໖. ອາຣາມວຄ຺ໂຄ

໑. ອາຣາມປວິສນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ອາຣາມວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ສຠິກ຺ຂຸກໍ ອາຣາມນ຺ຕິ ຍຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂູ ຣຸກ຺ຂມູເລປິ ວສນ຺ຕິ, ຕໍ ປເທສໍ. ອນາປຸຈ຺ຉາຕິ ເອຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸສາມເຓຣອາຣາມິເກສຸ ຍໍກິຎ຺ຈິ ອນາປຸຈ຺ຉາ, ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ອາຣາມສ຺ສ ປຣິກ຺ເຂປໍ ອຕິກ຺ກມນ຺ຕິຍາ, ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຈາຣໍ ໂອກ຺ກມນ຺ຕິຍາ ປຐມປາເທ ທຸກ຺ກຏໍ, ທຸຕິຍປາເທ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອາຣພ຺ຠ ອນາປຸຈ຺ຉາ ອາຣາມໍ ປວິສນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ‘‘ສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນາປຸຈ຺ຉາ’’ຕິ ຈ ‘‘ຊານໍ ສຠິກ຺ຂຸກ’’ນ຺ຕິ ຈ ອິມາເນຕ຺ຖ ທ຺ເວ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ, ສຠິກ຺ຂຸເກ ເວມຕິກາຍ, ອຠິກ຺ຂຸເກ ສຠິກ຺ຂຸກສຎ຺ຎາຍ ເຈວ ເວມຕິກາຍ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ. ຕສ຺ມິໍ ປນ ທຸວິເຘປິ ອຠິກ຺ຂຸກສຎ຺ຎາຍ, ສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາປຸຈ຺ຉາ ປວິສນ຺ຕິຍາ, ປຐມປ຺ປວິຏ຺ຐານໍ ວາ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ສີສໍນຸໂລກິກາຍ, ຍຕ຺ຖ ວາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ສນ຺ນິປຕິຕາ, ຕຕ຺ຖ ‘‘ຕາສໍ ສນ຺ຕິກໍ ຄຈ຺ຉາມີ’’ຕິ ສຎ຺ຎາຍ, ອາຣາເມນ ວາ ມຄ຺ໂຄ ໂຫຕິ, ເຕນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິຍາ, ອາປທາສຸ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕິກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ສຠິກ຺ຂຸກາຣາມຕາ, ສຠິກ຺ຂຸກສຎ຺ຎິຕາ, ວຸຕ຺ຕປຣິຈ຺ເຉທາຕິກ຺ກໂມ, ອນຸຎ຺ຎາຕກາຣຓາຠາໂວຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ. ສມນຸຠາສນສມອຸຏ຺ຐານໍ, ກິຣິຍາກິຣິຍໍ, ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ສຈິຕ຺ຕກໍ, ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ວຈີກມ຺ມໍ, ຕິຈິຕ຺ຕໍ, ຕິເວທນນ຺ຕິ.

ອາຣາມປວິສນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ຠິກ຺ຂຸອກ຺ໂກສນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ທຸຕິເຍ ອກ຺ໂກເສຍ຺ຍາຕິ ທສນ຺ນໍ ອກ຺ໂກສວຕ຺ຖູນໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ສມ຺ມຸຂາ ວາ ປຣມ຺ມຸຂາ ວາ ອກ຺ໂກເສຍ຺ຍ. ປຣິຠາເສຍ຺ຍາຕິ ຠຍມສ຺ສ ອຸປທໍເສຍ຺ຍ. ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ຕສ຺ສາ ເອວໍ ກໂຣນ຺ຕິຍາ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ເວສາລິຍໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອາຣພ຺ຠ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸປາລິໍ ອກ຺ໂກສນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ຕິກທຸກ຺ກຏໍ, ອຕ຺ຖຘມ຺ມອນຸສາສນິປຸເຣກ຺ຂາຣາຍ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕິກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ອຸປສມ຺ປນ຺ນຕາ, ອກ຺ໂກສນປຣິຠາສນໍ, ອຕ຺ຖປຸເຣກ຺ຂາຣຕາທີນໍ ອຠາໂວຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອທິນ຺ນາທານສທິສານິ, ອິທໍ ປນ ທຸກ຺ຂເວທນນ຺ຕິ.

ຠິກ຺ຂຸອກ຺ໂກສນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ຄຓປຣິຠາສນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຕຕິເຍ ຈຓ຺ຑິກຕາຕິ ກຸທ຺ຘາ. ຄຓນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆໍ. ປຣິຠາເສຍ຺ຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ພາລາ ເອຕາ ອພ຺ຍຕ຺ຕາ ເອຕາ, ເນຕາ ຊານນ຺ຕິ ກມ຺ມໍ ວາ ກມ຺ມໂທສໍ ວາ ກມ຺ມສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ວາ ກມ຺ມວິປຕ຺ຕິໍ ວາ’’ຕິ ເອວໍ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ປຣິຠາສນ຺ຕິຍາ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຖຸລ຺ລນນ຺ທໍ ອາຣພ຺ຠ ຄຓໍ ປຣິຠາສນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສມ຺ພຫຸລາ ວາ ເອກໍ ວາ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນໍ ວາ ປຣິຠາສນ຺ຕິຍາ ທຸກ຺ກຏໍ. ເສສໍ ທຸຕິຍສທິສເມວາຕິ.

ຄຓປຣິຠາສນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ປວາຣິຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຈຕຸຕ຺ເຖ ຄຓໂຠຊເນ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ນິມນ຺ຕິຕາ, ປວາຣຓາສິກ຺ຂາປເທ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ປວາຣິຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ຕສ຺ສາ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ຍາຄຸຎ຺ເຈວ ເສສານິ ຈ ຕີຓິ ກາລິການິ ອຎ຺ຎໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ອາມິສໍ ອຊ຺ໂຌຫຣຓຕ຺ຖາຍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິຍາ ຄຫເຓ ທຸກ຺ກຏໍ, ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອາຣພ຺ຠ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຠຸຎ຺ຊນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ຕີຓິ ກາລິການິ ອາຫາຣຕ຺ຖາຍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິຍາປິ ອຊ຺ໂຌຫຣນ຺ຕິຍາປິ ທຸກ຺ກຏໍ. ຍາ ປນ ນິມນ຺ຕິຕາ ອປ຺ປວາຣິຕາ ຍາຄຸໍ ປິວຕິ, ສາມິເກ ອປໂລເກຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ຕີຓິ ກາລິການິ ສຕິ ປຈ຺ຈເຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສາ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕິກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ນິມນ຺ຕິຕາ ວາ ປວາຣິຕາ ວາ ຕໍ ອຸຠຍໍ ວາ, ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓສ຺ສ ອາມິສສ຺ສ ອຊ຺ໂຌຫາໂຣ, ສາມິການໍ ອນາປຸຈ຺ຉນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ອທ຺ຘານສມຸຏ຺ຐານໍ, ນິມນ຺ຕິຕາຍ ອນາປຸຈ຺ຉາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິຍາ ອາປຕ຺ຕິສມ຺ຠວໂຕ ສິຍາ ກິຣິຍາກິຣິຍໍ, ປວາຣິຕາຍ ກປ຺ປິຍໍ ກາເຣຕ຺ວາປິ ອກາເຣຕ຺ວາປິ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິຍາ ອາປຕ຺ຕິສມ຺ຠວໂຕ ສິຍາ ກິຣິຍໍ, ໂນສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ອຈິຕ຺ຕກໍ, ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊໍ ກາຍກມ຺ມໍ, ວຈີກມ຺ມໍ, ຕິຈິຕ຺ຕໍ, ຕິເວທນນ຺ຕິ.

ປວາຣິຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ກຸລມຈ຺ຉຣິນີສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ປຎ຺ຈເມ ກຸເລ ມຈ຺ຉໂຣ ກຸລມຈ຺ຉໂຣ, ກຸລມຈ຺ຉໂຣ ເອຕິສ຺ສາ ອຕ຺ຖິ, ກຸລໍ ວາ ມຈ຺ຉຣາຍຕີຕິ ກຸລມຈ຺ຉຣິນີ. ອສ຺ສາຕິ ຍາ ອີທິສີ ຠເວຍ຺ຍ. ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ຕສ຺ສາ ‘‘ຍໍ ກຸລໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ປຈ຺ຈເຍ ທາຕຸກາມໍ, ກຖໍ ນາມ ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ວາ ສນ຺ຕິເກ ກຸລສ຺ສ, ‘‘ກຖໍ ນາມ ອິເມ ຕາສໍ ກິຎ຺ຈິ ນ ທຊ຺ເຊຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ກຸລສ຺ສ ວາ ສນ຺ຕິເກ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສນ຺ຕິຍາ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອາຣພ຺ຠ ກຸລມຈ຺ຉຣາຍນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ. ອມຈ຺ຉຣາຍິຕ຺ວາ ສນ຺ຕໍເຍວ ອາທີນວໍ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິຍາ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕິກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອລາຠກາມຕາ, ກຸລສ຺ສ ວາ ສນ຺ຕິເກ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ວາ ສນ຺ຕິເກ ກຸລສ຺ສ ອວຓ຺ຓຠຓນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ທ຺ເວ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອທິນ຺ນາທານສທິສານິ, ອິທໍ ປນ ທຸກ຺ຂເວທນນ຺ຕິ.

ກຸລມຈ຺ຉຣິນີສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ອຠິກ຺ຂຸກາວາສສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຉຏ຺ເຐ ສເຈ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍໂຕ ອທ຺ຘໂຍຊນພ຺ຠນ຺ຕເຣ ໂອວາທທາຍກາ ຠິກ຺ຂູ ນ ວສນ຺ຕິ, ມຄ຺ໂຄ ວາ ອເຂໂມ ໂຫຕິ ນ ສກ຺ກາ ອນນ຺ຕຣາເຍນ ຄນ຺ຕຸໍ, ອຍໍ ອຠິກ຺ຂຸໂກ ນາມ ອາວາໂສ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ວສ຺ສໍ ວສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເສນາສນປຎ຺ຎາປນປານີຍອຸປຏ຺ຐາປນາທີນິ ກໂຣນ຺ຕິຍາ ທຸກ຺ກຏໍ, ສຫ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນາ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍໍ (ປາຈິ. ອຏ຺ຐ. ໑໔໔ ອາທໂຍ) ວຸຕ຺ໂຕ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອາຣພ຺ຠ ອຠິກ຺ຂຸເກ ອາວາເສ ວສ຺ສໍ ວສນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ຍຕ຺ຖ ປນ ວສ຺ສູປຄຕາ ຠິກ຺ຂູ ປກ຺ກນ຺ຕາ ວາ ໂຫນ຺ຕິ ວິພ຺ຠນ຺ຕາ ວາ ກາລງ຺ກຕາ ວາ ປກ຺ຂສງ຺ກນ຺ຕາ ວາ ຕຕ຺ຖ ວສນ຺ຕິຍາ, ອາປທາສຸ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕິກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ອຠິກ຺ຂຸກາວາສຕາ, ວສ຺ສູປຄມນໍ, ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ເອຬກໂລມສທິສາເນວາຕິ.

ອຠິກ຺ຂຸກາວາສສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ອປວາຣຓາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ສຕ຺ຕເມ ວສ຺ສໍວຸຏ຺ຐາຕິ ປຸຣິມໍ ວາ ປຈ຺ຉິມໍ ວາ ເຕມາສໍ ວຸຏ຺ຐາ. ອຸຠໂຕສງ຺ເຆຕິ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ເຆ ເຈວ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ຈ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ວິນິຈ຺ຉຍກຖາ – ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ຈາຕຸທ຺ທເສເຍວ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ອຍ຺ເຍ, ສງ຺ໂຆ, ອຊ຺ຊ ປວາຣຓາ ຈາຕຸທ຺ທສີ, ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ປວາເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ເອວໍ ສພ຺ພສງ຺ຄາຫິກຎຕ຺ຕິໍ ວາ, ‘‘ເຕວາຈິກໍ ປວາເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ເອວໍ ເຕວາຈິກຎຕ຺ຕິໍ ວາ, ສຕິ ອນ຺ຕຣາເຍ ‘‘ທ຺ເວວາຈິກໍ, ເອກວາຈິກໍ, ສມານວສ຺ສິກໍ ປວາເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ເອວໍ ທ຺ເວວາຈິກາທິຎຕ຺ຕິໍ ວາ ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ພສງ຺ຄາຫິກຎຕ຺ຕິ ເຈ ຐປິຕາ, ‘‘ສງ຺ຆໍ, ອຍ຺ເຍ, ປວາເຣມິ ທິຏ຺ເຐນ ວາ ສຸເຕນ ວາ ປຣິສງ຺ກາຍ ວາ, ວທນ຺ຕຸ ມໍ ອຍ຺ຍາໂຍ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ, ປສ຺ສນ຺ຕີ ປຏິກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ໔໒໗) ເອວໍ ສກິໍ ວາ, ‘‘ທຸຕິຍມ຺ປິ, ອຍ຺ເຍ, ສງ຺ຆໍ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ, ອຍ຺ເຍ, ສງ຺ຆໍ…ເປ… ປຏິກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອວໍ ທ຺ວຕ຺ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວາ ວຕ຺ວາ ປຏິປາຏິຍາ ປວາເຣຕພ຺ພໍ. ເຕວາຈິກາຍ ຎຕ຺ຕິຍາ ວຈນໍ ນ ຫາເປຕພ຺ພໍ, ທ຺ເວວາຈິກາທີສຸ ວຑ຺ເຒຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຫາເປຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເອວໍ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ເຆ ປວາເຣຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ເອກາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸນິກ຺ຂນ຺ຘເກ (ຈູຬວ. ໔໒໗) ວຸຕ຺ເຕນ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ເມນ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆສ຺ສຕ຺ຖາຍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປວາເຣຕຸໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ. ຕາຍ ສມ຺ມຕາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປນ຺ນຣເສ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆໍ ອາທາຍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ໂຆ ອຍ຺ຍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປວາເຣຕິ ທິຏ຺ເຐນ ວາ ສຸເຕນ ວາ ປຣິສງ຺ກາຍ ວາ, ວທຕາຍ຺ຍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆໍ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ, ປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກຣິສ຺ສຕິ, ທຸຕິຍມ຺ປິ ອຍ຺ຍ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ອຍ຺ຍ…ເປ… ປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອວໍ ປວາເຣຕພ຺ພໍ.

ສເຈ ປຎ຺ຈວຄ຺ໂຄ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ໂຆ ນ ປູຣຕິ, ຈຕູຫິ ວາ ຕີຫິ ວາ ຄຓຎຕ຺ຕິໍ ຐເປຕ຺ວາ, ທ຺ວີຫິ ວິນາ ຎຕ຺ຕິຍາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປວາເຣຕພ຺ພໍ. ເອກາຍ ‘‘ອຊ຺ຊ ເມ ປວາຣຓາ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ.

ວິຫາຣໍ ປນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ, ອຍ຺ຍ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປວາເຣນ຺ຕິ ທິຏ຺ເຐນ ວາ ສຸເຕນ ວາ ປຣິສງ຺ກາຍ ວາ, ວທຕາຍ຺ຍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ, ປສ຺ສນ຺ຕິໂຍ ປຏິກຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ຈ, ‘‘ອຫໍ, ອຍ຺ຍ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປວາເຣມິ ທິຏ຺ເຐນ ວາ ສຸເຕນ ວາ ປຣິສງ຺ກາຍ ວາ, ວທຕຸ ມໍ, ອຍ຺ຍ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ, ປສ຺ສນ຺ຕີ ປຏິກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈ ເອວໍ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ສເຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ນ ປູຣຕິ, ‘‘ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ໂຆ, ອຍ຺ຍ, ອຍ຺ເຍ ປວາເຣຕິ ທິຏ຺ເຐນ ວາ ສຸເຕນ ວາ ປຣິສງ຺ກາຍ ວາ, ວທນ຺ຕຸ ອຍ຺ຍາ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆໍ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ, ປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈ, ‘‘ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ໂຆ, ອຍ຺ຍ, ອຍ຺ຍໍ ປວາເຣຕິ ທິຏ຺ເຐນ ວາ ສຸເຕນ ວາ ປຣິສງ຺ກາຍ ວາ, ວທຕາຍ຺ໂຍ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆໍ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ, ປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈ ເອວໍ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ອຸຠິນ຺ນໍ ອປຣິປູຣິຍາ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ, ອຍ຺ຍາ, ອຍ຺ເຍ ປວາເຣນ຺ຕິ ທິຏ຺ເຐນ ວາ ສຸເຕນ ວາ ປຣິສງ຺ກາຍ ວາ, ວທນ຺ຕາຍ຺ຍາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ, ປສ຺ສນ຺ຕິໂຍ ປຏິກຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ຈ, ‘‘ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ, ອຍ຺ຍ, ອຍ຺ຍໍ ປວາເຣນ຺ຕິ ທິຏ຺ເຐນ ວາ ສຸເຕນ ວາ ປຣິສງ຺ກາຍ ວາ, ວທຕາຍ຺ໂຍ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ, ປສ຺ສນ຺ຕິໂຍ ປຏິກຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ຈ, ‘‘ອຫໍ, ອຍ຺ຍາ, ອຍ຺ເຍ ປວາເຣມິ ທິຏ຺ເຐນ ວາ ສຸເຕນ ວາ…ເປ… ວທນ຺ຕຸ ມໍ, ອຍ຺ຍາ, ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ, ປສ຺ສນ຺ຕີ ປຏິກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈ, ‘‘ອຫໍ, ອຍ຺ຍ, ອຍ຺ຍໍ ປວາເຣມິ ທິຏ຺ເຐນ ວາ ສຸເຕນ ວາ…ເປ… ວທຕຸ ມໍ, ອຍ຺ໂຍ, ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ, ປສ຺ສນ຺ຕີ ປຏິກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈ ເອວໍ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ສພ຺ພາເຫວ ຫິ ອິມິນາ ນເຍນ ອຸຠໂຕສງ຺ເຆ ປວາຣິຕາ ໂຫຕິ, ຍາ ປນ ວສ຺ສໍວຸຏ຺ຐາ ‘‘ອຸຠໂຕສງ຺ເຆ ເອວໍ ນ ປວາເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ຘຸຣໍ ນິກ຺ຂິປຕິ, ຕສ຺ສາ ສຫ ຘຸຣນິກ຺ເຂເປນ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອາຣພ຺ຠ ວສ຺ສໍ ວສິຕ຺ວາ ນ ປວາຣຓາວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ. ອນ຺ຕຣາເຍ ປນ ສຕິ, ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອລຠນ຺ຕິຍາ, ຄິລານາຍ, ອາປທາສຸ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕິກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ວສ຺ສໍວຸຏ຺ຐຕາ, ນ ອຸຠໂຕສງ຺ເຆ ປວາຣຓາ, ອນຸຎ຺ຎາຕກາຣຓາຠາໂວຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ສມນຸຠາສນສທິສານີຕິ.

ອປວາຣຓາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ໂອວາທສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ອຏ຺ຐເມ ໂອວາທາຍາຕິ ຄຣຸຘມ຺ມສ຺ສວນຕ຺ຖາຍ. ສໍວາສາຍາຕິ ອຸໂປສຖປຸຈ຺ຉນຕ຺ຖາຍ ເຈວ ປວາຣຓຕ຺ຖາຍ ຈ. ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ‘‘ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖາຍ ນ ຄຈ຺ຉາມີ’’ຕິ ຘຸຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕມຕ຺ເຕ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສກ຺ເກສຸ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອາຣພ຺ຠ ໂອວາທາຍ ອຄມນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ. ອນ຺ຕຣາເຍ ປນ ສຕິ, ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ທຸຕິຍິກໍ ອລຠນ຺ຕິຍາ, ຄິລານາຍ, ອາປທາສຸ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕິກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ໂອວາທສໍວາສານໍ ອຕ຺ຖາຍ ອຄມນໍ, ອນຸຎ຺ຎາຕກາຣຓາຠາໂວຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ທ຺ເວ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ປຐມປາຣາຊິກສທິສານິ, ອິທໍ ປນ ອກິຣິຍໍ, ທຸກ຺ຂເວທນນ຺ຕິ.

ໂອວາທສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ໂອວາທູປສງ຺ກມນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ນວເມ ອນ຺ວທ຺ຘມາສນ຺ຕິ ອທ຺ຘມາເສ ອທ຺ຘມາເສ. ອຸໂປສຖປຸຈ຺ຉກນ຺ຕິ ອຸໂປສຖປຸຈ຺ຉນໍ. ໂອວາທູປສງ຺ກມນນ຺ຕິ ໂອວາທຕ຺ຖາຍ ອຸປສງ຺ກມນໍ. ຕໍ ອຕິກ຺ກາເມນ຺ຕິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ເຕຣເສ ວາ ຈາຕຸທ຺ທເສ ວາ ອາຣາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ອຸໂປສໂຖ ຈາຕຸທ຺ທໂສ ປນ຺ນຣໂສ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ, ອຸໂປສຖທິວເສ ນິທານວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ໂອວາທູປສງ຺ກມນໍ ຍາຈິຕພ຺ພໍ. ຍາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣ ກາເລ ຕທຸຠຍໍ ນ ກໂຣຕິ, ສາ ຕໍ ອຕິກ຺ກາເມຕິ ນາມ, ຕສ຺ສາ ‘‘ອຸໂປສຖມ຺ປິ ນ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ, ໂອວາທມ຺ປິ ນ ຍາຈິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຘຸຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕມຕ຺ເຕ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອາຣພ຺ຠ ອຸໂປສຖໂອວາທານໍ ອປຸຈ຺ຉນອຍາຈນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ອນາປຕ຺ຕິ ອຏ຺ຐມສທິສາເຍວ. ອຸໂປສໂຖວາທານໍ ອປຸຈ຺ຉນອຍາຈນາຍໍ ຘຸຣນິກ຺ເຂໂປ, ອນຸຎ຺ຎາຕກາຣຓາຠາໂວຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ທ຺ເວ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ສມນຸຠາສນສທິສານີຕິ.

ໂອວາທູປສງ຺ກມນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ປສາເຂຊາຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ທສເມ ປສາເຂຕິ ນາຠິຍາ ເຫຏ຺ຐາ ຊາຓຸມຓ຺ຑລານໍ ອຸປຣິປເທເສ. ຕໂຕ ຫິ ຍສ຺ມາ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ສາຂາ ວິຍ ອຸໂຠ ອູຣູ ປຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຄຕາ, ຕສ຺ມາ ໂສ ‘‘ປສາໂຂ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມິໍ ປສາເຂ. ຄຓ຺ຑນ຺ຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຄຓ຺ຑໍ. ຣຸຘິຕນ຺ຕິ ວຓໍ. ເຠທາເປຍ຺ຍ ວາຕິອາທີສຸ ສເຈ ‘‘ຠິນ຺ທ ຜາເລຫີ’’ຕິ ສພ຺ພານິ ອາຓາເປຕິ, ໂສ ຈ ຕເຖວ ກໂຣຕິ, ຉ ທຸກ຺ກຏານິ ຉ ຈ ປາຈິຕ຺ຕິຍານິ. ອຖາປິ ‘‘ຍໍກິຎ຺ຈິ ເອຕ຺ຖ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ເອວໍ ອາຓາເປຕິ, ໂສ ຈ ສພ຺ພານິປິ ເຠທນາທີນິ ກໂຣຕິ, ເອກວາຈາຍ ຉ ທຸກ຺ກຏານິ ຉ ຈ ປາຈິຕ຺ຕິຍານິ. ສເຈ ປນ ເຠທນາທີສຸ ເອກໍເຍວ ‘‘ອິທໍ ນາມ ກໂຣຫີ’’ຕິ ອາຓາເປຕິ, ໂສ ຈ ສພ຺ພານິ ກໂຣຕິ. ຍໍ ອາຓຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ເສວ ກຣເຓ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອາຣພ຺ຠ ປສາເຂ ຊາຕໍ ຄຓ຺ຑໍ ປຸຣິເສນ ເຠທາປນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ອປໂລເກຕ຺ວາ ວາ ວິຎ຺ຎຸໍ ວາ ຍໍກຎ຺ຈິ ທຸຕິຍິກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອວໍ ກໂຣນ຺ຕິຍາ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕິກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ປສາເຂ ຊາຕຕາ, ອນປໂລກນໍ, ທຸຕິຍິກາຠາໂວ, ປຸຣິເສນ ເຠທາທີນໍ ກາຣາປນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ກຖິນສທິສານິ, ອິທໍ ປນ ກິຣິຍາກິຣິຍນ຺ຕິ.

ປສາເຂຊາຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອາຣາມວຄ຺ໂຄ ຉຏ຺ໂຐ.