Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

Khuddakanikāye

Cariyāpiṭakapāḷi

1. Akittivaggo

1. Akitticariyā

1. ‘‘Kappe ca satasahasse, caturo ca asaṅkhiye;

Etthantare yaṃ caritaṃ, sabbaṃ taṃ bodhipācanaṃ.

2. ‘‘Atītakappe caritaṃ, ṭhapayitvā bhavābhave;

Imamhi kappe caritaṃ, pavakkhissaṃ suṇohi me.

3. ‘‘Yadā ahaṃ brahāraññe, suññe vipinakānane;

Ajjhogāhetvā [ajjhogahetvā (sī. syā.)] viharāmi, akitti nāma tāpaso.

4. ‘‘Tadā maṃ tapatejena, santatto tidivābhibhū;

Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ, bhikkhāya maṃ upāgami.

5. ‘‘Pavanā ābhataṃ paṇṇaṃ, atelañca aloṇikaṃ;

Mama dvāre ṭhitaṃ disvā, sakaṭāhena ākiriṃ.

6. ‘‘Tassa datvānahaṃ paṇṇaṃ, nikkujjitvāna bhājanaṃ;

Punesanaṃ jahitvāna, pāvisiṃ paṇṇasālakaṃ.

7. ‘‘Dutiyampi tatiyampi, upagañchi mamantikaṃ;

Akampito anolaggo, evamevamadāsahaṃ.

8. ‘‘Na me tappaccayā atthi, sarīrasmiṃ vivaṇṇiyaṃ;

Pītisukhena ratiyā, vītināmemi taṃ divaṃ.

9. ‘‘Yadi māsampi dvemāsaṃ, dakkhiṇeyyaṃ varaṃ labhe;

Akampito anolīno, dadeyyaṃ dānamuttamaṃ.

10. ‘‘Na tassa dānaṃ dadamāno, yasaṃ lābhañca patthayiṃ;

Sabbaññutaṃ patthayāno, tāni kammāni ācari’’nti.

Akitticariyaṃ paṭhamaṃ.

2. Saṅkhacariyā

11. ‘‘Punāparaṃ yadā homi, brāhmaṇo saṅkhasavhayo;

Mahāsamuddaṃ taritukāmo, upagacchāmi paṭṭanaṃ.

12. ‘‘Tatthaddasaṃ paṭipathe, sayambhuṃ aparājitaṃ;

Kantāraddhānaṃ paṭipannaṃ [kantāraddhānapaṭipannaṃ (sī. syā.)], tattāya kaṭhinabhūmiyā.

13. ‘‘Tamahaṃ paṭipathe disvā, imamatthaṃ vicintayiṃ;

‘Idaṃ khettaṃ anuppattaṃ, puññakāmassa jantuno.

14. ‘‘‘Yathā kassako puriso, khettaṃ disvā mahāgamaṃ;

Tattha bījaṃ na ropeti, na so dhaññena atthiko.

15. ‘‘‘Evamevāhaṃ puññakāmo, disvā khettavaruttamaṃ;

Yadi tattha kāraṃ na karomi, nāhaṃ puññena atthiko.

16. ‘‘‘Yathā amacco muddikāmo, rañño antepure jane;

Na deti tesaṃ dhanadhaññaṃ, muddito parihāyati.

17. ‘‘‘Evamevāhaṃ puññakāmo, vipulaṃ disvāna dakkhiṇaṃ;

Yadi tassa dānaṃ na dadāmi, parihāyissāmi puññato’.

18. ‘‘Evāhaṃ cintayitvāna, orohitvā upāhanā;

Tassa pādāni vanditvā, adāsiṃ chattupāhanaṃ.

19. ‘‘Tenevāhaṃ sataguṇato, sukhumālo sukhedhito;

Api ca dānaṃ paripūrento, evaṃ tassa adāsaha’’nti.

Saṅkhacariyaṃ dutiyaṃ.

3. Kururājacariyā

20. ‘‘Punāparaṃ yadā homi, indapatthe [indapatte (sī. ka.)] puruttame;

Rājā dhanañcayo nāma, kusale dasahupāgato.

21. ‘‘Kaliṅgaraṭṭhavisayā, brāhmaṇā upagañchu maṃ;

Āyācuṃ maṃ hatthināgaṃ, dhaññaṃ maṅgalasammataṃ.

22. ‘‘‘Avuṭṭhiko janapado, dubbhikkho chātako mahā;

Dadāhi pavaraṃ nāgaṃ, nīlaṃ añjanasavhayaṃ.

23. ‘‘‘Na me yācakamanuppatte, paṭikkhepo anucchavo;

Mā me bhijji samādānaṃ, dassāmi vipulaṃ gajaṃ’.

24. ‘‘Nāgaṃ gahetvā soṇḍāya, bhiṅgāre [bhiṅkāre (sī.)] ratanāmaye;

Jalaṃ hatthe ākiritvā, brāhmaṇānaṃ adaṃ gajaṃ.

25. ‘‘Tassa nāge padinnamhi, amaccā etadabravuṃ;

‘Kiṃ nu tuyhaṃ varaṃ nāgaṃ, yācakānaṃ padassasi.

26. ‘‘‘Dhaññaṃ maṅgalasampannaṃ, saṅgāmavijayuttamaṃ;

Tasmiṃ nāge padinnamhi, kiṃ te rajjaṃ karissati.

27. ‘‘‘Rajjampi me dade sabbaṃ, sarīraṃ dajjamattano;

Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā nāgaṃ adāsaha’’’nti.

Kururājacariyaṃ tatiyaṃ.

4. Mahāsudassanacariyā

28. ‘‘Kusāvatimhi nagare, yadā āsiṃ mahīpati;

Mahāsudassano nāma, cakkavattī mahabbalo.

29. ‘‘Tatthāhaṃ divase tikkhattuṃ, ghosāpemi tahiṃ tahiṃ;

‘Ko kiṃ icchati pattheti, kassa kiṃ dīyatū dhanaṃ.

30. ‘‘‘Ko chātako ko tasito, ko mālaṃ ko vilepanaṃ;

Nānārattāni vatthāni, ko naggo paridahissati.

31. ‘‘‘Ko pathe chattamādeti, kopāhanā mudū subhā’;

Iti sāyañca pāto ca, ghosāpemi tahiṃ tahiṃ.

32. ‘‘Na taṃ dasasu ṭhānesu, napi ṭhānasatesu vā;

Anekasataṭhānesu, paṭiyattaṃ yācake dhanaṃ.

33. ‘‘Divā vā yadi vā rattiṃ, yadi eti vanibbako;

Laddhā yadicchakaṃ bhogaṃ, pūrahatthova gacchati.

34. ‘‘Evarūpaṃ mahādānaṃ, adāsiṃ yāvajīvikaṃ;

Napāhaṃ dessaṃ dhanaṃ dammi, napi natthi nicayo mayi.

35. ‘‘Yathāpi āturo nāma, rogato parimuttiyā;

Dhanena vejjaṃ tappetvā, rogato parimuccati.

36. ‘‘Tathevāhaṃ jānamāno, paripūretumasesato;

Ūnamanaṃ pūrayituṃ, demi dānaṃ vanibbake;

Nirālayo apaccāso, sambodhimanupattiyā’’ti.

Mahāsudassanacariyaṃ catutthaṃ.

5. Mahāgovindacariyā

37. ‘‘Punāparaṃ yadā homi, sattarājapurohito;

Pūjito naradevehi, mahāgovindabrāhmaṇo.

38. ‘‘Tadāhaṃ sattarajjesu, yaṃ me āsi upāyanaṃ;

Tena demi mahādānaṃ, akkhobbhaṃ [akkhobhaṃ (syā. kaṃ.)] sāgarūpamaṃ.

39. ‘‘Na me dessaṃ dhanaṃ dhaññaṃ, napi natthi nicayo mayi;

Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā demi varaṃ dhana’’nti.

Mahāgovindacariyaṃ pañcamaṃ.

6. Nimirājacariyā

40. ‘‘Punāparaṃ yadā homi, mithilāyaṃ puruttame;

Nimi nāma mahārājā, paṇḍito kusalatthiko.

41. ‘‘Tadāhaṃ māpayitvāna, catussālaṃ catummukhaṃ;

Tattha dānaṃ pavattesiṃ, migapakkhinarādinaṃ.

42. ‘‘Acchādanañca sayanaṃ, annaṃ pānañca bhojanaṃ;

Abbocchinnaṃ karitvāna, mahādānaṃ pavattayiṃ.

43. ‘‘Yathāpi sevako sāmiṃ, dhanahetumupāgato;

Kāyena vācā manasā, ārādhanīyamesati.

44. ‘‘Tathevāhaṃ sabbabhave, pariyesissāmi bodhijaṃ;

Dānena satte tappetvā, icchāmi bodhimuttama’’nti.

Nimirājacariyaṃ chaṭṭhaṃ.

7. Candakumāracariyā

45. ‘‘Punāparaṃ yadā homi, ekarājassa atrajo;

Nagare pupphavatiyā, kumāro candasavhayo.

46. ‘‘Tadāhaṃ yajanā mutto, nikkhanto yaññavāṭato;

Saṃvegaṃ janayitvāna, mahādānaṃ pavattayiṃ.

47. ‘‘Nāhaṃ pivāmi khādāmi, napi bhuñjāmi bhojanaṃ;

Dakkhiṇeyye adatvāna, api chappañcarattiyo.

48. ‘‘Yathāpi vāṇijo nāma, katvāna bhaṇḍasañcayaṃ;

Yattha lābho mahā hoti, tattha taṃ [tattha naṃ (sī.), tattha (ka.)] harati bhaṇḍakaṃ.

49. ‘‘Tatheva sakabhuttāpi, pare dinnaṃ mahapphalaṃ;

Tasmā parassa dātabbaṃ, satabhāgo bhavissati.

50. ‘‘Etamatthavasaṃ ñatvā, demi dānaṃ bhavābhave;

Na paṭikkamāmi dānato, sambodhimanupattiyā’’ti.

Candakumāracariyaṃ sattamaṃ.

8. Sivirājacariyā

51. ‘‘Ariṭṭhasavhaye nagare, sivināmāsi khattiyo;

Nisajja pāsādavare, evaṃ cintesahaṃ tadā.

52. ‘‘‘Yaṃ kiñci mānusaṃ dānaṃ, adinnaṃ me na vijjati;

Yopi yāceyya maṃ cakkhuṃ, dadeyyaṃ avikampito’.

53. ‘‘Mama saṅkappamaññāya, sakko devānamissaro;

Nisinno devaparisāya, idaṃ vacanamabravi.

54. ‘‘‘Nisajja pāsādavare, sivirājā mahiddhiko;

Cintento vividhaṃ dānaṃ, adeyyaṃ so na passati.

55. ‘‘‘Tathaṃ nu vitathaṃ netaṃ, handa vīmaṃsayāmi taṃ;

Muhuttaṃ āgameyyātha, yāva jānāmi taṃ manaṃ’.

56. ‘‘Pavedhamāno palitasiro, valigatto [valitagatto (sī.)] jarāturo;

Andhavaṇṇova hutvāna, rājānaṃ upasaṅkami.

57. ‘‘So tadā paggahetvāna, vāmaṃ dakkhiṇabāhu ca;

Sirasmiṃ añjaliṃ katvā, idaṃ vacanamabravi.

58. ‘‘‘Yācāmi taṃ mahārāja, dhammika raṭṭhavaḍḍhana;

Tava dānaratā kitti, uggatā devamānuse.

59. ‘‘‘Ubhopi nettā nayanā, andhā upahatā mama;

Ekaṃ me nayanaṃ dehi, tvampi ekena yāpaya’.

60. ‘‘Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, haṭṭho saṃviggamānaso;

Katañjalī vedajāto, idaṃ vacanamabraviṃ.

61. ‘‘‘Idānāhaṃ cintayitvāna, pāsādato idhāgato;

Tvaṃ mama cittamaññāya, nettaṃ yācitumāgato.

62. ‘‘‘Aho me mānasaṃ siddhaṃ, saṅkappo paripūrito;

Adinnapubbaṃ dānavaraṃ, ajja dassāmi yācake.

63. ‘‘‘Ehi sivaka uṭṭhehi, mā dandhayi mā pavedhayi;

Ubhopi nayanaṃ dehi, uppāṭetvā vaṇibbake’.

64. ‘‘Tato so codito mayhaṃ, sivako vacanaṃ karo;

Uddharitvāna pādāsi, tālamiñjaṃva yācake.

65. ‘‘Dadamānassa dentassa, dinnadānassa me sato;

Cittassa aññathā natthi, bodhiyāyeva kāraṇā.