Pakiṇṇaka-niddesa
253. Kumudaṃ ko pabodhayi,
Nātho ravindu paṇḍito;
Kamalaṃ ko kumudaṃ ko,
Narapaṃ ko pabodhayi.
254. Cittena niyyati loko,
Cittena parikassati;
Cittassa eka-dhammassa,
Sabbeva vasamanvagū.
255. Samaṇo rājānurājā,
Senāpati mahā-matto;
Dhammaṭṭho paṇḍito disvā,
Paccakkhatthaṃ na kāriyā.
256. Dīpo nava-disaṃ tejo,
Na heṭṭhā ca tathā sakaṃ;
Para-vajjaṃ vidū passe,
Saka-vajjaṃpi passatu.
257. Sa-phalaṃ paṇḍito loke,
Sa-kāraṇaṃ vacaṃ bhaṇe;
A-kāraṇaṃphalaṃ bālo,
Idaṃ ubhaya-lakkhaṇaṃ.
258. Tassa vācāya jāneyya,
Kuṭilaṃ bāla-paṇḍitaṃ;
Vācā-rūpaṃ mittaṃ kare,
Vācā-rūpaṃ dhuvaṃ jahe.
259. Duccintitassa cintā ca,
Dubbhāsitassa bhāsanā;
Dukkammassa katañcāti,
Etaṃ bālassa lakkhaṇaṃ.
260. Su-cintitassa cintā ca,
Su-bhāsitassa bhāsanā;
Su-kammassa katañcāti,
Etaṃ dhīrassa lakkhaṇaṃ.
261. A-nayaṃ nayati dummedho,
A-dhurāyaṃ ni-yuñjati;
Dunnayo seyyaso hoti,
Sammā vutto pakuppati;
Vinayaṃ so na jānāti,
Sādhu tassa a-dassanaṃ.
262. Nayaṃ nayati medhāvī,
A-dhurāyaṃ na yuñjati;
Su-nayo seyyaso hoti,
Sammā vutto na kuppati;
Vinayaṃ so pajānāti,
Sādhu tena samāgamo.
263. A-nāyakā vinassanti,
Nassanti bahu-nāyakā;
Thī-nāyakā vinassanti,
Nassanti susu-nāyakā.
264. Jeṭṭho kammesu nīcānaṃ,
Jānaṃjānaṃva ācare;
A-jānevaṃ kare jānaṃ,
Nīco eti bhayaṃ piyaṃ.
265. Kammaṃ dujjana-sāruppaṃ,
Dudhā sujana-sāruppaṃ;
Dujjanaṃ tesu dukkamme,
Su-kamme sujanaṃ icche.
266. Paṇḍito verī bālo ca,
Dujjayo bāla-verito;
Paṇḍitaṃ-verī pamādena,
Na taṃ jayo hi sabbadā.
267. Guyhassa hi guyhameva sādhu,
Na hi guyhassa pasatthamāvi-kammaṃ;
A-nipphannatāya saheyya dhīro,
Nipphannatthova yathā-sukhaṃ bhaṇeyya.
268. Guyhamatthaṃ na vivareyya,
Rakkheyya naṃ yathā nidhiṃ;
Na hī pātukato sādhu,
Guyho attho pajānatā.
269. Thiyā guyhaṃ na saṃseyya,
A-mittassa ca paṇḍito;
Yo cāmisena saṃhīro,
Hadaya-ttheno ca yo naro.
270. Vivicca bhāseyya divā rahassaṃ,
Rattiṃ giraṃ nāti-velaṃ pamuñce;
Upassutikā hi suṇanti mantaṃ,
Tasmā hi manto khippamupeti bhedaṃ.
271. Na pakāsati guyhaṃ yo,
So guyhaṃ paṭiguyhati;
Bhayesu na jahe kicce,
Su-mittonucaro bhave.
272. Karoti dukkaraṃ sādhuṃ,
Ujuṃ khamati dukkhamaṃ;
Duddadaṃ sāmaṃ dadāti,
Yo su-mitto have bhave.
273. Piya-vācā sadā mitto,
Piya-vatthuṃ na yācanā;
Icchāgatena dānena,
Su-daḷho su-ppiyo have;
Tadaṅgato ca hīnena,
A-ppiyo bhijjano bhave.
274. Dehīti yācane hirī,
Sirī ca kāya-devatā;
Palāyanti siricchito,
Na yāce para-santakaṃ.
275. Svāno laddhāna nimmaṃsaṃ,
Aṭṭhiṃ tuṭṭho pamodati;
Sakantikaṃ migaṃ sīho,
Hitvā hatthiṃnudhāvati.
276. Evaṃ chandānurūpena,
Jano āsīsate phalaṃ;
Mahā chandā mahantaṃva,
Hīnaṃva hīna-chandakā.
277. Nānā-chandā mahārāja,
Ekāgāre vasāmase;
Ahaṃ gāma-varaṃ icche,
Brāhmaṇī ca gavaṃ sataṃ.
278. Putto ca ājañña-rathaṃ,
Kaññā ca maṇi-kuṇḍalaṃ;
Yā cesā puṇṇakā jammī,
Ujukkhalaṃbhi-kaṅkhati.
279. Ṭhānaṃ mitte dhane kamme,
Satussāhe su-labbhitaṃ;
Taṃ daḷhaṃ dukkaraṃ kare,
Paññā-sati-samādhinā.
280. Bhesajje vihite suddha,
Buddhādi-ratanattaye;
Pasādamācare niccaṃ,
Sajjane sa-guṇepi ca.
281. Rājā raṭṭhena dhātuso,
Bālo pāpehi dummano,
Alaṅkārena itthīpi,
Kāmehi ca na tappati.
282. Appiccho ca dhutaṅgena,
Āraddho vīriyena hi;
Visārado parisāya,
Pariccāgena dāyako;
Savanena su-dhammaṃpi,
Na tappativa paṇḍito.
283. Jeṭṭhassa sitaṃ hasitaṃ,
Majjhassa madhurassaraṃ;
Loke aṃsa-siro-kampaṃ,
Jammassa apa-hassitaṃ;
Etesaṃ ati-hassitaṃ,
Hāso hoti yathākkamaṃ.
284. Natthi duṭṭhe nayo atthi,
Na dhammo na su-bhāsitaṃ;
Nikkamaṃ duṭṭhe yuñjeyya,
So hi sabbhiṃ na rañjati.
285. Dullabhaṃ pakatiṃ vācaṃ,
Dullabho khemako suto;
Dullabhā sadisī jāyā,
Dullabho sa-jano piyo.
286. Dhajo rathassa paññāṇaṃ,
Dhūmo paññāṇamaggino;
Rājā raṭṭhassa paññāṇaṃ,
Bhattā paññāṇamitthiyā.
287. Dunnāriyā kulaṃ suddhaṃ,
Putto nassati lālanā;
Samiddhi a-nayā bandhu,