໒໓໔. ກສ຺ສປໂຄຕ຺ຕຠິກ຺ຂຸວຕ຺ຖຸ

໓໘໐. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ຈມ຺ປາຍໍ ວິຫຣຕິ ຄຄ຺ຄຣາຍ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ຕີເຣ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ກາສີສຸ ຊນປເທ ວາສຠຄາໂມ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ກສ຺ສປໂຄຕ຺ໂຕ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ອາວາສິໂກ ໂຫຕິ ຕນ຺ຕິພທ຺ໂຘ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ອາປນ຺ໂນ – ກິນ຺ຕິ ອນາຄຕາ ຈ ເປສລາ ຠິກ຺ຂູ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ, ອາຄຕາ ຈ ເປສລາ ຠິກ຺ຂູ ຜາສຸ ວິຫເຣຍ຺ຍຸໍ, ອຍຎ຺ຈ ອາວາໂສ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣຸຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ກາສີສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມານາ ເຍນ ວາສຠຄາໂມ ຕທວສຣຸໍ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ກສ຺ສປໂຄຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕ, ທິສ຺ວານ ອາສນໍ ປຎ຺ຎເປສິ, ປາໂທທກໍ ປາທປີຐໍ ປາທກຖລິກໍ ອຸປນິກ຺ຂິປິ, ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄເຫສິ, ປານີເຍນ ອາປຸຈ຺ຉິ, ນຫາເນ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ອກາສິ, ອຸສ຺ສຸກ຺ກມ຺ປິ ອກາສິ ຍາຄຸຍາ ຂາທນີເຍ ຠຕ຺ຕສ຺ມິໍ. ອຖ ໂຂ ເຕສໍ ອາຄນ຺ຕຸການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ຠທ຺ທໂກ ໂຂ ອຍໍ, ອາວຸໂສ, ອາວາສິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ນຫາເນ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ກໂຣຕິ, ອຸສ຺ສຸກ຺ກມ຺ປິ ກໂຣຕິ ຍາຄຸຍາ ຂາທນີເຍ ຠຕ຺ຕສ຺ມິໍ. ຫນ຺ທ, ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ອິເຘວ ວາສຠຄາເມ ນິວາສໍ ກປ຺ເປມາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ອາຄນ຺ຕຸກາ ຠິກ຺ຂູ ຕຕ຺ເຖວ ວາສຠຄາເມ ນິວາສໍ ກປ຺ເປສຸໍ.

ອຖ ໂຂ ກສ຺ສປໂຄຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ໂຍ ໂຂ ອິເມສໍ ອາຄນ຺ຕຸການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາຄນ຺ຕຸກກິລມໂຖ ໂສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ. ເຍປິເມ ໂຄຈເຣ ອປ຺ປກຕຎ຺ຎຸໂນ ເຕທານິເມ ໂຄຈເຣ ປກຕຎ຺ຎຸໂນ. ທຸກ຺ກຣໍ ໂຂ ປນ ປຣກຸເລສຸ ຍາວຊີວໍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ກາຕຸໍ, ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຈ ມນຸສ຺ສານໍ ອມນາປາ. ຍໍນູນາຫໍ ນ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ກເຣຍ຺ຍໍ ຍາຄຸຍາ ຂາທນີເຍ ຠຕ຺ຕສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ນ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ອກາສິ ຍາຄຸຍາ ຂາທນີເຍ ຠຕ຺ຕສ຺ມິໍ. ອຖ ໂຂ ເຕສໍ ອາຄນ຺ຕຸການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ປຸພ຺ເພ ຂ຺ວາຍໍ, ອາວຸໂສ, ອາວາສິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ນຫາເນ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ອກາສິ, ອຸສ຺ສຸກ຺ກມ຺ປິ ອກາສິ ຍາຄຸຍາ ຂາທນີເຍ ຠຕ຺ຕສ຺ມິໍ. ໂສທານາຍໍ ນ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ກໂຣຕິ ຍາຄຸຍາ ຂາທນີເຍ ຠຕ຺ຕສ຺ມິໍ. ທຸຏ຺ໂຐທານາຍໍ, ອາວຸໂສ, ອາວາສິໂກ ຠິກ຺ຂຸ. ຫນ຺ທ, ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ອາວາສິກໍ [ອິມໍ ອາວາສິກໍ (ສ຺ຍາ.)] ຠິກ຺ຂຸໍ ອຸກ຺ຂິປາມາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ອາຄນ຺ຕຸກາ ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ກສ຺ສປໂຄຕ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ປຸພ຺ເພ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ, ນຫາເນ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ກໂຣສິ, ອຸສ຺ສຸກ຺ກມ຺ປິ ກໂຣສິ ຍາຄຸຍາ ຂາທນີເຍ ຠຕ຺ຕສ຺ມິໍ. ໂສທານິ ຕ຺ວໍ ນ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ກໂຣສິ ຍາຄຸຍາ ຂາທນີເຍ ຠຕ຺ຕສ຺ມິໍ. ອາປຕ຺ຕິໍ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ, ອາປນ຺ໂນ. ປສ຺ສເສຕໍ ອາປຕ຺ຕິ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ນຕ຺ຖິ ເມ, ອາວຸໂສ, ອາປຕ຺ຕິ, ຍມຫໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ອາຄນ຺ຕຸກາ ຠິກ຺ຂູ ກສ຺ສປໂຄຕ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ອທສ຺ສເນ ອຸກ຺ຂິປິໍສຸ.

ອຖ ໂຂ ກສ຺ສປໂຄຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອຫໍ ໂຂ ເອຕໍ ນ ຊານາມິ ‘ອາປຕ຺ຕິ ວາ ເອສາ ອນາປຕ຺ຕິ ວາ, ອາປນ຺ໂນ ຈມ຺ຫິ [ວມ຺ຫິ (?)] ອນາປນ຺ໂນ ວາ, ອຸກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຈມ຺ຫິ ອນຸກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ວາ, ຘມ຺ມິເກນ ວາ ອຘມ຺ມິເກນ ວາ, ກຸປ຺ເປນ ວາ ອກຸປ຺ເປນ ວາ, ຐານາຣເຫນ ວາ ອຏ຺ຐານາຣເຫນ ວາ’. ຍໍນູນາຫໍ ຈມ຺ປໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ກສ຺ສປໂຄຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ເສນາສນໍ ສໍສາເມຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ຈມ຺ປາ ເຕນ ປກ຺ກາມິ. ອນຸປຸພ຺ເພນ ເຍນ ຈມ຺ປາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ອາຈິຓ຺ຓໍ ໂຂ ປເນຕໍ ພຸທ຺ຘານໍ ຠຄວນ຺ຕານໍ ອາຄນ຺ຕຸເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຏິສມ຺ໂມທິຕຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ກສ຺ສປໂຄຕ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຈ຺ຈິ, ຠິກ຺ຂຸ, ຂມນີຍໍ, ກຈ຺ຈິ ຍາປນີຍໍ, ກຈ຺ຈິ ອປ຺ປກິລມເຖນ ອທ຺ຘານໍ ອາຄໂຕ, ກຸໂຕ ຈ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ອາຄຈ຺ຉສີ’’ຕິ? ‘‘ຂມນີຍໍ, ຠຄວາ; ຍາປນີຍໍ, ຠຄວາ; ອປ຺ປກິລມເຖນ ຈາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອທ຺ຘານໍ ອາຄໂຕ. ອຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ, ກາສີສຸ ຊນປເທ ວາສຠຄາໂມ ນາມ. ຕຕ຺ຖາຫໍ, ຠຄວາ, ອາວາສິໂກ ຕນ຺ຕິພທ຺ໂຘ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ອາປນ຺ໂນ – ‘ກິນ຺ຕິ ອນາຄຕາ ຈ ເປສລາ ຠິກ຺ຂູ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ, ອາຄຕາ ຈ ເປສລາ ຠິກ຺ຂູ ຜາສຸ ວິຫເຣຍ຺ຍຸໍ, ອຍຎ຺ຈ ອາວາໂສ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣຸຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’ຕິ. ອຖ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ກາສີສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມານາ ເຍນ ວາສຠຄາໂມ ຕທວສຣຸໍ. ອທ຺ທສໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເຕ ຠິກ຺ຂູ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕ, ທິສ຺ວານ ອາສນໍ ປຎ຺ຎເປສິໍ, ປາໂທທກໍ ປາທປີຐໍ ປາທກຖລິກໍ ອຸປນິກ຺ຂິປິໍ, ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄເຫສິໍ, ປານີເຍນ ອປຸຈ຺ຉິໍ, ນຫາເນ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ອກາສິໍ, ອຸສ຺ສຸກ຺ກມ຺ປິ ອກາສິໍ ຍາຄຸຍາ ຂາທນີເຍ ຠຕ຺ຕສ຺ມິໍ. ອຖ ໂຂ ເຕສໍ, ຠນ຺ເຕ, ອາຄນ຺ຕຸການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ຠທ຺ທໂກ ໂຂ ອຍໍ ອາວຸໂສ ອາວາສິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ນຫາເນ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ກໂຣຕິ, ອຸສ຺ສຸກ຺ກມ຺ປິ ກໂຣຕິ ຍາຄຸຍາ ຂາທນີເຍ ຠຕ຺ຕສ຺ມິໍ. ຫນ຺ທ, ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ອິເຘວ ວາສຠຄາເມ ນິວາສໍ ກປ຺ເປມາ’ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ອາຄນ຺ຕຸກາ ຠິກ຺ຂູ ຕຕ຺ເຖວ ວາສຠຄາເມ ນິວາສໍ ກປ຺ເປສຸໍ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ໂຍ ໂຂ ອິເມສໍ ອາຄນ຺ຕຸການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາຄນ຺ຕຸກກິລມໂຖ ໂສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ. ເຍປິເມ ໂຄຈເຣ ອປ຺ປກຕຎ຺ຎຸໂນ ເຕທານິເມ ໂຄຈເຣ ປກຕຎ຺ຎຸໂນ. ທຸກ຺ກຣໍ ໂຂ ປນ ປຣກຸເລສຸ ຍາວຊີວໍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ກາຕຸໍ, ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຈ ມນຸສ຺ສານໍ ອມນາປາ. ຍໍນູນາຫໍ ນ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ກເຣຍ຺ຍໍ ຍາຄຸຍາ ຂາທນີເຍ ຠຕ຺ຕສ຺ມິ’ນ຺ຕິ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ນ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ອກາສິໍ ຍາຄຸຍາ ຂາທນີເຍ ຠຕ຺ຕສ຺ມິໍ. ອຖ ໂຂ ເຕສໍ, ຠນ຺ເຕ, ອາຄນ຺ຕຸການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ປຸພ຺ເພ ຂ຺ວາຍໍ, ອາວຸໂສ, ອາວາສິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ນຫາເນ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ກໂຣຕິ, ອຸສ຺ສຸກ຺ກມ຺ປິ ກໂຣຕິ ຍາຄຸຍາ ຂາທນີເຍ ຠຕ຺ຕສ຺ມິໍ. ໂສທານາຍໍ ນ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ກໂຣຕິ ຍາຄຸຍາ ຂາທນີເຍ ຠຕ຺ຕສ຺ມິໍ. ທຸຏ຺ໂຐທານາຍໍ, ອາວຸໂສ, ອາວາສິໂກ ຠິກ຺ຂຸ. ຫນ຺ທ, ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ອາວາສິກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອຸກ຺ຂິປາມາ’ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ອາຄນ຺ຕຸກາ ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ມໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘ປຸພ຺ເພ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ, ນຫາເນ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ກໂຣສິ, ອຸສ຺ສຸກ຺ກມ຺ປິ ກໂຣສິ ຍາຄຸຍາ ຂາທນີເຍ ຠຕ຺ຕສ຺ມິໍ. ໂສທານິ ຕ຺ວໍ ນ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ກໂຣສິ ຍາຄຸຍາ ຂາທນີເຍ ຠຕ຺ຕສ຺ມິໍ. ອາປຕ຺ຕິໍ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ, ອາປນ຺ໂນ. ປສ຺ສເສຕໍ ອາປຕ຺ຕິ’ນ຺ຕິ? ‘ນຕ຺ຖິ ເມ, ອາວຸໂສ, ອາປຕ຺ຕິ ຍມຫໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ອາຄນ຺ຕຸກາ ຠິກ຺ຂູ ມໍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ອທສ຺ສເນ ອຸກ຺ຂິປິໍສຸ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຫໍ ໂຂ ເອຕໍ ນ ຊານາມິ ‘ອາປຕ຺ຕິ ວາ ເອສາ ອນາປຕ຺ຕິ ວາ, ອາປນ຺ໂນ ຈມ຺ຫິ ອນາປນ຺ໂນ ວາ, ອຸກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຈມ຺ຫິ ອນຸກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ວາ, ຘມ຺ມິເກນ ວາ ອຘມ຺ມິເກນ ວາ, ກຸປ຺ເປນ ວາ ອກຸປ຺ເປນ ວາ, ຐານາຣເຫນ ວາ ອຏ຺ຐານາຣເຫນ ວາ’. ຍໍນູນາຫໍ ຈມ຺ປໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ຕໂຕ ອຫໍ, ຠຄວາ, ອາຄຈ຺ຉາມີ’’ຕິ. ‘‘ອນາປຕ຺ຕິ ເອສາ, ຠິກ຺ຂຸ, ເນສາ ອາປຕ຺ຕິ. ອນາປນ຺ໂນສິ, ນສິ ອາປນ຺ໂນ. ອນຸກ຺ຂິຕ຺ໂຕສິ, ນສິ ອຸກ຺ຂິຕ຺ໂຕ. ອຘມ຺ມິເກນາສິ ກມ຺ເມນ ອຸກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ກຸປ຺ເປນ ອຏ຺ຐານາຣເຫນ. ຄຈ຺ຉ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຕຕ຺ເຖວ ວາສຠຄາເມ ນິວາສໍ ກປ຺ເປຫີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ກສ຺ສປໂຄຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ເຍນ ວາສຠຄາໂມ ເຕນ ປກ຺ກາມິ.

໓໘໑. ອຖ ໂຂ ເຕສໍ ອາຄນ຺ຕຸການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຫຸເທວ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ, ອຫຸ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ – ‘‘ອລາຠາ ວຕ ໂນ, ນ ວຕ ໂນ ລາຠາ, ທຸລ຺ລທ຺ຘໍ ວຕ ໂນ, ນ ວຕ ໂນ ສຸລທ຺ຘໍ, ເຍ ມຍໍ ສຸທ຺ຘໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນາປຕ຺ຕິກໍ ອວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອກາຣເຓ ອຸກ຺ຂິປິມ຺ຫາ. ຫນ຺ທ, ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ຈມ຺ປໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ອຈ຺ຈຍໍ ອຈ຺ຈຍໂຕ ເທເສມາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ອາຄນ຺ຕຸກາ ຠິກ຺ຂູ ເສນາສນໍ ສໍສາເມຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ຈມ຺ປາ ເຕນ ປກ຺ກມິໍສຸ. ອນຸປຸພ຺ເພນ ເຍນ ຈມ຺ປາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ອາຈິຓ຺ຓໍ ໂຂ ປເນຕໍ ພຸທ຺ຘານໍ ຠຄວນ຺ຕານໍ ອາຄນ຺ຕຸເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຏິສມ຺ໂມທິຕຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຈ຺ຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຂມນີຍໍ, ກຈ຺ຈິ ຍາປນີຍໍ, ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ ອປ຺ປກິລມເຖນ ອທ຺ຘານໍ ອາຄຕາ, ກຸໂຕ ຈ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ? ‘‘ຂມນີຍໍ, ຠຄວາ; ຍາປນີຍໍ, ຠຄວາ; ອປ຺ປກິລມເຖນ ຈ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອທ຺ຘານໍ ອາຄຕາ. ອຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ, ກາສີສຸ ຊນປເທ ວາສຠຄາໂມ ນາມ. ຕໂຕ ມຍໍ, ຠຄວາ, ອາຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ. ‘‘ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາວາສິກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ຖາ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ກິສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ກາຣເຓ’’ຕິ? ‘‘ອວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ, ຠຄວາ, ອກາຣເຓ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ – ‘‘ອນນຸຈ຺ຉວິກໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອນນຸໂລມິກໍ ອປ຺ປຕິຣູປໍ ອສ຺ສາມຓກໍ ອກປ຺ປິຍໍ ອກຣຓີຍໍ. ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ສຸທ຺ຘໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນາປຕ຺ຕິກໍ ອວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອກາຣເຓ ອຸກ຺ຂິປິສ຺ສຖ. ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ…’’ ວິຄຣຫິຕ຺ວາ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸທ຺ໂຘ ຠິກ຺ຂຸ ອນາປຕ຺ຕິໂກ ອວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອກາຣເຓ ອຸກ຺ຂິປິຕພ຺ໂພ. ໂຍ ອຸກ຺ຂິເປຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ປາເທສຸ ສິຣສາ ນິປຕິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ອຈ຺ຈໂຍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອຈ຺ຈຄມາ ຍຖາພາເລ ຍຖາມູຬ຺ເຫ ຍຖາອກຸສເລ, ເຍ ມຍໍ ສຸທ຺ຘໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນາປຕ຺ຕິກໍ ອວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອກາຣເຓ ອຸກ຺ຂິປິມ຺ຫາ. ເຕສໍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ອຈ຺ຈຍໍ ອຈ຺ຈຍໂຕ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕຸ ອາຍຕິໍ ສໍວຣາຍາ’’ຕິ. ‘‘ຕຄ຺ຆ, ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຈ຺ຈໂຍ ອຈ຺ຈຄມາ ຍຖາພາເລ ຍຖາມູຬ຺ເຫ ຍຖາອກຸສເລ, ເຍ ຕຸມ຺ເຫ ສຸທ຺ຘໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນາປຕ຺ຕິກໍ ອວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອກາຣເຓ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ຖ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຈ຺ຈຍໍ ອຈ຺ຈຍໂຕ ທິສ຺ວາ ຍຖາຘມ຺ມໍ ປຏິກໂຣຖ, ຕໍ ໂວ ມຍໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມ. ວຸທ຺ຘິເຫສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ໂຍ ອຈ຺ຈຍໍ ອຈ຺ຈຍໂຕ ທິສ຺ວາ ຍຖາຘມ຺ມໍ ປຏິກໂຣຕິ, ອາຍຕິໍ [ອາຍຕິໍ ຈ (ສີ.)] ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ.

ກສ຺ສປໂຄຕ຺ຕຠິກ຺ຂຸວຕ຺ຖຸ ນິຏ຺ຐິຕໍ.