໑. ໂສຕາປຕ຺ຕິວຄ຺ໂຄ

໑. ວາຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໐໖. ນ ເອເຕ ວາຕາຕິ ເຍ ອິເມ ຣຸກ຺ຂສາຂາທິຠຎ຺ຊນກຣາ, ເອເຕ ສຕ຺ຕກາຍຕ຺ຕາ ວາຕາ ນາມ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕ ຫິ ນິຈ຺ຈາ ຘຸວາ ສສ຺ສຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ວາໂຕ ປນາ’’ຕິອາທິ. ເຕນ ສຕ຺ຕສຸ ກາເຍສຸ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ກາຍມາຫ. ຣຸກ຺ຂສາຂາທິຠຎ຺ຊນໂກ ເອໂສ ວາຕເລໂສ ນາມ, ວາຕສທິໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອສິກຕ຺ຖມ຺ໂຠ ວິຍາຕິ ອິມິນາ ນິຈ຺ຈລຠາວເມວ ທສ຺ເສຕິ, ປພ຺ພຕກູຏໍ ວິຍາຕິ ອິມິນາ ປນ ສສ຺ສຕິສມໍວາປິ. ອຍຎ຺ຫິ ວາຍຸ ກາຍສ຺ສ ນິຈ຺ຈຕໍ ອຠິນິວິສ຺ສ ຐິໂຕ ‘‘ມາ ຈ ອນິຈ຺ຈຕາ ປໂຣ ໂຫຕູ’’ຕິ ນ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕີຕິ ພາຘຕິ. ເອສ ນໂຍ ນທິໂຍ ສນ຺ທນ຺ຕີຕິອາທີສຸ. ອຸທກໍ ປນາຕິ ທຸຕິຍໍ ກາຍໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ຄພ຺ໂຠ ປນ ນ ນິກ຺ຂມຕິ ກູຏຏ຺ຐາທິຠາເວເນວ ຕສ຺ສ ລພ຺ຠນໂຕ. ເນວ ເຕ ອຸເທນ຺ຕິ ຍຖາ ວາຕາ, ເອວໍ ຕິຏ຺ຐນໂຕ ໂລກສ຺ສ ປນ ຕຖາ ມຕິມຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ວາຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒-໔. ເອຕໍມມສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໒໐໗-໒໐໙. ທິຏ຺ຐໍ ຣູປາຍຕນໍ ຈກ຺ຂຸນາ ທຏ຺ຐພ຺ພໂຕ. ສຸຕໍ ສທ຺ທາຍຕນໍ ໂສເຕນ ໂສຕພ຺ພໂຕ. ມຸຕໍ ຄນ຺ຘາຍຕນາທິ ຕິວິຘໍ ສມ຺ປຕ຺ຕຄາຫີຫິ ຆານາທີຫິ ປຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພໂຕ. ອວເສສານິ ຈກ຺ຂາທີນິ ສຕ຺ຕາຍຕນານິ ວິຎ຺ຎາຕໍ ນາມ ເກວລໍ ມໂນວິຎ຺ຎາເຓນ ວິຊານິຕພ຺ພໂຕ. ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕໍ, ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ປາປຸຓິຕພ຺ພໍ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ຄເວສິຕ຺ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕໍ. ປຣິເຍສິຕນ຺ຕິ ປຣິຍິຏ຺ຐໍ. ຈິຕ຺ເຕນ ອນຸສຎ຺ຈຣິຕນ຺ຕິ ມນສາ ຈິນ຺ຕິຕໍ. ‘‘ປຕ຺ຕໍ ປຣິເຍສິຕ’’ນ຺ຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ປທທ຺ວເຍ ຈຕຸກ຺ກໍ ສມ຺ຠວຕີຕິ ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ວເສນ ປຕ຺ຕປຣິເຍສິຕປທານິ, ຕໂຕ ມນສາ ອນຸວິຈຣິຕຎ຺ຈ ນີຫຣິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂລກສ຺ມິໍ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ນາມ ປຣິເຍສນາຍ ປຣິຄ຺ຄາຫຠາວໂຕ. ປຣິເຍສິຕໍ ນາມ ເກວລໍ ປຣິເຍສິຕເມວາຕິ ກຕ຺ວາ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕສ຺ສ ມນຸສ຺ສານຸວິຈຣິຕສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ປຐມວິກປ຺ເປ ສງ຺ກໂຣ ອຕ຺ຖີຕິ ອສງ຺ກຣໂຕ ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຖ ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສພ຺ພນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຕາທິ. ຕຎ຺ຫິ ມໂນວິຎ຺ຎາເຓນ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ມນສາ ອນຸວິຈຣິຕໍ ນາມ ນ ທິຏ຺ຐໍ ສຸຕໍ ມຸຕໍ.

ເອຕໍມມສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ນຕ຺ຖິທິນ຺ນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໑໐. ທິນ຺ນນ຺ຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສີເສນ ທານໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ທິນ຺ນສ຺ສ ຜລາຠາວໍ ສນ຺ຘາຍາ’’ຕິ, ທິນ຺ນໍ ປນ ອນ຺ນາທິວຕ຺ຖຸໍ ກຖໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ຕິ. ເອສ ນໂຍ ‘‘ຍິຏ຺ຐໍ ຫຸຕ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ. ມຫາຍາໂຄຕິ ສພ຺ພສາຘາຣຓໍ ມຫາທານໍ. ປເຫຓກສກ຺ກາໂຣຕິ ປາຫຸນການໍ ກາຕພ຺ພສກ຺ກາໂຣ. ຜລນ຺ຕິ ອານິສໍສຜລໍ ນິສ຺ສນ຺ທຜລຎ຺ຈ. ວິປາໂກຕິ ສທິສຜລໍ. ປຣໂລເກ ຐິຕສ຺ສ ອຍໍ ໂລໂກ ນຕ຺ຖີຕິ ປຣໂລເກ ຐິຕສ຺ສ ກມ຺ມຸນາ ລທ຺ຘພ຺ໂພ ອຍໍ ໂລໂກ ນ ໂຫຕິ. ອິຘໂລເກ ຐິຕສ຺ສປິ ປຣໂລໂກ ນຕ຺ຖີຕິ ອິຘໂລເກ ຐິຕສ຺ສ ກມ຺ມຸນາ ລທ຺ຘພ຺ໂພ ປຣໂລໂກ ນ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ – ‘‘ສພ຺ເພ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ. ອິເມ ສຕ຺ຕາ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ຠເວ ໂຍນິອາທີສຸ ຈ ຐິຕາ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ຕິ ນິຣຸທຍວິນາສວເສນ ນສ຺ສນ຺ຕິ. ຜລາຠາວວເສນາຕິ ມາຕາປິຕູສຸ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິມິຈ຺ຉາປຏິປຕ຺ຕີນໍ ຜລສ຺ສ ອຠາວວເສນ ‘‘ນຕ຺ຖິ ມາຕາ, ນຕ຺ຖິ ປິຕາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ນ ມາຕາປິຕູນໍ, ນາປິ ເຕສຸ ອິທານິ ກຣິຍມານສກ຺ກາຣາສກ຺ກາຣານໍ ອຠາວວເສນ ເຕສໍ ໂລກປຈ຺ຈກ຺ຂຕ຺ຕາ. ປຸພ຺ພຸຬກສ຺ສ ວິຍ ອິເມສໍ ສຕ຺ຕານໍ ອຸປ຺ປາໂທ ນາມ ເກວໂລ, ນ ຠວໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ອາຄມນປຸພ຺ພໂກຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ນຕ຺ຖິ ສຕ຺ຕາ ໂອປປາຕິກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ຈວິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກສຕ຺ຕາ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ສມເຓນ ນາມ ຍາຖາວໂຕ ຊານນ຺ເຕນ ກສ຺ສຈິ ອກເຖຕ຺ວາ ສຎ຺ຎເຕນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ອຎ຺ຎຖາ ອາໂຫປຸຣິສິກາ ນາມ ສິຍາ. ກິຎ຺ຫິ ປໂຣ ປຣສ຺ສ ກຣິສ຺ສຕິ, ຕຖາ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ສມ຺ປາທນສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ອວສ຺ສໂຍ ເອວ ນ ສິຍາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊນໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ເຍ ອິມຎ຺ຈ…ເປ… ປເວເທນ຺ຕີ’’ຕິ.

ຈຕູສຸ ມຫາຠູເຕສຸ ນິຍຸຕ຺ໂຕຕິ ຈາຕຸມຫາຠູຕິໂກ. ຍຖາ ປນ ມຕ຺ຕິກາຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ຠາຊນໍ ມຕ຺ຕິກາມຍໍ, ເອວມຍໍ ຈຕູຫິ ມຫາຠູເຕຫິ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ຈຕຸມຫາຠູຕມໂຍ’’ຕິ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກາ ປຖວີຘາຕູຕິ ສຕ຺ຕສນ຺ຕານຄຕາ ປຖວີຘາຕຸ. ພາຫິຣໍ ປຖວີຘາຕຸນ຺ຕິ ພຫິທ຺ຘາ ມຫາປຖວິໍ. ອນຸຍາຕີຕິ ຕສ຺ສ ອນຸຣູປຠາເວນ ຍາຕິ ອຸເປຕິ. ອຸປຄຈ຺ຉຕີຕິ ປຸພ຺ເພ ພາຫິຣປຖວີກາຍໂຕ ຕເທກເທສຠູຕາ ປຖວີ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກຠາວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສຕ຺ຕຠາເວນ ສຓ຺ຐິຕາ ອິທານິ ຆຏາທິປຖວີ ວິຍ ຕເມວ ພາຫິຣປຖວີກາຍໍ ອຸເປຕິ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ, ສພ຺ພໂສ ເຕນ ນິພ຺ພິເສສຕໍ ເອກີຠາວເມວ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາປາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ປຊ຺ຊຸນ຺ເນນ ມຫາສມຸທ຺ທໂຕ ຄຫິຕອາໂປ ວິຍ ວສ຺ໂສທກຠາເວນ ປຸນປິ ມຫາສມຸທ຺ທໍ, ສູຣິຍຣໍສິໂຕ ຄຫິຕອິນ຺ທຄ຺ຄິສງ຺ຂາຕເຕໂຊ ວິຍ ປຸນປິ ສູຣິຍຣໍສິໍ, ມຫາວາຍຸຂນ຺ຘໂຕ ນິຄ຺ຄຕມຫາວາໂຍ ວິຍ ຕເມວ ວາຍຸຂນ຺ຘໍ ອຸເປຕິ ອຸປຄຈ຺ຉຕີຕິ ທິຏ຺ຐິຄຕິໂກ ສຍເມວ ອຕ຺ຕໂນ ວາທໍ ຠິນ຺ທຕິ. ອຸມ຺ມຕ຺ຕກປຈ຺ຉິສທິສຎ຺ຫິ ທິຏ຺ຐິຄຕິກທສ຺ສນໍ. ມນຈ຺ຉຏ຺ຐານິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ອາກາສໍ ປກ຺ຂນ຺ທນ຺ຕິ ເຕສໍ ວິສຍຠາວາ ວິສຍາປີຕິ ວທຕິ. ວິສຍິຄ຺ຄຫເຓນ ຫິ ວິສຍາ ຄຫິຕາ ເອວ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ຄຸຓາຄຸຓປທານີຕິ ຄຸຓໂທສໂກຏ຺ຐາສາ. ສຣີຣເມວ ປທານີຕິ ອຘິປ຺ເປຕໍ ສຣີເຣນ ຕໍຕໍກິຣິຍາຍ ປຊ຺ຊິຕພ຺ພໂຕ. ທພ຺ພນ຺ຕິ ມຸຍ຺ຫນ຺ຕີຕິ ທຕ຺ຕູ, ມູຬ຺ຫປຸຄ຺ຄລາ. ເຕຫິ ທຕ຺ຕູຫິ ພາລມນຸສ຺ເສຫິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ.

ນຕ຺ຖິທິນ຺ນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ກໂຣໂຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໑໑. ສຫຕ຺ຖາ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສາຕິ ສຫຕ຺ເຖນ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ. ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍຖາວຣາທໂຍປິ ອິຘ ສຫຕ຺ຖກຣເຓເນວ ສງ຺ຄຫິຕາ. ຫຕ຺ຖາທີນີຕິ ຫຕ຺ຖປາທກຓ຺ຓນາສາທີນິ. ປຈນໍ ທຫນໍ ວິພາຘນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ທຓ຺ເຑນ ປີເຬນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ. ປປຎ຺ຈສູທນິຍໍ ‘‘ຕຊ຺ເຊນ຺ຕສ຺ສ ຈາ’’ຕິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ, ອິຘ ປນ ສຸມງ຺ຄລວິລາສິນິຍໍ ວິຍ ຕຊ຺ຊນໍ ປຣິຠາສນໍ ທຓ຺ເຑເນວ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ທຓ຺ເຑນ ປີເຬນ຺ຕສ຺ສ’’ອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສກໍ ສຍໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສາຕິ ປຣສ຺ສ ໂສກກາຣຓໍ ສຍໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ, ໂສກໍ ວາ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕສ຺ສ. ປເຣຫິ ອຕ຺ຕໂນ ວຈນກເຣຫິ. ສຍມ຺ປິ ຜນ຺ທໂຕຕິ ປຣສ຺ສ ວິພາຘນປ຺ປໂຍເຄນ ສຍມ຺ປິ ຜນ຺ທໂຕ. ອຕິປາຕຍໂຕຕິ ປທໍ ສຸທ຺ຘກຕ຺ຕຸອຕ຺ເຖ ເຫຕຸກຕ຺ຕຸອຕ຺ເຖ ຈ ວຕ຺ຕຕີຕິ ອາຫ – ‘‘ຫນນ຺ຕສ຺ສປິ ຫນາເປນ຺ຕສ຺ສປີ’’ຕິ. ກາຣຓວເສນາຕິ ກາຣາປນວເສນ.

ຆຣສ຺ສ ຠິຕ຺ຕິ ອນ຺ໂຕ ຈ ພຫິ ຈ ສນ຺ຘິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ຐິຕາວ ຆຣສນ຺ຘິ. ກິຎ຺ຈິປິ ອເສເສຕ຺ວາ ນິຣວເສໂສ ໂລໂປ ນິລ຺ໂລໂປ. ເອກາຄາເຣ ນິຍຸຕ຺ໂຕ ວິໂລໂປ ເອກາຄາຣິໂກ. ປຣິໂຕ ສພ຺ພໂສ ປນ຺ເຖ ຫນນໍ ປຣິປນ຺ໂຖ. ປາປໍ ນ ກຣີຍຕິ ປຸພ຺ເພ ອສໂຕ ອຸປ຺ປາເທຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ນຕ຺ຖິ ປາປໍ. ຍທິ ເອວໍ ກຖໍ ສຕ຺ຕາ ປາເປ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສຕ຺ຕາ ປນ ກໂຣມາຕິ ເອວໍສຎ຺ຎິໂນ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ເອວໍ ກິຣສ຺ສ ໂຫຕິ ອິເມສຎ຺ຫິ ສຕ຺ຕານໍ ຫິໍສາທິກິຣິຍາ ນ ອຕ຺ຕານໍ ຜຸສຕິ ຕສ຺ສ ນິຈ຺ຈຕາຍ ນິພ຺ພິກາຣຕ຺ຕາ, ສຣີຣໍ ປນ ອເຈຕນໍ ກຏ຺ຐກລິງ຺ຄຣູປມໍ, ຕສ຺ມິໍ ວິໂກປິເຕປິ ນ ກິຎ຺ຈິ ປາປນ຺ຕິ. ຂຸຣເນມິນາຕິ ນິສິຕຂຸຣມຍເນມິນາ, ຂຸຣສທິສເນມິນາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຄງ຺ຄາຍ ທກ຺ຂິຓາ ທິສາ ອປ຺ປຕິຣູປເທໂສ, ອຸຕ຺ຕຣທິສາ ປຕິຣູປເທໂສຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ທກ຺ຂິຓຎ຺ເຈປີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ທກ຺ຂິຓຕີເຣ ມນຸສ຺ສາ ກກ຺ຂຬາ’’ຕິອາທິ. ມຫາຍາຄນ຺ຕິ ມຫາວິຊິຕຍຎ຺ຎສທິສໍ ມຫາຍາຄໍ. ອຸໂປສຖກມ຺ເມນາຕິ ອຸໂປສຖກມ຺ເມນ ຈ. ຈ-ສທ຺ໂທ ເຫຕ຺ຖ ລຸຕ຺ຕນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ. ທມສທ຺ໂທ ຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣສ຺ສ ອຸໂປສຖສີລສ຺ສ ຈ ວາຈໂກ ອິຘາຘິປ຺ເປໂຕ. ເກຈິ ປນ ‘‘ອຸໂປສຖກມ຺ເມນາ’’ຕິ ອິທໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍທມນສ຺ສ ວິເສສນໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອຸໂປສຖກມ຺ມຠູເຕນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍທເມນາ’’ຕິ ອຕ຺ຖໍ ວທນ຺ຕິ. ສີລສໍຍເມນາຕິ ສີລສໍວເຣນ. ສຈ຺ຈວຈເນນາຕິ ສຈ຺ຈວາຈາຍ. ຕສ຺ສາ ວິສຸໍ ວຈນໍ ໂລເກ ຄຣຸຕຣປຸຎ຺ຎສມ຺ມຕຠາວໂຕ. ຍຖາ ຫິ ປາປຘມ຺ເມສຸ ມຸສາວາໂທ ຄຣຸ, ເອວໍ ປຸຎ຺ຎຘມ຺ເມສຸ ສຈ຺ຈວາຈາ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ເອກໍ ຘມ຺ມໍ ອຕີຕສ຺ສາ’’ຕິອາທິ (ອິຕິວຸ. ໒໕). ປວຕ຺ຕີຕິ ໂຍ ກໂຣຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕາເນ ຜລສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ປວຕ຺ຕິ. ສພ຺ພຖາຕິ ‘‘ກໂຣໂຕ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ເຕນ ສພ຺ພປ຺ປກາເຣນ ກິຣິຍເມວ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ຕິ.

ກໂຣໂຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ເຫຕຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໑໒. ອຸຠເຍນາຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍປຏິເສຘວຈເນນ. ສໍກິເລສປຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ສໍກິລິສນສ຺ສ ມລີນຠາວສ຺ສ ກາຣຓໍ. ວິສຸທ຺ຘິປຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ສໍກິເລສໂຕ ວິສຸທ຺ຘິຍາ ໂວທານສ຺ສ ກາຣຓໍ. ນຕ຺ຖິ ພລນ຺ຕິ ສຕ຺ຕານໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິກນິພ຺ພານສມ຺ປຕ຺ຕິອາວຫໍ ພລໍ ນາມ ກິຎ຺ຈິ ນຕ຺ຖິ. ເຕນາຫ ‘‘ຍມ຺ຫີ’’ຕິອາທິ. ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕຎ຺ເຈຕໍ, ສໍກິເລສິກມ຺ປິ ຈາຍໍ ປຏິກ຺ຂິປເຕວ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎເວວຈນານີຕິ ຕສ຺ສາ ຕສ຺ສາ ກິຣິຍາຍ ອຸສ຺ສນ຺ນຏ຺ເຐນ ພລໍ, ສູຣວີຣຠາວາວຫຏ຺ເຐນ ວີຣິຍໍ, ຕເມວ ທຬ຺ຫຄ຺ຄາຫຠາວໂຕ ໂປຣິສໍ ຘຸຣໍ ວຫນ຺ເຕນ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ພໂຕ ປຸຣິສຖາໂມ, ປຣໍ ປຣໍ ຐານໍ ອກ຺ກມນປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ປຸຣິສປຣກ຺ກໂມຕິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ສຕ຺ວໂຍຄໂຕ, ຣູປາທີສຸ ວາ ສຕ຺ຕຕາຍ ສຕ຺ຕາ, ປາຓນໂຕ ອສ຺ສາສນປສ຺ສາສນວເສນ ປວຕ຺ຕິຍາ ປາຓາ, ເຕ ປນ ໂສ ເອກິນ຺ທ຺ຣິຍາທິວເສນ ວິຠຊິຕ຺ວາ ວທຕີຕິ ອາຫ ‘‘ເອກິນ຺ທ຺ຣິໂຍ’’ຕິອາທິ. ອຓ຺ຑໂກສາທີສຸ ຠວນໂຕ ຠູຕາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຓ຺ຑ…ເປ… ວທນ຺ຕີ’’ຕິ. ຊີວນໂຕ ປາຓໍ ຘາເຣນ຺ຕາ ວິຍ ວຑ຺ຒນໂຕ ຊີວາຕິ ສາລິຍວາທິເກ ວທນ຺ຕິ. ນຕ຺ຖິ ເອເຕສໍ ສໍກິເລສວິສຸທ຺ຘີສຸ ວໂສຕິ ອວສາ. ນຕ຺ຖິ ເຕສໍ ພລໍ ວີຣິຍນ຺ຕິ ອພລາ ອວີຣິຍາ. ນິຍຕຕາຕິ ອຈ຺ເຉຊ຺ຊສຸຕ຺ຕາວຸຕາເຠຊ຺ຊມຓິໂນ ວິຍ ນິຍຕປ຺ປວຕ຺ຕິຕາຍ ຄຕິຊາຕິພນ຺ຘາປວຄ຺ຄວເສນ ນິຍໂມ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຄມນນ຺ຕິ ຉນ຺ນໍ ອຠິຊາຕີນໍ ວເສນ ຕາສຸ ຕາສຸ ຄຕີສຸ ອຸປຄມນໍ. ສມວາເຍນ ສມາຄໂມ ສງ຺ຄຕິ. ສຠາໂວເຍວາຕິ ຍຖາ ກຓ຺ຏກສ຺ສ ຕິກ຺ຂຕາ, ກປິຕ຺ຖຜລານໍ ປຣິມຓ຺ຑລຕາ, ມິຄປກ຺ຂີນໍ ວິຈິຕ຺ຕາກາຣຕາ, ເອວໍ ສພ຺ພສ຺ສປິ ໂລກສ຺ສ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍຫິ ວິນາ ຕຖາ ຕຖາ ປຣິຓາໂມ, ອຍໍ ສຠາໂວ ເອວ ອກິຕ຺ຕິໂມ ເອວ. ເຕນາຫ ‘‘ເຍນ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຉຬຠິຊາຕິໂຍ ປຣໂຕ ວິຕ຺ຖາຣີຍນ຺ຕິ. ສຸຂຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂຎ຺ຈ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕີຕິ ວທນ຺ຕາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂຠູຠິໍ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ນ ຊານນ຺ຕີຕິ ອຸລ຺ລິງ຺ເຄນ຺ໂຕ ‘‘ອຎ຺ຎາ ສຸຂທຸກ຺ຂຠູມິ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສນ຺ຕີ’’ຕິ ອາຫ.

ເຫຕຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘-໑໐. ມຫາທິຏ຺ຐິສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໒໑໓-໒໑໕. ອກຕາຕິ ສເມນ ວາ ວິສເມນ ວາ ເກນຈິ ເຫຕຸນາ ນ ກຕາ ເອວ. ເກນຈິ ກຕໍ ກຣຓໍ ວິຘານໍ ນຕ຺ຖິ ເອເຕສນ຺ຕິ ອກຕວິຘານາ. ປທທ຺ວເຍນປິ ໂລເກ ເກນຈິ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ເນສໍ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຕາຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ອິທ຺ຘິຍາປິ ນ ນິມ຺ມິຕາຕິ ກສ຺ສຈິ ອິທ຺ຘິມໂຕ ເທວສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ວາ ອິທ຺ຘິຍາປິ ນ ນິມ຺ມິຕາ. ອນິມ຺ມິຕາຕິ ວາ ກສ຺ສຈິ ອນິມ຺ມາປກາ. ອຊນກາຕິ ເອເຕນ ປຖວີກາຍາທີນໍ ຣູປາທິຊນກຠາວໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ຣູປສທ຺ທາທໂຍ ຫິ ປຖວີກາຍາທີຫິ ອປ຺ປຏິພທ຺ຘວຸຕ຺ຕິກາຕິ ຕສ຺ສ ລທ຺ຘິ. ຍຖາ ປພ຺ພຕກູຏໍ ເກນຈິ ອນິພ຺ພຕ຺ຕິຕໍ ກສ຺ສຈິ ຈ ອນິພ຺ພຕ຺ຕກໍ, ເອວເມເຕປີຕິ ອາຫ ‘‘ກູຏຏ຺ຐາ’’ຕິ. ຍມິທໍ ‘‘ພີຊາທິໂຕ ອງ຺ກຸຣາທິ ຊາຍຕີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕຎ຺ຈ ວິຊ຺ຊມານເມວ ຕໂຕ ນິກ຺ຂມຕິ, ນາວິຊ຺ຊມານໍ, ອຎ຺ຎຖາ ຍໂຕ ກຸໂຕຈິ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ສິຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຐິຕາຕິ ນິພ຺ພິກາຣຠາເວນ ຐິຕາ. ນ ຈລນ຺ຕີຕິ ນ ວິກາຣໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ວິກາຣາຠາເວນ ຫິ ເຕສໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ກາຍານໍ ເອສິກຏ຺ຐາຍິຏ຺ຐິຕຕາ. ອນິຎ຺ຊນຎ຺ຈ ອຕ຺ຕໂນ ປກຕິຍາ ອວຏ຺ຐານເມວ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ວິປຣິຓມນ຺ຕີ’’ຕິ. ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມຕ຺ຕາ ເອວ ຈ ເນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ນ ພ຺ຍາພາເຘນ຺ຕິ. ສຕິ ຫິ ວິກາຣໍ ອາປາເທຕພ຺ພຕາຍ ພ຺ຍາພາຘກຕາປິ ສິຍາ, ຕຖາ ອນຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພຕາຍ ອນຸຄ຺ຄາຫກຕາຕິ ຕທຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປາຬິຍໍ ‘‘ນາລ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຖວີ ເອວ ກາເຍກເທສຕ຺ຕາ ປຖວິກາໂຍ. ຊີວສຕ຺ຕມານໍ ກາຍານໍ ນິຈ຺ຈຕາຍ ນິພ຺ພິກາຣາຠາວໂຕ ນ ຫນ຺ຕພ຺ພຕາ, ນ ຆາເຏຕພ຺ພຕາ ຈາຕິ ເນວ ໂກຈິ ຫນ຺ຕາ ຆາເຕຕາ ວາ. ເຕນາຫ ‘‘ສຕ຺ຕນ຺ນນ຺ຕ຺ເວວາ’’ຕິອາທິ. ຍທິ ໂກຈິ ຫນ຺ຕາ ນຕ຺ຖິ, ກຖໍ ສຕ຺ຖປ຺ປຫາໂຣຕິ ອາຫ ‘‘ຍຖາ ມຸຄ຺ຄຣາສິອາທີສູ’’ຕິອາທິ. ເກວລໍ ສຎ຺ຎາມຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ, ນ ຆາຕນາທິ, ປຣມຕ຺ຖໂຕ ສຕ຺ຕນ຺ນນ຺ຕ຺ເວວ ກາຍານໍ ອວິໂກປນີຍຠາວໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ປມຸຂໂຍນີນນ຺ຕິ ມນຸສ຺ສຕິຣຈ຺ຉານາທີສຸ ຂຕ຺ຕິຍພ຺ຣາຫ຺ມຓາທິສີຫພ຺ຍຄ຺ຆາທິວເສນ ປຘານໂຍນີນໍ. ສຏ຺ຐິສຕານິ ຉສຫສ຺ສານິ. ‘‘ປຎ຺ຈ ຈ ກມ຺ມຸໂນ ສຕານີ’’ຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ຖທສ຺ສນໍ ‘‘ປຎ຺ຈ ກມ຺ມສຕານິ ຈາ’’ຕິ. ເອເສວ ນໂຍຕິ ອິມິນາ ‘‘ເກວລໍ ຕກ຺ກມຕ຺ເຕນ ນິຣຕ຺ຖກທິຏ຺ຐິໍ ທີເປຕີ’’ຕິ ອິມເມວ ອຕ຺ຖໍ ອຕິທິສຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຕກ຺ກມຕ຺ຕເກນາຕິ ອິມິນາ ຍສ຺ມາ ຕກ຺ກິກາ ນິຣງ຺ກຸສຕາຍ ປຣິກປ຺ປນສ຺ສ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິກປ຺ປິຕໍ ສາຣໂຕ ມຎ຺ຎມານາ ຕເຖວ ອຠິນິວິສ຺ສ ຕກ຺ກທິຏ຺ຐິຄາຫໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ເຕສໍ ທິຏ຺ຐິວຕ຺ຖູສຸ ວິຎ຺ຎູຫິ ວິຈາຣຓາ ກາຕພ຺ພາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເກຈີຕິ ອຸຕ຺ຕຣວິຫາຣວາສິໂນ. ເຕ ຫິ ‘‘ປຎ຺ຈ ກມ຺ມານີຕິ ຈກ຺ຂຸໂສຕຆານຊິວ຺ຫາກາຍາ, ອິມານິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ‘ປຎ຺ຈ ກມ຺ມານີຕິ ປຎ຺ຎາເປນ຺ຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ກມ຺ມນ຺ຕິ ລທ຺ຘີຕິ ໂອຬາຣິກຠາວໂຕ ປຣິປຸຓ຺ຓກມ຺ມນ຺ຕິ ລທ຺ຘິ. ມໂນກມ຺ມໍ ອໂນຬາຣິກຕ຺ຕາ ອຸປຑ຺ຒກມ຺ມນ຺ຕິ ລທ຺ຘີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ທ຺ວາສຏ຺ຐິປຏິປທາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ສຠາວນິຣຸຕ຺ຕິໍ ອຊານນ຺ຕາ ‘‘ທ຺ວຏ຺ຐິປຏິປທາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເອກສ຺ມິໍ ກປ຺ເປຕິ ເອກສ຺ມິໍ ມຫາກປ຺ເປ. ຕຕ຺ຖາປິ ຈ ວິວຏ຺ຏຏ຺ຐາຍິສຎ຺ຎິເຕ ເອກສ຺ມິໍ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍກປ຺ເປ.

ອຸຣພ຺ເຠ ຫນນ຺ຕີຕິ ໂອຣພ຺ຠິກາ. ເອວໍ ສູກຣິກາທໂຍ ເວທິຕພ຺ພາ. ລຸທ຺ທາຕິ ອຎ຺ເຎປິ ເຍ ເກຈິ ມາຄວິກເນສາທາທໂຍ, ເຕ ປາປກມ຺ມປສຸຕຕາຍ ກຓ຺ຫາຠິຊາຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂູຕິ ພຸທ຺ຘສາສເນ ຠິກ຺ຂູ. ເຕ ກິຣ ‘‘ສຈ຺ຉນ຺ທຣາຄາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ຈຕູສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ກຓ຺ຏເກ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຂາທນ຺ຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ກສ຺ມາຕິ ເຈ? ຍສ຺ມາ ເຕ ປຓີຕປຓີເຕ ປຈ຺ຈເຍ ປຏິເສວນ຺ຕີຕິ ຕສ຺ສ ມິຈ຺ຉາຄາໂຫ. ຎາຍລທ຺ເຘປິ ປຈ຺ຈເຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊມານາ ອາຊີວກສມຍສ຺ສ ວິໂລມຄາຫິຕາຍ ປຈ຺ຈເຍສຸ ກຓ຺ຏເກ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຂາທນ຺ຕິ ນາມາຕິ ວທນ຺ຕີຕິ ອປເຣ. ເອເກ ປພ຺ພຊິຕາ, ເຍ ວິເສສໂຕ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄມນຸຍຸຕ຺ຕາ. ຕຖາ ຫິ ເຕ ກຓ຺ຏເກ ວຕ຺ຕນ຺ຕາ ວິຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ກຓ຺ຏກວຸຕ຺ຕິກາຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ຐຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊນນຫານປຏິກ຺ເຂປາທິວຕສມາໂຍເຄນ ປຓ຺ຑຣຕຣາ. ອເຈລກສາວກາຕິ ອາຊີວກສາວເກ ວທຕິ. ເຕ ກິຣ ອາຊີວກສມເຍ ອາຊີວກລທ຺ຘິຍາ ທຬ຺ຫຄາຫິຕາຍ ນິຄຓ຺ເຐຫິປິ ປຓ຺ຑຣຕຣາ. ນນ຺ທາທໂຍ ກິຣ ຕຖາຣູປໍ ອາຊີວກປຏິປຕ຺ຕິໍ ອຸກ຺ກໍສໍ ປາເປຕ຺ວາ ຐິຕາ, ຕສ຺ມາ ນິຄຓ຺ເຐຫິ ອາຊີວກສາວເກຫິ ຈ ປຓ຺ຑຣຕຣາ ວຸຕ຺ຕາ. ປຣມສຸກ຺ກາຠິຊາຕີຕິ ອຍໍ ເຕສໍ ລທ຺ຘິ.

ປຸຣິສຠູມິໂຍຕິ ປຘານປຸຄ຺ຄເລນ ນິທ຺ເທໂສ. ອິຕ຺ຖີນມ຺ເປຕາ ຠູມິໂຍ ອິຈ຺ຉນ຺ເຕວ. ຠິກ຺ຂຸ ຈ ປນ຺ນໂກຕິອາທິ ເຕສໍ ປາຬິ ເອວ. ຕຕ຺ຖ ປນ຺ນໂກຕິ ຠິກ຺ຂາຍ ວິຈຣຓໂກ, ເຕສໍ ວາ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ປຏິປນ຺ນໂກ. ຊິໂນຕິ ຊິຓ຺ໂຓ ຊຣາວເສນ ຫີນຘາຕຸໂກ, ອຕ຺ຕໂນ ວາ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ປຏິປກ຺ເຂ ຊິນິຕ຺ວາ ຐິໂຕ. ໂສ ກິຣ ຕຖາຠູໂຕ ຘມ຺ມມ຺ປິ ກສ຺ສຈິ ນ ກເຖຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ກິຎ຺ຈິ ອາຫາ’’ຕິ. ນິຏ຺ຐຸຫນາທິວິປ຺ປກາເຣ ເກນຈິ ກເຕປິ ຂມນວເສນ ນ ກິຎ຺ຈິ ວທຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ອລາຠິນ຺ຕິ ‘‘ໂສ ນ ກຸມ຺ຠິມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິອາທິນາ (ທີ. ນິ. ໑.໓໙໔) ນເຍນ ວຸຕ຺ຕອລາຠເຫຕຸສມາໂຍເຄນ ອລາຠິໍ. ຕໂຕ ເອວ ຊິຆຈ຺ຉາທຸພ຺ພລ຺ຍປເຣຕຕາຍ ສຍນປຣາຍຓໍ ສມຓໍ ປນ຺ນຠູມີຕິ ວທນ຺ຕິ.

ອາຊີວວຸຕ຺ຕິສຕານີຕິ ສຕ຺ຕານໍ ອາຊີວຠູຕານິ ຊີວິກາວຸຕ຺ຕິສຕານິ. ປສຸຄ຺ຄຫເຓນ ເອຬກຊາຕິ ຄຫິຕາ, ມິຄຄ຺ຄຫເຓນ ຣຸຣຸຄວຍາທິສພ຺ພມິຄຊາຕິ. ພຫູ ເທວາຕິ ຈາຕຸມຫາຣາຊິກາທິພ຺ຣຫ຺ມກາຍິກາທິວເສນ ເຕສໍ ອນ຺ຕຣເຠທວເສນ ພຫູ ເທວາ. ຕຕ຺ຖ ຈາຕຸມຫາຣາຊິການໍ ເອກຈ຺ເຈ ອນ຺ຕຣເຠທາ ມຫາສມຍສຸຕ຺ຕວເສນ (ທີ. ນິ. ໒.໓໓໑ ອາທໂຍ) ທີເປຕພ຺ພາ. ມນຸສ຺ສາປິ ອນນ຺ຕາຕິ ທີປເທສກຸລວໍສາຊີວາທິວິຠາເຄນ ມນຸສ຺ສາປິ ອນນ຺ຕເຠທາ. ປິສາຈາ ເອວ ເປສາຈາ, ເຕ ມຫນ຺ຕມຫນ຺ຕາ ອຊຄຣເປຕາທໂຍ. ຉທ຺ທນ຺ຕທຫມນ຺ທາກິນິໂຍ ກຸຬີຣມຸຈລິນ຺ທນາເມນ ວທນ຺ຕິ.

ປວຸຏາຕິ ສພ຺ພຄຓ຺ຐິກາ. ປຓ຺ຑິໂຕປິ…ເປ… ອຸທ຺ຘໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ກສ຺ມາ? ສຕ຺ຕານໍ ສໍສຣຓກາລສ຺ສ ນິຍຕຠາວໂຕ.

ອປຣິປກ຺ກໍ ສໍສຣຓນິມິຕ຺ຕໍ ສີລາທິນາ ປຣິປາເຈຕິ ນາມ ສີຆໍເຍວ ວິສຸທ຺ຘິປ຺ປຕ຺ຕິຍາ. ປຣິປກ຺ກໍ ກມ຺ມໍ ຜຸສ຺ສ ຜຸສ຺ສ ປຕ຺ວາ ປຕ຺ວາ ກາເລ ປຣິປກ຺ກຠາວາປາທເນນ ພ຺ຍນ຺ຕີ ກໂຣຕິ ນາມ. ສຸຕ຺ຕຄຸເຬຕິ ສຸຕ຺ຕວຏ຺ຏິຍໍ. ນິພ຺ເພຐິຍມານເມວ ປເລຕີຕິ ອຸປມາຍ ສຕ຺ຕານໍ ສໍສາໂຣ ອນຸກ຺ກເມນ ຂີຍເຕວ, ນ ຕສ຺ສ ວຑ຺ຒີຕິ ທສ຺ເສຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຣູປຕ຺ຕາ. ນິພ຺ເພຐິຍມານເມວ ສຸຕ຺ຕຄຸຬໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ສຸຕ຺ຕປມາເຓນ, ສຸຕ຺ເຕ ປນ ອສຕິ ກຸໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ ສຸຕ຺ຕຄຸຬໍ. ເຕນາຫ – ‘‘ສຸຕ຺ເຕ ຂີເຓ ນ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ຕຕ຺ເຖວ ຕິຏ຺ຐຕິ ສຸຕ຺ຕປຣິຍນ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ກາລວເສນາຕິ ອຕ຺ຕນິ ເວເຐຕ຺ວາ ຐິຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ກາລສ຺ສ ວເສນ ນິພ຺ເພຐິຍມາໂນ ພາໂລ ຈ ປຓ຺ຑິໂຕ ຈ ປເລຕິ ຄຈ຺ຉຕິ, ນາຕິກ຺ກມຕິ ສໍສາຣໍ.

ມຫາທິຏ຺ຐິສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໑-໑໘. ອນ຺ຕວາສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໒໑໖-໒໒໓. ເອກໂຕ ວຑ຺ຒິຕນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອກປສ຺ເສນ ວຑ຺ຒິຕໍ ກສິຓນິມິຕ຺ຕໍ. ຄາເຫນາຕິ ລາຠີ ຌານຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ຄຫເຓນ. ຕກ຺ເກນາຕິ ນ ລາຠີ ຕກ຺ກມຕ຺ເຕນ. ອຸປ຺ປນ຺ນທິຏ຺ຐີຕິ ‘‘ໂລໂກ’’ຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນທິຏ຺ຐິ. ສພ຺ພໂຕ ວຑ຺ຒິຕນ຺ຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ອປ຺ປມາຓກສິຓນິມິຕ຺ຕໍ. ເອກເມວາຕິ ‘‘ເອກເມວ ວຕ຺ຖູ’’ຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນທິຏ຺ຐິ. ອຏ຺ຐາຣສ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີຕິ ເວຍ຺ຍາກຣຓລກ຺ຂຓປ຺ປຕ຺ຕານິ ອຏ຺ຐາຣສ ສຸຕ຺ຕານິ. ເອກໍ ຄມນນ຺ຕິ ເອກໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓຄມນໍ.

ອນ຺ຕວາສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.