49. Paṃsukūlavaggo
1. Paṃsukūlasaññakattheraapadānaṃ
1. ‘‘Tisso nāmāsi bhagavā, sayambhū aggapuggalo;
Paṃsukūlaṃ ṭhapetvāna, vihāraṃ pāvisī jino.
2. ‘‘Vinataṃ [sajjitaṃ (syā.), tiyantaṃ (pī.)] dhanumādāya, bhakkhatthāya cariṃ ahaṃ;
Maṇḍalaggaṃ gahetvāna, kānanaṃ pāvisiṃ ahaṃ.
3. ‘‘Tatthaddasaṃ paṃsukūlaṃ, dumagge laggitaṃ tadā;
Cāpaṃ tattheva nikkhippa, sire katvāna añjaliṃ.
4. ‘‘Pasannacitto sumano, vipulāya ca pītiyā;
Buddhaseṭṭhaṃ saritvāna, paṃsukūlaṃ avandahaṃ.
5. ‘‘Dvenavute ito kappe, paṃsukūlamavandahaṃ;
Duggatiṃ nābhijānāmi, vandanāya idaṃ phalaṃ.
6. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
7. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
8. ‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā paṃsukūlasaññako thero imā gāthāyo
Abhāsitthāti.
Paṃsukūlasaññakattherassāpadānaṃ paṭhamaṃ.
2. Buddhasaññakattheraapadānaṃ
9. ‘‘Ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṃ vedāna pāragū;
Lakkhaṇe itihāse ca, sanighaṇḍusakeṭubhe.
10. ‘‘Nadīsotapaṭibhāgā, sissā āyanti me tadā;
Tesāhaṃ mante [mantaṃ (syā. ka.)] vācemi, rattindivamatandito.
11. ‘‘Siddhattho nāma sambuddho, loke uppajji tāvade;
Tamandhakāraṃ nāsetvā, ñāṇālokaṃ pavattayi.
12. ‘‘Mama aññataro sisso, sissānaṃ so kathesi me;
Sutvāna te etamatthaṃ, ārocesuṃ mamaṃ tadā.
13. ‘‘Buddho loke samuppanno, sabbaññū lokanāyako;
Tassānuvattati jano, lābho amhaṃ na vijjati [na hessati (sī. pī.)].
14. ‘‘Adhiccuppattikā buddhā, cakkhumanto mahāyasā;
Yaṃnūnāhaṃ buddhaseṭṭhaṃ, passeyyaṃ lokanāyakaṃ.
15. ‘‘Ajinaṃ me gahetvāna, vākacīraṃ kamaṇḍaluṃ;
Assamā abhinikkhamma, sisse āmantayiṃ ahaṃ.
16. ‘‘Odumbarikapupphaṃva, candamhi sasakaṃ yathā;
Vāyasānaṃ yathā khīraṃ, dullabho lokanāyako [dullabhā lokanāyakā (sī.), dullabhaṃ lokanāyakaṃ (syā. pī. ka.)].
17. ‘‘Buddho lokamhi uppanno, manussattampi dullabhaṃ;
Ubhosu vijjamānesu, savanañca sudullabhaṃ.
18. ‘‘Buddho loke samuppanno, cakkhuṃ lacchāma no bhavaṃ;
Etha sabbe gamissāma, sammāsambuddhasantikaṃ.
19. ‘‘Kamaṇḍaludharā sabbe, kharājinanivāsino;
Te jaṭā bhārabharitā, nikkhamuṃ vipinā tadā.
20. ‘‘Yugamattaṃ pekkhamānā, uttamatthaṃ gavesino;
Āsattidosarahitā, asambhītāva kesarī.
21. ‘‘Appakiccā aloluppā, nipakā santavuttino;
Uñchāya caramānā te, buddhaseṭṭhamupāgamuṃ.
22. ‘‘Diyaḍḍhayojane sese, byādhi me upapajjatha;
Buddhaseṭṭhaṃ saritvāna, tattha kālaṅkato ahaṃ.
23. ‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ saññamalabhiṃ tadā;
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhasaññāyidaṃ phalaṃ.
24. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
25. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
26. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā buddhasaññako thero imā gāthāyo
Abhāsitthāti.
Buddhasaññakattherassāpadānaṃ dutiyaṃ.
3. Bhisadāyakattheraapadānaṃ
27. ‘‘Ogayha yaṃ [ogayhāhaṃ (sī. syā. pī.)] pokkharaṇiṃ, nānākuñjarasevitaṃ;
Uddharāmi bhisaṃ tattha, ghāsahetu [asanahetu (syā.)] ahaṃ tadā.
28. ‘‘Bhagavā tamhi samaye, padumuttarasavhayo;
Rattambaradharo [rattakambaladharo (syā.)] buddho, gacchati anilañjase.
29. ‘‘Dhunanto paṃsukūlāni, saddamassosahaṃ tadā;
Uddhaṃ nijjhāyamānohaṃ, addasaṃ lokanāyakaṃ.
30. ‘‘Tattheva ṭhitako santo, āyāciṃ lokanāyakaṃ;
Madhuṃ bhisehi savati, khīraṃ sappiṃ muḷālibhi.
31. ‘‘Paṭiggaṇhātu me buddho, anukampāya cakkhumā;
Tato kāruṇiko satthā, oruhitvā mahāyaso.
32. ‘‘Paṭiggaṇhi mamaṃ bhikkhaṃ, anukampāya cakkhumā;
Paṭiggahetvā sambuddho, akā me anumodanaṃ.
33. ‘‘‘Sukhī hotu [hohi (sī. syā. pī. ka.)] mahāpuñña, gati tuyhaṃ samijjhatu;
Iminā bhisadānena, labhassu vipulaṃ sukhaṃ’.
34. ‘‘Idaṃ vatvāna sambuddho, jalajuttamanāmako;
Bhikkhamādāya sambuddho, ambarenāgamā jino.
35. ‘‘Tato bhisaṃ gahetvāna, āgacchiṃ mama assamaṃ;
Bhisaṃ rukkhe lagetvāna [laggitvāna (syā. ka.)], mama dānamanussariṃ.
36. ‘‘Mahāvāto vuṭṭhahitvā, sañcālesi vanaṃ tadā;
Ākāso abhinādittha, asaniyā phalantiyā.
37. ‘‘Tato me asanipāto, matthake nipatī tadā;
Sohaṃ nisinnako santo, tattha kālaṅkato ahuṃ.
38. ‘‘Puññakammena saṃyutto, tusitaṃ upapajjahaṃ;
Kaḷevaraṃ me patitaṃ, devaloke ramiṃ ahaṃ.
39. ‘‘Chaḷasītisahassāni, nāriyo samalaṅkatā;
Sāyapātaṃ [sāyaṃ pātaṃ (syā. ka.)] upaṭṭhanti, bhisadānassidaṃ phalaṃ.
40. ‘‘Manussayonimāgantvā, sukhito homahaṃ sadā;
Bhoge me ūnatā natthi, bhisadānassidaṃ phalaṃ.
41. ‘‘Anukampitako tena, devadevena tādinā;
Sabbāsavā parikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
42. ‘‘Satasahassito kappe, yaṃ bhisaṃ [bhikkhaṃ (sabbattha)] adadiṃ tadā;
Duggatiṃ nābhijānāmi, bhisadānassidaṃ phalaṃ.
43. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
44. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
45. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā bhisadāyako thero imā gāthāyo
Abhāsitthāti.
Bhisadāyakattherassāpadānaṃ tatiyaṃ.
4. Ñāṇathavikattheraapadānaṃ
46. ‘‘Dakkhiṇe himavantassa, sukato assamo mama;
Uttamatthaṃ gavesanto, vasāmi vipine tadā.
47. ‘‘Lābhālābhena santuṭṭho, mūlena ca phalena ca;
Anvesanto ācariyaṃ, vasāmi ekako ahaṃ.
48. ‘‘Sumedho nāma sambuddho, loke uppajji tāvade;
Catusaccaṃ pakāseti, uddharanto mahājanaṃ.
49. ‘‘Nāhaṃ suṇomi sambuddhaṃ, napi me koci saṃsati [bhāsati (sī.), sāsati (syā. pī.)];
Aṭṭhavasse atikkante, assosiṃ lokanāyakaṃ.
50. ‘‘Aggidāruṃ nīharitvā, sammajjitvāna assamaṃ;
Khāribhāraṃ gahetvāna, nikkhamiṃ vipinā ahaṃ.
51. ‘‘Ekarattiṃ vasantohaṃ, gāmesu nigamesu ca;
Anupubbena candavatiṃ, tadāhaṃ upasaṅkamiṃ.
52. ‘‘Bhagavā tamhi samaye, sumedho lokanāyako;
Uddharanto bahū satte, deseti amataṃ padaṃ.
53. ‘‘Janakāyamatikkamma, vanditvā jinasāgaraṃ;
Ekaṃsaṃ ajinaṃ katvā, santhaviṃ lokanāyakaṃ.
54. ‘‘‘Tuvaṃ satthā ca ketu ca, dhajo yūpo ca pāṇinaṃ;
Parāyano [parāyaṇo (sī. pī.)] patiṭṭhā ca, dīpo ca dvipaduttamo.
Ekavīsatimaṃ bhāṇavāraṃ.
55. ‘‘‘Nepuñño dassane vīro, tāresi janataṃ tuvaṃ;
Natthañño tārako loke, tavuttaritaro mune.
56. ‘‘‘Sakkā theve [have (sī. pī.) bhave (syā. ka.)] kusaggena, pametuṃ sāgaruttame [sāgaruttamo (sī. syā. pī.)];
Natveva tava sabbaññu, ñāṇaṃ sakkā pametave.
57. ‘‘‘Tuladaṇḍe [tulamaṇḍale (sī. pī.)] ṭhapetvāna, mahiṃ [mahī (syā. pī.)] sakkā dharetave;
Natveva tava paññāya, pamāṇamatthi cakkhuma.
58. ‘‘‘Ākāso minituṃ sakkā, rajjuyā aṅgulena vā;
Natveva tava sabbaññu, sīlaṃ sakkā pametave.
59. ‘‘‘Mahāsamudde udakaṃ, ākāso ca vasundharā;
Parimeyyāni etāni, appameyyosi cakkhuma’.
60. ‘‘Chahi gāthāhi sabbaññuṃ, kittayitvā mahāyasaṃ;
Añjaliṃ paggahetvāna, tuṇhī aṭṭhāsahaṃ tadā.
61. ‘‘Yaṃ vadanti sumedhoti, bhūripaññaṃ sumedhasaṃ;
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, imā gāthā abhāsatha.
62. ‘‘‘Yo me ñāṇaṃ pakittesi, vippasannena cetasā;
Tamahaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato.
63. ‘‘‘Sattasattati kappāni, devaloke ramissati;
Sahassakkhattuṃ devindo, devarajjaṃ karissati.
64. ‘‘‘Anekasatakkhattuñca, cakkavattī bhavissati;
Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.
65. ‘‘‘Devabhūto manusso vā, puññakammasamāhito;
Anūnamanasaṅkappo, tikkhapañño bhavissati’.
66. ‘‘Tiṃsakappasahassamhi, okkākakulasambhavo;
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
67. ‘‘Agārā abhinikkhamma, pabbajissati kiñcano;
Jātiyā sattavassena, arahattaṃ phusissati.
68. ‘‘Yato sarāmi attānaṃ, yato pattosmi sāsanaṃ;
Etthantare na jānāmi, cetanaṃ amanoramaṃ.
69. ‘‘Saṃsaritvā bhave sabbe, sampattānubhaviṃ ahaṃ;
Bhoge me ūnatā natthi, phalaṃ ñāṇassa thomane.
70. ‘‘Tiyaggī nibbutā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
Sabbāsavā parikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
71. ‘‘Tiṃsakappasahassamhi, yaṃ ñāṇamathaviṃ ahaṃ [mabhithomayiṃ (sī. pī.), mabhithomahaṃ (syā.)];