໒. ອຸໂປສຖກ຺ຂນ຺ຘໂກ

໖໘. ສນ຺ນິປາຕານຸຊານນາ

໑໓໒. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ຈາຕຸທ຺ທເສ ປນ຺ນຣເສ ອຏ຺ຐມິຍາ ຈ ປກ຺ຂສ຺ສ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ຠາສນ຺ຕິ. ເຕ ມນຸສ຺ສາ ອຸປສງ຺ກມນ຺ຕິ ຘມ຺ມສ຺ສວນາຍ. ເຕ ລຠນ຺ຕິ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິເຍສຸ ປຣິພ຺ພາຊເກສຸ ເປມໍ, ລຠນ຺ຕິ ປສາທໍ, ລຠນ຺ຕິ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ປກ຺ຂໍ. ອຖ ໂຂ ຣຎ຺ໂຎ ມາຄຘສ຺ສ ເສນິຍສ຺ສ ພິມ຺ພິສາຣສ຺ສ ຣໂຫຄຕສ຺ສ ປຏິສລ຺ລີນສ຺ສ ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ – ‘‘ເອຕຣຫິ ໂຂ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ຈາຕຸທ຺ທເສ ປນ຺ນຣເສ ອຏ຺ຐມິຍາ ຈ ປກ຺ຂສ຺ສ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ຠາສນ຺ຕິ. ເຕ ມນຸສ຺ສາ ອຸປສງ຺ກມນ຺ຕິ ຘມ຺ມສ຺ສວນາຍ. ເຕ ລຠນ຺ຕິ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິເຍສຸ ປຣິພ຺ພາຊເກສຸ ເປມໍ, ລຠນ຺ຕິ ປສາທໍ, ລຠນ຺ຕິ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ປກ຺ຂໍ. ຍໍນູນ ອຍ຺ຍາປິ ຈາຕຸທ຺ທເສ ປນ຺ນຣເສ ອຏ຺ຐມິຍາ ຈ ປກ຺ຂສ຺ສ ສນ຺ນິປເຕຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິຘ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຣໂຫຄຕສ຺ສ ປຏິສລ຺ລີນສ຺ສ ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ ‘ເອຕຣຫິ ໂຂ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ຈາຕຸທ຺ທເສ ປນ຺ນຣເສ ອຏ຺ຐມິຍາ ຈ ປກ຺ຂສ຺ສ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ຠາສນ຺ຕິ. ເຕ ມນຸສ຺ສາ ອຸປສງ຺ກມນ຺ຕິ ຘມ຺ມສ຺ສວນາຍ. ເຕ ລຠນ຺ຕິ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິເຍສຸ ປຣິພ຺ພາຊເກສຸ ເປມໍ, ລຠນ຺ຕິ ປສາທໍ, ລຠນ຺ຕິ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ປກ຺ຂໍ. ຍໍນູນ ອຍ຺ຍາປິ ຈາຕຸທ຺ທເສ ປນ຺ນຣເສ ອຏ຺ຐມິຍາ ຈ ປກ຺ຂສ຺ສ ສນ຺ນິປເຕຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ. ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ຍາປິ ຈາຕຸທ຺ທເສ ປນ຺ນຣເສ ອຏ຺ຐມິຍາ ຈ ປກ຺ຂສ຺ສ ສນ຺ນິປເຕຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຣາຊານໍ ມາຄຘໍ ເສນິຍໍ ພິມ຺ພິສາຣໍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສສິ ສມາທເປສິ ສມຸຕ຺ເຕເຊສິ ສມ຺ປຫໍເສສິ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ຠຄວຕາ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ສິໂຕ ສມາທປິໂຕ ສມຸຕ຺ເຕຊິໂຕ ສມ຺ປຫໍສິໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈາຕຸທ຺ທເສ ປນ຺ນຣເສ ອຏ຺ຐມິຍາ ຈ ປກ຺ຂສ຺ສ ສນ຺ນິປຕິຕຸ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ – ຠຄວຕາ ອນຸຎ຺ຎາຕາ ຈາຕຸທ຺ທເສ ປນ຺ນຣເສ ອຏ຺ຐມິຍາ ຈ ປກ຺ຂສ຺ສ ສນ຺ນິປຕິຕຸນ຺ຕິ – ຈາຕຸທ຺ທເສ ປນ຺ນຣເສ ອຏ຺ຐມິຍາ ຈ ປກ຺ຂສ຺ສ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ຕຸຓ຺ຫີ ນິສີທນ຺ຕິ. ເຕ ມນຸສ຺ສາ ອຸປສງ຺ກມນ຺ຕິ ຘມ຺ມສ຺ສວນາຍ. ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ຈາຕຸທ຺ທເສ ປນ຺ນຣເສ ອຏ຺ຐມິຍາ ຈ ປກ຺ຂສ຺ສ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ຕຸຓ຺ຫີ ນິສີທິສ຺ສນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມູຄສູກຣາ. ນນຸ ນາມ ສນ຺ນິປຕິເຕຫິ ຘມ຺ໂມ ຠາສິຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ເຕສໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕານໍ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕານໍ ວິປາເຈນ຺ຕານໍ. ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈາຕຸທ຺ທເສ ປນ຺ນຣເສ ອຏ຺ຐມິຍາ ຈ ປກ຺ຂສ຺ສ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ຠາສິຕຸ’’ນ຺ຕິ.

໖໙. ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສານຸຊານນາ

໑໓໓. ອຖ ໂຂ ຠຄວໂຕ ຣໂຫຄຕສ຺ສ ປຏິສລ຺ລີນສ຺ສ ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ – ‘‘ຍໍນູນາຫໍ ຍານິ ມຍາ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕານິ ສິກ຺ຂາປທານິ, ຕານິ ເນສໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສໍ ອນຸຊາເນຍ຺ຍໍ. ໂສ ເນສໍ ຠວິສ຺ສຕິ ອຸໂປສຖກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ອິຘ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣໂຫຄຕສ຺ສ ປຏິສລ຺ລີນສ຺ສ ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ ‘ຍໍນູນາຫໍ ຍານິ ມຍາ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕານິ ສິກ຺ຂາປທານິ, ຕານິ ເນສໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສໍ ອນຸຊາເນຍ຺ຍໍ. ໂສ ເນສໍ ຠວິສ຺ສຕິ ອຸໂປສຖກມ຺ມ’ນ຺ຕິ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພໍ. ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

໑໓໔. ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ອຸໂປສຖໍ ກເຣຍ຺ຍ, ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍ. ກິໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈໍ? ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອາໂຣເຈຖ. ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິສ຺ສາມິ. ຕໍ ສພ຺ເພວ ສນ຺ຕາ ສາຘຸກໍ ສຸໂຓມ ມນສິ ກໂຣມ. ຍສ຺ສ ສິຍາ ອາປຕ຺ຕິ, ໂສ ອາວິກເຣຍ຺ຍ. ອສນ຺ຕິຍາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ຕຸຓ຺ຫີ ຠວິຕພ຺ພໍ. ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ ໂຂ ປນາຍສ຺ມນ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ຘາຕິ ເວທິສ຺ສາມິ. ຍຖາ ໂຂ ປນ ປຈ຺ເຈກປຸຏ຺ຐສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ໂຫຕິ, ເອວເມວໍ [ເອວເມວ (ກ)] ເອວຣູປາຍ ປຣິສາຍ ຍາວຕຕິຍໍ ອນຸສ຺ສາວິຕໍ ໂຫຕິ. ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຍາວຕຕິຍໍ ອນຸສ຺ສາວິຍມາເນ ສຣມາໂນ ສນ຺ຕິໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ນາວິກເຣຍ຺ຍ, ສມ຺ປຊານມຸສາວາທສ຺ສ ໂຫຕິ. ສມ຺ປຊານມຸສາວາໂທ ໂຂ ປນາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣາຍິໂກ ຘມ຺ໂມ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ. ຕສ຺ມາ, ສຣມາເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອາປນ຺ເນນ ວິສຸທ຺ຘາເປກ຺ເຂນ ສນ຺ຕີ ອາປຕ຺ຕິ ອາວິກາຕພ຺ພາ; ອາວິກຕາ ຫິສ຺ສ ຜາສຸ ໂຫຕີ’’ຕິ.

໑໓໕. ປາຕິໂມກ຺ຂນ຺ຕິ ອາທິເມຕໍ ມຸຂເມຕໍ ປມຸຂເມຕໍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ. ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂນ຺ຕິ. ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕຕິ ປິຍວຈນເມຕໍ ຄຣຸວຈນເມຕໍ ສຄາຣວສປ຺ປຕິສ຺ສາຘິວຈນເມຕໍ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕຕິ. ອຸທ຺ທິສິສ຺ສາມີຕິ ອາຈິກ຺ຂິສ຺ສາມິ ເທເສສ຺ສາມິ ປຎ຺ຎເປສ຺ສາມິ ປຏ຺ຐເປສ຺ສາມິ ວິວຣິສ຺ສາມິ ວິຠຊິສ຺ສາມິ ອຸຕ຺ຕານິໍ ກຣິສ຺ສາມິ [ອຸຕ຺ຕານີ ກຣິສ຺ສາມິ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ປກາເສສ຺ສາມິ. ຕນ຺ຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສພ຺ເພວ ສນ຺ຕາຕິ ຍາວຕິກາ ຕສ຺ສາ ປຣິສາຍ ເຖຣາ ຈ ນວາ ຈ ມຊ຺ຌິມາ ຈ, ເອເຕ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ສພ຺ເພວ ສນ຺ຕາຕິ. ສາຘຸກໍ ສຸໂຓມາຕິ ອຏ຺ຐິໍ ກຕ຺ວາ ມນສິ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພເຈຕສາ [ສພ຺ພໍ ເຈຕສາ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ສມນ຺ນາຫຣາມ. ມນສິ ກໂຣມາຕິ ເອກຄ຺ຄຈິຕ຺ຕາ ອວິກ຺ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ຕາ ອວິສາຫຏຈິຕ຺ຕາ ນິສາເມມ. ຍສ຺ສ ສິຍາ ອາປຕ຺ຕີຕິ ເຖຣສ຺ສ ວາ ນວສ຺ສ ວາ ມຊ຺ຌິມສ຺ສ ວາ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ວາ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘານໍ ອຎ຺ຎຕຣາ ອາປຕ຺ຕິ, ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ວາ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘານໍ ອຎ຺ຎຕຣາ ອາປຕ຺ຕິ. ໂສ ອາວິກເຣຍ຺ຍາຕິ ໂສ ເທເສຍ຺ຍ, ໂສ ວິວເຣຍ຺ຍ, ໂສ ອຸຕ຺ຕານິໍ ກເຣຍ຺ຍ, ໂສ ປກາເສຍ຺ຍ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ວາ ຄຓມຊ຺ເຌ ວາ ເອກປຸຄ຺ຄເລ ວາ. ອສນ຺ຕີ ນາມ ອາປຕ຺ຕິ ອນຊ຺ຌາປນ຺ນາ ວາ ໂຫຕິ, ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວາ ວຸຏ຺ຐິຕາ. ຕຸຓ຺ຫີ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຘິວາເສຕພ຺ພໍ ນ ພ຺ຍາຫຣິຕພ຺ພໍ. ປຣິສຸທ຺ຘາຕິ ເວທິສ຺ສາມີຕິ ຊານິສ຺ສາມິ ຘາເຣສ຺ສາມິ. ຍຖາ ໂຂ ປນ ປຈ຺ເຈກປຸຏ຺ຐສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ໂຫຕີຕິ ຍຖາ ເອເກນ ເອໂກ ປຸຏ຺ໂຐ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ, ເອວເມວ ຕສ຺ສາ ປຣິສາຍ ຊານິຕພ຺ພໍ ມໍ ປຸຈ຺ຉຕີຕິ. ເອວຣູປາ ນາມ ປຣິສາ ຠິກ຺ຂຸປຣິສາ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍາວຕຕິຍໍ ອນຸສ຺ສາວິຕໍ ໂຫຕີຕິ ສກິມ຺ປິ ອນຸສ຺ສາວິຕໍ ໂຫຕິ, ທຸຕິຍມ຺ປິ ອນຸສ຺ສາວິຕໍ ໂຫຕິ, ຕຕິຍມ຺ປິ ອນຸສ຺ສາວິຕໍ ໂຫຕິ. ສຣມາໂນຕິ ຊານມາໂນ ສຎ຺ຊານມາໂນ. ສນ຺ຕີ ນາມ ອາປຕ຺ຕິ ອຊ຺ຌາປນ຺ນາ ວາ ໂຫຕິ, ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວາ ອວຸຏ຺ຐິຕາ. ນາວິກເຣຍ຺ຍາຕິ ນ ເທເສຍ຺ຍ, ນ ວິວເຣຍ຺ຍ, ນ ອຸຕ຺ຕານິໍ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ປກາເສຍ຺ຍ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ວາ ຄຓມຊ຺ເຌ ວາ ເອກປຸຄ຺ຄເລ ວາ. ສມ຺ປຊານມຸສາວາທສ຺ສ ໂຫຕີຕິ. ສມ຺ປຊານມຸສາວາເທ ກິໍ ໂຫຕິ? ທຸກ຺ກຏໍ ໂຫຕິ. ອນ຺ຕຣາຍິໂກ ຘມ຺ໂມ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາຕິ. ກິສ຺ສ ອນ຺ຕຣາຍິໂກ? ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອນ຺ຕຣາຍິໂກ, ທຸຕິຍສ຺ສ ຌານສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອນ຺ຕຣາຍິໂກ, ຕຕິຍສ຺ສ ຌານສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອນ຺ຕຣາຍິໂກ, ຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ຌານສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອນ຺ຕຣາຍິໂກ, ຌານານໍ ວິໂມກ຺ຂານໍ ສມາຘີນໍ ສມາປຕ຺ຕີນໍ ເນກ຺ຂມ຺ມານໍ ນິສ຺ສຣຓານໍ ປວິເວການໍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຘິຄມາຍ ອນ຺ຕຣາຍິໂກ. ຕສ຺ມາຕິ ຕງ຺ກາຣຓາ. ສຣມາເນນາຕິ ຊານມາເນນ ສຎ຺ຊານມາເນນ. ວິສຸທ຺ຘາເປກ຺ເຂນາຕິ ວຸຏ຺ຐາຕຸກາເມນ ວິສຸຊ຺ຌິຕຸກາເມນ. ສນ຺ຕີ ນາມ ອາປຕ຺ຕິ ອຊ຺ຌາປນ຺ນາ ວາ ໂຫຕິ, ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວາ ອວຸຏ຺ຐິຕາ. ອາວິກາຕພ຺ພາຕິ ອາວິກາຕພ຺ພາ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ວາ ຄຓມຊ຺ເຌ ວາ ເອກປຸຄ຺ຄເລ ວາ. ອາວິກຕາ ຫິສ຺ສ ຜາສຸ ໂຫຕີຕິ. ກິສ຺ສ ຜາສຸ ໂຫຕິ? ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ຜາສຸ ໂຫຕິ, ທຸຕິຍສ຺ສ ຌານສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ຜາສຸ ໂຫຕິ, ຕຕິຍສ຺ສ ຌານສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ຜາສຸ ໂຫຕິ, ຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ຌານສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ຜາສຸ ໂຫຕິ, ຌານານໍ ວິໂມກ຺ຂານໍ ສມາຘີນໍ ສມາປຕ຺ຕີນໍ ເນກ຺ຂມ຺ມານໍ ນິສ຺ສຣຓານໍ ປວິເວການໍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຘິຄມາຍ ຜາສຸ ໂຫຕີຕິ.

໑໓໖. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ – ຠຄວຕາ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທໂສ ອນຸຎ຺ຎາໂຕຕິ – ເທວສິກໍ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວສິກໍ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພໍ. ໂຍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸໂປສເຖ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕຸນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ – ຠຄວຕາ ອຸໂປສເຖ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທໂສ ອນຸຎ຺ຎາໂຕຕິ – ປກ຺ຂສ຺ສ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສນ຺ຕິ, ຈາຕຸທ຺ທເສ ປນ຺ນຣເສ ອຏ຺ຐມິຍາ ຈ ປກ຺ຂສ຺ສ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປກ຺ຂສ຺ສ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພໍ. ໂຍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສກິໍ ປກ຺ຂສ຺ສ ຈາຕຸທ຺ທເສ ວາ ປນ຺ນຣເສ ວາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕຸນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຍຖາປຣິສາຍ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສນ຺ຕິ ສກາຍ ສກາຍ ປຣິສາຍ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍຖາປຣິສາຍ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພໍ ສກາຍ ສກາຍ ປຣິສາຍ. ໂຍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຄ຺ຄານໍ ອຸໂປສຖກມ຺ມນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ຠຄວຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ‘ສມຄ຺ຄານໍ ອຸໂປສຖກມ຺ມ’ນ຺ຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ ສາມຄ຺ຄີ ໂຫຕິ, ຍາວຕາ ເອກາວາໂສ, ອຸທາຫຸ ສພ຺ພາ ປຖວີ’’ຕິ? ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ສາມຄ຺ຄີ ຍາວຕາ ເອກາວາໂສຕິ.

໗໐. ມຫາກປ຺ປິນວຕ຺ຖຸ

໑໓໗. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກປ຺ປິໂນ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ມທ຺ທກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ມິຄທາເຍ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫາກປ຺ປິນສ຺ສ ຣໂຫຄຕສ຺ສ ປຏິສລ຺ລີນສ຺ສ ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ – ‘‘ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ ວາຫໍ ອຸໂປສຖໍ ນ ວາ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ, ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ ວາຫໍ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ນ ວາ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ, ອຖ ຂ຺ວາຫໍ ວິສຸທ຺ໂຘ ປຣມາຍ ວິສຸທ຺ຘິຍາ’’ຕິ? ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫາກປ຺ປິນສ຺ສ ເຈຕສາ ເຈໂຕປຣິວິຕກ຺ກມຎ຺ຎາຍ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ພລວາ ປຸຣິໂສ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ວາ ພາຫໍ ປສາເຣຍ຺ຍ, ປສາຣິຕໍ ວາ ພາຫໍ ສມິຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ເອວເມວ – ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕ ອນ຺ຕຣຫິໂຕ ມທ຺ທກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ມິຄທາເຍ ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫາກປ຺ປິນສ຺ສ ສມ຺ມຸເຂ ປາຕຸຣໂຫສິ. ນິສີທິ ຠຄວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ. ອາຍສ຺ມາປິ ໂຂ ມຫາກປ຺ປິໂນ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາກປ຺ປິນໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ນນຸ ເຕ, ກປ຺ປິນ, ຣໂຫຄຕສ຺ສ ປຏິສລ຺ລີນສ຺ສ ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ – ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ ວາຫໍ ອຸໂປສຖໍ ນ ວາ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ, ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ ວາຫໍ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ນ ວາ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ, ອຖ ຂ຺ວາຫໍ ວິສຸທ຺ໂຘ ປຣມາຍ ວິສຸທ຺ຘິຍາ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ເຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອຸໂປສຖໍ ນ ສກ຺ກຣິສ຺ສຖ ນ ຄຣຸກຣິສ຺ສຖ [ນ ຄຣຸໍ ກຣິສ຺ສຖ (ກ.)] ນ ມາເນສ຺ສຖ ນ ປູເຊສ຺ສຖ, ອຖ ໂກ ຈຣຫິ ອຸໂປສຖໍ ສກ຺ກຣິສ຺ສຕິ ຄຣຸກຣິສ຺ສຕິ ມາເນສ຺ສຕິ ປູເຊສ຺ສຕິ? ຄຈ຺ຉ ຕ຺ວໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຸໂປສຖໍ, ມາ ໂນ ອຄມາສິ. ຄຈ຺ຉ ຕ຺ວໍ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ, ມາ ໂນ ອຄມາສີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກປ຺ປິໂນ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາກປ຺ປິນໍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສມາທເປຕ຺ວາ ສມຸຕ຺ເຕເຊຕ຺ວາ ສມ຺ປຫໍເສຕ຺ວາ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ພລວາ ປຸຣິໂສ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ວາ ພາຫໍ ປສາເຣຍ຺ຍ, ປສາຣິຕໍ ວາ ພາຫໍ ສມິຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ເອວເມວ – ມທ຺ທກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ມິຄທາເຍ ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫາກປ຺ປິນສ຺ສ ສມ຺ມຸເຂ ອນ຺ຕຣຫິໂຕ ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕ ປາຕຸຣໂຫສິ.

໗໑. ສີມານຸຊານນາ

໑໓໘. ອຖ ໂຂ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ຠຄວຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ‘ເອຕ຺ຕາວຕາ ສາມຄ຺ຄີ ຍາວຕາ ເອກາວາໂສ’ຕິ, ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ ເອກາວາໂສ ໂຫຕີ’’ຕິ? ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ – ປຐມໍ ນິມິຕ຺ຕາ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພາ – ປພ຺ພຕນິມິຕ຺ຕໍ, ປາສາຓນິມິຕ຺ຕໍ, ວນນິມິຕ຺ຕໍ, ຣຸກ຺ຂນິມິຕ຺ຕໍ, ມຄ຺ຄນິມິຕ຺ຕໍ, ວມ຺ມິກນິມິຕ຺ຕໍ, ນທີນິມິຕ຺ຕໍ, ອຸທກນິມິຕ຺ຕໍ. ນິມິຕ຺ເຕ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

໑໓໙. ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ຍາວຕາ ສມນ຺ຕາ ນິມິຕ຺ຕາ ກິຕ຺ຕິຕາ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ເອເຕຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ສີມໍ ສມ຺ມນ຺ເນຍ຺ຍ ສມານສໍວາສໍ ເອກຸໂປສຖໍ [ເອກູໂປສຖໍ (ກ.)]. ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ຍາວຕາ ສມນ຺ຕາ ນິມິຕ຺ຕາ ກິຕ຺ຕິຕາ. ສງ຺ໂຆ ເອເຕຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນຕິ ສມານສໍວາສໍ ເອກຸໂປສຖໍ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ເອເຕຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ສີມາຍ ສມ຺ມຸຕິ [ສມ຺ມຕິ (ສ຺ຍາ.)] ສມານສໍວາສາຍ ເອກຸໂປສຖາຍ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ. ສມ຺ມຕາ ສີມາ ສງ຺ເຆນ ເອເຕຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ສມານສໍວາສາ ເອກຸໂປສຖາ. ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ.

໑໔໐. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ – ຠຄວຕາ ສີມາສມ຺ມຸຕິ ອນຸຎ຺ຎາຕາຕິ – ອຕິມຫຕິໂຍ ສີມາໂຍ ສມ຺ມນ຺ນນ຺ຕິ, ຈຕຸໂຍຊນິກາປິ ປຎ຺ຈໂຍຊນິກາປິ ຉໂຍຊນິກາປິ. ຠິກ຺ຂູ ອຸໂປສຖໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ອຸທ຺ທິສ຺ສມາເນປິ ປາຕິໂມກ຺ເຂ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຸທ຺ທິຏ຺ຐມຕ຺ເຕປິ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອນ຺ຕຣາປິ ປຣິວສນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕິມຫຕີ ສີມາ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ, ຈຕຸໂຍຊນິກາ ວາ ປຎ຺ຈໂຍຊນິກາ ວາ ຉໂຍຊນິກາ ວາ. ໂຍ ສມ຺ມນ຺ເນຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິໂຍຊນປຣມໍ ສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕຸນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ນທີປາຣສີມໍ [ນທີປາຣໍ ສີມໍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ສມ຺ມນ຺ນນ຺ຕິ. ອຸໂປສຖໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ຠິກ຺ຂູປິ ວຸຍ຺ຫນ຺ຕິ, ປຕ຺ຕາປິ ວຸຍ຺ຫນ຺ຕິ, ຈີວຣານິປິ ວຸຍ຺ຫນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ນທີປາຣສີມາ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ. ໂຍ ສມ຺ມນ຺ເນຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍຕ຺ຖສ຺ສ ຘຸວນາວາ ວາ ຘຸວເສຕຸ ວາ, ເອວຣູປໍ ນທີປາຣສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕຸນ຺ຕິ.

໗໒. ອຸໂປສຖາຄາຣກຖາ

໑໔໑. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ອນຸປຣິເວຓິຍໍ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສນ຺ຕິ ອສງ຺ເກເຕນ. ອາຄນ຺ຕຸກາ ຠິກ຺ຂູ ນ ຊານນ຺ຕິ – ‘‘ກຕ຺ຖ ວາ ອຊ຺ຊຸໂປສໂຖ ກຣີຍິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸປຣິເວຓິຍໍ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພໍ ອສງ຺ເກເຕນ. ໂຍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸໂປສຖາຄາຣໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕ຺ວາ ອຸໂປສຖໍ ກາຕຸໍ, ຍໍ ສງ຺ໂຆ ອາກງ຺ຂຕິ ວິຫາຣໍ ວາ ອຑ຺ຒໂຍຄໍ ວາ ປາສາທໍ ວາ ຫມ຺ມິຍໍ ວາ ຄຸຫໍ ວາ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພໍ. ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ວິຫາຣໍ ອຸໂປສຖາຄາຣໍ ສມ຺ມນ຺ເນຍ຺ຍ. ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ສງ຺ໂຆ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ວິຫາຣໍ ອຸໂປສຖາຄາຣໍ ສມ຺ມນ຺ນຕິ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ວິຫາຣສ຺ສ ອຸໂປສຖາຄາຣສ຺ສ ສມ຺ມຸຕິ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ. ສມ຺ມໂຕ ສງ຺ເຆນ ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ວິຫາໂຣ ອຸໂປສຖາຄາຣໍ. ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອາວາເສ ທ຺ເວ ອຸໂປສຖາຄາຣານິ ສມ຺ມຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ອຸຠຍຕ຺ຖ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕິ – ‘‘ອິຘ ອຸໂປສໂຖ ກຣີຍິສ຺ສຕິ, ອິຘ ອຸໂປສໂຖ ກຣີຍິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກສ຺ມິໍ ອາວາເສ ທ຺ເວ ອຸໂປສຖາຄາຣານິ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພານິ. ໂຍ ສມ຺ມນ຺ເນຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກໍ ສມູຫນິຕ຺ວາ [ສມຸຫນິຕ຺ວາ (ກ.)] ເອກຕ຺ຖ ອຸໂປສຖໍ ກາຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມູຫນ຺ຕພ຺ພໍ. ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ອຸໂປສຖາຄາຣໍ ສມູຫເນຍ຺ຍ [ສມຸຫເນຍ຺ຍ (ກ.)]. ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ສງ຺ໂຆ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ອຸໂປສຖາຄາຣໍ ສມູຫນຕິ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ອຸໂປສຖາຄາຣສ຺ສ ສມຸຄ຺ຆາໂຕ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ. ສມູຫຕໍ ສງ຺ເຆນ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ອຸໂປສຖາຄາຣໍ. ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ.

໗໓. ອຸໂປສຖປ຺ປມຸຂານຸຊານນາ

໑໔໒. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອາວາເສ ອຕິຂຸທ຺ທກໍ ອຸໂປສຖາຄາຣໍ ສມ຺ມຕໍ ໂຫຕິ, ຕທຫຸໂປສເຖ ມຫາຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ສນ຺ນິປຕິໂຕ ໂຫຕິ. ຠິກ຺ຂູ ອສມ຺ມຕາຍ ຠູມິຍາ ນິສິນ຺ນາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອສ຺ໂສສຸໍ. ອຖ ໂຂ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ ‘‘ຠຄວຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ‘ອຸໂປສຖາຄາຣໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕ຺ວາ ອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພ’ຕິ, ມຍຎ຺ຈມ຺ຫາ ອສມ຺ມຕາຍ ຠູມິຍາ ນິສິນ຺ໂນ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອສ຺ສຸມ຺ຫາ, ກໂຕ ນຸ ໂຂ ອມ຺ຫາກໍ ອຸໂປສໂຖ, ອກໂຕ ນຸ ໂຂ’’ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ສມ຺ມຕາຍ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠູມິຍາ ນິສິນ຺ນາ ອສມ຺ມຕາຍ ວາ ຍໂຕ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ສຸຓາຕິ, ກໂຕວສ຺ສ ອຸໂປສໂຖ. ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ໂຆ ຍາວ ມຫນ຺ຕໍ ອຸໂປສຖປ຺ປມຸຂໍ [ອຸໂປສຖມຸຂໍ (ສ຺ຍາ.)] ອາກງ຺ຂຕິ, ຕາວ ມຫນ຺ຕໍ ອຸໂປສຖປ຺ປມຸຂໍ ສມ຺ມນ຺ນຕຸ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພໍ. ປຐມໍ ນິມິຕ຺ຕາ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພາ. ນິມິຕ຺ເຕ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ຍາວຕາ ສມນ຺ຕາ ນິມິຕ຺ຕາ ກິຕ຺ຕິຕາ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ເອເຕຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ອຸໂປສຖປ຺ປມຸຂໍ ສມ຺ມນ຺ເນຍ຺ຍ. ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ຍາວຕາ ສມນ຺ຕາ ນິມິຕ຺ຕາ ກິຕ຺ຕິຕາ. ສງ຺ໂຆ ເອເຕຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ອຸໂປສຖປ຺ປມຸຂໍ ສມ຺ມນ຺ນຕິ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ເອເຕຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ອຸໂປສຖປ຺ປມຸຂສ຺ສ ສມ຺ມຸຕິ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ. ສມ຺ມຕໍ ສງ຺ເຆນ ເອເຕຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ອຸໂປສຖປ຺ປມຸຂໍ. ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອາວາເສ ຕທຫຸໂປສເຖ ນວກາ ຠິກ຺ຂູ ປຐມຕຣໍ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ – ‘‘ນ ຕາວ ເຖຣາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ – ປກ຺ກມິໍສຸ. ອຸໂປສໂຖ ວິກາເລ ອໂຫສິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕທຫຸໂປສເຖ ເຖເຣຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ປຐມຕຣໍ ສນ຺ນິປຕິຕຸນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຣາຊຄເຫ ສມ຺ພຫຸລາ ອາວາສາ ສມານສີມາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂູ ວິວທນ຺ຕິ – ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ອາວາເສ ອຸໂປສໂຖ ກຣີຍຕຸ, ອມ຺ຫາກໍ ອາວາເສ ອຸໂປສໂຖ ກຣີຍຕູ’’ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ພຫຸລາ ອາວາສາ ສມານສີມາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂູ ວິວທນ຺ຕິ – ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ອາວາເສ ອຸໂປສໂຖ ກຣີຍຕຸ, ອມ຺ຫາກໍ ອາວາເສ ອຸໂປສໂຖ ກຣີຍຕູ’’ຕິ. ເຕຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູຫິ ສພ຺ເພເຫວ ເອກຊ຺ຌໍ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພ. ຍຕ຺ຖ ວາ ປນ ເຖໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ວິຫຣຕິ, ຕຕ຺ຖ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພ, ນ ຕ຺ເວວ ວຄ຺ເຄນ ສງ຺ເຆນ ອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພ. ໂຍ ກເຣຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິ.

໗໔. ອວິປ຺ປວາສສີມານຸຊານນາ

໑໔໓. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກສ຺ສໂປ ອນ຺ຘກວິນ຺ທາ ຣາຊຄຫໍ ອຸໂປສຖໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ນທິໍ ຕຣນ຺ໂຕ ມນໍ ວູຬ຺ໂຫ ອໂຫສິ, ຈີວຣານິສ຺ສ [ເຕນ ຈີວຣານິສ຺ສ (ກ.)] ອລ຺ລານິ. ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາກສ຺ສປໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ກິສ຺ສ ເຕ, ອາວຸໂສ, ຈີວຣານິ ອລ຺ລານີ’’ຕິ? ‘‘ອິຘາຫໍ, ອາວຸໂສ, ອນ຺ຘກວິນ຺ທາ ຣາຊຄຫໍ ອຸໂປສຖໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ນທິໍ ຕຣນ຺ໂຕ ມນມ຺ຫິ ວູຬ຺ໂຫ. ເຕນ ເມ ຈີວຣານິ ອລ຺ລານີ’’ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ຍາ ສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ເຆນ ສີມາ ສມ຺ມຕາ ສມານສໍວາສາ ເອກຸໂປສຖາ, ສງ຺ໂຆ ຕໍ ສີມໍ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສໍ ສມ຺ມນ຺ນຕຸ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ. ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ຍາ ສາ ສງ຺ເຆນ ສີມາ ສມ຺ມຕາ ສມານສໍວາສາ ເອກຸໂປສຖາ, ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ ສງ຺ໂຆ ຕໍ ສີມໍ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສໍ ສມ຺ມນ຺ເນຍ຺ຍ. ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ຍາ ສາ ສງ຺ເຆນ ສີມາ ສມ຺ມຕາ ສມານສໍວາສາ ເອກຸໂປສຖາ, ສງ຺ໂຆ ຕໍ ສີມໍ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສໍ ສມ຺ມນ຺ນຕິ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ເອຕິສ຺ສາ ສີມາຍ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສາຍ [ອວິປ຺ປວາສສ຺ສ (ສ຺ຍາ.)] ສມ຺ມຸຕິ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ. ສມ຺ມຕາ ສາ ສີມາ ສງ຺ເຆນ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສາ [ອວິປ຺ປວາໂສ (ສ຺ຍາ.)]. ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວຕາ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສສມ຺ມຸຕິ ອນຸຎ຺ຎາຕາຕິ ອນ຺ຕຣຆເຣ ຈີວຣານິ ນິກ຺ຂິປນ຺ຕິ. ຕານິ ຈີວຣານິ ນສ຺ສນ຺ຕິປິ ຑຍ຺ຫນ຺ຕິປິ ອຸນ຺ທູເຣຫິປິ ຂຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ທຸຈ຺ໂຈຬາ ໂຫນ຺ຕິ ລູຂຈີວຣາ. ຠິກ຺ຂູ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ກິສ຺ສ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ, ທຸຈ຺ໂຈຬາ ລູຂຈີວຣາ’’ຕິ? ‘‘ອິຘ ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວຕາ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສສມ຺ມຸຕິ ອນຸຎ຺ຎາຕາຕິ ອນ຺ຕຣຆເຣ ຈີວຣານິ ນິກ຺ຂິປິມ຺ຫາ. ຕານິ ຈີວຣານິ ນຏ຺ຐານິປິ ທຑ຺ຒານິປິ, ອຸນ຺ທູເຣຫິປິ ຂາຍິຕານິ, ເຕນ ມຍໍ ທຸຈ຺ໂຈຬາ ລູຂຈີວຣາ’’ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ຍາ ສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ເຆນ ສີມາ ສມ຺ມຕາ ສມານສໍວາສາ ເອກຸໂປສຖາ, ສງ຺ໂຆ ຕໍ ສີມໍ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສໍ ສມ຺ມນ຺ນຕຸ, ຐເປຕ຺ວາ ຄາມຎ຺ຈ ຄາມູປຈາຣຎ຺ຈ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ. ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

໑໔໔. ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ຍາ ສາ ສງ຺ເຆນ ສີມາ ສມ຺ມຕາ ສມານສໍວາສາ ເອກຸໂປສຖາ ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ຕໍ ສີມໍ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສໍ ສມ຺ມນ຺ເນຍ຺ຍ, ຐເປຕ຺ວາ ຄາມຎ຺ຈ ຄາມູປຈາຣຎ຺ຈ. ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ຍາ ສາ ສງ຺ເຆນ ສີມາ ສມ຺ມຕາ ສມານສໍວາສາ ເອກຸໂປສຖາ, ສງ຺ໂຆ ຕໍ ສີມໍ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສໍ ສມ຺ມນ຺ນຕິ, ຐເປຕ຺ວາ ຄາມຎ຺ຈ ຄາມູປຈາຣຎ຺ຈ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ເອຕິສ຺ສາ ສີມາຍ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສາຍ [ອວິປ຺ປວາສສ຺ສ (ສ຺ຍາ.)] ສມ຺ມຸຕິ, ຐເປຕ຺ວາ ຄາມຎ຺ຈ ຄາມູປຈາຣຎ຺ຈ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ. ສມ຺ມຕາ ສາ ສີມາ ສງ຺ເຆນ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສາ [ອວິປ຺ປວາໂສ (ສ຺ຍາ.)], ຐເປຕ຺ວາ ຄາມຎ຺ຈ ຄາມູປຈາຣຎ຺ຈ. ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ.

໗໕. ສີມາສມູຫນນ

‘‘ສີມໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມນ຺ນນ຺ເຕນ ປຐມໍ ສມານສໍວາສສີມາ [ສມານສໍວາສາ ສີມາ (ສ຺ຍາ.)] ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ, ປຈ຺ຉາ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາໂສ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ໂພ. ສີມໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມູຫນນ຺ເຕນ ປຐມໍ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາໂສ ສມູຫນ຺ຕພ຺ໂພ, ປຈ຺ຉາ ສມານສໍວາສສີມາ ສມູຫນ຺ຕພ຺ພາ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາໂສ ສມູຫນ຺ຕພ຺ໂພ. ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

໑໔໕. ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ໂຍ ໂສ ສງ຺ເຆນ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາໂສ ສມ຺ມໂຕ, ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ຕໍ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສໍ ສມູຫເນຍ຺ຍ. ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ໂຍ ໂສ ສງ຺ເຆນ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາໂສ ສມ຺ມໂຕ, ສງ຺ໂຆ ຕໍ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສໍ ສມູຫນຕິ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ເອຕສ຺ສ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສສ຺ສ ສມຸຄ຺ຆາໂຕ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ. ສມູຫໂຕ ໂສ ສງ຺ເຆນ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາໂສ. ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ.

ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີມາ [ສມານສໍວາສາ ສີມາ (ສ຺ຍາ.)]. ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

໑໔໖. ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ຍາ ສາ ສງ຺ເຆນ ສີມາ ສມ຺ມຕາ ສມານສໍວາສາ ເອກຸໂປສຖາ, ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ຕໍ ສີມໍ ສມູຫເນຍ຺ຍ ສມານສໍວາສໍ ເອກຸໂປສຖໍ. ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ຍາ ສາ ສງ຺ເຆນ ສີມາ ສມ຺ມຕາ ສມານສໍວາສາ ເອກຸໂປສຖາ, ສງ຺ໂຆ ຕໍ ສີມໍ ສມູຫນຕິ ສມານສໍວາສໍ ເອກຸໂປສຖໍ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ເອຕິສ຺ສາ ສີມາຍ ສມານສໍວາສາຍ ເອກຸໂປສຖາຍ ສມຸຄ຺ຆາໂຕ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ. ສມູຫຕາ ສາ ສີມາ ສງ຺ເຆນ ສມານສໍວາສາ ເອກຸໂປສຖາ. ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ.

໗໖. ຄາມສີມາທິ

໑໔໗. ອສມ຺ມຕາຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີມາຍ ອຏ຺ຐປິຕາຍ, ຍໍ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຕິ, ຍາ ຕສ຺ສ ວາ ຄາມສ຺ສ ຄາມສີມາ, ນິຄມສ຺ສ ວາ ນິຄມສີມາ, ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສມານສໍວາສາ ເອກຸໂປສຖາ. ອຄາມເກ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຎ຺ເຎ ສມນ຺ຕາ ສຕ຺ຕພ຺ຠນ຺ຕຣາ, ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສມານສໍວາສາ ເອກຸໂປສຖາ. ສພ຺ພາ, ຠິກ຺ຂເວ, ນທີ ອສີມາ; ສພ຺ໂພ ສມຸທ຺ໂທ ອສີໂມ; ສພ຺ໂພ ຊາຕສ຺ສໂຣ ອສີໂມ. ນທິຍາ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຸທ຺ເທ ວາ ຊາຕສ຺ສເຣ ວາ ຍໍ ມຊ຺ຌິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ສມນ຺ຕາ ອຸທກຸກ຺ເຂປາ, ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສມານສໍວາສາ ເອກຸໂປສຖາຕິ.

໑໔໘. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ສີມາຍ ສີມໍ ສມ຺ຠິນ຺ທນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ເຍສໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີມາ ປຐມໍ ສມ຺ມຕາ ເຕສໍ ຕໍ ກມ຺ມໍ ຘມ຺ມິກໍ ອກຸປ຺ປໍ ຐານາຣຫໍ. ເຍສໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີມາ ປຈ຺ຉາ ສມ຺ມຕາ ເຕສໍ ຕໍ ກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມິກໍ ກຸປ຺ປໍ ອຏ຺ຐານາຣຫໍ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີມາຍ ສີມາ ສມ຺ຠິນ຺ທິຕພ຺ພາ. ໂຍ ສມ຺ຠິນ຺ເທຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ສີມາຍ ສີມໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ເຍສໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີມາ ປຐມໍ ສມ຺ມຕາ ເຕສໍ ຕໍ ກມ຺ມໍ ຘມ຺ມິກໍ ອກຸປ຺ປໍ ຐານາຣຫໍ. ເຍສໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີມາ ປຈ຺ຉາ ສມ຺ມຕາ ເຕສໍ ຕໍ ກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມິກໍ ກຸປ຺ປໍ ອຏ຺ຐານາຣຫໍ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີມາຍ ສີມາ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕພ຺ພາ. ໂຍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖເຣຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນນ຺ເຕນ ສີມນ຺ຕຣິກໍ ຐເປຕ຺ວາ ສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕຸນ຺ຕິ.

໗໗. ອຸໂປສຖເຠທາທິ

໑໔໙. ອຖ ໂຂ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ກຕິ ນຸ ໂຂ ອຸໂປສຖາ’’ຕິ? ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ທ຺ເວເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸໂປສຖາ – ຈາຕຸທ຺ທສິໂກ ຈ ປນ຺ນຣສິໂກ ຈ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທ຺ເວ ອຸໂປສຖາຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ກຕິ ນຸ ໂຂ ອຸໂປສຖກມ຺ມານີ’’ຕິ? ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸໂປສຖກມ຺ມານິ – ອຘມ຺ເມນ ວຄ຺ຄໍ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ, ອຘມ຺ເມນ ສມຄ຺ຄໍ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ, ຘມ຺ເມນ ວຄ຺ຄໍ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ, ຘມ຺ເມນ ສມຄ຺ຄໍ ອຸໂປສຖກມ຺ມນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍທິທໍ ອຘມ຺ເມນ ວຄ຺ຄໍ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ, ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວຣູປໍ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ, ກາຕພ຺ພໍ. ນ ຈ ມຍາ ເອວຣູປໍ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ. ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍທິທໍ ອຘມ຺ເມນ ສມຄ຺ຄໍ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ, ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວຣູປໍ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ. ນ ຈ ມຍາ ເອວຣູປໍ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ. ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍທິທໍ ຘມ຺ເມນ ວຄ຺ຄໍ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ, ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວຣູປໍ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ. ນ ຈ ມຍາ ເອວຣູປໍ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ. ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍທິທໍ ຘມ຺ເມນ ສມຄ຺ຄໍ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ, ເອວຣູປໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ, ເອວຣູປຎ຺ຈ ມຍາ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວຣູປໍ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສາມ ຍທິທໍ ຘມ຺ເມນ ສມຄ຺ຄນ຺ຕິ – ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

໗໘. ສໍຂິຕ຺ເຕນ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສາທິ

໑໕໐. ອຖ ໂຂ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ກຕິ ນຸ ໂຂ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສາ’’ຕິ? ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສາ – ນິທານໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ອວເສສໍ ສຸເຕນ ສາເວຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ປຐໂມ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທໂສ. ນິທານໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາຣິ ປາຣາຊິການິ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ອວເສສໍ ສຸເຕນ ສາເວຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ທຸຕິໂຍ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທໂສ. ນິທານໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາຣິ ປາຣາຊິການິ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ເຕຣສ ສງ຺ຆາທິເສເສ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ອວເສສໍ ສຸເຕນ ສາເວຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ຕຕິໂຍ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທໂສ. ນິທານໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາຣິ ປາຣາຊິການິ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ເຕຣສ ສງ຺ຆາທິເສເສ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ທ຺ເວ ອນິຍເຕ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ອວເສສໍ ສຸເຕນ ສາເວຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທໂສ. ວິຕ຺ຖາເຣເນວ ປຎ຺ຈໂມ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສາຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ – ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທໂສ ອນຸຎ຺ຎາໂຕຕິ – ສພ຺ພກາລໍ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍຂິຕ຺ເຕນ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພໍ. ໂຍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ໂກສເລສຸ ຊນປເທ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອາວາເສ ຕທຫຸໂປສເຖ ສວຣຠຍໍ [ສໍຈຣຠຍໍ (ສ຺ຍາ.)] ອໂຫສິ. ຠິກ຺ຂູ ນາສກ຺ຂິໍສຸ ວິຕ຺ຖາເຣນ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕຸໍ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕິ ອນ຺ຕຣາເຍ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕຸນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ອສຕິປິ ອນ຺ຕຣາເຍ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສຕິ ອນ຺ຕຣາເຍ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພໍ. ໂຍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕິ ອນ຺ຕຣາເຍ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕຸໍ. ຕຕ຺ຣິເມ ອນ຺ຕຣາຍາ – ຣາຊນ຺ຕຣາໂຍ, ໂຈຣນ຺ຕຣາໂຍ, ອຄ຺ຍນ຺ຕຣາໂຍ, ອຸທກນ຺ຕຣາໂຍ, ມນຸສ຺ສນ຺ຕຣາໂຍ, ອມນຸສ຺ສນ຺ຕຣາໂຍ, ວາຬນ຺ຕຣາໂຍ, ສຣີສປນ຺ຕຣາໂຍ, ຊີວິຕນ຺ຕຣາໂຍ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕຣາໂຍຕິ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວຣູເປສຸ ອນ຺ຕຣາເຍສຸ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕຸໍ, ອສຕິ ອນ຺ຕຣາເຍ ວິຕ຺ຖາເຣນາຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອນຊ຺ຌິຏ຺ຐາ ຘມ຺ມໍ ຠາສນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອນຊ຺ຌິຏ຺ເຐນ ຘມ຺ໂມ ຠາສິຕພ຺ໂພ. ໂຍ ຠາເສຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຖເຣນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສາມໍ ວາ ຘມ຺ມໍ ຠາສິຕຸໍ ປຣໍ ວາ ອຊ຺ເຌສິຕຸນ຺ຕິ.

໗໙. ວິນຍປຸຈ຺ຉນກຖາ

໑໕໑. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອສມ຺ມຕາ ວິນຍໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອສມ຺ມເຕນ ວິນໂຍ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ. ໂຍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ສມ຺ມເຕນ ວິນຍໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ໂພ – ອຕ຺ຕນາ ວາ [ອຕ຺ຕນາວ (ສ຺ຍາ.)] ອຕ຺ຕານໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພໍ, ປເຣນ ວາ ປໂຣ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ໂພ. ກຖຎ຺ຈ ອຕ຺ຕນາວ ອຕ຺ຕານໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພໍ? ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ອຫໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ວິນຍໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ອຕ຺ຕນາວ ອຕ຺ຕານໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພໍ.

ກຖຎ຺ຈ ປເຣນ ປໂຣ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ໂພ? ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ວິນຍໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາ’’ຕິ. ເອວໍ ປເຣນ ປໂຣ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ໂພຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ເປສລາ ຠິກ຺ຂູ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ສມ຺ມຕາ ວິນຍໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ລຠນ຺ຕິ ອາຆາຕໍ, ລຠນ຺ຕິ ອປ຺ປຈ຺ຈຍໍ, ວເຘນ ຕຊ຺ເຊນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ສມ຺ມເຕນປິ ປຣິສໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ປຸຄ຺ຄລໍ ຕຸລຍິຕ຺ວາ ວິນຍໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸນ຺ຕິ.

໘໐. ວິນຍວິສ຺ສຊ຺ຊນກຖາ

໑໕໒. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອສມ຺ມຕາ ວິນຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ຕິ [ວິສ຺ສຊ຺ຊນ຺ຕິ (ກ.)]. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອສມ຺ມເຕນ ວິນໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕພ຺ໂພ. ໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ສມ຺ມເຕນ ວິນຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພໍ. ອຕ຺ຕນາ ວາ [ອຕ຺ຕນາວ (ສ຺ຍາ.)] ອຕ຺ຕານໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພໍ, ປເຣນ ວາ ປໂຣ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ໂພ. ກຖຎ຺ຈ ອຕ຺ຕນາວ ອຕ຺ຕານໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພໍ? ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ອຫໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາເມນ ວິນຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ອຕ຺ຕນາວ ອຕ຺ຕານໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພໍ.

ກຖຎ຺ຈ ປເຣນ ປໂຣ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ໂພ? ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ອິຕ຺ຖນ຺ນາເມນ ວິນຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ. ເອວໍ ປເຣນ ປໂຣ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ໂພຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ເປສລາ ຠິກ຺ຂູ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ສມ຺ມຕາ ວິນຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ຕິ. ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ລຠນ຺ຕິ ອາຆາຕໍ, ລຠນ຺ຕິ ອປ຺ປຈ຺ຈຍໍ, ວເຘນ ຕຊ຺ເຊນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ສມ຺ມເຕນປິ ປຣິສໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ປຸຄ຺ຄລໍ ຕຸລຍິຕ຺ວາ ວິນຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸນ຺ຕິ.

໘໑. ໂຈທນາກຖາ

໑໕໓. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ອໂນກາສກຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ໂຈເທນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອໂນກາສກໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອາປຕ຺ຕິຍາ ໂຈເທຕພ຺ໂພ. ໂຍ ໂຈເທຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອກາສໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ໂຈເທຕຸໍ – ກໂຣຕຸ ອາຍສ຺ມາ ໂອກາສໍ, ອຫໍ ຕໍ ວຕ຺ຕຸກາໂມຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ເປສລາ ຠິກ຺ຂູ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ໂອກາສໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ໂຈເທນ຺ຕິ. ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ລຠນ຺ຕິ ອາຆາຕໍ, ລຠນ຺ຕິ ອປ຺ປຈ຺ຈຍໍ, ວເຘນ ຕຊ຺ເຊນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກເຕປິ ໂອກາເສ ປຸຄ຺ຄລໍ ຕຸລຍິຕ຺ວາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ໂຈເທຕຸນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ – ປຸຣມ຺ຫາກໍ ເປສລາ ຠິກ຺ຂູ ໂອກາສໍ ກາຣາເປນ຺ຕີຕິ – ປຏິກຈ຺ເຈວ ສຸທ຺ຘານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອນາປຕ຺ຕິການໍ ອວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອກາຣເຓ ໂອກາສໍ ກາຣາເປນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸທ຺ຘານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອນາປຕ຺ຕິການໍ ອວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອກາຣເຓ ໂອກາໂສ ກາຣາເປຕພ຺ໂພ. ໂຍ ກາຣາເປຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄລໍ ຕຸລຍິຕ຺ວາ ໂອກາສໍ ກາຕຸ [ກາຣາເປຕຸໍ (ສ຺ຍາ.)] ນ຺ຕິ.

໘໒. ອຘມ຺ມກມ຺ມປຏິກ຺ໂກສນາທິ

໑໕໔. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອຘມ຺ມກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ມກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ. ໂຍ ກເຣຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິ. ກໂຣນ຺ຕິເຍວ ອຘມ຺ມກມ຺ມໍ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ກຍິຣມາເນ ປຏິກ຺ໂກສິຕຸນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ເປສລາ ຠິກ຺ຂູ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ກຍິຣມາເນ ປຏິກ຺ໂກສນ຺ຕິ. ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ລຠນ຺ຕິ ອາຆາຕໍ, ລຠນ຺ຕິ ອປ຺ປຈ຺ຈຍໍ, ວເຘນ ຕຊ຺ເຊນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິຏ຺ຐິມ຺ປິ ອາວິກາຕຸນ຺ຕິ. ເຕສໍເຍວ ສນ຺ຕິເກ ທິຏ຺ຐິໍ ອາວິກໂຣນ຺ຕິ. ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ລຠນ຺ຕິ ອາຆາຕໍ, ລຠນ຺ຕິ ອປ຺ປຈ຺ຈຍໍ, ວເຘນ ຕຊ຺ເຊນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕູຫິ ປຎ຺ຈຫິ ປຏິກ຺ໂກສິຕຸໍ, ທ຺ວີຫິ ຕີຫິ ທິຏ຺ຐິໍ ອາວິກາຕຸໍ, ເອເກນ ອຘິຏ຺ຐາຕຸໍ – ‘ນ ເມຕໍ ຂມຕີ’ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສມານາ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ນ ສາເວນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສເກນ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ນ ສາເວຕພ຺ພໍ. ໂຍ ນ ສາເວຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ສງ຺ຆສ຺ສ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສໂກ ໂຫຕິ ກາກສ຺ສຣໂກ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸທາຍິສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ຠຄວຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ‘ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສເກນ ສາເວຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ, ອຫຎ຺ຈມ຺ຫິ ກາກສ຺ສຣໂກ, ກຖໍ ນຸ ໂຂ ມຍາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ? ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສເກນ ວາຍມິຕຸໍ – ‘ກຖໍ ສາເວຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ວາຍມນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕີຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ເທວທຕ຺ໂຕ ສຄຫຏ຺ຐາຍ ປຣິສາຍ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຄຫຏ຺ຐາຍ ປຣິສາຍ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພໍ. ໂຍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອນຊ຺ຌິຏ຺ຐາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອນຊ຺ຌິຏ຺ເຐນ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພໍ. ໂຍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຖຣາຘິກໍ [ເຖຣາເຘຍ຺ຍໍ (ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປາຐນ຺ຕຣໍ)] ປາຕິໂມກ຺ຂນ຺ຕິ.

ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍຠາຓວາໂຣ ນິຏ຺ຐິໂຕ ປຐໂມ [ເອກາທສໂມ (ກ.)].

໘໓. ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສກອຊ຺ເຌສນາທິ

໑໕໕. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ຍຖາຠິຣນ຺ຕໍ ວິຫຣິຕ຺ວາ ເຍນ ໂຈທນາວຕ຺ຖຸ ເຕນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກາມິ. ອນຸປຸພ຺ເພນ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ເຍນ ໂຈທນາວຕ຺ຖຸ ຕທວສຣິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອາວາເສ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ວິຫຣນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຖໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ພາໂລ ໂຫຕິ ອພ຺ຍຕ຺ໂຕ. ໂສ ນ ຊານາຕິ ອຸໂປສຖໍ ວາ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ວາ, ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ວາ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສໍ ວາ. ອຖ ໂຂ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ຠຄວຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ‘ເຖຣາຘິກໍ ປາຕິໂມກ຺ຂ’ນ຺ຕິ, ອຍຎ຺ຈ ອມ຺ຫາກໍ ເຖໂຣ ພາໂລ ອພ຺ຍຕ຺ໂຕ, ນ ຊານາຕິ ອຸໂປສຖໍ ວາ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ວາ, ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ວາ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສໍ ວາ. ກຖໍ ນຸ ໂຂ ອມ຺ເຫຫິ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ? ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍ ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸ ພ຺ຍຕ຺ໂຕ ປຏິພໂລ ຕສ຺ສາເຘຍ຺ຍໍ ປາຕິໂມກ຺ຂນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອາວາເສ ຕທຫຸໂປສເຖ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ວິຫຣນ຺ຕິ ພາລາ ອພ຺ຍຕ຺ຕາ. ເຕ ນ ຊານນ຺ຕິ ອຸໂປສຖໍ ວາ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ວາ, ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ວາ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສໍ ວາ. ເຕ ເຖຣໍ ອຊ຺ເຌສິໍສຸ – ‘‘ອຸທ຺ທິສຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ເຖໂຣ ປາຕິໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ເອວມາຫ – ‘‘ນ ເມ, ອາວຸໂສ, ວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ ເຖຣໍ ອຊ຺ເຌສິໍສຸ – ‘‘ອຸທ຺ທິສຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ເຖໂຣ ປາຕິໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ. ໂສປິ ເອວມາຫ – ‘‘ນ ເມ, ອາວຸໂສ, ວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ ເຖຣໍ ອຊ຺ເຌສິໍສຸ – ‘‘ອຸທ຺ທິສຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ເຖໂຣ ປາຕິໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ. ໂສປິ ເອວມາຫ – ‘‘ນ ເມ, ອາວຸໂສ, ວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. ເອເຕເນວ ອຸປາເຍນ ຍາວ ສງ຺ຆນວກໍ ອຊ຺ເຌສິໍສຸ – ‘‘ອຸທ຺ທິສຕຸ ອາຍສ຺ມາ ປາຕິໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ. ໂສປິ ເອວມາຫ – ‘‘ນ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ.

ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອາວາເສ ຕທຫຸໂປສເຖ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ວິຫຣນ຺ຕິ ພາລາ ອພ຺ຍຕ຺ຕາ. ເຕ ນ ຊານນ຺ຕິ ອຸໂປສຖໍ ວາ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ວາ, ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ວາ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສໍ ວາ. ເຕ ເຖຣໍ ອຊ຺ເຌສນ຺ຕິ – ‘‘ອຸທ຺ທິສຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ເຖໂຣ ປາຕິໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ເອວໍ ວເທຕິ – ‘‘ນ ເມ, ອາວຸໂສ, ວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ ເຖຣໍ ອຊ຺ເຌສນ຺ຕິ – ‘‘ອຸທ຺ທິສຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ເຖໂຣ ປາຕິໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ. ໂສປິ ເອວໍ ວເທຕິ – ‘‘ນ ເມ, ອາວຸໂສ, ວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ ເຖຣໍ ອຊ຺ເຌສນ຺ຕິ – ‘‘ອຸທ຺ທິສຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ເຖໂຣ ປາຕິໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ. ໂສປິ ເອວໍ ວເທຕິ – ‘‘ນ ເມ, ອາວຸໂສ, ວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. ເອເຕເນວ ອຸປາເຍນ ຍາວ ສງ຺ຆນວກໍ ອຊ຺ເຌສນ຺ຕິ – ‘‘ອຸທ຺ທິສຕຸ ອາຍສ຺ມາ ປາຕິໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ. ໂສປິ ເອວໍ ວເທຕິ – ‘‘ນ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. ເຕຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູຫິ ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ສາມນ຺ຕາ ອາວາສາ ສຊ຺ຊຸກໍ ປາເຫຕພ຺ໂພ – ຄຈ຺ຉາວຸໂສ, ສໍຂິຕ຺ເຕນ ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ວາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ປຣິຍາປຸຓິຕ຺ວານ ອາຄຈ຺ຉາຫີຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ເກນ ນຸ ໂຂ ປາເຫຕພ຺ໂພ’’ຕິ? ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຖເຣນ ຠິກ຺ຂຸນາ ນວໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາຓາເປຕຸນ຺ຕິ. ເຖເຣນ ອາຓຕ຺ຕາ ນວາ ຠິກ຺ຂູ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຖເຣນ ອາຓຕ຺ເຕນ ອຄິລາເນນ ນ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ໂຍ ນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິ.

໘໔. ປກ຺ຂຄຓນາທິອຸຄ຺ຄຫຓານຸຊານນາ

໑໕໖. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ໂຈທນາວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ຍຖາຠິຣນ຺ຕໍ ວິຫຣິຕ຺ວາ ປຸນເທວ ຣາຊຄຫໍ ປຈ຺ຈາຄຎ຺ຉິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ມນຸສ຺ສາ ຠິກ຺ຂູ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ເຕ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ – ‘‘ກຕິມີ, ຠນ຺ເຕ, ປກ຺ຂສ຺ສາ’’ຕິ? ຠິກ຺ຂູ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ນ ໂຂ ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ຊານາມາ’’ຕິ. ມນຸສ຺ສາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ປກ຺ຂຄຓນມຕ຺ຕມມ຺ປິເມ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ນ ຊານນ຺ຕິ, ກິໍ ປນິເມ ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິ ກລ຺ຍາຓໍ ຊານິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ? ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປກ຺ຂຄຓນໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕຸນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ເກນ ນຸ ໂຂ ປກ຺ຂຄຓນາ ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພາ’’ຕິ? ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສພ຺ເພເຫວ ປກ຺ຂຄຓນໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕຸນ຺ຕິ.

໑໕໗. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ມນຸສ຺ສາ ຠິກ຺ຂູ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ເຕ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ – ‘‘ກີວຕິກາ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ? ຠິກ຺ຂູ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ນ ໂຂ ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ຊານາມາ’’ຕິ. ມນຸສ຺ສາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ອຎ຺ຎມຎ຺ຎມ຺ປິເມ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ນ ຊານນ຺ຕິ, ກິໍ ປນິເມ ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິ ກລ຺ຍາຓໍ ຊານິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ? ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ຄເຓຕຸນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ກທາ ນຸ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ຄເຓຕພ຺ພາ’’ຕິ? ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕທຫຸໂປສເຖ ນາມຄ຺ເຄນ [ນາມມຕ຺ເຕນ (ສ຺ຍາ.), ຄຓມຄ຺ເຄນ (ກ.)] ຄເຓຕຸໍ, ສລາກໍ ວາ ຄາເຫຕຸນ຺ຕິ.

໑໕໘. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ອຊານນ຺ຕາ ອຊ຺ຊຸໂປສໂຖຕິ ທູຣໍ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ຕິ. ເຕ ອຸທ຺ທິສ຺ສມາເນປິ ປາຕິໂມກ຺ເຂ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຸທ຺ທິຏ຺ຐມຕ຺ເຕປິ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາໂຣເຈຕຸໍ ‘ອຊ຺ຊຸໂປສໂຖ’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ເກນ ນຸ ໂຂ ອາໂຣເຈຕພ຺ໂພ’’ຕິ? ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຖເຣນ ຠິກ຺ຂຸນາ ກາລວໂຕ ອາໂຣເຈຕຸນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ເຖໂຣ ກາລວໂຕ ນສ຺ສຣຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຕ຺ຕກາເລປິ ອາໂຣເຈຕຸນ຺ຕິ.

ຠຕ຺ຕກາເລປິ ນສ຺ສຣຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ກາລໍ ສຣຕິ, ຕໍ ກາລໍ ອາໂຣເຈຕຸນ຺ຕິ.

໘໕. ປຸພ຺ພກຣຓານຸຊານນາ

໑໕໙. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອາວາເສ ອຸໂປສຖາຄາຣໍ ອຸກ຺ລາປໍ ໂຫຕິ. ອາຄນ຺ຕຸກາ ຠິກ຺ຂູ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອາວາສິກາ ຠິກ຺ຂູ ອຸໂປສຖາຄາຣໍ ນ ສມ຺ມຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸໂປສຖາຄາຣໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕຸນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ເກນ ນຸ ໂຂ ອຸໂປສຖາຄາຣໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ? ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຖເຣນ ຠິກ຺ຂຸນາ ນວໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາຓາເປຕຸນ຺ຕິ.

ເຖເຣນ ອາຓຕ຺ຕາ ນວາ ຠິກ຺ຂູ ນ ສມ຺ມຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຖເຣນ ອາຓຕ຺ເຕນ ອຄິລາເນນ ນ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ໂຍ ນ ສມ຺ມຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິ.

໑໖໐. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຸໂປສຖາຄາເຣ ອາສນໍ ອປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຠິກ຺ຂູ ຉມາຍໍ ນິສີທນ຺ຕິ, ຄຕ຺ຕານິປິ ຈີວຣານິປິ ປໍສຸກິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸໂປສຖາຄາເຣ ອາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕຸນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ເກນ ນຸ ໂຂ ອຸໂປສຖາຄາເຣ ອາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ? ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຖເຣນ ຠິກ຺ຂຸນາ ນວໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາຓາເປຕຸນ຺ຕິ.

ເຖເຣນ ອາຓຕ຺ຕາ ນວາ ຠິກ຺ຂູ ນ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຖເຣນ ອາຓຕ຺ເຕນ ອຄິລາເນນ ນ ປຎ຺ຎເປຕພ຺ພໍ. ໂຍ ນ ປຎ຺ຎເປຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິ.

໑໖໑. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຸໂປສຖາຄາເຣ ປທີໂປ ນ ໂຫຕິ. ຠິກ຺ຂູ ອນ຺ຘກາເຣ ກາຍມ຺ປິ ຈີວຣມ຺ປິ ອກ຺ກມນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸໂປສຖາຄາເຣ ປທີປໍ ກາຕຸນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ເກນ ນຸ ໂຂ ອຸໂປສຖາຄາເຣ ປທີໂປ ກາຕພ຺ໂພ’’ຕິ? ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຖເຣນ ຠິກ຺ຂຸນາ ນວໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາຓາເປຕຸນ຺ຕິ.

ເຖເຣນ ອາຓຕ຺ຕາ ນວາ ຠິກ຺ຂູ ນ ປທີເປນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຖເຣນ ອາຓຕ຺ເຕນ ອຄິລາເນນ ນ ປທີເປຕພ຺ໂພ. ໂຍ ນ ປທີເປຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິ.

໑໖໒. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອາວາເສ ອາວາສິກາ ຠິກ຺ຂູ ເນວ ປານີຍໍ ອຸປຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ, ນ ປຣິໂຠຊນີຍໍ ອຸປຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ. ອາຄນ຺ຕຸກາ ຠິກ຺ຂູ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອາວາສິກາ ຠິກ຺ຂູ ເນວ ປານີຍໍ ອຸປຏ຺ຐາເປສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ປຣິໂຠຊນີຍໍ ອຸປຏ຺ຐາເປສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປານີຍໍ ປຣິໂຠຊນີຍໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕຸນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ເກນ ນຸ ໂຂ ປານີຍໍ ປຣິໂຠຊນີຍໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ? ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຖເຣນ ຠິກ຺ຂຸນາ ນວໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາຓາເປຕຸນ຺ຕິ.

ເຖເຣນ ອາຓຕ຺ຕາ ນວາ ຠິກ຺ຂູ ນ ອຸປຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຖເຣນ ອາຓຕ຺ເຕນ ອຄິລາເນນ ນ ອຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ພໍ. ໂຍ ນ ອຸປຏ຺ຐາເປຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິ.

໘໖. ທິສໍຄມິກາທິວຕ຺ຖຸ

໑໖໓. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ພາລາ ອພ຺ຍຕ຺ຕາ ທິສໍຄມິກາ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາເຍ ນ ອາປຸຈ຺ຉິໍສຸ [ນ ອາປຸຈ຺ຉິໍສຸ (ກ.)]. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ.

ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ພາລາ ອພ຺ຍຕ຺ຕາ ທິສໍຄມິກາ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາເຍ ນ ອາປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ [ນ ອາປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ (ກ.)]. ເຕ [ເຕຫິ (ກ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາເຍຫິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພາ – ‘‘ກຫໍ ຄມິສ຺ສຖ, ເກນ ສທ຺ຘິໍ ຄມິສ຺ສຖາ’’ຕິ? ເຕ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ພາລາ ອພ຺ຍຕ຺ຕາ ອຎ຺ເຎ ພາເລ ອພ຺ຍຕ຺ເຕ ອປທິເສຍ຺ຍຸໍ, ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາເຍຫິ ອນຸຊານິຕພ຺ພາ. ອນຸຊາເນຍ຺ຍຸໍ ເຈ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ເຕ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ພາລາ ອພ຺ຍຕ຺ຕາ ອນນຸຎ຺ຎາຕາ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາເຍຫິ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ ເຈ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອາວາເສ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ວິຫຣນ຺ຕິ ພາລາ ອພ຺ຍຕ຺ຕາ. ເຕ ນ ຊານນ຺ຕິ ອຸໂປສຖໍ ວາ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ວາ, ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ວາ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສໍ ວາ. ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ອາຄຈ຺ຉຕິ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ອາຄຕາຄໂມ ຘມ຺ມຘໂຣ ວິນຍຘໂຣ ມາຕິກາຘໂຣ ປຓ຺ຑິໂຕ ພ຺ຍຕ຺ໂຕ ເມຘາວີ ລຊ຺ຊີ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໂກ ສິກ຺ຂາກາໂມ. ເຕຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູຫິ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ ອນຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ ອຸປລາເປຕພ຺ໂພ ອຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ໂພ ຈຸຓ຺ເຓນ ມຕ຺ຕິກາຍ ທນ຺ຕກຏ຺ເຐນ ມຸໂຂທເກນ. ໂນ ເຈ ສງ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍຸໍ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍຸໍ ອຸປລາເປຍ຺ຍຸໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຍ຺ຍຸໍ ຈຸຓ຺ເຓນ ມຕ຺ຕິກາຍ ທນ຺ຕກຏ຺ເຐນ ມຸໂຂທເກນ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອາວາເສ ຕທຫຸໂປສເຖ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ວິຫຣນ຺ຕິ ພາລາ ອພ຺ຍຕ຺ຕາ. ເຕ ນ ຊານນ຺ຕິ ອຸໂປສຖໍ ວາ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ວາ, ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ວາ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສໍ ວາ. ເຕຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູຫິ ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ສາມນ຺ຕາ ອາວາສາ ສຊ຺ຊຸກໍ ປາເຫຕພ຺ໂພ – ‘‘ຄຈ຺ຉາວຸໂສ, ສໍຂິຕ຺ເຕນ ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ວາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ປຣິຍາປຸຓິຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉາ’’ຕິ. ເອວຎ຺ເຈຕໍ ລເຠຖ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ. ໂນ ເຈ ລເຠຖ, ເຕຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູຫິ ສພ຺ເພເຫວ ຍຕ຺ຖ ຊານນ຺ຕິ ອຸໂປສຖໍ ວາ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ວາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ວາ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສໍ ວາ, ໂສ ອາວາໂສ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ. ໂນ ເຈ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອາວາເສ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ວສ຺ສໍ ວສນ຺ຕິ ພາລາ ອພ຺ຍຕ຺ຕາ. ເຕ ນ ຊານນ຺ຕິ ອຸໂປສຖໍ ວາ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ວາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ວາ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສໍ ວາ. ເຕຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູຫິ ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ສາມນ຺ຕາ ອາວາສາ ສຊ຺ຊຸກໍ ປາເຫຕພ຺ໂພ – ‘‘ຄຈ຺ຉາວຸໂສ, ສໍຂິຕ຺ເຕນ ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ວາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ປຣິຍາປຸຓິຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉາ’’ຕິ. ເອວຎ຺ເຈຕໍ ລເຠຖ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ. ໂນ ເຈ ລເຠຖ, ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ປາເຫຕພ຺ໂພ – ‘‘ຄຈ຺ຉາວຸໂສ, ສໍຂິຕ຺ເຕນ ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ວາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ປຣິຍາປຸຓິຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉາ’’ຕິ. ເອວຎ຺ເຈຕໍ ລເຠຖ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ. ໂນ ເຈ ລເຠຖ, ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ຕສ຺ມິໍ ອາວາເສ ວສ຺ສໍ ວສິຕພ຺ພໍ. ວເສຍ຺ຍຸໍ ເຈ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິ.

໘໗. ປາຣິສຸທ຺ຘິທານກຖາ

໑໖໔. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ສນ຺ນິປຕຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ໂຆ ອຸໂປສຖໍ ກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ຄິລາໂນ, ໂສ ອນາຄໂຕ’’ຕິ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄິລາເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ທາຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ທາຕພ຺ພາ – ເຕນ ຄິລາເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘‘ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ທມ຺ມິ, ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ເມ ຫຣ, ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ເມ ອາໂຣເຈຫີ’’ຕິ. ກາເຍນ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ວາຈາຍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ກາເຍນ ວາຈາຍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ທິນ຺ນາ ໂຫຕິ ປາຣິສຸທ຺ຘິ. ນ ກາເຍນ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ນ ວາຈາຍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ນ ກາເຍນ ວາຈາຍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ນ ທິນ຺ນາ ໂຫຕິ ປາຣິສຸທ຺ຘິ. ເອວຎ຺ເຈຕໍ ລເຠຖ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ. ໂນ ເຈ ລເຠຖ, ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄິລາໂນ ຠິກ຺ຂຸ ມຎ຺ເຈນ ວາ ປີເຐນ ວາ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອາເນຕ຺ວາ ອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄິລານຸປຏ຺ຐາການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘‘ສເຈ ໂຂ ມຍໍ ຄິລານໍ ຐານາ ຈາເວສ຺ສາມ, ອາພາໂຘ ວາ ອຠິວຑ຺ຒິສ຺ສຕິ ກາລໍກິຣິຍາ ວາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ, ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄິລາໂນ ຠິກ຺ຂຸ ຐານາ ຈາເວຕພ຺ໂພ. ສງ຺ເຆນ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພ. ນ ຕ຺ເວວ ວຄ຺ເຄນ ສງ຺ເຆນ ອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພ. ກເຣຍ຺ຍ ເຈ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

ປາຣິສຸທ຺ຘິຫາຣໂກ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິນ຺ນາຍ ປາຣິສຸທ຺ຘິຍາ ຕຕ຺ເຖວ ປກ຺ກມຕິ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ທາຕພ຺ພາ ປາຣິສຸທ຺ຘິ. ປາຣິສຸທ຺ຘິຫາຣໂກ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິນ຺ນາຍ ປາຣິສຸທ຺ຘິຍາ ຕຕ຺ເຖວ ວິພ຺ຠມຕິ,…ເປ… ກາລໍ ກໂຣຕິ – ສາມເຓໂຣ ປຏິຊານາຕິ – ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕໂກ ປຏິຊານາຕິ – ອນ຺ຕິມວຕ຺ຖຸໍ ອຊ຺ຌາປນ຺ນໂກ ປຏິຊານາຕິ – ອຸມ຺ມຕ຺ຕໂກ ປຏິຊານາຕິ – ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ປຏິຊານາຕິ – ເວທນາຏ຺ໂຏ ປຏິຊານາຕິ – ອາປຕ຺ຕິຍາ ອທສ຺ສເນ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕໂກ ປຏິຊານາຕິ – ອາປຕ຺ຕິຍາ ອປ຺ປຏິກມ຺ເມ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕໂກ ປຏິຊານາຕິ – ປາປິກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ເຄ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕໂກ ປຏິຊານາຕິ – ປຓ຺ຑໂກ ປຏິຊານາຕິ – ເຖຍ຺ຍສໍວາສໂກ ປຏິຊານາຕິ – ຕິຕ຺ຖິຍປກ຺ກນ຺ຕໂກ ປຏິຊານາຕິ – ຕິຣຈ຺ຉານຄໂຕ ປຏິຊານາຕິ – ມາຕຸຆາຕໂກ ປຏິຊານາຕິ – ປິຕຸຆາຕໂກ ປຏິຊານາຕິ – ອຣຫນ຺ຕຆາຕໂກ ປຏິຊານາຕິ – ຠິກ຺ຂຸນິທູສໂກ ປຏິຊານາຕິ – ສງ຺ຆເຠທໂກ ປຏິຊານາຕິ – ໂລຫິຕຸປ຺ປາທໂກ ປຏິຊານາຕິ – ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນໂກ ປຏິຊານາຕິ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ທາຕພ຺ພາ ປາຣິສຸທ຺ຘິ.

ປາຣິສຸທ຺ຘິຫາຣໂກ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິນ຺ນາຍ ປາຣິສຸທ຺ຘິຍາ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ປກ຺ກມຕິ, ອນາຫຏາ ໂຫຕິ ປາຣິສຸທ຺ຘິ. ປາຣິສຸທ຺ຘິຫາຣໂກ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິນ຺ນາຍ ປາຣິສຸທ຺ຘິຍາ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ວິພ຺ຠມຕິ,…ເປ… ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນໂກ ປຏິຊານາຕິ, ອນາຫຏາ ໂຫຕິ ປາຣິສຸທ຺ຘິ.

ປາຣິສຸທ຺ຘິຫາຣໂກ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິນ຺ນາຍ ປາຣິສຸທ຺ຘິຍາ ສງ຺ຆປ຺ປຕ຺ໂຕ ປກ຺ກມຕິ, ອາຫຏາ ໂຫຕິ ປາຣິສຸທ຺ຘິ. ປາຣິສຸທ຺ຘິຫາຣໂກ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິນ຺ນາຍ ປາຣິສຸທ຺ຘິຍາ ສງ຺ຆປ຺ປຕ຺ໂຕ ວິພ຺ຠມຕິ,…ເປ… ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນໂກ ປຏິຊານາຕິ, ອາຫຏາ ໂຫຕິ ປາຣິສຸທ຺ຘິ.

ປາຣິສຸທ຺ຘິຫາຣໂກ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິນ຺ນາຍ ປາຣິສຸທ຺ຘິຍາ ສງ຺ຆປ຺ປຕ຺ໂຕ ສຸຕ຺ໂຕ ນ ອາໂຣເຈຕິ, ປມຕ຺ໂຕ ນ ອາໂຣເຈຕິ, ສມາປນ຺ໂນ ນ ອາໂຣເຈຕິ, ອາຫຏາ ໂຫຕິ ປາຣິສຸທ຺ຘິ. ປາຣິສຸທ຺ຘິຫາຣກສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ.

ປາຣິສຸທ຺ຘິຫາຣໂກ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິນ຺ນາຍ ປາຣິສຸທ຺ຘິຍາ ສງ຺ຆປ຺ປຕ຺ໂຕ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ນ ອາໂຣເຈຕິ, ອາຫຏາ ໂຫຕິ ປາຣິສຸທ຺ຘິ. ປາຣິສຸທ຺ຘິຫາຣກສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິ.

໘໘. ຉນ຺ທທານກຖາ

໑໖໕. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ສນ຺ນິປຕຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ໂຆ ກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ຄິລາໂນ, ໂສ ອນາຄໂຕ’’ຕິ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄິລາເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ຉນ຺ທໍ ທາຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ທາຕພ຺ໂພ. ເຕນ ຄິລາເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘‘ຉນ຺ທໍ ທມ຺ມິ, ຉນ຺ທໍ ເມ ຫຣ, ຉນ຺ທໍ ເມ ອາໂຣເຈຫີ’’ຕິ. ກາເຍນ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ວາຈາຍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ກາເຍນ ວາຈາຍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ທິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ຉນ຺ໂທ. ນ ກາເຍນ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ນ ວາຈາຍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ນ ກາເຍນ ວາຈາຍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ນ ທິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ຉນ຺ໂທ. ເອວຎ຺ເຈຕໍ ລເຠຖ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ. ໂນ ເຈ ລເຠຖ, ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄິລາໂນ ຠິກ຺ຂຸ ມຎ຺ເຈນ ວາ ປີເຐນ ວາ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອາເນຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄິລານຸປຏ຺ຐາການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘‘ສເຈ ໂຂ ມຍໍ ຄິລານໍ ຐານາ ຈາເວສ຺ສາມ, ອາພາໂຘ ວາ ອຠິວຑ຺ຒິສ຺ສຕິ ກາລໍກິຣິຍາ ວາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ, ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄິລາໂນ ຠິກ຺ຂຸ ຐານາ ຈາເວຕພ຺ໂພ. ສງ຺ເຆນ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ. ນ ຕ຺ເວວ ວຄ຺ເຄນ ສງ຺ເຆນ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ. ກເຣຍ຺ຍ ເຈ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

ຉນ຺ທຫາຣໂກ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິນ຺ເນ ຉນ຺ເທ ຕຕ຺ເຖວ ປກ຺ກມຕິ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ທາຕພ຺ໂພ ຉນ຺ໂທ. ຉນ຺ທຫາຣໂກ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິນ຺ເນ ຉນ຺ເທ ຕຕ຺ເຖວ ວິພ຺ຠມຕິ…ເປ… ກາລໍກໂຣຕິ – ສາມເຓໂຣ ປຏິຊານາຕິ – ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕໂກ ປຏິຊານາຕິ – ອນ຺ຕິມວຕ຺ຖຸໍ ອຊ຺ຌາປນ຺ນໂກ ປຏິຊານາຕິ – ອຸມ຺ມຕ຺ຕໂກ ປຏິຊານາຕິ – ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ປຏິຊານາຕິ – ເວທນາຏ຺ໂຏ ປຏິຊານາຕິ – ອາປຕ຺ຕິຍາ ອທສ຺ສເນ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕໂກ ປຏິຊານາຕິ – ອາປຕ຺ຕິຍາ ອປ຺ປຏິກມ຺ເມ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕໂກ ປຏິຊານາຕິ – ປາປິກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ເຄ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕໂກ ປຏິຊານາຕິ – ປຓ຺ຑໂກ ປຏິຊານາຕິ – ເຖຍ຺ຍສໍວາສໂກ ປຏິຊານາຕິ – ຕິຕ຺ຖິຍປກ຺ກນ຺ຕໂກ ປຏິຊານາຕິ – ຕິຣຈ຺ຉານຄໂຕ ປຏິຊານາຕິ – ມາຕຸຆາຕໂກ ປຏິຊານາຕິ – ປິຕຸຆາຕໂກ ປຏິຊານາຕິ – ອຣຫນ຺ຕຆາຕໂກ ປຏິຊານາຕິ – ຠິກ຺ຂຸນິທູສໂກ ປຏິຊານາຕິ – ສງ຺ຆເຠທໂກ ປຏິຊານາຕິ – ໂລຫິຕຸປ຺ປາທໂກ ປຏິຊານາຕິ – ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນໂກ ປຏິຊານາຕິ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ທາຕພ຺ໂພ ຉນ຺ໂທ.

ຉນ຺ທຫາຣໂກ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິນ຺ເນ ຉນ຺ເທ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ປກ຺ກມຕິ, ອນາຫໂຏ ໂຫຕິ ຉນ຺ໂທ. ຉນ຺ທຫາຣໂກ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິນ຺ເນ ຉນ຺ເທ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ວິພ຺ຠມຕິ…ເປ… ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນໂກ ປຏິຊານາຕິ, ອນາຫໂຏ ໂຫຕິ ຉນ຺ໂທ.

ຉນ຺ທຫາຣໂກ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິນ຺ເນ ຉນ຺ເທ ສງ຺ຆປ຺ປຕ຺ໂຕ ປກ຺ກມຕິ, ອາຫໂຏ ໂຫຕິ ຉນ຺ໂທ. ຉນ຺ທຫາຣໂກ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິນ຺ເນ ຉນ຺ເທ ສງ຺ຆປ຺ປຕ຺ໂຕ ວິພ຺ຠມຕິ…ເປ… ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນໂກ ປຏິຊານາຕິ, ອາຫໂຏ ໂຫຕິ ຉນ຺ໂທ.

ຉນ຺ທຫາຣໂກ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິນ຺ເນ ຉນ຺ເທ ສງ຺ຆປ຺ປຕ຺ໂຕ ສຸຕ຺ໂຕ ນ ອາໂຣເຈຕິ, ປມຕ຺ໂຕ ນ ອາໂຣເຈຕິ, ສມາປນ຺ໂນ ນ ອາໂຣເຈຕິ, ອາຫໂຏ ໂຫຕິ ຉນ຺ໂທ. ຉນ຺ທຫາຣກສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ.

ຉນ຺ທຫາຣໂກ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິນ຺ເນ ຉນ຺ເທ ສງ຺ຆປ຺ປຕ຺ໂຕ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ນ ອາໂຣເຈຕິ, ອາຫໂຏ ໂຫຕິ ຉນ຺ໂທ. ຉນ຺ທຫາຣກສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕທຫຸໂປສເຖ ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ເທນ຺ເຕນ ຉນ຺ທມ຺ປິ ທາຕຸໍ, ສນ຺ຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ກຣຓີຍນ຺ຕິ.

໘໙. ຎາຕກາທິຄ຺ຄຫຓກຖາ

໑໖໖. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຕທຫຸໂປສເຖ ຎາຕກາ ຄຓ຺ຫິໍສຸໍ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ.

ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໍ ຕທຫຸໂປສເຖ ຎາຕກາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ເຕ ຎາຕກາ ຠິກ຺ຂູຫິ ເອວມສ຺ສຸ ວຈນີຍາ – ‘‘ອິງ຺ຆ, ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອິມໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ມຸຎ຺ຈຖ, ຍາວາຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ອຸໂປສຖໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ. ເອວຎ຺ເຈຕໍ ລເຠຖ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ. ໂນ ເຈ ລເຠຖ, ເຕ ຎາຕກາ ຠິກ຺ຂູຫິ ເອວມສ຺ສຸ ວຈນີຍາ – ‘‘ອິງ຺ຆ, ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ເອກມນ຺ຕໍ ໂຫຖ, ຍາວາຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ເທຕີ’’ຕິ. ເອວຎ຺ເຈຕໍ ລເຠຖ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ. ໂນ ເຈ ລເຠຖ, ເຕ ຎາຕກາ ຠິກ຺ຂູຫິ ເອວມສ຺ສຸ ວຈນີຍາ – ‘‘ອິງ຺ຆ, ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອິມໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສີມໍ ເນຖ, ຍາວ ສງ຺ໂຆ ອຸໂປສຖໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ. ເອວຎ຺ເຈຕໍ ລເຠຖ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ. ໂນ ເຈ ລເຠຖ, ນ ຕ຺ເວວ ວຄ຺ເຄນ ສງ຺ເຆນ ອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພ. ກເຣຍ຺ຍ ເຈ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໍ ຕທຫຸໂປສເຖ ຣາຊາໂນ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ,…ເປ… ໂຈຣາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ – ຘຸຕ຺ຕາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ – ຠິກ຺ຂຸປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ເຕ ຠິກ຺ຂຸປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາ ຠິກ຺ຂູຫິ ເອວມສ຺ສຸ ວຈນີຍາ – ‘‘ອິງ຺ຆ, ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອິມໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ມຸຎ຺ຈຖ, ຍາວາຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ອຸໂປສຖໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ. ເອວຎ຺ເຈຕໍ ລເຠຖ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ. ໂນ ເຈ ລເຠຖ, ເຕ ຠິກ຺ຂຸປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາ ຠິກ຺ຂູຫິ ເອວມສ຺ສຸ ວຈນີຍາ – ‘‘ອິງ຺ຆ, ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ເອກມນ຺ຕໍ ໂຫຖ, ຍາວາຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ເທຕີ’’ຕິ. ເອວຎ຺ເຈຕໍ ລເຠຖ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ. ໂນ ເຈ ລເຠຖ, ເຕ ຠິກ຺ຂຸປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາ ຠິກ຺ຂູຫິ ເອວມສ຺ສຸ ວຈນີຍາ – ‘‘ອິງ຺ຆ, ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອິມໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສີມໍ ເນຖ, ຍາວ ສງ຺ໂຆ ອຸໂປສຖໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ. ເອວຎ຺ເຈຕໍ ລເຠຖ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ. ໂນ ເຈ ລເຠຖ, ນ ຕ຺ເວວ ວຄ຺ເຄນ ສງ຺ເຆນ ອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພ. ກເຣຍ຺ຍ ເຈ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິ.

໙໐. ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສມ຺ມຸຕິ

໑໖໗. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ສນ຺ນິປຕຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຖິ ສງ຺ຆສ຺ສ ກຣຓີຍ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ, ຄຄ຺ໂຄ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ອຸມ຺ມຕ຺ຕໂກ, ໂສ ອນາຄໂຕ’’ຕິ.

‘‘ທ຺ເວເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາ – ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຸມ຺ມຕ຺ຕໂກ ສຣຕິປິ ອຸໂປສຖໍ ນປິ ສຣຕິ, ສຣຕິປິ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ນປິ ສຣຕິ, ອຕ຺ຖິ ເນວ ສຣຕິ; ອາຄຈ຺ຉຕິປິ ອຸໂປສຖໍ ນປິ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ອາຄຈ຺ຉຕິປິ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ນປິ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ອຕ຺ຖິ ເນວ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍ຺ວາຍໍ ອຸມ຺ມຕ຺ຕໂກ ສຣຕິປິ ອຸໂປສຖໍ ນປິ ສຣຕິ, ສຣຕິປິ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ນປິ ສຣຕິ, ອາຄຈ຺ຉຕິປິ ອຸໂປສຖໍ ນປິ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ອາຄຈ຺ຉຕິປິ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ນປິ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວຣູປສ຺ສ ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສມ຺ມຸຕ຺ຕິໍ ທາຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ທາຕພ຺ພາ. ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ຄຄ຺ໂຄ ຠິກ຺ຂຸ ອຸມ຺ມຕ຺ຕໂກ – ສຣຕິປິ ອຸໂປສຖໍ ນປິ ສຣຕິ, ສຣຕິປິ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ນປິ ສຣຕິ, ອາຄຈ຺ຉຕິປິ ອຸໂປສຖໍ ນປິ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ອາຄຈ຺ຉຕິປິ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ນປິ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ຄຄ຺ຄສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສມ຺ມຸຕິໍ ທເທຍ຺ຍ. ສເຣຍ຺ຍ ວາ ຄຄ຺ໂຄ ຠິກ຺ຂຸ ອຸໂປສຖໍ ນ ວາ ສເຣຍ຺ຍ, ສເຣຍ຺ຍ ວາ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ນ ວາ ສເຣຍ຺ຍ, ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ວາ ອຸໂປສຖໍ ນ ວາ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ວາ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ນ ວາ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ສງ຺ໂຆ ສຫ ວາ ຄຄ຺ເຄນ ວິນາ ວາ ຄຄ຺ເຄນ ອຸໂປສຖໍ ກເຣຍ຺ຍ, ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ. ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ຄຄ຺ໂຄ ຠິກ຺ຂຸ ອຸມ຺ມຕ຺ຕໂກ – ສຣຕິປິ ອຸໂປສຖໍ ນປິ ສຣຕິ, ສຣຕິປິ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ນປິ ສຣຕິ, ອາຄຈ຺ຉຕິປິ ອຸໂປສຖໍ ນປິ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ອາຄຈ຺ຉຕິປິ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ນປິ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ສງ຺ໂຆ ຄຄ຺ຄສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສມ຺ມຸຕິໍ ເທຕິ. ສເຣຍ຺ຍ ວາ ຄຄ຺ໂຄ ຠິກ຺ຂຸ ອຸໂປສຖໍ ນ ວາ ສເຣຍ຺ຍ, ສເຣຍ຺ຍ ວາ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ນ ວາ ສເຣຍ຺ຍໍ, ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ວາ ອຸໂປສຖໍ ນ ວາ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ວາ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ນ ວາ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ສງ຺ໂຆ ສຫ ວາ ຄຄ຺ເຄນ, ວິນາ ວາ ຄຄ຺ເຄນ ອຸໂປສຖໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສຕິ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ຄຄ຺ຄສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສມ຺ມຸຕິຍາ ທານໍ – ສເຣຍ຺ຍ ວາ ຄຄ຺ໂຄ ຠິກ຺ຂຸ ອຸໂປສຖໍ ນ ວາ ສເຣຍ຺ຍ, ສເຣຍ຺ຍ ວາ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ນ ວາ ສເຣຍ຺ຍ, ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ວາ ອຸໂປສຖໍ ນ ວາ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ວາ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ນ ວາ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ສງ຺ໂຆ ສຫ ວາ ຄຄ຺ເຄນ, ວິນາ ວາ ຄຄ຺ເຄນ ອຸໂປສຖໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ທິນ຺ນາ ສງ຺ເຆນ ຄຄ຺ຄສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສມ຺ມຸຕິ. ສເຣຍ຺ຍ ວາ ຄຄ຺ໂຄ ຠິກ຺ຂຸ ອຸໂປສຖໍ ນ ວາ ສເຣຍ຺ຍ, ສເຣຍ຺ຍ ວາ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ນ ວາ ສເຣຍ຺ຍ, ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ວາ ອຸໂປສຖໍ ນ ວາ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ວາ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ນ ວາ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ສງ຺ໂຆ ສຫ ວາ ຄຄ຺ເຄນ ວິນາ ວາ ຄຄ຺ເຄນ ອຸໂປສຖໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສຕິ. ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ.

໙໑. ສງ຺ຆຸໂປສຖາທິປ຺ປເຠທໍ

໑໖໘. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອາວາເສ ຕທຫຸໂປສເຖ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຠິກ຺ຂູ ວິຫຣນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ຠຄວຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ‘ອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພ’ຕິ, ມຍຎ຺ຈມ຺ຫາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຊນາ, ກຖໍ ນຸ ໂຂ ອມ຺ເຫຫິ ອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພ’’ຕິ? ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸນ຺ນໍ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕຸນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອາວາເສ ຕທຫຸໂປສເຖ ຕໂຍ ຠິກ຺ຂູ ວິຫຣນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ຠຄວຕາ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕຸໍ, ມຍຎ຺ຈມ຺ຫາ ຕໂຍ ຊນາ, ກຖໍ ນຸ ໂຂ ອມ຺ເຫຫິ ອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພ’’ຕິ? ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິຓ຺ຓໍ ປາຣິສຸທ຺ຘິອຸໂປສຖໍ ກາຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາຕພ຺ໂພ. ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຎາເປຕພ຺ພາ –

‘‘ສຸຓນ຺ຕຸ ເມ ອາຍສ຺ມນ຺ຕາ. ອຊ຺ຊຸໂປສໂຖ ປນ຺ນຣໂສ. ຍທາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ມຍໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປາຣິສຸທ຺ຘິອຸໂປສຖໍ ກເຣຍ຺ຍາມາ’’ຕິ.

ເຖເຣນ ຠິກ຺ຂຸນາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເອວມສ຺ສຸ ວຈນີຍາ – ‘‘ປຣິສຸທ຺ໂຘ ອຫໍ, ອາວຸໂສ; ປຣິສຸທ຺ໂຘຕິ ມໍ ຘາເຣຖ. ປຣິສຸທ຺ໂຘ ອຫໍ, ອາວຸໂສ; ປຣິສຸທ຺ໂຘຕິ ມໍ ຘາເຣຖ. ປຣິສຸທ຺ໂຘ ອຫໍ, ອາວຸໂສ; ປຣິສຸທ຺ໂຘຕິ ມໍ ຘາເຣຖາ’’ຕິ.

ນວເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເອວມສ຺ສຸ ວຈນີຍາ – ‘‘ປຣິສຸທ຺ໂຘ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ; ປຣິສຸທ຺ໂຘຕິ ມໍ ຘາເຣຖ. ປຣິສຸທ຺ໂຘ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ; ປຣິສຸທ຺ໂຘຕິ ມໍ ຘາເຣຖ. ປຣິສຸທ຺ໂຘ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ; ປຣິສຸທ຺ໂຘຕິ ມໍ ຘາເຣຖາ’’ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອາວາເສ ຕທຫຸໂປສເຖ ທ຺ເວ ຠິກ຺ຂູ ວິຫຣນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ຠຄວຕາ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕຸໍ, ຕິຓ຺ຓນ຺ນໍ ປາຣິສຸທ຺ຘິອຸໂປສຖໍ ກາຕຸໍ. ມຍຎ຺ຈມ຺ຫາ ທ຺ເວ ຊນາ. ກຖໍ ນຸ ໂຂ ອມ຺ເຫຫິ ອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພ’’ຕິ? ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ປາຣິສຸທ຺ຘິອຸໂປສຖໍ ກາຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາຕພ຺ໂພ. ເຖເຣນ ຠິກ຺ຂຸນາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ນໂວ ຠິກ຺ຂຸ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘‘ປຣິສຸທ຺ໂຘ ອຫໍ, ອາວຸໂສ; ປຣິສຸທ຺ໂຘຕິ ມໍ ຘາເຣຫິ. ປຣິສຸທ຺ໂຘ ອຫໍ, ອາວຸໂສ; ປຣິສຸທ຺ໂຘຕິ ມໍ ຘາເຣຫິ. ປຣິສຸທ຺ໂຘ ອຫໍ, ອາວຸໂສ; ປຣິສຸທ຺ໂຘຕິ ມໍ ຘາເຣຫີ’’ຕິ.

ນວເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເຖໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘‘ປຣິສຸທ຺ໂຘ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ; ປຣິສຸທ຺ໂຘຕິ ມໍ ຘາເຣຖ. ປຣິສຸທ຺ໂຘ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ; ປຣິສຸທ຺ໂຘຕິ ມໍ ຘາເຣຖ. ປຣິສຸທ຺ໂຘ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ; ປຣິສຸທ຺ໂຘຕິ ມໍ ຘາເຣຖາ’’ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອາວາເສ ຕທຫຸໂປສເຖ ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ວິຫຣຕິ. ອຖ ໂຂ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ຠຄວຕາ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕຸໍ, ຕິຓ຺ຓນ຺ນໍ ປາຣິສຸທ຺ຘິອຸໂປສຖໍ ກາຕຸໍ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ປາຣິສຸທ຺ຘິອຸໂປສຖໍ ກາຕຸໍ. ອຫຎ຺ຈມ຺ຫິ ເອກໂກ. ກຖໍ ນຸ ໂຂ ມຍາ ອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພ’’ຕິ? ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອາວາເສ ຕທຫຸໂປສເຖ ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ວິຫຣຕິ. ເຕນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ ຍຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂູ ປຏິກ຺ກມນ຺ຕິ ອຸປຏ຺ຐານສາລາຍ ວາ, ມຓ຺ຑເປ ວາ, ຣຸກ຺ຂມູເລ ວາ, ໂສ ເທໂສ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປານີຍໍ ປຣິໂຠຊນີຍໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ອາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ປທີປໍ ກຕ຺ວາ ນິສີທິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ອຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພ. ໂນ ເຈ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຊ຺ຊ ເມ ອຸໂປສໂຖຕິ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ໂພ. ໂນ ເຈ ອຘິຏ຺ຐເຫຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.