ຠິກ຺ຂຸນີປາຕິໂມກ຺ຂປາຬິ

ປຸພ຺ພກຣຓໍ-໔

ສມ຺ມຊ຺ຊນີ ປທີໂປ ຈ, ອຸທກໍ ອາສເນນ ຈ;

ອຸໂປສຖສ຺ສ ເອຕານິ, ‘‘ປຸພ຺ພກຣຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈໍ-໕

ຉນ຺ທ, ປາຣິສຸທ຺ຘິ, ອຸຕຸກ຺ຂານໍ, ຠິກ຺ຂຸນິຄຓນາ ຈ ໂອວາໂທ;

ອຸໂປສຖສ຺ສ ເອຕານິ, ‘‘ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ປຕ຺ຕກລ຺ລອງ຺ຄາ-໔

ອຸໂປສໂຖ, ຍາວຕິກາ ຈ ຠິກ຺ຂຸນີ ກມ຺ມປ຺ປຕ຺ຕາ;

ສຠາຄາປຕ຺ຕິໂຍ ຈ ນ ວິຊ຺ຊນ຺ຕິ;

ວຊ຺ຊນີຍາ ຈ ປຸຄ຺ຄລາ ຕສ຺ມິໍ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ‘‘ປຕ຺ຕກລ຺ລ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ປຸພ຺ພກຣຓປຸພ຺ພກິຈ຺ຈານິ ສມາເປຕ຺ວາ ເທສິຕາປຕ຺ຕິກສ຺ສ ສມຄ຺ຄສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆສ຺ສ ອນຸມຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕຸໍ ອາຣາຘນໍ ກໂຣມ.

ນິທານຸທ຺ເທໂສ

ສຸຓາຕຸ ເມ ອຍ຺ເຍ ສງ຺ໂຆ, ອຊ຺ຊຸໂປສໂຖ ປນ຺ນຣໂສ, ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ອຸໂປສຖໍ ກເຣຍ຺ຍ, ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍ.

ກິໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈໍ? ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ອຍ຺ຍາໂຍ ອາໂຣເຈຖ, ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິສ຺ສາມິ, ຕໍ ສພ຺ພາວ ສນ຺ຕາ ສາຘຸກໍ ສຸໂຓມ ມນສິ ກໂຣມ. ຍສ຺ສາ ສິຍາ ອາປຕ຺ຕິ, ສາ ອາວິກເຣຍ຺ຍ, ອສນ຺ຕິຍາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ຕຸຓ຺ຫີ ຠວິຕພ຺ພໍ, ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ ໂຂ ປນາຍ຺ຍາໂຍ, ‘‘ປຣິສຸທ຺ຘາ’’ຕິ ເວທິສ຺ສາມິ. ຍຖາ ໂຂ ປນ ປຈ຺ເຈກປຸຏ຺ຐສ຺ສາ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ໂຫຕິ, ເອວເມວໍ ເອວຣູປາຍ ປຣິສາຍ ຍາວຕຕິຍໍ ອນຸສາວິຕໍ ໂຫຕິ. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ຍາວຕຕິຍໍ ອນຸສາວິຍມາເນ ສຣມານາ ສນ຺ຕິໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ນາວິກເຣຍ຺ຍ, ສມ຺ປຊານມຸສາວາທສ຺ສາ ໂຫຕິ. ສມ຺ປຊານມຸສາວາໂທ ໂຂ ປນາຍ຺ຍາໂຍ, ອນ຺ຕຣາຍິໂກ ຘມ຺ໂມ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ຕສ຺ມາ ສຣມານາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອາປນ຺ນາຍ ວິສຸທ຺ຘາເປກ຺ຂາຍ ສນ຺ຕີ ອາປຕ຺ຕິ ອາວິກາຕພ຺ພາ, ອາວິກຕາ ຫິສ຺ສາ ຜາສຸ ໂຫຕິ.

ອຸທ຺ທິຏ຺ຐໍ ໂຂ, ອຍ຺ຍາໂຍ, ນິທານໍ. ຕຕ຺ຖາຍ຺ຍາໂຍ ປຸຈ຺ຉາມິ, ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ ປຣິສຸທ຺ຘາ, ທຸຕິຍມ຺ປິ ປຸຈ຺ຉາມິ, ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ ປຣິສຸທ຺ຘາ, ຕຕິຍມ຺ປິ ປຸຈ຺ຉາມິ, ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ ປຣິສຸທ຺ຘາ, ປຣິສຸທ຺ເຘຕ຺ຖາຍ຺ຍາໂຍ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີຕິ.

ນິທານໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ປາຣາຊິກຸທ຺ເທໂສ

ຕຕ຺ຣິເມ ອຏ຺ຐ ປາຣາຊິກາ ຘມ຺ມາ ອຸທ຺ເທສໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

ເມຖຸນຘມ຺ມສິກ຺ຂາປທໍ

໑. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ຉນ຺ທໂສ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສເວຍ຺ຍ, ອນ຺ຕມໂສ ຕິຣຈ຺ຉານຄເຕນປິ, ປາຣາຊິກາ ໂຫຕິ ອສໍວາສາ.

ອທິນ຺ນາທານສິກ຺ຂາປທໍ

໒. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ຄາມາ ວາ ອຣຎ຺ຎາ ວາ ອທິນ຺ນໍ ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ ອາທິເຍຍ຺ຍ, ຍຖາຣູເປ ອທິນ຺ນາທາເນ ຣາຊາໂນ ໂຈຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຫເນຍ຺ຍຸໍ ວາ ພນ຺ເຘຍ຺ຍຸໍ ວາ ປພ຺ພາເຊຍ຺ຍຸໍ ວາ ໂຈຣາສິ ພາລາສິ ມູຬ຺ຫາສິ ເຖນາສີຕິ, ຕຖາຣູປໍ ຠິກ຺ຂຸນີ ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍມານາ ອຍມ຺ປິ ປາຣາຊິກາ ໂຫຕິ ອສໍວາສາ.

ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫສິກ຺ຂາປທໍ

໓. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຍ຺ຍ, ສຕ຺ຖຫາຣກໍ ວາສ຺ສ ປຣິເຍເສຍ຺ຍ, ມຣຓວຓ຺ຓໍ ວາ ສໍວຓ຺ເຓຍ຺ຍ, ມຣຓາຍ ວາ ສມາທເປຍ຺ຍ ‘‘ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ກິໍ ຕຸຍ຺ຫິມິນາ ປາປເກນ ທຸຊ຺ຊີວິເຕນ, ມຕໍ ເຕ ຊີວິຕາ ເສຍ຺ໂຍ’’ຕິ, ອິຕິ ຈິຕ຺ຕມນາ ຈິຕ຺ຕສງ຺ກປ຺ປາ ອເນກປຣິຍາເຍນ ມຣຓວຓ຺ຓໍ ວາ ສໍວຓ຺ເຓຍ຺ຍ, ມຣຓາຍ ວາ ສມາທເປຍ຺ຍ, ອຍມ຺ປິ ປາຣາຊິກາ ໂຫຕິ ອສໍວາສາ.

ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມສິກ຺ຂາປທໍ

໔. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ອນຠິຊານໍ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມໍ ອຕ຺ຕຸປນາຍິກໍ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນໍ ສມຸທາຈເຣຍ຺ຍ ‘‘ອິຕິ ຊານາມິ, ອິຕິ ປສ຺ສາມີ’’ຕິ, ຕໂຕ ອປເຣນ ສມເຍນ ສມນຸຄ຺ຄາຫີຍມານາ ວາ ອສມນຸຄ຺ຄາຫີຍມານາ ວາ ອາປນ຺ນາ ວິສຸທ຺ຘາເປກ຺ຂາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ ‘‘ອຊານເມວໍ, ອຍ຺ເຍ, ອວຈໍ ຊານາມິ, ອປສ຺ສໍ ປສ຺ສາມິ, ຕຸຈ຺ຉໍ ມຸສາ ວິລປິ’’ນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອຘິມານາ, ອຍມ຺ປິ ປາຣາຊິກາ ໂຫຕິ ອສໍວາສາ.

ອຸພ຺ຠຊາຓຸມຓ຺ຑລິກາສິກ຺ຂາປທໍ

໕. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ອວສ຺ສຸຕາ ອວສ຺ສຸຕສ຺ສ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລສ຺ສ, ອຘກ຺ຂກໍ ອຸພ຺ຠຊາຓຸມຓ຺ຑລໍ ອາມສນໍ ວາ ປຣາມສນໍ ວາ ຄຫຓໍ ວາ ຉຸປນໍ ວາ ປຏິປີຬນໍ ວາ ສາທິເຍຍ຺ຍ, ອຍມ຺ປິ ປາຣາຊິກາ ໂຫຕິ ອສໍວາສາ ອຸພ຺ຠຊາຓຸມຓ຺ຑລິກາ.

ວຊ຺ຊປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິກາສິກ຺ຂາປທໍ

໖. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ຊານໍ ປາຣາຊິກໍ ຘມ຺ມໍ ອຊ຺ຌາປນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ເນວຕ຺ຕນາ ປຏິໂຈເທຍ຺ຍ, ນ ຄຓສ຺ສ ອາໂຣເຈຍ຺ຍ, ຍທາ ຈ ສາ ຐິຕາ ວາ ອສ຺ສ ຈຸຕາ ວາ ນາສິຕາ ວາ ອວສ຺ສຏາ ວາ, ສາ ປຈ຺ຉາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ ‘‘ປຸພ຺ເພວາຫໍ, ອຍ຺ເຍ, ອຎ຺ຎາສິໍ ເອຕໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ‘ເອວຣູປາ ຈ ເອວຣູປາ ຈ ສາ ຠຄິນີ’ຕິ, ໂນ ຈ ໂຂ ອຕ຺ຕນາ ປຏິໂຈເທສ຺ສໍ, ນ ຄຓສ຺ສ ອາໂຣເຈສ຺ສ’’ນ຺ຕິ, ອຍມ຺ປິ ປາຣາຊິກາ ໂຫຕິ ອສໍວາສາ ວຊ຺ຊປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິກາ.

ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕານຸວຕ຺ຕິກາສິກ຺ຂາປທໍ

໗. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ສມຄ຺ເຄນ ສງ຺ເຆນ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຘມ຺ເມນ ວິນເຍນ ສຕ຺ຖຸສາສເນນ ອນາທຣໍ ອປ຺ປຏິກາຣໍ ອກຕສຫາຍໍ ຕມນຸວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ເອວມສ຺ສ ວຈນີຍາ ‘‘ເອໂສ ໂຂ, ອຍ຺ເຍ, ຠິກ຺ຂຸ ສມຄ຺ເຄນ ສງ຺ເຆນ ອຸກ຺ຂິຕ຺ໂຕ, ຘມ຺ເມນ ວິນເຍນ ສຕ຺ຖຸສາສເນນ ອນາທໂຣ ອປ຺ປຏິກາໂຣ ອກຕສຫາໂຍ, ມາຍ຺ເຍ, ເອຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນຸວຕ຺ຕີ’’ຕິ, ເອວຎ຺ຈ ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ວຸຈ຺ຈມານາ ຕເຖວ ປຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ຍາວຕຕິຍໍ ສມນຸຠາສິຕພ຺ພາ ຕສ຺ສ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ, ຍາວຕຕິຍໍ ເຈ ສມນຸຠາສິຍມານາ ຕໍ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ, ໂນ ເຈ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອຍມ຺ປິ ປາຣາຊິກາ ໂຫຕິ ອສໍວາສາ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕານຸວຕ຺ຕິກາ.

ອຏ຺ຐວຕ຺ຖຸກາສິກ຺ຂາປທໍ

໘. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ອວສ຺ສຸຕາ ອວສ຺ສຸຕສ຺ສ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຫຕ຺ຖຄ຺ຄຫຓໍ ວາ ສາທິເຍຍ຺ຍ, ສງ຺ຆາຏິກຓ຺ຓຄ຺ຄຫຓໍ ວາ ສາທິເຍຍ຺ຍ, ສນ຺ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ ວາ, ສລ຺ລເປຍ຺ຍ ວາ, ສງ຺ເກຕໍ ວາ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ປຸຣິສສ຺ສ ວາ ອພ຺ຠາຄມນໍ ສາທິເຍຍ຺ຍ, ຉນ຺ນໍ ວາ ອນຸປວິເສຍ຺ຍ, ກາຍໍ ວາ ຕທຕ຺ຖາຍ ອຸປສໍຫເຣຍ຺ຍ ເອຕສ຺ສ ອສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ປຏິເສວນຕ຺ຖາຍ, ອຍມ຺ປິ ປາຣາຊິກາ ໂຫຕິ ອສໍວາສາ ອຏ຺ຐວຕ຺ຖຸກາ.

ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ ໂຂ, ອຍ຺ຍາໂຍ, ອຏ຺ຐ ປາຣາຊິກາ ຘມ຺ມາ. ເຍສໍ ຠິກ຺ຂຸນີ ອຎ຺ຎຕຣໍ ວາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ວາ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນ ລຠຕິ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍວາສໍ ຍຖາ ປຸເຣ, ຕຖາ ປຈ຺ຉາ, ປາຣາຊິກາ ໂຫຕິ ອສໍວາສາ. ຕຕ຺ຖາຍ຺ຍາໂຍ, ປຸຈ຺ຉາມິ, ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ ປຣິສຸທ຺ຘາ, ທຸຕິຍມ຺ປິ ປຸຈ຺ຉາມິ, ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ ປຣິສຸທ຺ຘາ, ຕຕິຍມ຺ປິ ປຸຈ຺ຉາມິ, ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ ປຣິສຸທ຺ຘາ, ປຣິສຸທ຺ເຘຕ຺ຖາຍ຺ຍາໂຍ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີຕິ.

ປາຣາຊິກໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ສງ຺ຆາທິເສສຸທ຺ເທໂສ

ອິເມ ໂຂ ປນາຍ຺ຍາໂຍ ສຕ຺ຕຣສ ສງ຺ຆາທິເສສາ

ຘມ຺ມາ ອຸທ຺ເທສໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

ອຸສ຺ສຍວາທິກາສິກ຺ຂາປທໍ

໑. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ອຸສ຺ສຍວາທິກາ ວິຫເຣຍ຺ຍ ຄຫປຕິນາ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ເຕນ ວາ ທາເສນ ວາ ກມ຺ມກາເຣນ ວາ ອນ຺ຕມໂສ ສມຓປຣິພ຺ພາຊເກນາປິ, ອຍມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸນີ ປຐມາປຕ຺ຕິກໍ ຘມ຺ມໍ ອາປນ຺ນາ ນິສ຺ສາຣຓີຍໍ ສງ຺ຆາທິເສສໍ.

ໂຈຣີວຸຏ຺ຐາປິກາສິກ຺ຂາປທໍ

໒. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ຊານໍ ໂຈຣິໍ ວຊ຺ຌໍ ວິທິຕໍ ອນປໂລເກຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ວາ ສງ຺ຆໍ ວາ ຄຓໍ ວາ ປູຄໍ ວາ ເສຓິໍ ວາ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ກປ຺ປາ ວຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍ, ອຍມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸນີ ປຐມາປຕ຺ຕິກໍ ຘມ຺ມໍ ອາປນ຺ນາ ນິສ຺ສາຣຓີຍໍ ສງ຺ຆາທິເສສໍ.

ເອກຄາມນ຺ຕຣຄມນສິກ຺ຂາປທໍ

໓. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ເອກາ ວາ ຄາມນ຺ຕຣໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ເອກາ ວາ ນທີປາຣໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ເອກາ ວາ ຣຕ຺ຕິໍ ວິປ຺ປວເສຍ຺ຍ, ເອກາ ວາ ຄຓມ຺ຫາ ໂອຫິເຍຍ຺ຍ, ອຍມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸນີ ປຐມາປຕ຺ຕິກໍ ຘມ຺ມໍ ອາປນ຺ນາ ນິສ຺ສາຣຓີຍໍ ສງ຺ຆາທິເສສໍ.

ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕກໂອສາຣຓສິກ຺ຂາປທໍ

໔. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ສມຄ຺ເຄນ ສງ຺ເຆນ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ຘມ຺ເມນ ວິນເຍນ ສຕ຺ຖຸສາສເນນ ອນປໂລເກຕ຺ວາ ກາຣກສງ຺ຆໍ, ອນຎ຺ຎາຍ ຄຓສ຺ສ ຉນ຺ທໍ ໂອສາເຣຍ຺ຍ, ອຍມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸນີ ປຐມາປຕ຺ຕິກໍ ຘມ຺ມໍ ອາປນ຺ນາ ນິສ຺ສາຣຓີຍໍ ສງ຺ຆາທິເສສໍ.

ໂຠຊນປຏິຄ຺ຄຫຓປຐມສິກ຺ຂາປທໍ

໕. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ອວສ຺ສຸຕາ ອວສ຺ສຸຕສ຺ສ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຫຕ຺ຖໂຕ ຂາທນີຍໍ ວາ, ໂຠຊນີຍໍ ວາ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຂາເທຍ຺ຍ ວາ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ວາ, ອຍມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸນີ ປຐມາປຕ຺ຕິກໍ ຘມ຺ມໍ ອາປນ຺ນາ ນິສ຺ສາຣຓີຍໍ ສງ຺ຆາທິເສສໍ.

ໂຠຊນປຏິຄ຺ຄຫຓທຸຕິຍສິກ຺ຂາປທໍ

໖. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ ‘‘ກິໍ ເຕ, ອຍ຺ເຍ, ເອໂສ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ກຣິສ຺ສຕິ ອວສ຺ສຸໂຕ ວາ ອນວສ຺ສຸໂຕ ວາ, ຍໂຕ ຕ຺ວໍ ອນວສ຺ສຸຕາ, ອິງ຺ຆ, ອຍ຺ເຍ, ຍໍ ເຕ ເອໂສ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ເທຕິ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ, ຕໍ ຕ຺ວໍ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຂາທ ວາ ຠຸຎ຺ຊ ວາ’’ຕິ, ອຍມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸນີ ປຐມາປຕ຺ຕິກໍ ຘມ຺ມໍ ອາປນ຺ນາ ນິສ຺ສາຣຓີຍໍ ສງ຺ຆາທິເສສໍ.

ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທໍ

໗. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕໍ ສມາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ອິຕ຺ຖິຍາ ວາ ປຸຣິສມຕິໍ, ປຸຣິສສ຺ສ ວາ ອິຕ຺ຖິມຕິໍ, ຊາຍຕ຺ຕເນ ວາ ຊາຣຕ຺ຕເນ ວາ ອນ຺ຕມໂສ ຕງ຺ຂຓິກາຍປິ, ອຍມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸນີ ປຐມາປຕ຺ຕິກໍ ຘມ຺ມໍ ອາປນ຺ນາ ນິສ຺ສາຣຓີຍໍ ສງ຺ຆາທິເສສໍ.

ທຸຏ຺ຐໂທສສິກ຺ຂາປທໍ

໘. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ທຸຏ຺ຐາ ໂທສາ ອປ຺ປຕີຕາ ອມູລເກນ ປາຣາຊິເກນ ຘມ຺ເມນ ອນຸທ຺ຘໍເສຍ຺ຍ ‘‘ອປ຺ເປວ ນາມ ນໍ ອິມມ຺ຫາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍາ ຈາເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ, ຕໂຕ ອປເຣນ ສມເຍນ ສມນຸຄ຺ຄາຫີຍມານາ ວາ ອສ ມນຸຄ຺ຄາຫີຍມານາ ວາ ອມູລກຎ຺ເຈວ ຕໍ ອຘິກຣຓໍ ໂຫຕິ, ຠິກ຺ຂຸນີ ຈ ໂທສໍ ປຕິຏ຺ຐາຕິ, ອຍມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸນີ ປຐມາປຕ຺ຕິກໍ ຘມ຺ມໍ ອາປນ຺ນາ ນິສ຺ສາຣຓີຍໍ ສງ຺ຆາທິເສສໍ.

ອຎ຺ຎຠາຄິຍສິກ຺ຂາປທໍ

໙. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ທຸຏ຺ຐາ ໂທສາ ອປ຺ປຕີຕາ ອຎ຺ຎຠາຄິຍສ຺ສ ອຘິກຣຓສ຺ສ ກິຎ຺ຈິເທສໍ ເລສມຕ຺ຕໍ ອຸປາທາຍ ປາຣາຊິເກນ ຘມ຺ເມນ ອນຸທ຺ຘໍເສຍ຺ຍ ‘‘ອປ຺ເປວ ນາມ ນໍ ອິມມ຺ຫາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍາ ຈາເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ, ຕໂຕ ອປເຣນ ສມເຍນ ສມນຸຄ຺ຄາຫີຍມານາ ວາ ອສມນຸຄ຺ຄາຫີຍມານາ ວາ ອຎ຺ຎຠາຄິຍຎ຺ເຈວ ຕໍ ອຘິກຣຓໍ ໂຫຕິ. ໂກຈິເທໂສ ເລສມຕ຺ໂຕ ອຸປາທິນ຺ໂນ, ຠິກ຺ຂຸນີ ຈ ໂທສໍ ປຕິຏ຺ຐາຕິ, ອຍມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸນີ ປຐມາປຕ຺ຕິກໍ ຘມ຺ມໍ ອາປນ຺ນາ ນິສ຺ສາຣຓີຍໍ ສງ຺ຆາທິເສສໍ.

ສິກ຺ຂໍປຈ຺ຈາຈິກ຺ຂຓສິກ຺ຂາປທໍ

໑໐. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ກຸປິຕາ ອນຕ຺ຕມນາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ ‘‘ພຸທ຺ຘໍ ປຈ຺ຈາຈິກ຺ຂາມິ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈາຈິກ຺ຂາມິ, ສງ຺ຆໍ ປຈ຺ຈາຈິກ຺ຂາມິ, ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈາຈິກ຺ຂາມິ, ກິນ຺ນຸມາວ ສມຓິໂຍ ຍາ ສມຓິໂຍ ສກ຺ຍຘີຕໂຣ, ສນ຺ຕຎ຺ຎາປິ ສມຓິໂຍ ລຊ຺ຊິນິໂຍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈິກາ ສິກ຺ຂາກາມາ, ຕາສາຫໍ ສນ຺ຕິເກ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ເອວມສ຺ສ ວຈນີຍາ ‘‘ມາຍ຺ເຍ ກຸປິຕາ ອນຕ຺ຕມນາ ເອວໍ ອວຈ ‘ພຸທ຺ຘໍ ປຈ຺ຈາຈິກ຺ຂາມິ, ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈາຈິກ຺ຂາມິ, ສງ຺ຆໍ ປຈ຺ຈາຈິກ຺ຂາມິ, ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈາຈິກ຺ຂາມິ, ກິນ຺ນຸມາວ ສມຓິໂຍ ຍາ ສມຓິໂຍ ສກ຺ຍຘີຕໂຣ, ສນ຺ຕຎ຺ຎາປິ ສມຓິໂຍ ລຊ຺ຊິນິໂຍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈິກາ ສິກ຺ຂາກາມາ, ຕາສາຫໍ ສນ຺ຕິເກ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິສ຺ສາມີ’ຕິ, ອຠິຣມາຍ຺ເຍ, ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຘມ຺ໂມ, ຈຣ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍາຍາ’’ຕິ, ເອວຎ຺ຈ ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ວຸຈ຺ຈມານາ ຕເຖວ ປຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ຍາວຕຕິຍໍ ສມນຸຠາສິຕພ຺ພາ ຕສ຺ສ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ, ຍາວຕຕິຍຎ຺ເຈ ສມນຸຠາສິຍມານາ ຕໍ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ, ໂນ ເຈ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອຍມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸນີ ຍາວຕຕິຍກໍ ຘມ຺ມໍ ອາປນ຺ນາ ນິສ຺ສາຣຓີຍໍ ສງ຺ຆາທິເສສໍ.

ອຘິກຣຓກຸປິຕສິກ຺ຂາປທໍ

໑໑. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິເທວ ອຘິກຣເຓ ປຈ຺ຈາກຕາ ກຸປິຕາ ອນຕ຺ຕມນາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ ‘‘ຉນ຺ທຄາມິນິໂຍ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ, ໂທສຄາມິນິໂຍ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ, ໂມຫຄາມິນິໂຍ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ, ຠຍຄາມິນິໂຍ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ’’ຕິ, ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ເອວມສ຺ສ ວຈນີຍາ ‘‘ມາຍ຺ເຍ, ກິສ຺ມິຎ຺ຈິເທວ ອຘິກຣເຓ ປຈ຺ຈາກຕາ ກຸປິຕາ ອນຕ຺ຕມນາ ເອວໍ ອວຈ ‘ຉນ຺ທຄາມິນິໂຍ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ, ໂທສຄາມິນິໂຍ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ, ໂມຫຄາມິນິໂຍ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ, ຠຍຄາມິນິໂຍ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ’ຕິ, ອຍ຺ຍາ ໂຂ ຉນ຺ທາປິ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ໂທສາປິ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ໂມຫາປິ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ຠຍາປິ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາ’’ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ວຸຈ຺ຈມານາ ຕເຖວ ປຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ຍາວຕຕິຍໍ ສມນຸຠາສິຕພ຺ພາ ຕສ຺ສ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ, ຍາວຕຕິຍຎ຺ເຈ ສມນຸຠາສິຍມານາ ຕໍ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ, ໂນ ເຈ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອຍມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸນີ ຍາວຕຕິຍກໍ ຘມ຺ມໍ ອາປນ຺ນາ ນິສ຺ສາຣຓີຍໍ ສງ຺ຆາທິເສສໍ.

ປາປສມາຈາຣປຐມສິກ຺ຂາປທໍ

໑໒. ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ປເນວ ສໍສຏ຺ຐາ ວິຫຣນ຺ຕິ ປາປາຈາຣາ ປາປສທ຺ທາ ປາປສິໂລກາ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆສ຺ສ ວິເຫສິກາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎິສ຺ສາ ວຊ຺ຊປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິກາ, ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ເອວມສ຺ສຸ ວຈນີຍາ ‘‘ຠຄິນິໂຍ ໂຂ ສໍສຏ຺ຐາ ວິຫຣນ຺ຕິ ປາປາຈາຣາ ປາປສທ຺ທາ ປາປສິໂລກາ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆສ຺ສ ວິເຫສິກາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎິສ຺ສາ ວຊ຺ຊປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິກາ, ວິວິຈ຺ຈຖາຍ຺ເຍ, ວິເວກຎ຺ເຎວ ຠຄິນີນໍ ສງ຺ໂຆ ວຓ຺ເຓຕີ’’ຕິ, ເອວຎ຺ຈ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ວຸຈ຺ຈມານາ ຕເຖວ ປຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍຸໍ, ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ຍາວຕຕິຍໍ ສມນຸຠາສິຕພ຺ພາ ຕສ຺ສ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ, ຍາວຕຕິຍຎ຺ເຈ ສມນຸຠາສິຍມານາ ຕໍ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ, ໂນ ເຈ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ອິມາປິ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຍາວຕຕິຍກໍ ຘມ຺ມໍ ອາປນ຺ນາ ນິສ຺ສາຣຓີຍໍ ສງ຺ຆາທິເສສໍ.

ປາປສມາຈາຣທຸຕິຍສິກ຺ຂາປທໍ

໑໓. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ ‘‘ສໍສຏ຺ຐາວ, ອຍ຺ເຍ, ຕຸມ຺ເຫ ວິຫຣຖ, ມາ ຕຸມ຺ເຫ ນານາ ວິຫຣິຕ຺ຖ, ສນ຺ຕິ ສງ຺ເຆ ອຎ຺ຎາປິ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ເອວາຈາຣາ ເອວໍສທ຺ທາ ເອວໍສິໂລກາ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆສ຺ສ ວິເຫສິກາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎິສ຺ສາ ວຊ຺ຊປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິກາ, ຕາ ສງ຺ໂຆ ນ ກິຎ຺ຈິ ອາຫ ຕຸມ຺ຫຎ຺ເຎວ ສງ຺ໂຆ ອຸຎ຺ຎາຍ ປຣິຠເວນ ອກ຺ຂນ຺ຕິຍາ ເວຠສ຺ສິຍາ ທຸພ຺ພລ຺ຍາ ເອວມາຫ – ‘ຠຄິນິໂຍ ໂຂ ສໍສຏ຺ຐາ ວິຫຣນ຺ຕິ ປາປາຈາຣາ ປາປສທ຺ທາ ປາປສິໂລກາ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆສ຺ສ ວິເຫສິກາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎິສ຺ສາ ວຊ຺ຊປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິກາ, ວິວິຈ຺ຈຖາຍ຺ເຍ, ວິເວກຎ຺ເຎວ ຠຄິນີນໍ ສງ຺ໂຆ ວຓ຺ເຓຕີ’’’ຕິ, ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ເອວມສ຺ສ ວຈນີຍາ ‘‘ມາຍ຺ເຍ, ເອວໍ ອວຈ, ສໍສຏ຺ຐາວ ອຍ຺ເຍ ຕຸມ຺ເຫ ວິຫຣຖ, ມາ ຕຸມ຺ເຫ ນານາ ວິຫຣິຕ຺ຖ, ສນ຺ຕິ ສງ຺ເຆ ອຎ຺ຎາປິ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ເອວາຈາຣາ ເອວໍສທ຺ທາ ເອວໍສິໂລກາ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆສ຺ສ ວິເຫສິກາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎິສ຺ສາ ວຊ຺ຊປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິກາ, ຕາ ສງ຺ໂຆ ນ ກິຎ຺ຈິ ອາຫ, ຕຸມ຺ຫຎ຺ເຎວ ສງ຺ໂຆ ອຸຎ຺ຎາຍ ປຣິຠເວນ ອກ຺ຂນ຺ຕິຍາ ເວຠສ຺ສິຍາ ທຸພ຺ພລ຺ຍາ ເອວມາຫ – ‘ຠຄິນິໂຍ ໂຂ ສໍສຏ຺ຐາ ວິຫຣນ຺ຕິ ປາປາຈາຣາ ປາປສທ຺ທາ ປາປສິໂລກາ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆສ຺ສ ວິເຫສິກາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎິສ຺ສາ ວຊ຺ຊປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິກາ, ວິວິຈ຺ຈຖາຍ຺ເຍ, ວິເວກຎ຺ເຎວ ຠຄິນີນໍ ສງ຺ໂຆ ວຓ຺ເຓຕີ’’’ຕິ, ເອວຎ຺ຈ ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ວຸຈ຺ຈມານາ ຕເຖວ ປຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ຍາວຕຕິຍໍ ສມນຸຠາສິຕພ຺ພາ ຕສ຺ສ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ, ຍາວຕຕິຍຎ຺ເຈ ສມນຸຠາສິຍມານາ ຕໍ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ, ໂນ ເຈ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອຍມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸນີ ຍາວຕຕິຍກໍ ຘມ຺ມໍ ອາປນ຺ນາ ນິສ຺ສາຣຓີຍໍ ສງ຺ຆາທິເສສໍ.

ສງ຺ຆເຠທກສິກ຺ຂາປທໍ

໑໔. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ສມຄ຺ຄສ຺ສ ສງ຺ຆສ຺ສ ເຠທາຍ ປຣກ຺ກເມຍ຺ຍ, ເຠທນສໍວຕ຺ຕນິກໍ ວາ ອຘິກຣຓໍ ສມາທາຍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ, ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ເອວມສ຺ສ ວຈນີຍາ ‘‘ມາຍ຺ຍາ, ສມຄ຺ຄສ຺ສ ສງ຺ຆສ຺ສ ເຠທາຍ ປຣກ຺ກມິ, ເຠທນສໍວຕ຺ຕນິກໍ ວາ ອຘິກຣຓໍ ສມາທາຍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ອຏ຺ຐາສິ, ສເມຕາຍ຺ຍາ, ສງ຺ເຆນ, ສມຄ຺ໂຄ ຫິ ສງ຺ໂຆ ສມ຺ໂມທມາໂນ ອວິວທມາໂນ ເອກຸທ຺ເທໂສ ຜາສຸ ວິຫຣຕີ’’ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ວຸຈ຺ຈມານາ ຕເຖວ ປຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ຍາວຕຕິຍໍ ສມນຸຠາສິຕພ຺ພາ ຕສ຺ສ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ, ຍາວຕຕິຍຎ຺ເຈ ສມນຸຠາສິຍມານາ ຕໍ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ. ໂນ ເຈ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອຍມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸນີ ຍາວຕຕິຍກໍ ຘມ຺ມໍ ອາປນ຺ນາ ນິສ຺ສາຣຓີຍໍ ສງ຺ຆາທິເສສໍ.

ເຠທານຸວຕ຺ຕກສິກ຺ຂາປທໍ

໑໕. ຕສ຺ສາເຍວ ໂຂ ປນ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ໂຫນ຺ຕິ ອນຸວຕ຺ຕິກາ ວຄ຺ຄວາທິກາ ເອກາ ວາ ທ຺ເວ ວາ ຕິສ຺ໂສ ວາ, ຕາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ ‘‘ມາຍ຺ຍາໂຍ, ເອຕໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ກິຎ຺ຈິ ອວຈຸຕ຺ຖ ຘມ຺ມວາທິນີ ເຈສາ ຠິກ຺ຂຸນີ, ວິນຍວາທິນີ ເຈສາ ຠິກ຺ຂຸນີ, ອມ຺ຫາກຎ຺ເຈສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຉນ຺ທຎ຺ຈ ຣຸຈິຎ຺ຈ ອາທາຍ ໂວຫຣຕິ, ຊານາຕິ, ໂນ ຠາສຕິ, ອມ຺ຫາກມ຺ເປຕໍ ຂມຕີ’’ຕິ, ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ເອວມສ຺ສຸ ວຈນີຍາ ‘‘ມາຍ຺ຍາໂຍ, ເອວໍ ອວຈຸຕ຺ຖ, ນ ເຈສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຘມ຺ມວາທິນີ, ນ ເຈສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວິນຍວາທິນີ, ມາຍ຺ຍານມ຺ປິ ສງ຺ຆເຠໂທ ຣຸຈ຺ຈິຕ຺ຖ, ສເມຕາຍ຺ຍານໍ ສງ຺ເຆນ, ສມຄ຺ໂຄ ຫິ ສງ຺ໂຆ ສມ຺ໂມທມາໂນ ອວິວທມາໂນ ເອກຸທ຺ເທໂສ ຜາສຸ ວິຫຣຕີ’’ຕິ, ເອວຎ຺ຈ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ວຸຈ຺ຈມານາ ຕເຖວ ປຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍຸໍ, ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ຍາວຕຕິຍໍ ສມນຸຠາສິຕພ຺ພາ ຕສ຺ສ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ, ຍາວຕຕິຍຎ຺ເຈ ສມນຸຠາສິຍມານາ ຕໍ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ. ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ. ໂນ ເຈ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ອິມາປິ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຍາວຕຕິຍກໍ ຘມ຺ມໍ ອາປນ຺ນາ ນິສ຺ສາຣຓີຍໍ ສງ຺ຆາທິເສສໍ.

ທຸພ຺ພຈສິກ຺ຂາປທໍ

໑໖. ຠິກ຺ຂຸນີ ປເນວ ທຸພ຺ພຈຊາຕິກາ ໂຫຕິ ອຸທ຺ເທສປຣິຍາປນ຺ເນສຸ ສິກ຺ຂາປເທສຸ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ສຫຘມ຺ມິກໍ ວຸຈ຺ຈມານາ ອຕ຺ຕານໍ ອວຈນີຍໍ ກໂຣຕິ ‘‘ມາ ມໍ ອຍ຺ຍາໂຍ ກິຎ຺ຈິ ອວຈຸຕ຺ຖ ກລ຺ຍາຓໍ ວາ ປາປກໍ ວາ, ອຫມ຺ປາຍ຺ຍາໂຍ, ນ ກິຎ຺ຈິ ວກ຺ຂາມິ ກລ຺ຍາຓໍ ວາ ປາປກໍ ວາ, ວິຣມຖາຍ຺ຍາໂຍ, ມມ ວຈນາຍາ’’ຕິ, ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ເອວມສ຺ສ ວຈນີຍາ ‘‘ມາຍ຺ຍາ, ອຕ຺ຕານໍ ອວຈນີຍໍ ອກາສິ, ວຈນີຍເມວ, ອຍ຺ຍາ, ອຕ຺ຕານໍ ກໂຣຕຸ, ອຍ຺ຍາປິ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ວທຕຸ ສຫຘມ຺ເມນ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍປິ ອຍ຺ຍໍ ວກ຺ຂນ຺ຕິ ສຫຘມ຺ເມນ, ເອວໍ ສໍວທ຺ຘາ ຫິ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ປຣິສາ ຍທິທໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎວຈເນນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎວຸຏ຺ຐາປເນນາ’’ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ວຸຈ຺ຈມານາ ຕເຖວ ປຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ຍາວຕຕິຍໍ ສມນຸຠາສິຕພ຺ພາ ຕສ຺ສ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ, ຍາວຕຕິຍຎ຺ເຈ ສມນຸຠາສິຍມານາ ຕໍ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ. ໂນ ເຈ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອຍມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸນີ ຍາວຕຕິຍກໍ ຘມ຺ມໍ ອາປນ຺ນາ ນິສ຺ສາຣຓີຍໍ ສງ຺ຆາທິເສສໍ.

ກຸລທູສກສິກ຺ຂາປທໍ

໑໗. ຠິກ຺ຂຸນີ ປເນວ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຕິ ກຸລທູສິກາ ປາປສມາຈາຣາ, ຕສ຺ສາ ໂຂ ປາປກາ ສມາຈາຣາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈ, ກຸລານິ ຈ ຕາຍ ທຸຏ຺ຐານິ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈ, ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ເອວມສ຺ສ ວຈນີຍາ ‘‘ອຍ຺ຍາ, ໂຂ ກຸລທູສິກາ ປາປສມາຈາຣາ, ອຍ຺ຍາຍ ໂຂ ປາປກາ ສມາຈາຣາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈ, ກຸລານິ ຈາຍ຺ຍາຍ, ທຸຏ຺ຐານິ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈ, ປກ຺ກມຕາຍ຺ຍາ ອິມມ຺ຫາ ອາວາສາ, ອລໍ ເຕ ອິຘ ວາເສນາ’’ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ວຸຈ຺ຈມານາ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ ‘‘ຉນ຺ທຄາມິນິໂຍ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ, ໂທສຄາມິນິໂຍ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ, ໂມຫຄາມິນິໂຍ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ, ຠຍຄາມິນິໂຍ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ, ຕາທິສິກາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ເອກຈ຺ຈໍ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ເອກຈ຺ຈໍ ນ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕີ’’ຕິ, ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ເອວມສ຺ສ ວຈນີຍາ ‘‘ມາຍ຺ຍາ, ເອວໍ ອວຈ, ນ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຉນ຺ທຄາມິນິໂຍ, ນ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ໂທສຄາມິນິໂຍ, ນ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ໂມຫຄາມິນິໂຍ, ນ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຠຍຄາມິນິໂຍ, ອຍ຺ຍາ ໂຂ ກຸລທູສິກາ ປາປສມາຈາຣາ, ອຍ຺ຍາຍ ໂຂ ປາປກາ ສມາຈາຣາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈ, ກຸລານິ ຈາຍ຺ຍາຍ ທຸຏ຺ຐານິ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈ, ປກ຺ກມຕາຍ຺ຍາ, ອິມມ຺ຫາ ອາວາສາ ອລໍ ເຕ ອິຘ ວາເສນາ’’ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ວຸຈ຺ຈມານາ ຕເຖວ ປຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ຍາວຕຕິຍໍ ສມນຸຠາສິຕພ຺ພາ ຕສ຺ສ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ, ຍາວຕຕິຍຎ຺ເຈ ສມນຸຠາສິຍມານາ ຕໍ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ. ໂນ ເຈ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອຍມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸນີ ຍາວຕຕິຍກໍ ຘມ຺ມໍ ອາປນ຺ນາ ນິສ຺ສາຣຓີຍໍ ສງ຺ຆາທິເສສໍ.

ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ ໂຂ ອຍ຺ຍາໂຍ ສຕ຺ຕຣສ ສງ຺ຆາທິເສສາ ຘມ຺ມາ ນວ ປຐມາປຕ຺ຕິກາ, ອຏ຺ຐ ຍາວຕຕິຍກາ,

ເຍສໍ ຠິກ຺ຂຸນີ ອຎ຺ຎຕຣໍ ວາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ວາ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຕາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອຸຠໂຕສງ຺ເຆ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ ຈຣິຕພ຺ພໍ. ຈິຓ຺ຓມານຕ຺ຕາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຍຕ຺ຖ ສິຍາ ວີສຕິຄໂຓ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ໂຆ, ຕຕ຺ຖ ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ອພ຺ເຠຕພ຺ພາ. ເອກາຍປິ ເຈ ອູໂນ ວີສຕິຄໂຓ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ໂຆ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອພ຺ເຠຍ຺ຍ, ສາ ຈ ຠິກ຺ຂຸນີ ອນພ຺ຠິຕາ, ຕາ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຄາຣຍ຺ຫາ, ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສາມີຈິ. ຕຕ຺ຖາຍ຺ຍາໂຍ ປຸຈ຺ຉາມິ, ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ ປຣິສຸທ຺ຘາ, ທຸຕິຍມ຺ປິ, ປຸຈ຺ຉາມິ, ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ ປຣິສຸທ຺ຘາ, ຕຕິຍມ຺ປິ ປຸຈ຺ຉາມິ, ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ ປຣິສຸທ຺ຘາ, ປຣິສຸທ຺ເຘຕ຺ຖາຍ຺ຍາໂຍ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີຕິ.

ສງ຺ຆາທິເສໂສ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍາ

ອິເມ ໂຂ ປນາຍ຺ຍາໂຍ ຕິໍສ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍາ ປາຈິຕ຺ຕິຍາ

ຘມ຺ມາ ອຸທ຺ເທສໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

ປຕ຺ຕສນ຺ນິຈຍສິກ຺ຂາປທໍ

໑. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ປຕ຺ຕສນ຺ນິຈຍໍ ກເຣຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ອກາລຈີວຣຠາຊນສິກ຺ຂາປທໍ

໒. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ອກາລຈີວຣໍ ‘‘ກາລຈີວຣ’’ນ຺ຕິ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຠາຊາເປຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ຈີວຣປຣິວຕ຺ຕນສິກ຺ຂາປທໍ

໓. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ສທ຺ຘິໍ ຈີວຣໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ສາ ປຈ຺ຉາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ ‘‘ຫນ຺ທາຍ຺ເຍ, ຕຸຍ຺ຫໍ ຈີວຣໍ, ອາຫຣ ເມຕໍ ຈີວຣໍ, ຍໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ຕຸຍ຺ຫເມເວຕໍ, ຍໍ ມຍ຺ຫໍ ມຍ຺ຫເມເວຕໍ, ອາຫຣ ເມຕໍ ຈີວຣໍ, ສກໍ ປຈ຺ຈາຫຣາ’’ຕິ ອຈ຺ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ ວາ ອຈ຺ຉິນ຺ທາເປຍ຺ຍ ວາ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ອຎ຺ຎວິຎ຺ຎາປນສິກ຺ຂາປທໍ

໔. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ອຎ຺ຎໍ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ວິຎ຺ຎາເປຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ອຎ຺ຎເຈຕາປນ ສິກ຺ຂາປທໍ

໕. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ອຎ຺ຎໍ ເຈຕາເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ເຈຕາເປຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ປຐມສງ຺ຆິກເຈຕາປນສິກ຺ຂາປທໍ

໖. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ອຎ຺ຎທຕ຺ຖິເກນ ປຣິກ຺ຂາເຣນ ອຎ຺ຎຸທ຺ທິສິເກນ ສງ຺ຆິເກນ ອຎ຺ຎໍ ເຈຕາເປຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ທຸຕິຍສງ຺ຆິກເຈຕາປນສິກ຺ຂາປທໍ

໗. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ອຎ຺ຎທຕ຺ຖິເກນ ປຣິກ຺ຂາເຣນ ອຎ຺ຎຸທ຺ທິສິເກນ ສງ຺ຆິເກນ ສຎ຺ຎາຈິເກນ ອຎ຺ຎໍ ເຈຕາເປຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ປຐມຄຓິກເຈຕາປນສິກ຺ຂາປທໍ

໘. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ອຎ຺ຎທຕ຺ຖິເກນ ປຣິກ຺ຂາເຣນ ອຎ຺ຎຸທ຺ທິສິເກນ ມຫາຊນິເກນ ອຎ຺ຎໍ ເຈຕາເປຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ທຸຕິຍຄຓິກເຈຕາປນສິກ຺ຂາປທໍ

໙. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ອຎ຺ຎທຕ຺ຖິເກນ ປຣິກ຺ຂາເຣນ ອຎ຺ຎຸທ຺ທິສິເກນ ມຫາຊນິເກນ ສຎ຺ຎາຈິເກນ ອຎ຺ຎໍ ເຈຕາເປຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ປຸຄ຺ຄລິກເຈຕາປນສິກ຺ຂາປທໍ

໑໐. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ອຎ຺ຎທຕ຺ຖິເກນ ປຣິກ຺ຂາເຣນ ອຎ຺ຎຸທ຺ທິສິເກນ ປຸຄ຺ຄລິເກນ ສຎ຺ຎາຈິເກນ ອຎ຺ຎໍ ເຈຕາເປຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ປຕ຺ຕວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.

ຄຣຸປາວຸຣຓສິກ຺ຂາປທໍ

໑໑. ຄຣຸປາວຸຣຓໍ ປນ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ເຈຕາເປນ຺ຕິຍາ ຈຕຸກ຺ກໍສປຣມໍ ເຈຕາເປຕພ຺ພໍ. ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣິ ເຈຕາເປຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ລຫຸປາວຸຣຓສິກ຺ຂາປທໍ

໑໒. ລຫຸປາວຸຣຓໍ ປນ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ເຈຕາເປນ຺ຕິຍາ ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍກໍສປຣມໍ ເຈຕາເປຕພ຺ພໍ. ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣິ ເຈຕາເປຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ກຖິນສິກ຺ຂາປທໍ

໑໓. ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອຸພ຺ຠຕສ຺ມິໍ ກຖິເນ ທສາຫປຣມໍ ອຕິເຣກຈີວຣໍ ຘາເຣຕພ຺ພໍ. ຕໍ ອຕິກ຺ກາເມນ຺ຕິຍາ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ອຸໂທສິຕສິກ຺ຂາປທໍ

໑໔. ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອຸພ຺ຠຕສ຺ມິໍ ກຖິເນ ເອກຣຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈ ຠິກ຺ຂຸນີ ຕິຈີວເຣນ ວິປ຺ປວເສຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຠິກ຺ຂຸນິສມ຺ມຸຕິຍາ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ອກາລຈີວຣສິກ຺ຂາປທໍ

໑໕. ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອຸພ຺ຠຕສ຺ມິໍ ກຖິເນ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປເນວ ອກາລຈີວຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອາກງ຺ຂມານາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ, ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຂິປ຺ປເມວ ກາເຣຕພ຺ພໍ, ໂນ ຈສ຺ສ ປາຣິປູຣິ, ມາສປຣມໍ ຕາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຕໍ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ ອູນສ຺ສ ປາຣິປູຣິຍາ ສຕິຍາ ປຈ຺ຈາສາຍ. ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິກ຺ຂິເປຍ຺ຍ ສຕິຍາປິ ປຈ຺ຈາສາຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ອຎ຺ຎາຕກວິຎ຺ຎຕ຺ຕິສິກ຺ຂາປທໍ

໑໖. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ອຎ຺ຎາຕກໍ ຄຫປຕິໍ ວາ ຄຫປຕານິໍ ວາ ຈີວຣໍ ວິຎ຺ຎາເປຍ຺ຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ສມໂຍ ອຈ຺ຉິນ຺ນຈີວຣາ ວາ ໂຫຕິ ຠິກ຺ຂຸນີ, ນຏ຺ຐຈີວຣາ ວາ, ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສມໂຍ.

ຕຕຸຕ຺ຕຣິສິກ຺ຂາປທໍ

໑໗. ຕຎ຺ເຈ ອຎ຺ຎາຕໂກ ຄຫປຕິ ວາ ຄຫປຕານີ ວາ ພຫູຫິ ຈີວເຣຫິ ອຠິຫຏ຺ຐຸໍ ປວາເຣຍ຺ຍ, ສນ຺ຕຣຸຕ຺ຕຣປຣມໍ ຕາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຕໂຕ ຈີວຣໍ ສາທິຕພ຺ພໍ. ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣິ ສາທິເຍຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ປຐມອຸປກ຺ຂຏສິກ຺ຂາປທໍ

໑໘. ຠິກ຺ຂຸນິໍ ປເນວ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ອຎ຺ຎາຕກສ຺ສ ຄຫປຕິສ຺ສ ວາ ຄຫປຕານິຍາ ວາ ຈີວຣເຈຕາປນ຺ນໍ ອຸປກ຺ຂຏໍ ໂຫຕິ ‘‘ອິມິນາ ຈີວຣເຈຕາປນ຺ເນນ ຈີວຣໍ ເຈຕາເປຕ຺ວາ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ຈີວເຣນ ອຈ຺ຉາເທສ຺ສາມີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຣ ເຈສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ປຸພ຺ເພ ອປ຺ປວາຣິຕາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຈີວເຣ ວິກປ຺ປໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ‘‘ສາຘຸ ວຕ, ມໍ ອາຍສ຺ມາ ອິມິນາ ຈີວຣເຈຕາປນ຺ເນນ ເອວຣູປໍ ວາ ເອວຣູປໍ ວາ ຈີວຣໍ ເຈຕາເປຕ຺ວາ ອຈ຺ຉາເທຫີ’’ຕິ ກລ຺ຍາຓກມ຺ຍຕໍ ອຸປາທາຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ທຸຕິຍອຸປກ຺ຂຏສິກ຺ຂາປທໍ

໑໙. ຠິກ຺ຂຸນິໍ ປເນວ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ອຸຠິນ຺ນໍ ອຎ຺ຎາຕການໍ ຄຫປຕີນໍ ວາ ຄຫປຕານີນໍ ວາ ປຈ຺ເຈກຈີວຣເຈຕາປນ຺ນານິ ອຸປກ຺ຂຏານິ ໂຫນ຺ຕິ ‘‘ອິເມຫິ ມຍໍ ປຈ຺ເຈກຈີວຣເຈຕາປນ຺ເນຫິ ປຈ຺ເຈກຈີວຣານິ ເຈຕາເປຕ຺ວາ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ຈີວເຣຫິ ອຈ຺ຉາເທສ຺ສາມາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຣ ເຈສາ ຠິກ຺ຂູນີ ປຸພ຺ເພ ອປ຺ປວາຣິຕາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຈີວເຣ ວິກປ຺ປໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ‘‘ສາຘຸ ວຕ ມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອິເມຫິ ປຈ຺ເຈກຈີວຣເຈຕາປນ຺ເນຫິ ເອວຣູປໍ ວາ ເອວຣູປໍ ວາ ຈີວຣໍ ເຈຕາເປຕ຺ວາ ອຈ຺ຉາເທຖ ອຸໂຠວ ສນ຺ຕາ ເອເກນາ’’ຕິ ກລ຺ຍາຓກມ຺ຍຕໍ ອຸປາທາຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ຣາຊສິກ຺ຂາປທໍ

໒໐. ຠິກ຺ຂຸນິໍ ປເນວ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຣາຊາ ວາ ຣາຊໂຠຄ຺ໂຄ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ຄຫປຕິໂກ ວາ ທູເຕນ ຈີວຣເຈຕາປນ຺ນໍ ປຫິເຓຍ຺ຍ ‘‘ອິມິນາ ຈີວຣເຈຕາປນ຺ເນນ ຈີວຣໍ ເຈຕາເປຕ຺ວາ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ຈີວເຣນ ອຈ຺ຉາເທຫີ’’ຕິ. ໂສ ເຈ ທູໂຕ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ ‘‘ອິທໍ ໂຂ, ອຍ຺ເຍ, ອຍ຺ຍໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຈີວຣເຈຕາປນ຺ນໍ ອາຠຕໍ, ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕາຍ຺ຍາ ຈີວຣເຈຕາປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ. ຕາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ໂສ ທູໂຕ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ ‘‘ນ ໂຂ ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ຈີວຣເຈຕາປນ຺ນໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມ, ຈີວຣຎ຺ຈ ໂຂ ມຍໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມ ກາເລນ ກປ຺ປິຍ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ເຈ ທູໂຕ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນາຍ຺ຍາຍ, ໂກຈິ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກໂຣ’’ຕິ, ຈີວຣຕ຺ຖິກາຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກໂຣ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ ອາຣາມິໂກ ວາ ອຸປາສໂກ ວາ ‘‘ເອໂສ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກໂຣ’’ຕິ. ໂສ ເຈ ທູໂຕ ຕໍ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກຣໍ ສຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ ‘‘ຍໍ ໂຂ, ອຍ຺ເຍ, ອຍ຺ຍາ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກຣໍ ນິທ຺ທິສິ, ສຎ຺ຎຕ຺ໂຕ ໂສ ມຍາ, ອຸປສງ຺ກມຕາຍ຺ຍາ ກາເລນ, ຈີວເຣນ ຕໍ ອຈ຺ຉາເທສ຺ສຕີ’’ຕິ. ຈີວຣຕ຺ຖິກາຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກໂຣ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ທ຺ວຕ຺ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ໂຈເທຕພ຺ໂພ ສາເຣຕພ຺ໂພ ‘‘ອຕ຺ໂຖ ເມ, ອາວຸໂສ, ຈີວເຣນາ’’ຕິ, ທ຺ວຕ຺ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ໂຈທຍມານາ ສາຣຍມານາ ຕໍ ຈີວຣໍ ອຠິນິປ຺ຜາເທຍ຺ຍ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ, ໂນ ເຈ ອຠິນິປ຺ຜາເທຍ຺ຍ, ຈຕຸກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປຎ຺ຈກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຉກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມໍ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາຍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຐາຕພ຺ພໍ, ຈຕຸກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປຎ຺ຈກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຉກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມໍ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຕິຏ຺ຐມານາ ຕໍ ຈີວຣໍ ອຠິນິປ຺ຜາເທຍ຺ຍ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ. ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣິ ວາຍມມານາ ຕໍ ຈີວຣໍ ອຠິນິປ຺ຜາເທຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ໂນ ເຈ ອຠິນິປ຺ຜາເທຍ຺ຍ, ຍຕສ຺ສາ ຈີວຣເຈຕາປນ຺ນໍ ອາຠຕໍ, ຕຕ຺ຖ ສາມໍ ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ທູໂຕ ວາ ປາເຫຕພ຺ໂພ ‘‘ຍໍ ໂຂ ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຈີວຣເຈຕາປນ຺ນໍ ປຫິຓິຕ຺ຖ, ນ ຕໍ ຕສ຺ສາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖໍ ອນຸໂຠຕິ, ຍຸຎ຺ຊນ຺ຕາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ສກໍ, ມາ ໂວ ສກໍ ວິນສ຺ສາ’’ຕິ, ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສາມີຈິ.

ຈີວຣວຄ຺ໂຄ ທຸຕິໂຍ.

ຣູປິຍສິກ຺ຂາປທໍ

໒໑. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ຊາຕຣູປຣຊຕໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ ວາ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປຍ຺ຍ ວາ ອຸປນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວາ ສາທິເຍຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ຣູປິຍສໍໂວຫາຣສິກ຺ຂາປທໍ

໒໒. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ນານປ຺ປກາຣກໍ ຣູປິຍສໍໂວຫາຣໍ ສມາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ກຍວິກ຺ກຍສິກ຺ຂາປທໍ

໒໓. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ນານປ຺ປກາຣກໍ ກຍວິກ຺ກຍໍ ສມາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ອູນປຎ຺ຈພນ຺ຘນສິກ຺ຂາປທໍ

໒໔. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ອູນປຎ຺ຈພນ຺ຘເນນ ປຕ຺ເຕນ ອຎ຺ຎໍ ນວໍ ປຕ຺ຕໍ ເຈຕາເປຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຕາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ໂສ ປຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸນິປຣິສາຍ ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ໂພ, ໂຍ ຈ ຕສ຺ສາ ຠິກ຺ຂຸນິປຣິສາຍ ປຕ຺ຕປຣິຍນ຺ໂຕ, ໂສ ຕສ຺ສາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປທາຕພ຺ໂພ ‘‘ອຍໍ ເຕ ຠິກ຺ຂຸນິ ປຕ຺ໂຕ ຍາວເຠທນາຍ ຘາເຣຕພ຺ໂພ’’ຕິ, ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສາມີຈິ.

ເຠສຊ຺ຊສິກ຺ຂາປທໍ

໒໕. ຍານິ ໂຂ ປນ ຕານິ ຄິລານານໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ປຏິສາຍນີຍານິ ເຠສຊ຺ຊານິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສປ຺ປິ ນວນີຕໍ ເຕລໍ ມຘຸ ຜາຓິຕໍ, ຕານິ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສຕ຺ຕາຫປຣມໍ ສນ຺ນິຘິກາຣກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພານິ. ຕໍ ອຕິກ຺ກາເມນ຺ຕິຍາ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ຈີວຣອຈ຺ຉິນ຺ທນສິກ຺ຂາປທໍ

໒໖. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ສາມໍ ຈີວຣໍ ທຕ຺ວາ ກຸປິຕາ ອນຕ຺ຕມນາ ອຈ຺ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ ວາ ອຈ຺ຉິນ຺ທາເປຍ຺ຍ ວາ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສຸຕ຺ຕວິຎ຺ຎຕ຺ຕິສິກ຺ຂາປທໍ

໒໗. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ສາມໍ ສຸຕ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຕນ຺ຕວາເຍຫິ ຈີວຣໍ ວາຍາເປຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ມຫາເປສກາຣສິກ຺ຂາປທໍ

໒໘. ຠິກ຺ຂຸນິໍ ປເນວ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ອຎ຺ຎາຕໂກ ຄຫປຕິ ວາ ຄຫປຕານີ ວາ ຕນ຺ຕວາເຍຫິ ຈີວຣໍ ວາຍາເປຍ຺ຍ, ຕຕ຺ຣ ເຈສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ປຸພ຺ເພ ອປ຺ປວາຣິຕາ ຕນ຺ຕວາເຍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຈີວເຣ ວິກປ຺ປໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ‘‘ອິທໍ ໂຂ ອາວຸໂສ ຈີວຣໍ ມໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ວິຍ຺ຍຕິ, ອາຍຕຎ຺ຈ ກໂຣຖ, ວິຕ຺ຖຕຎ຺ຈ ອປ຺ປິຕຎ຺ຈ ສຸວີຕຎ຺ຈ ສຸປ຺ປວາຍິຕຎ຺ຈ ສຸວິເລຂິຕຎ຺ຈ ສຸວິຕຈ຺ຉິຕຎ຺ຈ ກໂຣຖ, ອປ຺ເປວ ນາມ ມຍມ຺ປິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ກິຎ຺ຈິມຕ຺ຕໍ ອນຸປທຊ຺ເຊຍ຺ຍາມາ’’ຕິ, ເອວຎ຺ຈ ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວຕ຺ວາ ກິຎ຺ຈິມຕ຺ຕໍ ອນຸປທຊ຺ເຊຍ຺ຍ ອນ຺ຕມໂສ ປິຓ຺ຑປາຕມຕ຺ຕມ຺ປິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ອຈ຺ເຈກຈີວຣສິກ຺ຂາປທໍ

໒໙. ທສາຫານາຄຕໍ ກຕ຺ຕິກເຕມາສິກປຸຓ຺ຓມໍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປເນວ ອຈ຺ເຈກຈີວຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອຈ຺ເຈກໍ ມຎ຺ຎມານາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ, ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຍາວ ຈີວຣກາລສມຍໍ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິກ຺ຂິເປຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ປຣິຓຕສິກ຺ຂາປທໍ

໓໐. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ຊານໍ ສງ຺ຆິກໍ ລາຠໍ ປຣິຓຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິຓາເມຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ປຕ຺ຕວຄ຺ໂຄ ຕຕິໂຍ.

ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ ໂຂ, ອຍ຺ຍາໂຍ, ຕິໍສ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍາ ປາຈິຕ຺ຕິຍາ ຘມ຺ມາ. ຕຕ຺ຖາຍ຺ຍາໂຍ, ປຸຈ຺ຉາມິ, ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ ປຣິສຸທ຺ຘາ, ທຸຕິຍມ຺ປິ ປຸຈ຺ຉາມິ, ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ ປຣິສຸທ຺ຘາ, ຕຕິຍມ຺ປິ ປຸຈ຺ຉາມິ, ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ ປຣິສຸທ຺ຘາ, ປຣິສຸທ຺ເຘຕ຺ຖາຍ຺ຍາໂຍ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີຕິ.

ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍປາຈິຕ຺ຕິຍາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສຸທ຺ຘປາຈິຕ຺ຕິຍາ

ອິເມ ໂຂ ປນາຍ຺ຍາໂຍ, ຉສຏ຺ຐິສຕາ ປາຈິຕ຺ຕິຍາ

ຘມ຺ມາ ອຸທ຺ເທສໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

ລສຸຓສິກ຺ຂາປທໍ

໑. ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ລສຸຓໍ ຂາເທຍ຺ຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.