemānadī himavatā pabhāvī [pabhāti (sī. pī.)];
Tassā tīre assamo mayha rammo, aho bhavaṃ assamaṃ mayhaṃ passe.
20. ‘‘Ambā ca sālā tilakā ca jambuyo, uddālakā pāṭaliyo ca phullā;
Samantato kimpurisābhigītaṃ, aho bhavaṃ assamaṃ mayhaṃ passe.
21. ‘‘Tālā ca mūlā ca phalā ca mettha, vaṇṇena gandhena upetarūpaṃ;
Taṃ bhūmibhāgehi upetarūpaṃ, aho bhavaṃ assamaṃ mayhaṃ passe.
21. ‘‘Phalā ca mūlā ca pahūtamettha, vaṇṇena gandhena rasenupetā;
Āyanti ca luddakā taṃ padesaṃ, mā me tato mūlaphalaṃ ahāsuṃ’’.
23. ‘‘Pitā mamaṃ mūlaphalesanaṃ gato, idāni āgacchati sāyakāle;
Ubhova gacchāmase assamaṃ taṃ, yāva pitā mūlaphalato etu’’.
24. ‘‘Aññe bahū isayo sādhurūpā, rājīsayo anumagge vasanti;
Te yeva pucchesi mamassamaṃ taṃ, te taṃ nayissanti mamaṃ sakāse’’.
25. ‘‘Na te kaṭṭhāni bhinnāni, na te udakamābhataṃ;
Aggīpi te na hāpito [hāsito (sī. syā.)], kiṃ nu mandova jhāyasi.
26. ‘‘Bhinnāni kaṭṭhāni huto ca aggi, tapanīpi te samitā brahmacārī [brahmacāri (?)];
Pīṭhañca mayhaṃ udakañca hoti, ramasi tuvaṃ [tvaṃ (sī.)] brahmabhūto puratthā.
27. ‘‘Abhinnakaṭṭhosi anābhatodako, ahāpitaggīsi [ahāpitaggīpi (ka.)] asiddhabhojano [asiṭṭhabhojano (ka.)];
Na me tuvaṃ ālapasī mamajja, naṭṭhaṃ nu kiṃ cetasikañca dukkhaṃ’’.
28. ‘‘Idhāgamā jaṭilo brahmacārī, sudassaneyyo sutanū vineti;
Nevātidīgho na panātirasso, sukaṇhakaṇhacchadanehi bhoto.
29. ‘‘Amassujāto apurāṇavaṇṇī, ādhārarūpañca panassa kaṇṭhe;
Dve yamā [dve passa (sī.), dvāssa (pī.)] gaṇḍā uresu jātā, suvaṇṇatindukanibhā [suvaṇṇapindūpanibhā (sī.), suvaṇṇatiṇḍusannibhā (syā.), sovannapiṇḍūpanibhā (pī.)] pabhassarā.
30. ‘‘Mukhañca tassa bhusadassaneyyaṃ, kaṇṇesu lambanti ca kuñcitaggā;
Te jotare carato māṇavassa, suttañca yaṃ saṃyamanaṃ jaṭānaṃ.
31. ‘‘Aññā ca tassa saṃyamāni [saṃyamanī (sī. pī.)] catasso, nīlā pītā [nīlāpi tā (pī.)] lohitikā [lohitakā (syā. pī. ka.)] ca setā;
Tā piṃsare [saṃsare (sī. syā.)] carato māṇavassa, tiriṭi [cirīṭi (sī. pī.)] saṅghāriva pāvusamhi.
32. ‘‘Na mikhalaṃ muñjamayaṃ dhāreti, na santhare [santace (sī.), santacaṃ (pī.), santare (ka.)] no pana pabbajassa;
Tā jotare jaghanantare [jaghanavare (sī. pī.)] vilaggā, sateratā vijjurivantalikkhe.
33. ‘‘Akhīlakāni ca avaṇṭakāni, heṭṭhā nabhyā kaṭisamohitāni;
Aghaṭṭitā niccakīḷaṃ karonti, haṃ tāta kiṃrukkhaphalāni tāni.
34. ‘‘Jaṭā ca tassa bhusadassaneyyā, parosataṃ vellitaggā sugandhā;
Dvedhā siro sādhu vibhattarūpo, aho nu kho mayha tathā jaṭāssu.
35. ‘‘Yadā ca so pakirati tā jaṭāyo, vaṇṇena gandhena upetarūpā;
Nīluppalaṃ vātasameritaṃva, tatheva saṃvāti panassamo ayaṃ.
36. ‘‘Paṅko ca tassa bhusadassaneyyo, netādiso yādiso mayhaṃ kāye [kāyo (sī. syā. pī.)];
So vāyatī erito mālutena, vanaṃ yathā aggagimhe suphullaṃ.
37. ‘‘Nihanti so rukkhaphalaṃ pathabyā, sucittarūpaṃ ruciraṃ dassaneyyaṃ;
Khittañca tassa punareti hatthaṃ, haṃ tāta kiṃrukkhaphalaṃ nu kho taṃ.
38. ‘‘Dantā ca tassa bhusadassaneyyā, suddhā samā saṅkhavarūpapannā;
Mano pasādenti vivariyamānā, na hi [na ha (sī. pī.)] nūna so sākamakhādi tehi.
39. ‘‘Akakkasaṃ aggaḷitaṃ muhuṃ muduṃ, ujuṃ anuddhataṃ acapalamassa bhāsitaṃ;
Rudaṃ manuññaṃ karavīkasussaraṃ, hadayaṅgamaṃ rañjayateva me mano.
40. ‘‘Bindussaro nātivisaṭṭhavākyo [nātivissaṭṭhavākyo (sī. syā. pī.)], na nūna sajjhāyamatippayutto;
Icchāmi bho [kho (sī. syā. pī.)] taṃ punadeva daṭṭhuṃ, mitto hi [mittaṃ hi (sī. syā. pī.)] me māṇavohu [māṇavāhu (sī. syā.), māṇavāhū (pī.)] puratthā.
41. ‘‘Susandhi sabbattha vimaṭṭhimaṃ vaṇaṃ, puthū [puthuṃ (pī.), puthu (ka.)] sujātaṃ kharapattasannibhaṃ;
Teneva maṃ uttariyāna māṇavo, vivaritaṃ ūruṃ jaghanena pīḷayi.
42. ‘‘Tapanti ābhanti virocare ca, sateratā vijjurivantalikkhe;
Bāhā mudū añjanalomasādisā, vicitravaṭṭaṅgulikāssa sobhare.
43. ‘‘Akakkasaṅgo na ca dīghalomo, nakhāssa dīghā api lohitaggā;
Mudūhi bāhāhi palissajanto, kalyāṇarūpo ramayaṃ [ramayhaṃ (ka.)] upaṭṭhahi.
44. ‘‘Dumassa tūlūpanibhā pabhassarā, suvaṇṇakambutalavaṭṭasucchavī;
Hatthā mudū tehi maṃ saṃphusitvā, ito gato tena maṃ dahanti tāta.
45. ‘‘Na nūna [na ha nūna (sī. pī.)] so khārividhaṃ ahāsi, na nūna so kaṭṭhāni sayaṃ abhañji;
Na nūna so hanti dume kuṭhāriyā [kudhāriyā (ka.)], na hissa [na pissa (sī. syā. pī.)] hatthesu khilāni atthi.
46. ‘‘Accho ca kho tassa vaṇaṃ akāsi, so maṃbravi sukhitaṃ maṃ karohi;
Tāhaṃ kariṃ tena mamāsi sokhyaṃ, so cabravi sukhitosmīti brahme.
47. ‘‘Ayañca te māluvapaṇṇasanthatā, vikiṇṇarūpāva mayā ca tena ca;
Kilantarūpā udake ramitvā, punappunaṃ paṇṇakuṭiṃ vajāma.
48. ‘‘Na majja mantā paṭibhanti tāta, na aggihuttaṃ napi yaññatantaṃ [yaññatantraṃ (sī.), yaññaṃ tatra (pī. ka.), yaññatatra (syā.)];
Na cāpi te mūlaphalāni bhuñje, yāva na passāmi taṃ brahmacāriṃ.
49. ‘‘Addhā pajānāsi tuvampi tāta, yassaṃ disaṃ [disāyaṃ (syā. pī. ka.)] vasate brahmacārī;
Taṃ maṃ disaṃ pāpaya tāta khippaṃ, mā te ahaṃ amarimassamamhi.
50. ‘‘Vicitraphullaṃ [vicitrapupphaṃ (sī. pī.)] hi vanaṃ sutaṃ mayā, dijābhighuṭṭhaṃ dijasaṅghasevitaṃ;
Taṃ maṃ vanaṃ pāpaya tāta khippaṃ, purā te pāṇaṃ vijahāmi assame’’.
51. ‘‘Imasmāhaṃ jotirase vanamhi, gandhabbadevaccharasaṅghasevite;
Isīnamāvāse sanantanamhi, netādisaṃ aratiṃ pāpuṇetha.
52. ‘‘Bhavanti mittāni atho na honti, ñātīsu mittesu karonti pemaṃ;
Ayañca jammo kissa vā niviṭṭho, yo neva jānāti kutomhi āgato.
53. ‘‘Saṃvāsena hi mittāni, sandhiyanti [sandhīyanti (sī. pī.)] punappunaṃ;
Sveva mitto [sā ca metti (pī.)] asaṃgantu, asaṃvāsena jīrati.
54. ‘‘Sace tuvaṃ dakkhasi brahmacāriṃ, sace tuvaṃ sallape [sallapi (sī.)] brahmacārinā;
Sampannasassaṃva mahodakena, tapoguṇaṃ khippamimaṃ pahissasi [pahassasi (sī. syā. pī.)].
55. ‘‘Punapi [punappi (pī.)] ce dakkhasi brahmacāriṃ, punapi [punappi (pī.)] ce sallape brahmacārinā;
Sampannasassaṃva mahodakena, usmāgataṃ khippamimaṃ pahissasi.
56. ‘‘Bhūtāni hetāni [etāni (pī.)] caranti tāta, virūparūpena manussaloke;
Na tāni sevetha naro sapañño, āsajja naṃ nassati brahmacārī’’ti.
Niḷinikājātakaṃ [naḷinījātakaṃ (sī.), naḷinijātakaṃ (pī.)] paṭhamaṃ.