໗. ຄພ຺ຠິນີວຄ຺ໂຄ

໑. ປຐມສິກ຺ຂາປທໍ

໑໐໖໗. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຄພ຺ຠິນິໍ ວຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ. ສາ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣຕິ. ມນຸສ຺ສາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ເທຖາຍ຺ຍາຍ ຠິກ຺ຂໍ, ຄຣຸຠາຣາ [ຄຣຸຄພ຺ຠາ (ສ຺ຍາ.)] ອຍ຺ຍາ’’ຕິ. ມນຸສ຺ສາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຄພ຺ຠິນິໍ ວຸຏ຺ຐາເປສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ! ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ເຕສໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕານໍ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕານໍ ວິປາເຈນ຺ຕານໍ. ຍາ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ຕາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຄພ຺ຠິນິໍ ວຸຏ຺ຐາເປສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຄພ຺ຠິນິໍ ວຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຄພ຺ຠິນິໍ ວຸຏ຺ຐາເປສ຺ສນ຺ຕິ! ເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິສນ຺ຕຸ –

໑໐໖໘. ‘‘ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ຄພ຺ຠິນິໍ ວຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໑໐໖໙. ຍາ ປນາຕິ ຍາ ຍາທິສາ…ເປ… ຠິກ຺ຂຸນີຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປຕາ ຠິກ຺ຂຸນີຕິ.

ຄພ຺ຠິນີ ນາມ ອາປນ຺ນສຕ຺ຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍາຕິ ອຸປສມ຺ປາເທຍ຺ຍ.

‘‘ວຸຏ຺ຐາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄຓໍ ວາ ອາຈຣິນິໍ ວາ ປຕ຺ຕໍ ວາ ຈີວຣໍ ວາ ປຣິເຍສຕິ, ສີມໍ ວາ ສມ຺ມນ຺ນຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຎຕ຺ຕິຍາ ທຸກ຺ກຏໍ. ທ຺ວີຫິ ກມ຺ມວາຈາຫິ ທຸກ຺ກຏາ. ກມ຺ມວາຈາປຣິໂຍສາເນ ອຸປຊ຺ຌາຍາຍ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຄຓສ຺ສ ຈ ອາຈຣິນິຍາ ຈ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

໑໐໗໐. ຄພ຺ຠິນິຍາ ຄພ຺ຠິນິສຎ຺ຎາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຄພ຺ຠິນິຍາ ເວມຕິກາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຄພ຺ຠິນິຍາ ອຄພ຺ຠິນິສຎ຺ຎາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ອຄພ຺ຠິນິຍາ ຄພ຺ຠິນິສຎ຺ຎາ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຄພ຺ຠິນິຍາ ເວມຕິກາ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຄພ຺ຠິນິຍາ ອຄພ຺ຠິນິສຎ຺ຎາ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໑໐໗໑. ອນາປຕ຺ຕິ ຄພ຺ຠິນິໍ ອຄພ຺ຠິນິສຎ຺ຎາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອຄພ຺ຠິນິໍ ອຄພ຺ຠິນິສຎ຺ຎາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕິກາຍ, ອາທິກມ຺ມິກາຍາຕິ.

ປຐມສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

໒. ທຸຕິຍສິກ຺ຂາປທໍ

໑໐໗໒. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ປາຍນ຺ຕິໍ ວຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ. ສາ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣຕິ. ມນຸສ຺ສາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ເທຖາຍ຺ຍາຍ ຠິກ຺ຂໍ, ສທຸຕິຍິກາ ອຍ຺ຍາ’’ຕິ. ມນຸສ຺ສາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ປາຍນ຺ຕິໍ ວຸຏ຺ຐາເປສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ! ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ເຕສໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕານໍ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕານໍ ວິປາເຈນ຺ຕານໍ. ຍາ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ຕາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ປາຍນ຺ຕິໍ ວຸຏ຺ຐາເປສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ປາຍນ຺ຕິໍ ວຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ປາຍນ຺ຕິໍ ວຸຏ຺ຐາເປສ຺ສນ຺ຕິ! ເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິສນ຺ຕຸ –

໑໐໗໓. ‘‘ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ປາຍນ຺ຕິໍ ວຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໑໐໗໔. ຍາ ປນາຕິ ຍາ ຍາທິສາ…ເປ… ຠິກ຺ຂຸນີຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປຕາ ຠິກ຺ຂຸນີຕິ.

ປາຍນ຺ຕີ ນາມ ມາຕາ ວາ ໂຫຕິ [ໂຫຕຸ (ກ.)] ຘາຕິ [ຘາຕີ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ວາ.

ວຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍາຕິ ອຸປສມ຺ປາເທຍ຺ຍ.

໑໐໗໕. ປາຍນ຺ຕິຍາ ປາຍນ຺ຕິສຎ຺ຎາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ປາຍນ຺ຕິຍາ ເວມຕິກາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ປາຍນ຺ຕິຍາ ອປາຍນ຺ຕິສຎ຺ຎາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ອປາຍນ຺ຕິຍາ ປາຍນ຺ຕິສຎ຺ຎາ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອປາຍນ຺ຕິຍາ ເວມຕິກາ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອປາຍນ຺ຕິຍາ ອປາຍນ຺ຕິສຎ຺ຎາ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໑໐໗໖. ອນາປຕ຺ຕິ ປາຍນ຺ຕິໍ ອປາຍນ຺ຕິສຎ຺ຎາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອປາຍນ຺ຕິໍ ອປາຍນ຺ຕິສຎ຺ຎາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕິກາຍ, ອາທິກມ຺ມິກາຍາຕິ.

ທຸຕິຍສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

໓. ຕຕິຍສິກ຺ຂາປທໍ

໑໐໗໗. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ສິກ຺ຂມານໍ ວຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ. ຕາ ພາລາ ໂຫນ຺ຕິ ອພ຺ຍຕ຺ຕາ ນ ຊານນ຺ຕິ ກປ຺ປິຍໍ ວາ ອກປ຺ປິຍໍ ວາ. ຍາ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ຕາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ສິກ຺ຂມານໍ ວຸຏ຺ຐາເປສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ສິກ຺ຂມານໍ ວຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ສິກ຺ຂມານໍ ວຸຏ຺ຐາເປສ຺ສນ຺ຕິ! ເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ວິຄຣຫິຕ຺ວາ…ເປ… ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂມານາຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂາສມ຺ມຸຕິໍ ທາຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ທາຕພ຺ພາ. ຕາຍ ສິກ຺ຂມານາຍ ສງ຺ຆໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ປາເທ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ອຫໍ, ອຍ຺ເຍ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ອຍ຺ຍາຍ ສິກ຺ຂມານາ. ສງ຺ຆໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂາສມ຺ມຸຕິໍ ຍາຈາມີ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ຍາຈິຕພ຺ພາ. ຕຕິຍມ຺ປິ ຍາຈິຕພ຺ພາ. ພ຺ຍຕ຺ຕາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປຏິພລາຍ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

໑໐໗໘. ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ອຍ຺ເຍ, ສງ຺ໂຆ. ອຍໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ອຍ຺ຍາຍ ສິກ຺ຂມານາ ສງ຺ຆໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂາສມ຺ມຸຕິໍ ຍາຈຕິ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ ສງ຺ໂຆ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ສິກ຺ຂມານາຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂາສມ຺ມຸຕິໍ ທເທຍ຺ຍ. ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ອຍ຺ເຍ, ສງ຺ໂຆ. ອຍໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ອຍ຺ຍາຍ ສິກ຺ຂມານາ ສງ຺ຆໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂາສມ຺ມຸຕິໍ ຍາຈຕິ. ສງ຺ໂຆ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ສິກ຺ຂມານາຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂາສມ຺ມຸຕິໍ ເທຕິ. ຍສ຺ສາ ອຍ຺ຍາຍ ຂມຕິ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ສິກ຺ຂມານາຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂາສມ຺ມຸຕິຍາ ທານໍ, ສາ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສາ ນກ຺ຂມຕິ, ສາ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ທິນ຺ນາ ສງ຺ເຆນ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ສິກ຺ຂມານາຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂາສມ຺ມຸຕິ. ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ.

໑໐໗໙. ສາ ສິກ຺ຂມານາ ‘‘ເອວໍ ວເທຫີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພາ – ‘‘ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓິໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ອວີຕິກ຺ກມ຺ມ ສມາທານໍ ສມາທິຍາມິ. ອທິນ຺ນາທານາ ເວຣມຓິໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ອວີຕິກ຺ກມ຺ມ ສມາທານໍ ສມາທິຍາມິ. ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍາ ເວຣມຓິໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ອວີຕິກ຺ກມ຺ມ ສມາທານໍ ສມາທິຍາມິ. ມຸສາວາທາ ເວຣມຓິໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ອວີຕິກ຺ກມ຺ມ ສມາທານໍ ສມາທິຍາມິ. ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປ຺ປມາທຏ຺ຐານາ ເວຣມຓິໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ອວີຕິກ຺ກມ຺ມ ສມາທານໍ ສມາທິຍາມິ. ວິກາລໂຠຊນາ ເວຣມຓິໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ອວີຕິກ຺ກມ຺ມ ສມາທານໍ ສມາທິຍາມີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອເນກປຣິຍາເຍນ ວິຄຣຫິຕ຺ວາ ທຸພ຺ຠຣຕາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິສນ຺ຕຸ –

໑໐໘໐. ‘‘ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ສິກ຺ຂມານໍ ວຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໑໐໘໑. ຍາ ປນາຕິ ຍາ ຍາທິສາ…ເປ… ຠິກ຺ຂຸນີຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປຕາ ຠິກ຺ຂຸນີຕິ.

ທ຺ເວ ວສ຺ສານີຕິ ທ຺ເວ ສໍວຈ຺ຉຣານິ. ອສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂາ ນາມ ສິກ຺ຂາ ວາ ນ ທິນ຺ນາ ໂຫຕິ, ທິນ຺ນາ ວາ ສິກ຺ຂາ ກຸປິຕາ. ວຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍາຕິ ອຸປສມ຺ປາເທຍ຺ຍ.

໑໐໘໒. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ເວມຕິກາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ອຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎາ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ເວມຕິກາ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ອຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎາ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

໑໐໘໓. ອນາປຕ຺ຕິ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ສິກ຺ຂມານໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕິກາຍ, ອາທິກມ຺ມິກາຍາຕິ.

ຕຕິຍສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

໔. ຈຕຸຕ຺ຖສິກ຺ຂາປທໍ

໑໐໘໔. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ສິກ຺ຂມານໍ ສງ຺ເຆນ ອສມ຺ມຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ເອຖ, ສິກ຺ຂມານາ, ອິມໍ ຊານາຖ, ອິມໍ ເທຖ, ອິມໍ ອາຫຣຖ, ອິມິນາ ອຕ຺ໂຖ, ອິມໍ ກປ຺ປິຍໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ. ຕາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ນ ມຍໍ, ອຍ຺ເຍ, ສິກ຺ຂມານາ. ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ມຍ’’ນ຺ຕິ. ຍາ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ຕາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ສິກ຺ຂມານໍ ສງ຺ເຆນ ອສມ຺ມຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ສິກ຺ຂມານໍ ສງ຺ເຆນ ອສມ຺ມຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ສິກ຺ຂມານໍ ສງ຺ເຆນ ອສມ຺ມຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປສ຺ສນ຺ຕິ! ເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ວິຄຣຫິຕ຺ວາ…ເປ… ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂາຍ ສິກ຺ຂມານາຍ ວຸຏ຺ຐານສມ຺ມຸຕິໍ ທາຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ທາຕພ຺ພາ. ຕາຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂາຍ ສິກ຺ຂມານາຍ ສງ຺ຆໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ປາເທ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘‘ອຫໍ, ອຍ຺ເຍ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ອຍ຺ຍາຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂາ ສິກ຺ຂມານາ ສງ຺ຆໍ ວຸຏ຺ຐານສມ຺ມຸຕິໍ ຍາຈາມີ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ຍາຈິຕພ຺ພາ. ຕຕິຍມ຺ປິ ຍາຈິຕພ຺ພາ. ພ຺ຍຕ຺ຕາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປຏິພລາຍ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

໑໐໘໕. ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ອຍ຺ເຍ, ສງ຺ໂຆ. ອຍໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ອຍ຺ຍາຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂາ ສິກ຺ຂມານາ ສງ຺ຆໍ ວຸຏ຺ຐານສມ຺ມຸຕິໍ ຍາຈຕິ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂາຍ ສິກ຺ຂມານາຍ ວຸຏ຺ຐານສມ຺ມຸຕິໍ ທເທຍ຺ຍ. ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ອຍ຺ເຍ, ສງ຺ໂຆ. ອຍໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ອຍ຺ຍາຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂາ ສິກ຺ຂມານາ ສງ຺ຆໍ ວຸຏ຺ຐານສມ຺ມຸຕິໍ ຍາຈຕິ. ສງ຺ໂຆ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂາຍ ສິກ຺ຂມານາຍ ວຸຏ຺ຐານສມ຺ມຸຕິໍ ເທຕິ. ຍສ຺ສາ ອຍ຺ຍາຍ ຂມຕິ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂາຍ ສິກ຺ຂມານາຍ ວຸຏ຺ຐານສມ຺ມຸຕິຍາ ທານໍ, ສາ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສາ ນກ຺ຂມຕິ, ສາ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ທິນ຺ນາ ສງ຺ເຆນ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂາຍ ສິກ຺ຂມານາຍ ວຸຏ຺ຐານສມ຺ມຸຕິ; ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ.

໑໐໘໖. ‘‘ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ສິກ຺ຂມານໍ ສງ຺ເຆນ ອສມ຺ມຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໑໐໘໗. ຍາ ປນາຕິ ຍາ ຍາທິສາ…ເປ… ຠິກ຺ຂຸນີຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປຕາ ຠິກ຺ຂຸນີຕິ.

ທ຺ເວ ວສ຺ສານີຕິ ທ຺ເວ ສໍວຈ຺ຉຣານິ. ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂາ ນາມ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂາ. ອສມ຺ມຕາ ນາມ ຎຕ຺ຕິທຸຕິເຍນ ກມ຺ເມນ ວຸຏ຺ຐານສມ຺ມຸຕິ ນ ທິນ຺ນາໂຫຕິ. ວຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍາຕິ ອຸປສມ຺ປາເທຍ຺ຍ.

໑໐໘໘. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ເວມຕິກາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ອຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໑໐໘໙. ອນາປຕ຺ຕິ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ສິກ຺ຂມານໍ ສງ຺ເຆນ ສມ຺ມຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕິກາຍ, ອາທິກມ຺ມິກາຍາຕິ.

ຈຕຸຕ຺ຖສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

໕. ປຎ຺ຈມສິກ຺ຂາປທໍ

໑໐໙໐. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອູນທ຺ວາທສວສ຺ສໍ ຄິຫິຄຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ. ຕາ ອກ຺ຂມາ ໂຫນ຺ຕິ ສີຕສ຺ສ ອຸຓ຺ຫສ຺ສ ຊິຆຈ຺ຉາຍ ປິປາສາຍ ຑໍສມກສວາຕາຕປສຣີສປສມ຺ຜສ຺ສານໍ ທຸຣຸຕ຺ຕານໍ ທຸຣາຄຕານໍ ວຈນປຖານໍ. ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ສາຣີຣິການໍ ເວທນານໍ ທຸກ຺ຂານໍ ຕິພ຺ພານໍ ຂຣານໍ ກຏຸການໍ ອສາຕານໍ ອມນາປານໍ ປາຓຫຣານໍ ອນຘິວາສກຊາຕິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ຍາ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ຕາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອູນທ຺ວາທສວສ຺ສໍ ຄິຫິຄຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອູນທ຺ວາທສວສ຺ສໍ ຄິຫິຄຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອູນທ຺ວາທສວສ຺ສໍ ຄິຫິຄຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປສ຺ສນ຺ຕິ! ອູນທ຺ວາທສວສ຺ສາ [ອູນທ຺ວາທສວສ຺ສາຫິ (ກ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ຄິຫິຄຕາ ອກ຺ຂມາ ໂຫຕິ ສີຕສ຺ສ ອຸຓ຺ຫສ຺ສ ຊິຆຈ຺ຉາຍ ປິປາສາຍ ຑໍສມກສວາຕາຕປສຣີສປສມ຺ຜສ຺ສານໍ ທຸຣຸຕ຺ຕານໍ ທຸຣາຄຕານໍ ວຈນປຖານໍ. ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ສາຣີຣິການໍ ເວທນານໍ ທຸກ຺ຂານໍ ຕິພ຺ພານໍ ຂຣານໍ ກຏຸການໍ ອສາຕານໍ ອມນາປານໍ ປາຓຫຣານໍ ອນຘິວາສກຊາຕິກາ ໂຫຕິ. ທ຺ວາທສວສ຺ສາວ [ທ຺ວາທສວສ຺ສາ ຈ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄິຫິຄຕາ ຂມາ ໂຫຕິ ສີຕສ຺ສ ອຸຓ຺ຫສ຺ສ ຊິຆຈ຺ຉາຍ ປິປາສາຍ ຑໍສມກສວາຕາຕປສຣີສປສມ຺ຜສ຺ສານໍ ທຸຣຸຕ຺ຕານໍ ທຸຣາຄຕານໍ ວຈນປຖານໍ. ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ສາຣີຣິການໍ ເວທນານໍ ທຸກ຺ຂານໍ ຕິພ຺ພານໍ ຂຣານໍ ກຏຸການໍ ອສາຕານໍ ອມນາປານໍ ປາຓຫຣານໍ ອຘິວາສກຊາຕິກາ ໂຫຕິ. ເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິສນ຺ຕຸ –

໑໐໙໑. ‘‘ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ອູນທ຺ວາທສວສ຺ສໍ ຄິຫິຄຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໑໐໙໒. ຍາ ປນາຕິ ຍາ ຍາທິສາ…ເປ… ຠິກ຺ຂຸນີຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປຕາ ຠິກ຺ຂຸນີຕິ.

ອູນທ຺ວາທສວສ຺ສາ ນາມ ອປ຺ປຕ຺ຕທ຺ວາທສວສ຺ສາ. ຄິຫິຄຕາ ນາມ ປຸຣິສນ຺ຕຣຄຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍາຕິ ອຸປສມ຺ປາເທຍ຺ຍ.

໑໐໙໓. ອູນທ຺ວາທສວສ຺ສາຍ ອູນທ຺ວາທສວສ຺ສສຎ຺ຎາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອູນທ຺ວາທສວສ຺ສາຍ ເວມຕິກາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອູນທ຺ວາທສວສ຺ສາຍ ປຣິປຸຓ຺ຓສຎ຺ຎາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ.

ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສາຍ ອູນທ຺ວາທສວສ຺ສສຎ຺ຎາ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສາຍ ເວມຕິກາ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສາຍ ປຣິປຸຓ຺ຓສຎ຺ຎາ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໑໐໙໔. ອນາປຕ຺ຕິ ອູນທ຺ວາທສວສ຺ສໍ ປຣິປຸຓ຺ຓສຎ຺ຎາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສໍ ປຣິປຸຓ຺ຓສຎ຺ຎາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕິກາຍ, ອາທິກມ຺ມິກາຍາຕິ.

ປຎ຺ຈມສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

໖. ຉຏ຺ຐສິກ຺ຂາປທໍ

໑໐໙໕. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສໍ ຄິຫິຄຕໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ວຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ. ຕາ ພາລາ ໂຫນ຺ຕິ ອພ຺ຍຕ຺ຕາ ນ ຊານນ຺ຕິ ກປ຺ປິຍໍ ວາ ອກປ຺ປິຍໍ ວາ. ຍາ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ຕາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສໍ ຄິຫິຄຕໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ວຸຏ຺ຐາເປສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສໍ ຄິຫິຄຕໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ວຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສໍ ຄິຫິຄຕໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ວຸຏ຺ຐາເປສ຺ສນ຺ຕິ! ເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ວິຄຣຫິຕ຺ວາ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສາຍ ຄິຫິຄຕາຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂາສມ຺ມຸຕິໍ ທາຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ທາຕພ຺ພາ. ຕາຍ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສາຍ ຄິຫິຄຕາຍ ສງ຺ຆໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ປາເທ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ອຫໍ, ອຍ຺ເຍ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ອຍ຺ຍາຍ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສາ ຄິຫິຄຕາ ສງ຺ຆໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂາສມ຺ມຸຕິໍ ຍາຈາມີ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ຍາຈິຕພ຺ພາ. ຕຕິຍມ຺ປິ ຍາຈິຕພ຺ພາ. ພ຺ຍຕ຺ຕາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປຏິພລາຍ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

໑໐໙໖. ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ອຍ຺ເຍ, ສງ຺ໂຆ. ອຍໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ອຍ຺ຍາຍ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສາ ຄິຫິຄຕາ ສງ຺ຆໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂາສມ຺ມຸຕິໍ ຍາຈຕິ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ ສງ຺ໂຆ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສາຍ ຄິຫິຄຕາຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂາສມ຺ມຸຕິໍ ທເທຍ຺ຍ. ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ອຍ຺ເຍ, ສງ຺ໂຆ. ອຍໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ອຍ຺ຍາຍ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສາ ຄິຫິຄຕາ ສງ຺ຆໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂາສມ຺ມຸຕິໍ ຍາຈຕິ. ສງ຺ໂຆ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສາຍ ຄິຫິຄຕາຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂາສມ຺ມຸຕິໍ ເທຕິ. ຍສ຺ສາ ອຍ຺ຍາຍ ຂມຕິ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສາຍ ຄິຫິຄຕາຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂາສມ຺ມຸຕິຍາ ທານໍ, ສາ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສາ ນກ຺ຂມຕິ, ສາ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ທິນ຺ນາ ສງ຺ເຆນ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສາຍ ຄິຫິຄຕາຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂາສມ຺ມຸຕິ. ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ.

ສາ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສາ ຄິຫິຄຕາ ເອວໍ ວເທຫີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພາ – ‘‘ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓິໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ອວີຕິກ຺ກມ຺ມ ສມາທານໍ ສມາທິຍາມິ…ເປ… ວິກາລໂຠຊນາ ເວຣມຓິໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ອວີຕິກ຺ກມ຺ມ ສມາທານໍ ສມາທິຍາມີ’’ຕິ.

໑໐໙໗. ‘‘ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສໍ ຄິຫິຄຕໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ວຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໑໐໙໘. ຍາ ປນາຕິ ຍາ ຍາທິສາ…ເປ… ຠິກ຺ຂຸນີຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປຕາ ຠິກ຺ຂຸນີຕິ.

ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສາ ນາມ ປຕ຺ຕທ຺ວາທສວສ຺ສາ. ຄິຫິຄຕາ ນາມ ປຸຣິສນ຺ຕຣຄຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ. ທ຺ເວ ວສ຺ສານີຕິ ທ຺ເວ ສໍວຈ຺ຉຣານິ. ອສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂາ ນາມ ສິກ຺ຂາ ວາ ນ ທິນ຺ນາ ໂຫຕິ, ທິນ຺ນາ ວາ ສິກ຺ຂາ ກຸປິຕາ. ວຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍາຕິ ອຸປສມ຺ປາເທຍ຺ຍ.

໑໐໙໙. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ເວມຕິກາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ອຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ເວມຕິກາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ອຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

໑໑໐໐. ອນາປຕ຺ຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສໍ ຄິຫິຄຕໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕິກາຍ, ອາທິກມ຺ມິກາຍາຕິ.

ຉຏ຺ຐສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

໗. ສຕ຺ຕມສິກ຺ຂາປທໍ

໑໑໐໑. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສໍ ຄິຫິຄຕໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ສງ຺ເຆນ ອສມ຺ມຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ເອຖ ສິກ຺ຂມານາ, ອິມໍ ຊານາຖ, ອິມໍ ເທຖ, ອິມໍ ອາຫຣຖ, ອິມິນາ ອຕ຺ໂຖ, ອິມໍ ກປ຺ປິຍໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ. ຕາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ນ ມຍໍ, ອຍ຺ເຍ, ສິກ຺ຂມານາ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ມຍ’’ນ຺ຕິ. ຍາ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ຕາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສໍ ຄິຫິຄຕໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ສງ຺ເຆນ ອສມ຺ມຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສໍ ຄິຫິຄຕໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ສງ຺ເຆນ ອສມ຺ມຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠິກ຺ຂເວ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສໍ ຄິຫິຄຕໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ສງ຺ເຆນ ອສມ຺ມຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປສ຺ສນ຺ຕິ! ເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ວິຄຣຫິຕ຺ວາ…ເປ… ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສາຍ ຄິຫິຄຕາຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂາຍ ວຸຏ຺ຐານສມ຺ມຸຕິໍ ທາຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ທາຕພ຺ພາ. ຕາຍ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສາຍ ຄິຫິຄຕາຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂາຍ ສງ຺ຆໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ປາເທ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ອຫໍ, ອຍ຺ເຍ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ອຍ຺ຍາຍ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສາ ຄິຫິຄຕາ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂາ, ສງ຺ຆໍ ວຸຏ຺ຐານສມ຺ມຸຕິໍ ຍາຈາມີ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ຍາຈິຕພ຺ພາ. ຕຕິຍມ຺ປິ ຍາຈິຕພ຺ພາ. ພ຺ຍຕ຺ຕາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປຏິພລາຍ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ.

໑໑໐໒. ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ອຍ຺ເຍ, ສງ຺ໂຆ. ອຍໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ອຍ຺ຍາຍ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສາ ຄິຫິຄຕາ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂາ ສງ຺ຆໍ ວຸຏ຺ຐານສມ຺ມຸຕິໍ ຍາຈຕິ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສາຍ ຄິຫິຄຕາຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂາຍ ວຸຏ຺ຐານສມ຺ມຸຕິໍ ທເທຍ຺ຍ. ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ອຍ຺ເຍ, ສງ຺ໂຆ. ອຍໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ອຍ຺ຍາຍ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສາ ຄິຫິຄຕາ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂາ ສງ຺ຆໍ ວຸຏ຺ຐານສມ຺ມຸຕິໍ ຍາຈຕິ. ສງ຺ໂຆ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສາຍ ຄິຫິຄຕາຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂາຍ ວຸຏ຺ຐານສມ຺ມຸຕິໍ ເທຕິ. ຍສ຺ສາ ອຍ຺ຍາຍ ຂມຕິ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສາຍ ຄິຫິຄຕາຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂາຍ ວຸຏ຺ຐານສມ຺ມຸຕິຍາ ທານໍ, ສາ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສາ ນກ຺ຂມຕິ, ສາ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ທິນ຺ນາ ສງ຺ເຆນ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມາຍ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສາຍ ຄິຫິຄຕາຍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂາຍ ວຸຏ຺ຐານສມ຺ມຸຕິ. ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ.

໑໑໐໓. ‘‘ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສໍ ຄິຫິຄຕໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ສງ຺ເຆນ ອສມ຺ມຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໑໑໐໔. ຍາ ປນາຕິ ຍາ ຍາທິສາ…ເປ… ຠິກ຺ຂຸນີຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປຕາ ຠິກ຺ຂຸນີຕິ.

ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສາ ນາມ ປຕ຺ຕທ຺ວາທສວສ຺ສາ. ຄິຫິຄຕາ ນາມ ປຸຣິສນ຺ຕຣຄຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ. ທ຺ເວ ວສ຺ສານີຕິ ທ຺ເວ ສໍວຈ຺ຉຣານິ. ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂາ ນາມ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂາ. ອສມ຺ມຕາ ນາມ ຎຕ຺ຕິທຸຕິເຍນ ກມ຺ເມນ ວຸຏ຺ຐານສມ຺ມຸຕິ ນ ທິນ຺ນາ ໂຫຕິ. ວຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍາຕິ ອຸປສມ຺ປາເທຍ຺ຍ.

໑໑໐໕. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ເວມຕິກາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ອຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎາ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໑໑໐໖. ອນາປຕ຺ຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສໍ ຄິຫິຄຕໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ສງ຺ເຆນ ສມ຺ມຕໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕິກາຍ, ອາທິກມ຺ມິກາຍາຕິ.

ສຕ຺ຕມສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

໘. ອຏ຺ຐມສິກ຺ຂາປທໍ

໑໑໐໗. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຖຸລ຺ລນນ຺ທາ ຠິກ຺ຂຸນີ ສຫຊີວິນິໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ເນວ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ນ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປຕິ. ຕາ ພາລາ ໂຫນ຺ຕິ ອພ຺ຍຕ຺ຕາ; ນ ຊານນ຺ຕິ ກປ຺ປິຍໍ ວາ ອກປ຺ປິຍໍ ວາ. ຍາ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ຕາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອຍ຺ຍາ ຖຸລ຺ລນນ຺ທາ ສຫຊີວິນິໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ເນວ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫິສ຺ສຕິ ນ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປສ຺ສຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຖຸລ຺ລນນ຺ທາ ຠິກ຺ຂຸນີ ສຫຊີວິນິໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ເນວ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ນ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປຕີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຖຸລ຺ລນນ຺ທາ ຠິກ຺ຂຸນີ ສຫຊີວິນິໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ເນວ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫິສ຺ສຕິ ນ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປສ຺ສຕິ! ເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິສນ຺ຕຸ –

໑໑໐໘. ‘‘ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ສຫຊີວິນິໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ເນວ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ ນ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໑໑໐໙. ຍາ ປນາຕິ ຍາ ຍາທິສາ…ເປ… ຠິກ຺ຂຸນີຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປຕາ ຠິກ຺ຂຸນີຕິ.

ສຫຊີວິນີ ນາມ ສທ຺ຘິວິຫາຣິນີ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາຕິ ອຸປສມ຺ປາເທຕ຺ວາ. ທ຺ເວ ວສ຺ສານີຕິ ທ຺ເວ ສໍວຈ຺ຉຣານິ.

ເນວ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາຕິ ນ ສຍໍ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ ອຸທ຺ເທເສນ ປຣິປຸຈ຺ຉາຍ ໂອວາເທນ ອນຸສາສນິຍາ.

ນ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປຍ຺ຍາຕິ ນ ອຎ຺ຎໍ ອາຓາເປຍ຺ຍ ‘‘ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ເນວ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມິ ນ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ຘຸຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕມຕ຺ເຕ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໑໑໑໐. ອນາປຕ຺ຕິ ສຕິ ອນ຺ຕຣາເຍ, ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ນ ລຠຕິ, ຄິລານາຍ, ອາປທາສຸ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕິກາຍ, ອາທິກມ຺ມິກາຍາຕິ.

ອຏ຺ຐມສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

໙. ນວມສິກ຺ຂາປທໍ

໑໑໑໑. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ວຸຏ຺ຐາປິຕໍ ປວຕ຺ຕິນິໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ນານຸພນ຺ຘນ຺ຕິ. ຕາ ພາລາ ໂຫນ຺ຕິ ອພ຺ຍຕ຺ຕາ; ນ ຊານນ຺ຕິ ກປ຺ປິຍໍ ວາ ອກປ຺ປິຍໍ ວາ. ຍາ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ຕາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ວຸຏ຺ຐາປິຕໍ ປວຕ຺ຕິນິໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ນານຸພນ຺ຘິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ວຸຏ຺ຐາປິຕໍ ປວຕ຺ຕິນິໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ນານຸພນ຺ຘນ຺ຕີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ວຸຏ຺ຐາປິຕໍ ປວຕ຺ຕິນິໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ນານຸພນ຺ຘິສ຺ສນ຺ຕິ! ເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິສນ຺ຕຸ –

໑໑໑໒. ‘‘ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ວຸຏ຺ຐາປິຕໍ ປວຕ຺ຕິນິໍ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ນານຸພນ຺ເຘຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໑໑໑໓. ຍາ ປນາຕິ ຍາ ຍາທິສາ…ເປ… ຠິກ຺ຂຸນີຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປຕາ ຠິກ຺ຂຸນີຕິ.

ວຸຏ຺ຐາປິຕນ຺ຕິ ອຸປສມ຺ປາທິຕໍ. ປວຕ຺ຕິນີ ນາມ ອຸປຊ຺ຌາຍາ ວຸຈ຺ຈຕິ. ທ຺ເວ ວສ຺ສານີຕິ ທ຺ເວ ສໍວຈ຺ຉຣານິ. ນານຸພນ຺ເຘຍ຺ຍາຕິ ນ ສຍໍ ອຸປຏ຺ຐເຫຍ຺ຍ. ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ນານຸພນ຺ຘິສ຺ສາມີຕິ ຘຸຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕມຕ຺ເຕ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໑໑໑໔. ອນາປຕ຺ຕິ ອຸປຊ຺ຌາຍາ ພາລາ ວາ ໂຫຕິ ອລຊ຺ຊິນີ ວາ, ຄິລານາຍ, ອາປທາສຸ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕິກາຍ, ອາທິກມ຺ມິກາຍາຕິ.

ນວມສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

໑໐. ທສມສິກ຺ຂາປທໍ

໑໑໑໕. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຖຸລ຺ລນນ຺ທາ ຠິກ຺ຂຸນີ ສຫຊີວິນິໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ເນວ ວູປກາເສຕິ ນ ວູປກາສາເປຕິ. ສາມິໂກ ອຄ຺ຄເຫສິ. ຍາ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ຕາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອຍ຺ຍາ ຖຸລ຺ລນນ຺ທາ ສຫຊີວິນິໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ເນວ ວູປກາເສສ຺ສຕິ ນ ວູປກາສາເປສ຺ສຕິ, ສາມິໂກ ອຄ຺ຄເຫສິ! ສຈາຍໍ ຠິກ຺ຂຸນີ ປກ຺ກນ຺ຕາ ອສ຺ສ, ນ ຈ ສາມິໂກ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຖຸລ຺ລນນ຺ທາ ຠິກ຺ຂຸນີ ສຫຊີວິນິໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ເນວ ວູປກາເສຕິ ນ ວູປກາສາເປຕິ […ສິ (ກ.)], ສາມິໂກ ອຄ຺ຄເຫສີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຖຸລ຺ລນນ຺ທາ ຠິກ຺ຂຸນີ ສຫຊີວິນິໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ເນວ ວູປກາເສສ຺ສຕິ ນ ວູປກາສາເປສ຺ສຕິ, ສາມິໂກ ອຄ຺ຄເຫສິ! ເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິສນ຺ຕຸ –

໑໑໑໖. ‘‘ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ສຫຊີວິນິໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ເນວ ວູປກາເສຍ຺ຍ ນ ວູປກາສາເປຍ຺ຍ ອນ຺ຕມໂສ ຉປ຺ປຎ຺ຈໂຍຊນານິປິ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໑໑໑໗. ຍາ ປນາຕິ ຍາ ຍາທິສາ…ເປ… ຠິກ຺ຂຸນີຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປຕາ ຠິກ຺ຂຸນີຕິ.

ສຫຊີວິນີ ນາມ ສທ຺ຘິວິຫາຣິນີ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາຕິ ອຸປສມ຺ປາເທຕ຺ວາ. ເນວ ວູປກາເສຍ຺ຍາຕິ ນ ສຍໍ ວູປກາເສຍ຺ຍ. ນ ວູປກາສາເປຍ຺ຍາຕິ ນ ອຎ຺ຎໍ ອາຓາເປຍ຺ຍ. ‘‘ເນວ ວູປກາເສສ຺ສາມິ ນ ວູປກາສາເປສ຺ສາມິ ອນ຺ຕມໂສ ຉປ຺ປຎ຺ຈໂຍຊນານິປີ’’ຕິ ຘຸຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕມຕ຺ເຕ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໑໑໑໘. ອນາປຕ຺ຕິ ສຕິ ອນ຺ຕຣາເຍ, ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ທຸຕິຍິກໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ນ ລຠຕິ, ຄິລານາຍ, ອາປທາສຸ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕິກາຍ, ອາທິກມ຺ມິກາຍາຕິ.

ທສມສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ຄພ຺ຠິນິວຄ຺ໂຄ ສຕ຺ຕໂມ.