Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
Khuddakanikāye
Cariyāpiṭakapāḷi
1. Akittivaggo
1. Akitticariyā
1. ‘‘Kappe ca satasahasse, caturo ca asaṅkhiye;
Etthantare yaṃ caritaṃ, sabbaṃ taṃ bodhipācanaṃ.
2. ‘‘Atītakappe caritaṃ, ṭhapayitvā bhavābhave;
Imamhi kappe caritaṃ, pavakkhissaṃ suṇohi me.
3. ‘‘Yadā ahaṃ brahāraññe, suññe vipinakānane;
Ajjhogāhetvā [ajjhogahetvā (sī. syā.)] viharāmi, akitti nāma tāpaso.
4. ‘‘Tadā maṃ tapatejena, santatto tidivābhibhū;
Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ, bhikkhāya maṃ upāgami.
5. ‘‘Pavanā ābhataṃ paṇṇaṃ, atelañca aloṇikaṃ;
Mama dvāre ṭhitaṃ disvā, sakaṭāhena ākiriṃ.
6. ‘‘Tassa datvānahaṃ paṇṇaṃ, nikkujjitvāna bhājanaṃ;
Punesanaṃ jahitvāna, pāvisiṃ paṇṇasālakaṃ.
7. ‘‘Dutiyampi tatiyampi, upagañchi mamantikaṃ;
Akampito anolaggo, evamevamadāsahaṃ.
8. ‘‘Na me tappaccayā atthi, sarīrasmiṃ vivaṇṇiyaṃ;
Pītisukhena ratiyā, vītināmemi taṃ divaṃ.
9. ‘‘Yadi māsampi dvemāsaṃ, dakkhiṇeyyaṃ varaṃ labhe;
Akampito anolīno, dadeyyaṃ dānamuttamaṃ.
10. ‘‘Na tassa dānaṃ dadamāno, yasaṃ lābhañca patthayiṃ;
Sabbaññutaṃ patthayāno, tāni kammāni ācari’’nti.
Akitticariyaṃ paṭhamaṃ.
2. Saṅkhacariyā
11. ‘‘Punāparaṃ yadā homi, brāhmaṇo saṅkhasavhayo;
Mahāsamuddaṃ taritukāmo, upagacchāmi paṭṭanaṃ.
12. ‘‘Tatthaddasaṃ paṭipathe, sayambhuṃ aparājitaṃ;
Kantāraddhānaṃ paṭipannaṃ [kantāraddhānapaṭipannaṃ (sī. syā.)], tattāya kaṭhinabhūmiyā.
13. ‘‘Tamahaṃ paṭipathe disvā, imamatthaṃ vicintayiṃ;
‘Idaṃ khettaṃ anuppattaṃ, puññakāmassa jantuno.
14. ‘‘‘Yathā kassako puriso, khettaṃ disvā mahāgamaṃ;
Tattha bījaṃ na ropeti, na so dhaññena atthiko.
15. ‘‘‘Evamevāhaṃ puññakāmo, disvā khettavaruttamaṃ;
Yadi tattha kāraṃ na karomi, nāhaṃ puññena atthiko.
16. ‘‘‘Yathā amacco muddikāmo, rañño antepure jane;
Na deti tesaṃ dhanadhaññaṃ, muddito parihāyati.
17. ‘‘‘Evamevāhaṃ puññakāmo, vipulaṃ disvāna dakkhiṇaṃ;
Yadi tassa dānaṃ na dadāmi, parihāyissāmi puññato’.
18. ‘‘Evāhaṃ cintayitvāna, orohitvā upāhanā;
Tassa pādāni vanditvā, adāsiṃ chattupāhanaṃ.
19. ‘‘Tenevāhaṃ sataguṇato, sukhumālo sukhedhito;
Api ca dānaṃ paripūrento, evaṃ tassa adāsaha’’nti.
Saṅkhacariyaṃ dutiyaṃ.
3. Kururājacariyā
20. ‘‘Punāparaṃ yadā homi, indapatthe [indapatte (sī. ka.)] puruttame;
Rājā dhanañcayo nāma, kusale dasahupāgato.
21. ‘‘Kaliṅgaraṭṭhavisayā, brāhmaṇā upagañchu maṃ;
Āyācuṃ maṃ hatthināgaṃ, dhaññaṃ maṅgalasammataṃ.
22. ‘‘‘Avuṭṭhiko janapado, dubbhikkho chātako mahā;
Dadāhi pavaraṃ nāgaṃ, nīlaṃ añjanasavhayaṃ.
23. ‘‘‘Na me yācakamanuppatte, paṭikkhepo anucchavo;
Mā me bhijji samādānaṃ, dassāmi vipulaṃ gajaṃ’.
24. ‘‘Nāgaṃ gahetvā soṇḍāya, bhiṅgāre [bhiṅkāre (sī.)] ratanāmaye;
Jalaṃ hatthe ākiritvā, brāhmaṇānaṃ adaṃ gajaṃ.
25. ‘‘Tassa nāge padinnamhi, amaccā etadabravuṃ;
‘Kiṃ nu tuyhaṃ varaṃ nāgaṃ, yācakānaṃ padassasi.
26. ‘‘‘Dhaññaṃ maṅgalasampannaṃ, saṅgāmavijayuttamaṃ;
Tasmiṃ nāge padinnamhi, kiṃ te rajjaṃ karissati.
27. ‘‘‘Rajjampi me dade sabbaṃ, sarīraṃ dajjamattano;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā nāgaṃ adāsaha’’’nti.
Kururājacariyaṃ tatiyaṃ.
4. Mahāsudassanacariyā
28. ‘‘Kusāvatimhi nagare, yadā āsiṃ mahīpati;
Mahāsudassano nāma, cakkavattī mahabbalo.
29. ‘‘Tatthāhaṃ divase tikkhattuṃ, ghosāpemi tahiṃ tahiṃ;
‘Ko kiṃ icchati pattheti, kassa kiṃ dīyatū dhanaṃ.
30. ‘‘‘Ko chātako ko tasito, ko mālaṃ ko vilepanaṃ;
Nānārattāni vatthāni, ko naggo paridahissati.
31. ‘‘‘Ko pathe chattamādeti, kopāhanā mudū subhā’;
Iti sāyañca pāto ca, ghosāpemi tahiṃ tahiṃ.
32. ‘‘Na taṃ dasasu ṭhānesu, napi ṭhānasatesu vā;
Anekasataṭhānesu, paṭiyattaṃ yācake dhanaṃ.
33. ‘‘Divā vā yadi vā rattiṃ, yadi eti vanibbako;
Laddhā yadicchakaṃ bhogaṃ, pūrahatthova gacchati.
34. ‘‘Evarūpaṃ mahādānaṃ, adāsiṃ yāvajīvikaṃ;
Napāhaṃ dessaṃ dhanaṃ dammi, napi natthi nicayo mayi.
35. ‘‘Yathāpi āturo nāma, rogato parimuttiyā;
Dhanena vejjaṃ tappetvā, rogato parimuccati.
36. ‘‘Tathevāhaṃ jānamāno, paripūretumasesato;
Ūnamanaṃ pūrayituṃ, demi dānaṃ vanibbake;
Nirālayo apaccāso, sambodhimanupattiyā’’ti.
Mahāsudassanacariyaṃ catutthaṃ.
5. Mahāgovindacariyā
37. ‘‘Punāparaṃ yadā homi, sattarājapurohito;
Pūjito naradevehi, mahāgovindabrāhmaṇo.
38. ‘‘Tadāhaṃ sattarajjesu, yaṃ me āsi upāyanaṃ;
Tena demi mahādānaṃ, akkhobbhaṃ [akkhobhaṃ (syā. kaṃ.)] sāgarūpamaṃ.
39. ‘‘Na me dessaṃ dhanaṃ dhaññaṃ, napi natthi nicayo mayi;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā demi varaṃ dhana’’nti.
Mahāgovindacariyaṃ pañcamaṃ.
6. Nimirājacariyā
40. ‘‘Punāparaṃ yadā homi, mithilāyaṃ puruttame;
Nimi nāma mahārājā, paṇḍito kusalatthiko.
41. ‘‘Tadāhaṃ māpayitvāna, catussālaṃ catummukhaṃ;
Tattha dānaṃ pavattesiṃ, migapakkhinarādinaṃ.
42. ‘‘Acchādanañca sayanaṃ, annaṃ pānañca bhojanaṃ;
Abbocchinnaṃ karitvāna, mahādānaṃ pavattayiṃ.
43. ‘‘Yathāpi sevako sāmiṃ, dhanahetumupāgato;
Kāyena vācā manasā, ārādhanīyamesati.
44. ‘‘Tathevāhaṃ sabbabhave, pariyesissāmi bodhijaṃ;
Dānena satte tappetvā, icchāmi bodhimuttama’’nti.
Nimirājacariyaṃ chaṭṭhaṃ.
7. Candakumāracariyā
45. ‘‘Punāparaṃ yadā homi, ekarājassa atrajo;
Nagare pupphavatiyā, kumāro candasavhayo.
46. ‘‘Tadāhaṃ yajanā mutto, nikkhanto yaññavāṭato;
Saṃvegaṃ janayitvāna, mahādānaṃ pavattayiṃ.
47. ‘‘Nāhaṃ pivāmi khādāmi, napi bhuñjāmi bhojanaṃ;
Dakkhiṇeyye adatvāna, api chappañcarattiyo.
48. ‘‘Yathāpi vāṇijo nāma, katvāna bhaṇḍasañcayaṃ;
Yattha lābho mahā hoti, tattha taṃ [tattha naṃ (sī.), tattha (ka.)] harati bhaṇḍakaṃ.
49. ‘‘Tatheva sakabhuttāpi, pare dinnaṃ mahapphalaṃ;
Tasmā parassa dātabbaṃ, satabhāgo bhavissati.
50. ‘‘Etamatthavasaṃ ñatvā, demi dānaṃ bhavābhave;
Na paṭikkamāmi dānato, sambodhimanupattiyā’’ti.
Candakumāracariyaṃ sattamaṃ.
8. Sivirājacariyā
51. ‘‘Ariṭṭhasavhaye nagare, sivināmāsi khattiyo;
Nisajja pāsādavare, evaṃ cintesahaṃ tadā.
52. ‘‘‘Yaṃ kiñci mānusaṃ dānaṃ, adinnaṃ me na vijjati;
Yopi yāceyya maṃ cakkhuṃ, dadeyyaṃ avikampito’.
53. ‘‘Mama saṅkappamaññāya, sakko devānamissaro;
Nisinno devaparisāya, idaṃ vacanamabravi.
54. ‘‘‘Nisajja pāsādavare, sivirājā mahiddhiko;
Cintento vividhaṃ dānaṃ, adeyyaṃ so na passati.
55. ‘‘‘Tathaṃ nu vitathaṃ netaṃ, handa vīmaṃsayāmi taṃ;
Muhuttaṃ āgameyyātha, yāva jānāmi taṃ manaṃ’.
56. ‘‘Pavedhamāno palitasiro, valigatto [valitagatto (sī.)] jarāturo;
Andhavaṇṇova hutvāna, rājānaṃ upasaṅkami.
57. ‘‘So tadā paggahetvāna, vāmaṃ dakkhiṇabāhu ca;
Sirasmiṃ añjaliṃ katvā, idaṃ vacanamabravi.
58. ‘‘‘Yācāmi taṃ mahārāja, dhammika raṭṭhavaḍḍhana;
Tava dānaratā kitti, uggatā devamānuse.
59. ‘‘‘Ubhopi nettā nayanā, andhā upahatā mama;
Ekaṃ me nayanaṃ dehi, tvampi ekena yāpaya’.
60. ‘‘Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, haṭṭho saṃviggamānaso;
Katañjalī vedajāto, idaṃ vacanamabraviṃ.
61. ‘‘‘Idānāhaṃ cintayitvāna, pāsādato idhāgato;
Tvaṃ mama cittamaññāya, nettaṃ yācitumāgato.
62. ‘‘‘Aho me mānasaṃ siddhaṃ, saṅkappo paripūrito;
Adinnapubbaṃ dānavaraṃ, ajja dassāmi yācake.
63. ‘‘‘Ehi sivaka uṭṭhehi, mā dandhayi mā pavedhayi;
Ubhopi nayanaṃ dehi, uppāṭetvā vaṇibbake’.
64. ‘‘Tato so codito mayhaṃ, sivako vacanaṃ karo;
Uddharitvāna pādāsi, tālamiñjaṃva yācake.
65. ‘‘Dadamānassa dentassa, dinnadānassa me sato;
Cittassa aññathā natthi, bodhiyāyeva kāraṇā.