໔໙. ຕິຣຈ຺ຉານຄຕວຕ຺ຖຸ

໑໑໑. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ນາໂຄ ນາຄໂຍນິຍາ ອຏ຺ຏີຍຕິ ຫຣາຍຕິ ຊິຄຸຈ຺ຉຕິ. ອຖ ໂຂ ຕສ຺ສ ນາຄສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ເກນ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ອຸປາເຍນ ນາຄໂຍນິຍາ ຈ ປຣິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍໍ ຂິປ຺ປຎ຺ຈ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ປຏິລເຠຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຕສ຺ສ ນາຄສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອິເມ ໂຂ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ຘມ຺ມຈາຣິໂນ ສມຈາຣິໂນ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ ສຈ຺ຈວາທິໂນ ສີລວນ຺ໂຕ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ມາ. ສເຈ ໂຂ ອຫໍ ສມເຓສຸ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິເຍສຸ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍໍ, ເອວາຫໍ ນາຄໂຍນິຍາ ຈ ປຣິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍໍ, ຂິປ຺ປຎ຺ຈ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ປຏິລເຠຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ນາໂຄ ມາຓວກວຓ຺ເຓນ ຠິກ຺ຂູ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ຍາຈິ. ຕໍ ຠິກ຺ຂູ ປພ຺ພາເຊສຸໍ, ອຸປສມ຺ປາເທສຸໍ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ໂສ ນາໂຄ ອຎ຺ຎຕເຣນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສທ຺ຘິໍ ປຈ຺ຈນ຺ຕິເມ ວິຫາເຣ ປຏິວສຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຣຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈູສສມຍໍ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາຍ ອຊ຺ໂຌກາເສ ຈງ຺ກມຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ນາໂຄ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິກ຺ຂນ຺ເຕ ວິສ຺ສຏ຺ໂຐ ນິທ຺ທໍ ໂອກ຺ກມິ. ສພ຺ໂພ ວິຫາໂຣ ອຫິນາ ປຸຓ຺ໂຓ, ວາຕປາເນຫິ ໂຠຄາ ນິກ຺ຂນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ວິຫາຣໍ ປວິສິສ຺ສາມີຕິ ກວາຏໍ ປຓາເມນ຺ໂຕ ອທ຺ທສ ສພ຺ພໍ ວິຫາຣໍ ອຫິນາ ປຸຓ຺ຓໍ, ວາຕປາເນຫິ ໂຠເຄ ນິກ຺ຂນ຺ເຕ, ທິສ຺ວານ ຠີໂຕ ວິສ຺ສຣມກາສິ. ຠິກ຺ຂູ ອຸປຘາວິຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ກິສ຺ສ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ, ວິສ຺ສຣມກາສີ’’ຕິ? ‘‘ອຍໍ, ອາວຸໂສ, ສພ຺ໂພ ວິຫາໂຣ ອຫິນາ ປຸຓ຺ໂຓ, ວາຕປາເນຫິ ໂຠຄາ ນິກ຺ຂນ຺ຕາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ນາໂຄ ເຕນ ສທ຺ເທນ ປຏິພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ສເກ ອາສເນ ນິສີທິ. ຠິກ຺ຂູ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ໂກສິ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ’’ຕິ? ‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ນາໂຄ’’ຕິ. ‘‘ກິສ຺ສ ປນ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ, ເອວຣູປໍ ອກາສີ’’ຕິ? ອຖ ໂຂ ໂສ ນາໂຄ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ສນ຺ນິປາຕາເປຕ຺ວາ ຕໍ ນາຄໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ໂຂຕ຺ຖ ນາຄາ ອວິຣຸຬ຺ຫິຘມ຺ມາ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ. ຄຈ຺ຉ ຕ຺ວໍ, ນາຄ, ຕຕ຺ເຖວ ຈາຕຸທ຺ທເສ ປນ຺ນຣເສ ອຏ຺ຐມິຍາ ຈ ປກ຺ຂສ຺ສ ອຸໂປສຖໍ ອຸປວສ, ເອວໍ ຕ຺ວໍ ນາຄໂຍນິຍາ ຈ ປຣິມຸຈ຺ຈິສ຺ສສິ, ຂິປ຺ປຎ຺ຈ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ປຏິລຠິສ຺ສສີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ນາໂຄ ອວິຣຸຬ຺ຫິຘມ຺ໂມ ກິຣາຫໍ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍຕິ ທຸກ຺ຂີ ທຸມ຺ມໂນ ອສ຺ສູນິ ປວຕ຺ຕຍມາໂນ ວິສ຺ສຣໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ທ຺ເວເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ຈຍາ ນາຄສ຺ສ ສຠາວປາຕຸກມ຺ມາຍ. ຍທາ ຈ ສຊາຕິຍາ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວຕິ, ຍທາ ຈ ວິສ຺ສຏ຺ໂຐ ນິທ຺ທໍ ໂອກ຺ກມຕິ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທ຺ເວ ປຈ຺ຈຍາ ນາຄສ຺ສ ສຠາວປາຕຸກມ຺ມາຍ. ຕິຣຈ຺ຉານຄໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ໂນ ນ ອຸປສມ຺ປາເທຕພ຺ໂພ, ອຸປສມ຺ປນ຺ໂນ ນາເສຕພ຺ໂພ’’ຕິ.