3-6. Upālittheraapadānaṃ
441. ‘‘Nagare haṃsavatiyā, sujāto nāma brāhmaṇo;
Asītikoṭinicayo, pahūtadhanadhaññavā.
442. ‘‘Ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṃ vedāna pāragū;
Lakkhaṇe itihāse ca, sadhamme pāramiṃ gato.
443. ‘‘Paribbājā ekasikhā [ekabhikkhā (ka.)], gotamā
Buddhasāvakā [sabbatthapi evameva dissati].
Carakā tāpasā ceva, caranti mahiyā tadā.
444. ‘‘Tepi maṃ parivārenti, brāhmaṇo vissuto iti;
Bahujjano maṃ pūjeti, nāhaṃ pūjemi kiñcanaṃ.
445. ‘‘Pūjārahaṃ na passāmi, mānatthaddho ahaṃ tadā;
Buddhoti vacanaṃ natthi, tāva nuppajjate jino.
446. ‘‘Accayena ahorattaṃ, padumuttaranāmako [nāyako (sī. syā.)];
Sabbaṃ tamaṃ vinodetvā, loke uppajji cakkhumā.
447. ‘‘Vitthārike bāhujaññe, puthubhūte ca sāsane;
Upāgami tadā buddho, nagaraṃ haṃsasavhayaṃ.
448. ‘‘Pitu atthāya so buddho, dhammaṃ desesi cakkhumā;
Tena kālena parisā, samantā yojanaṃ tadā.
449. ‘‘Sammato manujānaṃ so, sunando nāma tāpaso;
Yāvatā buddhaparisā, pupphehacchādayī tadā.
450. ‘‘Catusaccaṃ pakāsente, seṭṭhe ca [heṭṭhā ca (ka.)] pupphamaṇḍape;
Koṭisatasahassānaṃ, dhammābhisamayo ahu.
451. ‘‘Sattarattindivaṃ buddho, vassetvā dhammavuṭṭhiyo;
Aṭṭhame divase patte, sunandaṃ kittayī jino.
452. ‘‘Devaloke manusse vā, saṃsaranto ayaṃ bhave;
Sabbesaṃ pavaro hutvā, bhavesu saṃsarissati.
453. ‘‘Kappasatasahassamhi, okkākakulasambhavo;
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
454. ‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
Mantāṇiputto puṇṇoti, hessati satthu sāvako.
455. ‘‘Evaṃ kittayi sambuddho, sunandaṃ tāpasaṃ tadā;
Hāsayanto janaṃ sabbaṃ, dassayanto sakaṃ balaṃ.
456. ‘‘Katañjalī namassanti, sunandaṃ tāpasaṃ janā;
Buddhe kāraṃ karitvāna, sodhesi gatimattano.
457. ‘‘Tattha me ahu saṅkappo, sutvāna munino vacaṃ;
Ahampi kāraṃ kassāmi, yathā passāmi gotamaṃ.
458. ‘‘Evāhaṃ cintayitvāna, kiriyaṃ cintayiṃ mama;
Kyāhaṃ kammaṃ ācarāmi, puññakkhette anuttare.
459. ‘‘Ayañca pāṭhiko bhikkhu, sabbapāṭhissa sāsane;
Vinaye agganikkhitto, taṃ ṭhānaṃ patthaye ahaṃ.
460. ‘‘Idaṃ me amitaṃ bhogaṃ, akkhobhaṃ sāgarūpamaṃ;
Tena bhogena buddhassa, ārāmaṃ māpaye ahaṃ.
461. ‘‘Sobhanaṃ nāma ārāmaṃ, nagarassa puratthato;
Kiṇitvā [kītvā (sī.), kitvā (ka.)] satasahassena, saṅghārāmaṃ amāpayiṃ.
462. ‘‘Kūṭāgāre ca pāsāde, maṇḍape hammiye guhā;
Caṅkame sukate katvā, saṅghārāmaṃ amāpayiṃ.
463. ‘‘Jantāgharaṃ aggisālaṃ, atho udakamāḷakaṃ;
Nhānagharaṃ māpayitvā, bhikkhusaṅghassadāsahaṃ.
464. ‘‘Āsandiyo pīṭhake ca, paribhoge ca bhājane;
Ārāmikañca bhesajjaṃ, sabbametaṃ adāsahaṃ.
465. ‘‘Ārakkhaṃ paṭṭhapetvāna, pākāraṃ kārayiṃ daḷhaṃ;
Mā naṃ koci viheṭhesi, santacittāna tādinaṃ.
466. ‘‘Satasahassenāvāsaṃ [āvāsaṃ satasahassena (sī.), āvāse satasahasse (syā.)], saṅghārāme amāpayiṃ;
Vepullaṃ taṃ māpayitvā [vepullataṃ pāpayitvā (sī.)], sambuddhaṃ upanāmayiṃ.
467. ‘‘Niṭṭhāpito mayārāmo, sampaṭiccha tuvaṃ muni;
Niyyādessāmi taṃ vīra [te vīra (sī.), taṃ dhīra (syā.)], adhivāsehi cakkhuma.
468. ‘‘Padumuttaro lokavidū, āhutīnaṃ paṭiggaho;
Mama saṅkappamaññāya, adhivāsesi nāyako.
469. ‘‘Adhivāsanamaññāya, sabbaññussa mahesino;
Bhojanaṃ paṭiyādetvā, kālamārocayiṃ ahaṃ.
470. ‘‘Ārocitamhi kālamhi, padumuttaranāyako;
Khīṇāsavasahassehi, ārāmaṃ me upāgami.
471. ‘‘Nisinnaṃ kālamaññāya, annapānena tappayiṃ;
Bhuttāviṃ kālamaññāya, idaṃ vacanamabraviṃ.
472. ‘‘Kīto satasahassena, tattakeneva kārito;
Sobhano nāma ārāmo, sampaṭiccha tuvaṃ muni.
473. ‘‘Iminārāmadānena, cetanāpaṇidhīhi ca;
Bhave nibbattamānohaṃ, labhāmi mama patthitaṃ.
474. ‘‘Paṭiggahetvā sambuddho, saṅghārāmaṃ sumāpitaṃ;
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, idaṃ vacanamabravi.
475. ‘‘Yo so buddhassa pādāsi, saṅghārāmaṃ sumāpitaṃ;
Tamahaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato.
476. ‘‘Hatthī assā rathā pattī, senā ca caturaṅginī;
Parivāressantimaṃ niccaṃ, saṅghārāmassidaṃ phalaṃ.
477. ‘‘Saṭṭhi tūrasahassāni [turiyasahassāni (sī. syā.)], bheriyo samalaṅkatā;
Parivāressantimaṃ niccaṃ, saṅghārāmassidaṃ phalaṃ.
478. ‘‘Chaḷasītisahassāni, nāriyo samalaṅkatā;
Vicittavatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā.
479. ‘‘Aḷārapamhā hasulā, susaññā tanumajjhimā;
Parivāressantimaṃ niccaṃ, saṅghārāmassidaṃ phalaṃ.
480. ‘‘Tiṃsakappasahassāni, devaloke ramissati;
Sahassakkhattuṃ devindo, devarajjaṃ karissati.
481. ‘‘Devarājena pattabbaṃ, sabbaṃ paṭilabhissati;
Anūnabhogo hutvāna, devarajjaṃ karissati.
482. ‘‘Sahassakkhattuṃ cakkavattī, rājā raṭṭhe bhavissati;
Pathabyā rajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.
483. ‘‘Kappasatasahassamhi, okkākakulasambhavo;
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
484. ‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
Upāli nāma nāmena, hessati satthu sāvako.
485. ‘‘Vinaye pāramiṃ patvā, ṭhānāṭhāne ca kovido;
Jinasāsanaṃ dhārento, viharissatināsavo.
486. ‘‘Sabbametaṃ abhiññāya, gotamo sakyapuṅgavo;
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, etadagge ṭhapessati.
487. ‘‘Aparimeyyupādāya, patthemi tava sāsanaṃ;
So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo.
488. ‘‘Yathā sūlāvuto poso, rājadaṇḍena tajjito;
Sūle sātaṃ avindanto, parimuttiṃva icchati.
489. ‘‘Tathevāhaṃ mahāvīra, bhavadaṇḍena tajjito;
Kammasūlāvuto santo, pipāsāvedanaṭṭito.
490. ‘‘Bhave sātaṃ na vindāmi, ḍayhanto tīhi aggibhi;
Parimuttiṃ gavesāmi, yathāpi rājadaṇḍito.
491. ‘‘Yathā visādo puriso, visena paripīḷito;
Agadaṃ so gaveseyya, visaghātāyupālanaṃ [visaghātāyupāyanaṃ (syā. ka.)].
492. ‘‘Gavesamāno passeyya, agadaṃ visaghātakaṃ;
Taṃ pivitvā sukhī assa, visamhā parimuttiyā.
493. ‘‘Tathevāhaṃ mahāvīra, yathā visahato naro;
Sampīḷito avijjāya, saddhammāgadamesahaṃ.
494. ‘‘Dhammāgadaṃ gavesanto, addakkhiṃ sakyasāsanaṃ;
Aggaṃ sabbosadhānaṃ taṃ, sabbasallavinodanaṃ.
495. ‘‘Dhammosadhaṃ pivitvāna, visaṃ sabbaṃ samūhaniṃ;
Ajarāmaraṃ sītibhāvaṃ, nibbānaṃ phassayiṃ ahaṃ.
496. ‘‘Yathā bhūtaṭṭito poso, bhūtaggāhena pīḷito;
Bhūtavejjaṃ gaveseyya, bhūtasmā parimuttiyā.
497. ‘‘Gavesamāno passeyya, bhūtavijjāsu kovidaṃ;
Tassa so vihane bhūtaṃ, samūlañca vināsaye.
498. ‘‘Tathevāhaṃ mahāvīra, tamaggāhena pīḷito;
Ñāṇālokaṃ gavesāmi, tamato parimuttiyā.
499. ‘‘Athaddasaṃ sakyamuniṃ, kilesatamasodhanaṃ;
So me tamaṃ vinodesi, bhūtavejjova bhūtakaṃ.
500. ‘‘Saṃsārasotaṃ sañchindiṃ, taṇhāsotaṃ nivārayiṃ;
Bhavaṃ ugghāṭayiṃ sabbaṃ, bhūtavejjova mūlato.
501. ‘‘Garuḷo yathā opatati, pannagaṃ bhakkhamattano;
Samantā yojanasataṃ, vikkhobheti mahāsaraṃ.
502. ‘‘Pannagaṃ so gahetvāna, adhosīsaṃ viheṭhayaṃ;
Ādāya so pakkamati, yenakāmaṃ vihaṅgamo.
503. ‘‘Tathevāhaṃ mahāvīra, yathāpi garuḷo balī;
Asaṅkhataṃ gavesanto, dose vikkhālayiṃ ahaṃ.
504. ‘‘Diṭṭho ahaṃ dhammavaraṃ, santipadamanuttaraṃ;
Ādāya viharāmetaṃ, garuḷo pannagaṃ yathā.
505. ‘‘Āsāvatī nāma latā, jātā cittalatāvane;
Tassā vassasahassena, ekaṃ nibbattate phalaṃ.
506. ‘‘Taṃ devā payirupāsanti, tāvadūraphale sati;
Devānaṃ sā piyā evaṃ, āsāvatī latuttamā.
507. ‘‘Satasahassupādāya, tāhaṃ paricare muni;
Sāyaṃ pātaṃ namassāmi, devā āsāvatiṃ yathā.
508. ‘‘Avañjhā pāricariyā, amoghā ca namassanā;
Dūrāgatampi maṃ santaṃ, khaṇoyaṃ na virādhayi.
509. ‘‘Paṭisandhiṃ na passāmi, vicinanto bhave ahaṃ;
Nirūpadhi vippamutto [vippayutto (ka.)], upasanto carāmahaṃ.
510. ‘‘Yathāpi padumaṃ nāma, sūriyaraṃsena pupphati;
Tathevāhaṃ mahāvīra, buddharaṃsena pupphito.
511. ‘‘Yathā balākayonimhi, na vijjati pumo [pumā (sī. syā.)] sadā;
Meghesu gajjamānesu, gabbhaṃ gaṇhanti tā sadā.
512. ‘‘Cirampi gabbhaṃ dhārenti, yāva megho na gajjati;
Bhārato parimuccanti, yadā megho pavassati.
513. ‘‘Padumuttarabuddhassa, dhammameghena gajjato;
Saddena dhammameghassa, dhammagabbhaṃ agaṇhahaṃ.
514. Satasahassupādāya, puññagabbhaṃ dharemahaṃ;
Nappamuccāmi bhārato, dhammamegho na gajjati.