1. Visesyādhīnavagga
691. Visesyādhīna saṃkiṇṇā, nekatthehya’byayehi ca;
Sā’ṅgo’pāṅgehi kathyante, kaṇḍe vaggā iha kkamā.
692. Guṇadabbakriyāsaddā, siyuṃ sabbe visesanā;
Visesyādhīnabhāvena, visesyasamaliṅgino.
693. Sobhanaṃ ruciraṃ sādhu, manuññaṃ cāru sundaraṃ;
Vaggu manoramaṃ kantaṃ, hārī mañju ca pesalaṃ.
694. Bhaddaṃ vāmañca kalyāṇaṃ, manāpaṃ laddhakaṃ subhaṃ;
Uttamo pavaro jeṭṭho, pamukhā’nuttaro varo.
695. Mukhyo padhānaṃ pāmokkho, para maggañña muttaraṃ;
Paṇītaṃ paramaṃ seyyo, gāmaṇī seṭṭha sattamā.
696. Visiṭṭhā’riya nāge’ko, sabhaggā mokkha puṅgavā;
Sīha kuñjara saddūlā, dī tu samāsagā pume.
697. Citta’kkhi pītijanana, mabyāseka masecanaṃ;
Iṭṭhaṃ tu subhagaṃ hajjaṃ, dayitaṃ vallabhaṃ piyaṃ.
698. Tucchañca rittakaṃ suññaṃ, athā’sārañca pheggu ca;
Mejjhaṃ pūtaṃ pavitto tha, aviraddho apaṇṇako.
699. Ukkaṭṭho ca pakaṭṭho tha, nihīno hīna lāmakā;
Patikiṭṭhaṃ nikiṭṭhañca, ittarā’vajja kucchitā.
700. Adhamo’maka gārayhā,
Malīno tu malīmaso;
Brahā mahantaṃ vipulaṃ, visālaṃ puthulaṃ puthu.
701. Garu’ru vitthiṇṇa matho, pīnaṃ thūlañca pīvaraṃ;
Thullañca vaṭharañcā tha, ācitaṃ nicitaṃ bhave.
702. Sabbaṃ samatta makhilaṃ, nikhilaṃ sakalaṃ tathā;
Nissesaṃ kasiṇā’sesaṃ, samaggañca anūnakaṃ,
703. Bhūri pahutaṃ pacuraṃ, bhiyyo sambahulaṃ bahu;
Yebhuyyaṃ bahulaṃ cātha, bāhiraṃ paribāhiraṃ.
704. Parosatādī te, yesaṃ, paraṃ mattaṃ satādito;
Parittaṃ sukhumaṃ khuddaṃ, thoka mappaṃ kisaṃ tanu.
705. Cullaṃ matte’tthiyaṃ lesa,
Lavā’ṇuhi kaṇo pume;
Samīpaṃ nikaṭā’sanno, pakaṭṭhā’bhyāsa santikaṃ.
706. Avidūrañca sāmantaṃ, sannikaṭṭha mupantikaṃ;
Sakāsaṃ antikaṃ ñattaṃ, dūraṃ tu vippakaṭṭhakaṃ.
707. Nirantaraṃ ghanaṃ sandaṃ, viraḷaṃ pelavaṃ tanu;
Athā yataṃ dīgha matho, nittalaṃ vaṭṭa vaṭṭulaṃ.
708. Ucco tu unnato tuṅgo, udaggo ceva ucchito;
Nīco rasso vāmano tha, ajimho paguṇo uju.
709. Aḷāraṃ vellitaṃ vaṅkaṃ, kuṭilaṃ jimha kuñcitaṃ;
Dhuvo ca sassato nicco, sadātana sanantanā.
710. Kūṭaṭṭho tve’karūpena, kālabyāpī pakāsito;
Lahu sallahukaṃ cātha, saṅkhyātaṃ gaṇitaṃ mitaṃ.
711. Tiṇhaṃ tu tikhiṇaṃ tibbaṃ, caṇḍaṃ uggaṃ kharaṃ bhave;
Jaṅgamañca carañceva, tasaṃ ñeyyaṃ carācaraṃ.
712. Kampanaṃ calanaṃ cātha, atiritto tathā’dhiko;
Thāvaro jaṅgamā añño, lolaṃ tu cañcalaṃ calaṃ.
713. Taralañca purāṇo tu, purātana sanantanā;
Cirantano tha paccaggho, nūtano’bhinavo navo.
714. Kurūraṃ kaṭhinaṃ daḷhaṃ, niṭṭhuraṃ kakkhaḷaṃ bhave;
Anitthya’nto pariyanto, panto ca pacchima’ntimā.
715. Jighaññaṃ carimaṃ pubbaṃ, tva’ggaṃ paṭhama mādi so;
Patirūpo nucchavikaṃ, atha moghaṃ niratthakaṃ.
716. Byattaṃ puṭa [phuṭaṃ (sī.)] ñca mudu tu, sukumārañca komalaṃ;
Paccakkhaṃ indriyaggayhaṃ, apaccakkhaṃ atindriyaṃ.
717. Itarā’ññataro eko, añño bahuvidho tu ca;
Nānārūpo ca vividho, abādhaṃ tu niraggalaṃ.
718. Athe’kākī ca ekacco, eko ca ekako samā;
Sādhāraṇañca sāmaññaṃ, sambādho tu ca saṃkaṭaṃ.
719. Vāmaṃ kaḷevaraṃ sabyaṃ; Apasabyaṃ tu dakkhiṇaṃ;
Paṭikūlaṃ tva’pasabyaṃ, gahanaṃ kalilaṃ samā.
720. Uccāvacaṃ bahubhedaṃ, saṃkiṇṇā’ kiṇṇa saṃkulā;
Katahattho ca kusalo, pavīṇā’bhiñña sikkhitā.
721. Nipuṇo ca paṭu cheko, cāturo dakkha pesalā;
Bālo dattu jalo mūḷho, mando viññū ca bāliso.
722. Puññavā sukatī dhañño, mahussāho mahādhiti;
Mahātaṇho mahiccho tha, hadayī hadayālu ca.
723. Sumano haṭṭhacitto tha, dummano vimano pyatha;
Vadāniyo vadaññū ca, dānasoṇḍo bahuppado.
724. Khyāto patīto paññāto,
Bhiññāto pathito suto,
Vissuto vidito ceva, pasiddho pākaṭo bhave.
725. Issaro nāyako sāmī, patī’sā’dhipatī pabhū;
Ayyā’dhipā’dhibhū netā,
Ibbho tva’ḍḍho tathā dhanī.
726. Dānāraho dakkhiṇeyyo, siniddho tu ca vacchalo;
Parikkhako kāraṇiko,
Āsatto tu ca tapparo.
727. Kāruṇiko dayālupi, sūrato ussuko tu ca;
Iṭṭhatthe uyyuto cātha, dīghasutto cirakriyo.
728. Parādhīno parāyatto, āyatto tu ca santako;
Pariggaho adhīno ca, sacchando tu ca serini.
729. Anisammakārī jammo, atitaṇho tu lolupo;
Giddho tu luddho lolo tha,
Kuṇṭho mando kriyāsu hi.
730. Kāmayitā tu kamitā, kāmano kāmi kāmuko;
Soṇḍo matto vidheyyo tu,
Assavo subbaco samā.
731. Pagabbho paṭibhāyutto, bhīsīlo bhīru bhīruko;
Adhīro [avīro (ṭī.)] kātaro cātha,
Hiṃsāsīlo ca ghātuko.
732. Kodhano rosano [dosano (sī.)] kopī,
Caṇḍo tvaccantakodhano;
Sahano khamano khantā, titikkhavā ca khantimā.
733. Saddhāyutto tu saddhālu, dhajavā tu dhajālu ca [lajjālutu ca lajjavā (ka.)];
Niddālu niddāsīlo tha, bhassaro bhāsuro bhave.
734. Naggo digambaro’vattho, ghasmaro tu ca bhakkhako;
Eḷamūgo tu vattuñca, sotuṃ cā’kusalo bhave.
735. Mukharo dummukhā’baddha, mukhā cāppiyavādini;
Vācālo bahugārayha, vace vattā tu so vado.
736. Nijo sako attaniyo,
Vimhayo’cchariya’bbhuto;
Vihattho byākulo cātha,
Ātatāyī vadhudyato.
737. Sīsacchejjamhi vajjho tha, nikato ca saṭho’nuju;
Sūcako pisuṇo kaṇṇe,
Japo dhutto tu vañcako.
738. Anisamma hi yo kiccaṃ, puriso vadhabandhanādi mācarati;
Avinicchitakārittā, sokhalu capaloti viññeyyo.
739. Khuddo kadariyo thaddha, maccharī kapaṇo pyatha;
Akiñcano daliddo ca, dīno niddhana duggatā.
740. Asambhāvitasampattaṃ, kākatāliya muccate;
Atha yācanako atthī, yācako ca vanibbako.
741. Aṇḍajā pakkhisappādī, narādī tu jalābujā;
Sedajā kimiḍaṃsādī, devādī tvo’ papātikā.
742. Jaṇṇutaggho jaṇṇumatto, kappo tu kiñcidūnake;
Antaggataṃ bhu pariyā, panna mantogadho’gadhā.
743. Rādhito sādhito cātha, nippakkaṃ kuthitaṃ bhave;
Āpanno tvā’padappatto, vivaso tvavaso bhave.
744. Nuṇṇo nuttā’tta, khittā ce’, ritā viddhā tha kampito;
Dhūto ādhūta calitā, nisitaṃ tu ca tejitaṃ.
745. Pattabbaṃ gamma māpajjaṃ [āsajjaṃ (ka.)], pakkaṃ pariṇataṃ samā;
Veṭhitaṃ tu valayitaṃ, ruddhaṃ saṃvuta māvutaṃ.
746. Parikkhittañca nivutaṃ, visaṭaṃ vitthataṃ tataṃ;
Litto tu diddho gūḷho tu,
Gutto puṭṭho tu posito.
747. Lajjito hīḷito cātha, sanitaṃ dhanitaṃ pyatha;
Sandānito sito baddho,
Kīlito saṃyato bhave.
748. Siddhe nipphanna nibbattā, dārite bhinna bheditā;
Channo tu chādite cātha, viddhe chiddita vedhitā.
749. Āhaṭo ābhatā’nītā,
Danto tu damito siyā;
Santo tu samito ceva,
Puṇṇo tu pūrito bhave.
750. Apacāyito mahito, pūjitā’rahito’ccito;
Mānito cā’pacito ca, tacchitaṃ tutanūkate.
751. Santatto dhūpito copa,
Carito tu upāsito;
Bhaṭṭhaṃ tu galitaṃ pannaṃ, cutañca dhaṃsitaṃ bhave.
752. Pīto pamudito haṭṭho,
Matto tuṭṭho tha kantito;
Sañchinno lūna dātā tha,
Pasattho vaṇṇito thuto.
753. Tinto’lla’dda kilinno’nnā, maggitaṃ pariyesitaṃ;
Anvesitaṃ gavesitaṃ, laddhaṃ tu patta muccate.
754. Rakkhitaṃ gopitaṃ guttaṃ, tātaṃ gopāyitā’vitā;
Pālitaṃ atha ossaṭṭhaṃ, cattaṃ hīnaṃ samujjhitaṃ.
755. Bhāsitaṃ lapitaṃ vuttā, bhihitā’khyāta jappitā;
Udīritañca kathitaṃ, gaditaṃ bhaṇito’ditā.