14. Kriyatthā bahulaṃ –ti

Ca sabbattha vattate. Kriyā attho etassāti kriyattho dhātu, so ca duvidho sakammakā+kammakavasena. Tattha yasmiṃ kriyatthe kattuvācimhā kammaṃ gavesīyate, so sakammako. Itaro akammako.

Tatra sakammakā kammāpekkhaṃ kriyaṃ vadanti, yathā kaṭaṃ karoti, gāmaṃ gacchati, odanaṃ pacati. Akammakā kammanirapekkhaṃ kriyaṃ vadanti, yathā acchati seti tiṭṭhati. Kriyāti ca gamanapacanādiko asattasammato kattari kamme vā patiṭṭhito kārakasamūhasādhiyo padattho vuccati. Api ca –

Karaṇaṃ bhavanaṃ cāpi, kara+bhūhi kathīyate;

Tato kriyādivācattaṃ, pākādīnaṃ kathaṃ bhave.

Kara+bhūdhātūhi karaṇañca bhavanañca vuccati, pāka+gamanādīhi tesaṃ kriyābhavanānaṃ vāccattaṃ kathaṃ bhavatīti vuttaṃ hoti. Punapi –

Pākādīnañhi vāccattaṃ, karabhūsu na yujjati;

Taṃ bahutaravāccattaṃ, pākādīsu na yujjati.

Taṃ nāma –

Kāriyarūpā hi dhātvatthā, sattāyuttā ca te+khilā;

Tato kriyā ca bhāvo ca, sāmaññaṃ tesu gamyate.