໑. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍໍ

ອຸທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໕໕. ຕໂຍ ສຕິປຏ຺ຐານາຕິ ສຕິປຏ຺ຐານ-ສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາຣໍ ກໂຣຕິ, ນ ອິຘ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຕິປຏ຺ຐານ-ສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ຖທສ຺ສນໍ. ອາທີສຸ ຫິ ສຕິໂຄຈໂຣຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ‘‘ຜສ຺ສສມຸທຍາ ເວທນານໍ ສມຸທໂຍ, ນາມຣູປສມຸທຍາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສມຸທໂຍ, ມນສິກາຣສມຸທຍາ ຘມ຺ມານໍ ສມຸທໂຍ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໔໐໘) ສຕິປຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕານໍ ສຕິໂຄຈຣານໍ ທີປເກ ສຸຕ຺ຕປ຺ປເທເສ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ເອວໍ ປຏິສມ຺ຠິທາປາຬິຍມ຺ປິ ອວເສສປາຬິປ຺ປເທສທສ຺ສນຕ຺ໂຖ ອາທິ-ສທ຺ໂທ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ທານາທີນິປິ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ຣູປາທີນິ ກສິຓາທີນິ ຈ ສຕິຍາ ຐານໍ ໂຫຕີຕິ ຕໍນິວາຣຓຕ຺ຖມາຫ ‘‘ປຘານໍ ຐານ’’ນ຺ຕິ. ປ-ສທ຺ໂທ ຫິ ປຘານຕ຺ຖທີປໂກຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອຣິໂຍຕິ ອຣິຍໍ ເສຏ຺ຐໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘມາຫ. ເອຕ຺ຖາຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ສຬາຍຕນວິຠງ຺ຄສຸຕ຺ເຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຸຕ຺ເຕກເທເສນ ຫິ ສຸຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖ ຫິ –

‘‘ຕໂຍ ສຕິປຏ຺ຐານາ ຍທຣິໂຍ…ເປ… ອຣຫຕີຕິ ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຖາ ສາວການໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອນຸກມ຺ປໂກ ຫິເຕສີ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ ‘ອິທໍ ໂວ ຫິຕາຍ ອິທໍ ໂວ ສຸຂາຍາ’ຕິ. ຕສ຺ສ ສາວກາ ນ ສຸສ຺ສູສນ຺ຕິ, ນ ໂສຕໍ ໂອທຫນ຺ຕິ, ນ ອຎ຺ຎາ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ, ໂວກ຺ກມ຺ມ ຈ ສຕ຺ຖຸສາສນາ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ນ ເຈວ ອນຕ຺ຕມໂນ ໂຫຕິ, ນ ຈ ອນຕ຺ຕມນຕໍ ປຏິສໍເວເທຕິ, ອນວສ຺ສຸໂຕ ຈ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐມໍ ສຕິປຏ຺ຐານໍ. ຍທຣິໂຍ…ເປ… ອຣຫຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ ຠິກ຺ຂເວ ສຕ຺ຖາ…ເປ… ອິທໍ ໂວ ສຸຂາຍາຕິ. ຕສ຺ສ ເອກຈ຺ເຈ ສາວກາ ນ ສຸສ຺ສູສນ຺ຕິ…ເປ… ວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ເອກຈ຺ເຈ ສາວກາ ສຸສ຺ສູສນ຺ຕິ …ເປ… ນ ຈ ໂວກ຺ກມ຺ມ ສຕ຺ຖຸສາສນາ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ນ ເຈວ ອຕ຺ຕມໂນ ໂຫຕິ, ນ ຈ ອຕ຺ຕມນຕໍ ປຏິສໍເວເທຕິ. ນ ເຈວ ອນຕ຺ຕມໂນ ໂຫຕິ, ນ ຈ ອນຕ຺ຕມນຕໍ ປຏິສໍເວເທຕິ. ອຕ຺ຕມນຕຎ຺ຈ ອນຕ຺ຕມນຕຎ຺ຈ ຕທຸຠຍໍ ອຠິນິວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິຍໍ…ເປ….

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ…ເປ… ສຸຂາຍາຕິ. ຕສ຺ສ ສາວກາ ສຸສ຺ສູສນ຺ຕິ…ເປ… ວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ອຕ຺ຕມໂນ ເຈວ ໂຫຕິ, ອຕ຺ຕມນຕຎ຺ຈ ປຏິສໍເວເທຕິ, ອນວສ຺ສຸໂຕ ຈ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິຍ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໓໑໑) –

ເອວໍ ປຏິຆານຸນເຍຫິ ອນວສ຺ສຸຕຕາ, ນິຈ຺ຈໍ ອຸປຏ຺ຐິຕສຕິຕາ, ຕທຸຠຍວີຕິວຕ຺ຕຕາ ສຕິປຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ພຸທ຺ຘານເມວ ກິຣ ນິຈ຺ຈໍ ອຸປຏ຺ຐິຕສຕິຕາ ໂຫຕິ, ນ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາທີນນ຺ຕິ.

ປ-ສທ຺ໂທ ອາຣມ຺ຠໍ ໂຊເຕຕິ, ອາຣມ຺ໂຠ ຈ ປວຕ຺ຕີຕິ ກຕ຺ວາ ອາຫ ‘‘ປວຕ຺ຕຍິຕພ຺ພໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ສຕິຍາ ກຣຓຠູຕາຍ ປຏ຺ຐານໍ ປຏ຺ຐາເປຕພ຺ພໍ ສຕິປຏ຺ຐານໍ. ອນ-ສທ຺ທຎ຺ຫິ ພຫຸລໍ-ວຈເນນ ກມ຺ມຕ຺ຖໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ ສທ຺ທວິທູ, ຕເຖວ ກຕ຺ຕຸອຕ຺ຖມ຺ປິ ອິຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ປຸນ ຕຕິຍນເຍ ‘‘ປຕິຏ຺ຐາຕີຕິ ປຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ປ-ສທ຺ໂທ ຠຸສຕ຺ຖໍ ປກ຺ຂນ຺ທນໍ ທີເປຕີຕິ ‘‘ໂອກ຺ກນ຺ຕິຕ຺ວາ ປກ຺ຂນ຺ທິຕ຺ວາ ວຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ອາຫ. ປຸນ ຠາວຕ຺ເຖ ສຕິ-ສທ຺ທໍ ປຏ຺ຐານ-ສທ຺ທຎ຺ຈ ວຓ຺ເຓນ຺ໂຕ ‘‘ອຖ ວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ເຕນ ປຸຣິມຕ຺ເຖ ສຕິ-ສທ຺ໂທ ປຏ຺ຐານ-ສທ຺ໂທ ຈ ກຕ຺ຕຸອຕ຺ໂຖຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ.

ວິເສເສນ ກາໂຍ ຈ ເວທນາ ຈ ອສ຺ສາທສ຺ສ ກາຣຓນ຺ຕິ ຕປ຺ປຫານຕ຺ຖໍ ເຕສໍ ຕຓ຺ຫາວຕ຺ຖູນໍ ໂອຬາຣິກສຸຂຸມານໍ ອສຸຠທຸກ຺ຂຕາທສ຺ສນານິ ມນ຺ທຕິກ຺ຂປຎ຺ເຎຫິ ຕຓ຺ຫາຈຣິເຕຫິ ສຸກຣານີຕິ ຕານິ ເຕສໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄຕິ ວຸຕ຺ຕານິ, ເອວໍ ທິຏ຺ຐິຍາ ວິເສສກາຣເຓສຸ ຈິຕ຺ຕຘມ຺ເມສຸ ອນິຈ຺ຈານຕ຺ຕຕາທສ຺ສນານິ ນາຕິປເຠທາຕິປເຠທຄເຕສຸ ເຕສຸ ຕປ຺ປຫານຕ຺ຖໍ ມນ຺ທຕິກ຺ຂານໍ ທິຏ຺ຐິຈຣິຕານໍ ສຸກຣານີຕິ ເຕສໍ ຕານິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄຕິ. ຕິກ຺ໂຂ ສມຖຍານິໂກ ໂອຬາຣິກາຣມ຺ມຓໍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐຕ຺ວາ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ເວທນໍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ອາຫ ‘‘ໂອຬາຣິກາຣມ຺ມເຓ ອສຓ຺ຐຫນໂຕ’’ຕິ. ວິປສ຺ສນາຍານິກສ຺ສ ສຸຂຸເມ ຈິຕ຺ເຕ ຘມ຺ເມສຸ ຈ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕີຕິ ຕທນຸປສ຺ສນານໍ ຕໍວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄຕາ ວຸຕ຺ຕາ.

ເຕສໍ ຕຕ຺ຖາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ-ສທ຺ທສ຺ສ ປຫານຕ຺ຖນ຺ຕິ ເອເຕນ ໂຍຊນາ. ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ ສວິເສສາ ກາເຍ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ວິເສເສນ ກາໂຍ ກາໂມຆສ຺ສ ວຕ຺ຖຸ, ຠເວ ສຸຂຄ຺ຄຫຓວເສນ ຠວສ຺ສາໂທ ໂຫຕີຕິ ຠໂວຆສ຺ສ ເວທນາ, ສນ຺ຕຕິຆນຄ຺ຄຫຓວເສນ ຈິຕ຺ເຕ ອຕ຺ຕາຠິນິເວໂສ ໂຫຕີຕິ ທິຏ຺ໂຐຆສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ, ຘມ຺ມວິນິພ຺ໂຠຄສ຺ສ ຘມ຺ມານໍ ຘມ຺ມມຕ຺ຕຕາຍ ຈ ທຸປ຺ປຏິວິຊ຺ຌຕ຺ຕາ ສມ຺ໂມໂຫ ໂຫຕີຕິ ອວິຊ຺ໂຊຆສ຺ສ ຘມ຺ມາ, ຕສ຺ມາ ເຕສຸ ເຕສໍ ປຫານຕ຺ຖໍ ຈຕ຺ຕາໂຣວ ວຸຕ຺ຕາ, ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ປຏິຆານຸສໂຍ ອນຸເສຕີຕິ ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂວິປຣິຓາມທຸກ຺ຂສງ຺ຂາຣທຸກ຺ຂຠູຕາ ເວທນາ ວິເສເສນ ພ຺ຍາປາທກາຍຄນ຺ຖສ຺ສ ວຕ຺ຖຸ, ຈິຕ຺ເຕ ນິຈ຺ຈຄ຺ຄຫຓວເສນ ສສ຺ສຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ສີເລນ ສຸທ຺ຘີຕິອາທິປຣາມສນໍ ໂຫຕີຕິ ສີລພ຺ພຕປຣາມາສສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ, ນາມຣູປປຣິຈ຺ເຉເທນ ຠູຕໍ ຠູຕໂຕ ອປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ຠວວິຠວທິຏ຺ຐິສງ຺ຂາໂຕ ອິທໍສຈ຺ຈາຠິນິເວໂສ ໂຫຕີຕິ ຕສ຺ສ ຘມ຺ມາ…ເປ… ສຸຂເວທນາສ຺ສາທວເສນ ປຣໂລກນິຣເປກ຺ໂຂ ‘‘ນຕ຺ຖິ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິອາທິປຣາມາສໍ ອຸປ຺ປາເທຕີຕິ ທິຏ຺ຐຸປາທານສ຺ສ ເວທນາ. ສນ຺ຕຕິຆນຄ຺ຄຫຓວເສນ ສຣາຄາທິຈິຕ຺ເຕ ສມ຺ໂມໂຫ ໂຫຕີຕິ ໂມຫາຄຕິຍາ ຈິຕ຺ຕໍ, ຘມ຺ມສຠາວານວໂພເຘນ ຠຍໍ ໂຫຕີຕິ ຠຍາຄຕິຍາ ຘມ຺ມາ…ເປ… ອວຸຕ຺ຕານໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວຕ຺ຖຸຠາໂວ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ.

‘‘ອາຫາຣສມຸທຍາ ກາຍສມຸທໂຍ, ຜສ຺ສສມຸທຍາ ເວທນາສມຸທໂຍ (ສໍ. ນິ. ໕.໔໐໘), ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໑໒໖; ສໍ. ນິ. ໒.໑; ອຸທາ. ໑) ວຈນໂຕ ກາຍາທີນໍ ສມຸທຍຠູຕາ ກພຬີກາຣາຫາຣຜສ຺ສມໂນສຎ຺ເຈຕນາວິຎ຺ຎາຓາຫາຣາ ກາຍາທິປຣິຊານເນນ ປຣິຎ຺ຎາຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຈຕຸພ຺ພິຘາຫາຣປຣິຎ຺ຎຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ. ປກຣຓນໂຍຕິ ຕມ຺ພປຓ຺ຓິຠາສາຍ ວຓ຺ຓນານໂຍ. ເນຕ຺ຕິເປຏກປ຺ປກຣເຓ ຘມ຺ມກຖິການໍ ໂຍຊນານໂຍຕິປິ ວທນ຺ຕິ.

ສຣຓວເສນາຕິ ກາຍາທີນໍ ກຸສລາທິຘມ຺ມານຎ຺ຈ ຘາຣຓຕາວເສນ. ສຣນ຺ຕິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ເອຕາຍາຕິ ສຕີຕິ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ເອກຕ຺ເຕ ນິພ຺ພາເນ ສມາຄໂມ ເອກຕ຺ຕສໂມສຣຓໍ. ເອຕເທວ ຫິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍຖາ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ເອກນິພ຺ພານປ຺ປເວສເຫຕຸຠູໂຕ ວາ ສມານຕາຍ ເອໂກ ສຕິປຏ຺ຐານສຠາໂວ ເອກຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຖ ສໂມສຣຓໍ ຕໍສຠາຄຕາ ເອກຕ຺ຕສໂມສຣຓໍ. ເອກນິພ຺ພານປ຺ປເວສເຫຕຸຠາວໍ ປນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍຖາ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ເອຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ສຣເຓກຕ຺ຕສໂມສຣຓານິ ສຫ ສຕິປຏ຺ຐາເນກຠາວສ຺ສ ກາຣຓຕ຺ເຕນ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ, ປຸຣິມສ຺ມິໍ ວິສຸໍ. ສຣຓວເສນາຕິ ວາ ຄມນວເສນາຕິ ອຕ຺ເຖ ສຕິ ຕເທວ ຄມນໍ ສໂມສຣຓນ຺ຕິ ສໂມສຣເຓ ວາ ສຕິ-ສທ຺ທຕ຺ຖວເສນ ອວຸຈ຺ຈມາເນ ຘາຣຓຕາວ ສຕີຕິ ສຕິ-ສທ຺ທຕ຺ຖນ຺ຕຣາຠາວາ ປຸຣິມໍ ສຕິຠາວສ຺ສ ກາຣຓໍ, ປຈ຺ຉິມໍ ເອກຠາວສ຺ສາຕິ ນິພ຺ພານສໂມສຣເຓປິ ສຫິຕາເນວ ຕານິ ສຕິປຏ຺ຐາເນກຠາວສ຺ສ ກາຣຓານິ.

ຈຸທ຺ທສວິເຘນາຕິ ອິທໍ ມຫາສຕິປຏ຺ຐານສຸຕ຺ເຕ (ທີ. ນິ. ໒.໓໗໒ ອາທໂຍ; ມ. ນິ. ໑.໑໐໕ ອາທໂຍ) ວຸຕ຺ຕານໍ ອານາປານປພ຺ພາທີນໍ ວເສນ. ຕຖາ ປຎ຺ຈວິເຘນ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອຸຏ຺ຐານກຠຓ຺ຑສທິສຕາ ຕໍຕໍສຕິປຏ຺ຐານຠາວນານຸຠາວສ຺ສ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ຠິກ຺ຂຸໂຄຈຣາ ຫິ ເອເຕ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ‘‘ໂຄຈເຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຣຖ ສເກ ເປຕ຺ຕິເກ ວິສເຍ’’ຕິອາທິ (ສໍ. ນິ. ໕.໓໗໒; ທີ. ນິ. ໓.໘໐).

ກາຍານຸປສ຺ສນາທິປຏິປຕ຺ຕິຍາ ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕີຕິ ຠິກ຺ຂຸໍ ‘‘ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕີ’’ຕິອາທິນາ ທສ຺ເສຕິ ຠິກ຺ຂຸມ຺ຫິ ຕໍນິຍມໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ວາ ຠິກ຺ຂຸຠາວທສ຺ສນໂຕ’’ຕິ.

ສມໍ ຈເຣຍ຺ຍາຕິ ກາຍາທິວິສມຈຣິຍໍ ປຫາຍ ກາຍາທີຫິ ສມໍ ຈເຣຍ຺ຍ. ຣາຄາທິວູປສເມນ ສນ຺ໂຕ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍທມເນນ ທນ຺ໂຕ, ຈຕຸມຄ຺ຄນິຍເມນ ນິຍໂຕ, ເສຏ຺ຐຈາຣິຕາຍ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ. ກາຍທຓ຺ຑາທິໂອໂຣປເນນ ນິຘາຍ ທຓ຺ຑໍ. ໂສ ເອວຣູໂປ ພາຫິຕປາປສມິຕປາປຠິນ຺ນກິເລສຕາຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາທິສມຎ຺ໂຎ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ກາຍານຸປສ຺ສນາອຸທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

ອສມ຺ມິສ຺ສໂຕຕິ ເວທນາທໂຍປິ ເອຕ຺ຖ ສິຕາ, ເອຕ຺ຖ ປຏິພທ຺ຘາຕິ ກາເຍ ເວທນາທິອນຸປສ຺ສນາປສງ຺ເຄປິ ອາປນ຺ເນ ຕທມິສ຺ສໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອວຍວີຄາຫສມຎ຺ຎາຕິຘາວນສາຣາທານາຠິນິເວສນິເສຘນຕ຺ຖໍ ກາຍໍ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ເຄຫິ, ຕານິ ຈ ເກສາທີຫິ, ເກສາທິເກ ຈ ຠູຕຸປາທາຍຣູເປຫິ ວິນິພ຺ຠຸຊ຺ຊນ຺ໂຕ ‘‘ຕຖາ ນ ກາເຍ’’ຕິອາທິມາຫ. ປາສາທາທິນຄຣາວຍວສມູເຫ ອວຍວີວາທິໂນປິ ອວຍວີຄາຫໍ ນ ກໂຣນ຺ຕິ. ນຄຣໍ ນາມ ໂກຈິ ອຕ຺ໂຖ ອຕ຺ຖີຕິ ປນ ເກສຎ຺ຈິ ສມຎ຺ຎາຕິຘາວນໍ ສິຍາຕິ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສາທິສມຎ຺ຎາຕິຘາວເນ ນຄຣນິທສ຺ສນໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຍໍ ປສ຺ສຕິ ອິຕ຺ຖິໍ ວາ ປຸຣິສໍ ວາ, ນນຸ ຈກ຺ຂຸນາ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສທສ຺ສນໍ ນຕ຺ຖີຕິ? ສຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ‘‘ອິຕ຺ຖິໍ ປສ຺ສາມິ, ປຸຣິສໍ ປສ຺ສາມີ’’ຕິ ປນ ປວຕ຺ຕສຎ຺ຎາຍ ວເສນ ‘‘ຍໍ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ມິຈ຺ຉາທສ຺ສເນ ວາ ທິຏ຺ຐິຍາ ຍໍ ປສ຺ສຕິ, ນ ຕໍ ທິຏ຺ຐໍ, ຕໍ ຣູປາຍຕນໍ ນ ໂຫຕິ, ຣູປາຍຕນໍ ວາ ຕໍ ນ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ຕໍ ເກສາທິຠູຕຸປາທາຍສມູຫສງ຺ຂາຕໍ ທິຏ຺ຐໍ ນ ໂຫຕິ, ທິຏ຺ຐໍ ວາ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ນ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍໍ ທິຏ຺ຐໍ ຕໍ ນ ປສ຺ສຕີຕິ ຍໍ ຣູປາຍຕນໍ, ເກສາທິຠູຕຸປາທາຍສມູຫສງ຺ຂາຕໍ ວາ ທິຏ຺ຐໍ, ຕໍ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸນາ ຠູຕໂຕ ນ ປສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ນ ອຎ຺ຎຘມ຺ມານຸປສ຺ສີຕິ ນ ອຎ຺ຎສຠາວານຸປສ຺ສີ, ອສຸຠາທິໂຕ ອຎ຺ຎາກາຣານຸປສ຺ສີ ນ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປຖວີກາຍນ຺ຕິ ເກສາທິປຖວິໍ ຘມ຺ມສມູຫຕ຺ຕາ ກາໂຍຕິ ວທຕິ, ລກ຺ຂຓປຖວິເມວ ວາ ອເນກປ຺ປເຠທສກລສຣີຣຄຕໍ ປຸພ຺ພາປຣິຍຠາເວນ ປວຕ຺ຕມານໍ ສມູຫວເສນ ຄເຫຕ຺ວາ ກາໂຍຕິ ວທຕິ, ເອວໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຖາປິ.

ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາຘມ຺ມານໍ ຆຏິຕາຣມ຺ມຓໍ ເອກໂຕ ອາຣມ຺ມຓຠາໂວ ນຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາ ຘມ຺ມາ ວາ ຆຏິຕາຣມ຺ມຓໍ ອິທໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕີສຸ ຠເວສຸ ກິເລສານນ຺ຕິ ຠວຕ຺ຕຍວິສຍານໍ ກິເລສານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສພ຺ພຕ຺ຖິກນ຺ຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຠວໍ. ສພ຺ພສ຺ມິໍ ລີເນ ອຸທ຺ຘເຏ ຈ ຈິຕ຺ເຕ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ, ສພ຺ເພ ວາ ລີເນ ອຸທ຺ຘເຏ ຈ ຠາເວຕພ຺ພາ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ອຕ຺ຖິກາ ເອຕາຍາຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖິກາ. ອນ຺ໂຕສງ຺ເຂໂປຕິ ອນ຺ໂຕໂອລີຍນາ ໂກສຊ຺ຊນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອວິເສເສນ ທ຺ວີຫິປິ ນີວຣຓປ຺ປຫານໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ປຸນ ເອເກເກນ ວຸຕ຺ຕປ຺ປຫານວິເສສໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ວິເສເສນາ’’ຕິ ອາຫ, ‘‘ວິເນຍ຺ຍ ນີວຣຓານີ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສວິນຍສ຺ສ ວາ ປໂຍຊນໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ວິເສເສນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ກາຍານຸປສ຺ສນາຠາວນາຍ ອຸຊຸວິປຈ຺ຈນີການໍ ອນຸໂຣຘວິໂຣຘາທີນໍ ປຫານທສ຺ສນຎ຺ຫິ ເອຕສ຺ສ ປໂຍຊນນ຺ຕິ. ກາຍຠາວນາຍາຕິ ກາຍານຸປສ຺ສນາຠາວນາ ອຘິປ຺ເປຕາ. ເຕນາຕິ ອນຸໂຣຘາທິປ຺ປຫານວຈເນນ.

ສພ຺ພຕ຺ຖິກກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິ ເມຕ຺ຕາ ມຣຓສ຺ສຕິ ອສຸຠຠາວນາ ຈ. ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ເຎນ ເອເຕນ ໂຍຄິນາ ປຣິຫຣິຍມານໍ ຕໍ ສພ຺ພຕ຺ຖິກກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ວຸຕ຺ຕໍ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎພເລນ ອວິຈ຺ຉິນ຺ນສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຣິຫຣິຕພ຺ພຕ຺ຕາ, ສຕິຍາ ວາ ສມໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ.

ກາຍານຸປສ຺ສນາອຸທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ເວທນານຸປສ຺ສນາທິອຸທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

ເກວລໍ ປນິຘາຕິອາທິນາ ອິຘ ເອຕ຺ຕກໍ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ ປຣິຈ຺ເຉທໍ ທສ຺ເສຕິ. ອທ຺ທມທກ຺ຂີຕິ ທ຺ເວປິ ເອກຕ຺ຖາ. ສມ຺ມທ຺ທໂສຕິ ສມ຺ມາ ປສ຺ສໂກ.

ສຸຂທຸກ຺ຂໂຕປິ ຈາຕິ ສຸຂາທີນໍ ຐິຕິວິປຣິຓາມຎາຓສຸຂຕາຍ, ວິປຣິຓາມຏ຺ຐິຕິອຎ຺ຎາຓທຸກ຺ຂຕາຍ ຈ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຕິສ຺ໂສປິ ຈ ສຸຂໂຕ ຕິສ຺ໂສປິ ຈ ທຸກ຺ຂໂຕ ອນຸປສ຺ສິຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓຉນ຺ທາທິອຘິປຕິຎາຓາທິສຫຊາຕກາມາວຈຣາທິຠູມິນານຕ຺ຕເຠທານໍ ກຸສລາກຸສລຕພ຺ພິປາກກິຣິຍານານຕ຺ຕເຠທສ຺ສ ຈ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ສສງ຺ຂາຣິກາສງ຺ຂາຣິກສວຕ຺ຖຸກາວຕ຺ຖຸກາທິນານຕ຺ຕເຠທານຎ຺ຈ ວເສນາຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ສຸຎ຺ຎຕາຘມ຺ມສ຺ສາຕິ ‘‘ຘມ຺ມາ ໂຫນ຺ຕິ, ຂນ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິອາທິນາ (ຘ. ສ. ໑໒໑) ສຸຎ຺ຎຕາວາເຣ ອາຄຕສຸຎ຺ຎຕາສຠາວສ຺ສ ວເສນ. ກາມຎ຺ເຈຕ຺ຖາຕິອາທິນາ ປຸພ຺ເພ ປຫີນຕ຺ຕາ ປຸນ ປຫານໍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຈທນໍ ທສ຺ເສຕິ, ມຄ຺ຄຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓ ວາ ເອກຕ຺ຖ ປຫີນໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປຫີນໍ ໂຫຕີຕິ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຸຣິມໂຈທນາຍ ນານາປຸຄ຺ຄລປຣິຫາໂຣ, ປຈ຺ຉິມາຍ ນານາຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກປຣິຫາໂຣ. ໂລກິຍຠາວນາຍ ຫິ ກາເຍ ປຫີນໍ ນ ເວທນາທີສຸ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕໍ ໂຫຕິ. ຍທິປິ ນ ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ນ ປຏິປກ຺ຂຠາວນາຍ ຕຕ຺ຖ ສາ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສສ຺ສ ອປ຺ປວຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ປຸນ ຕປ຺ປຫານໍ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວາຕິ. ອຸຠຍຕ຺ຖ ວາ ອຸຠຍໍ ສມ຺ຠວໂຕ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ເອກຕ຺ຖ ປຫີນໍ ເສເສສຸປິ ປຫີນໍ ໂຫຕີຕິ ມຄ຺ຄສຕິປຏ຺ຐານຠາວນໍ, ໂລກິຍຠາວນາຍ ວາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອປ຺ປວຕ຺ຕິມຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ປຎ຺ຈປິ ຂນ຺ຘາ ໂລໂກ’’ຕິ ຫິ ຈຕູສຸປິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ເວທນານຸປສ຺ສນາທິອຸທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອຸທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ກາຍານຸປສ຺ສນານິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໓໕໖. ສພ຺ພປ຺ປກາຣວຈເນນ ອຸທ຺ເທເສ ທສ຺ສິຕາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາທິອນຸປສ຺ສນາ ປກາຣາ ຈ ຄຫິຕາ. ຕຕ຺ຖ ອນ຺ໂຕຄຘາ ຈຸທ຺ທສ ປກາຣາ, ກາຍຄຕາສຕິສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕາ ເກສາທິວຓ຺ຓກສິຓາຣມ຺ມຓຈຕຸກ຺ກຊ຺ຌານປ຺ປກາຣາ, ໂລກິຍາທິປ຺ປກາຣາ ຈາຕິ ເຕປິ ຄຫິຕາ ເອວ. ນິທ຺ເທເສ ຫິ ເອກປ຺ປກາຣນິທ຺ເທເສນ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ ກຕນ຺ຕິ, ສພ຺ພປ຺ປກາຣຄ຺ຄຫຓຎ຺ຈ ພາຫິເຣສຸປິ ເອກເທສສມ຺ຠວໂຕ ກຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ຕິຣິຍໍ ຕຈປຣິຈ຺ຉິນ຺ນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ນນຸ ເກສໂລມນຂານໍ ອຕຈປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຕາ ຕຈສ຺ສ ຈ ອຕ຺ຖີຕິ? ຍທິປິ ອຕ຺ຖິ, ຕຈປຣິຈ຺ຉິນ຺ນພຫຸລຕາຍ ປນ ຕຈປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຕາ ນ ນ ໂຫຕິ ກາຍສ຺ສາຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໂຈ ປຣິຍນ຺ໂຕ ອສ຺ສາຕິ ຕຈປຣິຍນ຺ໂຕຕິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເອເຕນ ປນ ວຈເນນ ກາເຍກເທສຠູໂຕ ຕໂຈ ຄຫິໂຕ ເອວ. ຕປ຺ປຏິພທ຺ຘາ ຈ ເກສາທໂຍ ຕທນຸປວິຏ຺ຐມູລາ ຕຈປຣິຍນ຺ຕາວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາກາຣສມູໂຫ ສພ຺ໂພປິ ກາໂຍ ຕຈປຣິຍນ຺ໂຕຕິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

‘‘ປູຣໍ ນານປ຺ປກາຣສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເກ ປນ ເຕ ປກາຣາ? ເຍຫິ ນານປ຺ປກາຣໍ ອສຸຈິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເກສາ ໂລມາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທີເປນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເອເຕ ເກສາທໂຍ ອາກາຣາ’’ຕິ. ອາກາຣາ ປກາຣາຕິ ຫິ ເອໂກ ອຕ຺ໂຖ.

ນິສິນ຺ນສ຺ສ ຍາວ ອປຣິປ຺ຜນ຺ທນິສຊ຺ຊາມູລກໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຍາວຕາ ອຸຏ຺ຐາຕິ ວາ, ຕາວ ເອໂກ ນິສຊ຺ຊວາໂຣ. ເຍນ ວິຘິນາ ອຸຄ຺ຄເຫ ກຸສໂລ ໂຫຕິ, ໂສ ສຕ຺ຕວິໂຘ ວິຘິ ‘‘ອຸຄ຺ຄຫໂກສລ຺ລ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ວາ ຎາຓໍ.

ປຖວີຘາຕຸພຫຸລຠາວໂຕ ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄສ຺ສ ກຣີສາວສາເນ ຕນ຺ຕິອາໂຣປນມາຫ. ເອຕ຺ຖ ປນ ມໍສໍ…ເປ… ວກ຺ກໍ…ເປ… ເກສາຕິ ເອວໍ ວກ຺ກປຎ຺ຈກາທີສຸ ອນຸໂລມສຊ຺ຌາຍໍ ວຕ຺ວາ ປຏິໂລມສຊ຺ຌາໂຍ ປຸຣິເມຫິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ວຸຕ຺ໂຕ. ສ຺ວາຍໍ ເຍ ປຣໂຕ ວິສຸໍ ຕິປຎ຺ຈາຫໍ, ປຸຣິເມຫິ ເອກໂຕ ຕິປຎ຺ຈາຫນ຺ຕິ ຉປຎ຺ຈາຫໍ ສຊ຺ຌາຍາ ວກ຺ຂມານາ, ເຕສຸ ອາທິອນ຺ຕທສ຺ສນວເສນ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອນຸໂລມປຏິໂລມສຊ຺ຌາເຍປິ ຫິ ປຏິໂລມສຊ຺ຌາໂຍ ອນ຺ຕິໂມຕິ. ສຊ຺ຌາຍປ຺ປກາຣນ຺ຕຣໍ ວາ ເອຕມ຺ປີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຫຕ຺ຖສງ຺ຂລິກາ ອງ຺ຄຸລິປນ຺ຕິ. ລກ຺ຂຓປຏິເວຘສ຺ສາຕິ ອສຸຠລກ຺ຂຓປຏິເວຘສ຺ສ, ຘາຕຸລກ຺ຂຓປຏິເວຘສ຺ສ ວາ.

ອຕ຺ຕໂນ ຠາໂຄ ສຠາໂຄ, ສຠາເຄນ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ, ເຫຏ຺ຐຸປຣິຕິຣິຍນ຺ເຕຫິ ສກໂກຏ຺ຐາສິກເກສນ຺ຕຣາທີຫິ ຈ ປຣິຈ຺ເຉໂທຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຘາຕຸວິຠງ຺ໂຄ (ມ. ນິ. ໓.໓໔໒ ອາທໂຍ) ປຸກ຺ກຸສາຕິສຸຕ຺ຕໍ. ສາຘາຣຓວເສນາຕິ ເອຕ຺ຕເກເນວ ສິທ຺ເຘ ສພ຺ພ-ຄ຺ຄຫຓໍ ວຓ຺ຓກສິຓວເສນ ຈຕຸກ຺ກຊ຺ຌານິກສມຖສາຘາຣຓຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ.

ໂອກ຺ກມນວິສ຺ສຊ຺ຊນນ຺ຕິ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພວຊ຺ເຊຕພ຺ເພ ມຄ຺ເຄຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພຫິທ຺ຘາ ປຸຖຸຕ຺ຕາຣມ຺ມເຓຕິ ເອຕ຺ຖ ກາຍານຸປສ຺ສນໍ ຫິຕ຺ວາ ສຸຠາທິວເສນ ຄຍ຺ຫມານາ ເກສາທໂຍປິ ພຫິທ຺ຘາ ປຸຖຸຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາເນວາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຸກ຺ກຸຏ຺ຐຸກ຺ກຏ຺ຐິຏ຺ຐາເນເຍວ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາຕິ ປຸພ຺ເພ ວິຍ ເອກຕ຺ຖ ກຕາຍ ອຸກ຺ກຸຏ຺ຐິຍາ ກເມນ ສພ຺ພຕາເລສຸ ປຕິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປຣິຍນ຺ຕຕາລໍ ອາທິຕາລຎ຺ຈ ອຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໂຕ ຕໂຕ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ກຕາຍ ອຸກ຺ກຸຏ຺ຐິຍາ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຘິຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມຖວິປສ຺ສນາຈິຕ຺ຕໍ. ອນຸຍຸຕ຺ເຕນາຕິ ຍຸຕ຺ຕປຍຸຕ຺ເຕນ, ຠາເວນ຺ເຕນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມາຘິນິມິຕ຺ຕໍ ອຸປລກ຺ຂຓາກາໂຣ ສມາຘິເຍວ. ມນສິ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ຈິຕ຺ເຕ ກາຕພ຺ພໍ, ອຸປ຺ປາເທຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມາຘິກາຣຓໍ ວາ ອາຣມ຺ມຓໍ ສມາຘິນິມິຕ຺ຕໍ ອາວຊ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຐານໍ ອຕ຺ຖີຕິ ວຈນເສໂສ, ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂກສຊ຺ຊາຍ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ເອຕສ຺ສ ສໍວຕ຺ຕນສ຺ສ ກາຣຓໍ ອຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໍ ວາ ມນສິກຣຓໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂກສຊ຺ຊາຍ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍາຕິ ເອຕສ຺ສ ຐານໍ ກາຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ຈ ປຠງ຺ຄູຕິ ກມ຺ມນິຍຠາວູປຄມເນນ ຈ ປຠິຊ຺ຊນສຠາວນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອາລິມ຺ເປຕີຕິ ອາທີເປຕິ ຊາເລຕິ. ຕຎ຺ຈາຕິ ຕໍ ປິຬນ຺ຘນວິກຕິສງ຺ຂາຕໍ ອຕ຺ຖໍ ປໂຍຊນໍ. ອສ຺ສາຕິ ສຸວຓ຺ຓກາຣສ຺ສ ອນຸໂຠຕິ ສມ຺ໂຠຕິ ສາເຘຕິ. ອສ຺ສ ວາ ສຸວຓ຺ຓສ຺ສ ຕໍ ອຕ຺ຖໍ ສຸວຓ຺ຓກາໂຣ ອນຸໂຠຕິ ປາປຸຓາຕິ.

ອຠິຎ຺ຎາຍ ອິທ຺ຘິວິຘາທິຎາເຓນ ສຈ຺ຉິກຣຓີຍສ຺ສ ອິທ຺ຘິວິຘປຈ຺ຈນຸຠວນາທິກສ຺ສ ອຠິຎ຺ຎາສຈ຺ຉິກຣຓີຍສ຺ສ. ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ຍສ຺ສ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ສກ຺ຂິ, ສກ຺ຂິໂນ ຠພ຺ພຕາ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕາ, ສກ຺ຂິຠວນຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສກ຺ຂິ ຈ ໂສ ຠພ຺ໂພ ຈາຕິ ວາ ສກ຺ຂິຠພ຺ໂພ. ອຍຎ຺ຫິ ອິທ຺ຘິວິຘາທີນໍ ຠພ຺ໂພ, ຕຕ຺ຖ ຈ ສກ຺ຂີຕິ ສກ຺ຂິຠພ຺ໂພ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕາ, ຕໍ ປາປຸຓາຕິ. ອາຍຕເນຕິ ປຸພ຺ພເຫຕາທິເກ ກາຣເຓ ສຕິ.

ສີຕິຠາວນ຺ຕິ ນິພ຺ພານໍ, ກິເລສທຣຖວູປສມໍ ວາ. ສມ຺ປຫໍເສຕີຕິ ສມປວຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຕຖາປວຕ຺ຕິຍາ ປຎ຺ຎາຍ ໂຕເສຕິ ອຸຕ຺ເຕເຊຕິ. ຍທາ ວາ ນິຣສ຺ສາທໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຠາວນາຍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ, ຕທາ ຊາຕິອາທີນິ ສໍເວຄວຕ຺ຖູນິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ສມ຺ປຫໍເສຕິ ສມຸຕ຺ເຕເຊຕິ.

ຕິຣິຍໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ, ກຖໍ? ທ຺ເວ ເກສາ ເອກໂຕ ນຕ຺ຖີຕິ. ອາສໂຍຕິ ນິສ຺ສໂຍ, ປຈ຺ຈໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ນຂາ ຕິຣິຍໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາຕິ ວິສຸໍ ວວຕ຺ຖິຕຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕເມວ ຫິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ທ຺ເວ ນຂາ ເອກໂຕ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອາຫາຕິ.

ສຸຂຸມມ຺ປີຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໂອຬາຣິກຈມ຺ມໂຕ ສຸຂຸມໍ ອນ຺ໂຕມຸຂຈມ຺ມາທິ. ໂກຏ຺ຐາເສສຸ ວາ ຕເຈນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ຍໍ ທຸຣຸປລກ຺ຂຓີຍໍ, ຕໍ ‘‘ສຸຂຸມ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຕຈໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ປາກຏໍ ໂຫຕີຕິ.

ຕາລຄຸຬປຏລໍ ນາມ ປກ຺ກຕາລຜລລສິກໍ ຕາລປຏ຺ຏິກາຍ ລິມ຺ປິຕ຺ວາ ສຸກ຺ຂາເປຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຄຫິຕປຏລໍ.

ເອວໍ ຕິມຕ຺ຕານີຕິ ເອວໍ-ມຕ຺ຕ-ສທ຺ເທຫິ ໂຄປ຺ຜກຏ຺ຐິກາທີນິ ອວຸຕ຺ຕານິປິ ທສ຺ເສຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ກີຬາໂຄຬການິ ສຸຕ຺ເຕນ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ ກີຬນໂຄຬການິ.

ຕຕ຺ຖ ຊງ຺ຆຏ຺ຐິກສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐິຕຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຊຓ຺ຓຸກຏ຺ຐິມ຺ຫິ ປວິສິຕ຺ວາ ຐິຕຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕນ ອຏ຺ຐິນາ ປຕິຏ຺ຐິຕຏ຺ຐານໍ ຍໍ ກຏິຏ຺ຐິໂນ, ຕໍ ອຄ຺ຄຉິນ຺ນມຫາປຸນ຺ນາຄຜລສທິສໍ. ສີສກປຏ຺ຏເວຐກໍ ເວເຐຕ຺ວາ ຐປິຕສີສມຍໍ ປຏ຺ຏກໍ. ສຸຕ຺ຕກນ຺ຕນສລາກາວິທ຺ຘາ ໂຄຬກາ ວຏ຺ຏນາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏນານໍ ອາວລິ ວຏ຺ຏນາວລິ. ອວເລຂນສຕ຺ຖກໍ ອຸຈ຺ຉຸຕຈາວເລຂນສຕ຺ຖກໍ.

ວກ຺ກຠາເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນນ຺ຕິ ວກ຺ກປຣິຍນ຺ຕຠາເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ.

ສກ຺ຂຣສຸຘາວຓ຺ຓນ຺ຕິ ມຣຸມ຺ເປຫິ ກຕສຸຘາວຓ຺ຓໍ. ‘‘ເສຕສກ຺ຂຣສຸຘາວຓ຺ຓ’’ນ຺ຕິ ຈ ປາຐໍ ວທນ຺ຕິ, ເສຕສກ຺ຂຣາວຓ຺ຓໍ ສຸຘາວຓ຺ຓຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຍຕ຺ຖ ອນ຺ນປານໍ ນິປຕິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ວິສມຈ຺ຉິນ຺ນກລາໂປ ວິສມໍ ອຸທກໍ ປຄ຺ຆຣຕິ, ເອວເມວ ສຣີຣໍ ເກສກູປາທິວິວເຣຫິ ອຸປຣິ ເຫຏ຺ຐາ ຕິຣິຍຎ຺ຈ ວິສມໍ ປຄ຺ຆຣຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ວິສມຈ຺ຉິນ຺ນ-ຄ຺ຄຫຓໍ ກໂຣຕິ.

ອຕິກຏຸກອຈ຺ຈຸຓ຺ຫາທິໂກ ວິສຠາຄາຫາໂຣ ອຸຓ຺ຫກາເລ ປວຕ຺ຕມານານໍ ຘາຕູນໍ ວິສຠາຄຕ຺ຕາ.

ເອກຕ຺ຕາຣມ຺ມຓພເລເນວ ວາຕິ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕນີວຣເຓນ ສຸສມາຫິຕຈິຕ຺ເຕນ ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສ ນານາຣມ຺ມຓວິປ຺ຜນ຺ທນວິຣເຫນ ເອກສຠາວສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ວເສນ. ຕຎ຺ຫິ ເອກຕ຺ຕາຣມ຺ມຓໍ ອຸປຏ຺ຐຫມານເມວ ອຕ຺ຕນິ ອຠິຣຕິໍ, ສາຕິສຍໍ ຜຣຓປີຕິໍ, ອິຏ຺ຐາກາຣານຸຠວນຎ຺ຈ ໂສມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ. ນ ຫິ ອຠິຣຕິໂສມນສ຺ເສຫິ ວິນາ ອນຕິກ຺ກນ຺ຕປີຕິສຸຂສ຺ສ ເອກຕ຺ຕຸປຏ຺ຐານໍ ອຕ຺ຖີຕິ.

ອວິເສສໂຕ ປນ ສາຘາຣຓວເສນາຕິ ປຏິກູລຘາຕຸວຓ຺ຓວິເສສໍ ອກຕ຺ວາ ສມຖວິປສ຺ສນາສາຘາຣຓວເສນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕິວິເຘນາຕິ ອນຸໂລມາທິນາ ວກ຺ຂມາເນນ. ຉ ມາເສຕິ ອທ຺ຘມາເສ ອູເນປິ ມາສປຣິຈ຺ເຉເທນ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊມາເນ ສຊ຺ຌາເຍ ຉ ມາສາ ປຣິຈ຺ເຉທກາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊມານສ຺ສ ມາສນ຺ຕຣຄມນນິວາຣຓຎ຺ຫິ ຉມາສຄ຺ຄຫຓໍ, ນ ສກລຉມາເສ ປຣິວຕ຺ຕທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ອາຈຣິຍາຕິ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິຍາ.

ລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ຘາຕຸປຏິກູລລກ຺ຂຓໍ. ຊນໍ ນ ອຣຫນ຺ຕີຕິ ອຊຎ຺ຎາ, ຊເນ ປເວເສຕຸໍ ອຍຸຕ຺ຕາ ຊິຄຸຈ຺ຉນີຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ປຏິປາຏິຍາ ອຏ຺ຐີນີຕິ ປຏິປາຏິຍາ ອຏ຺ຐີນິ ໂກຏິຍາ ຐິຕານິ. ນ ເອຕ຺ຖ ໂກຈິ ອຕ຺ຕາ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ອຏ຺ຐີນິ ເອວ ອຏ຺ຐິປຸຎ຺ຊມຕ຺ໂຕ ເອວາຍໍ ສງ຺ຆາໂຏຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອເນກສນ຺ຘິຍມິໂຕຕິ ອເນເກຫິ ສນ຺ຘີຫິ ຍມິໂຕ ສມ຺ພທ຺ໂຘ ໂສ ອຏ຺ຐິປຸຎ຺ໂຊຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນ ເກຫິຈີຕິ ຍເມນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຏິເສເຘຕິ. ໂຈທິໂຕ ຊຣາຍ ມຣຓາຠິມຸຂຄມເນນ ໂຈທິໂຕ.

ມຫາຠູຕໍ ອຸປາທາຣູເປນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ ‘‘ນີລໍ ປີຕໍ ສຸຄນ຺ຘໍ ທຸຄ຺ຄນ຺ຘ’’ນ຺ຕິອາທິນາ. ອຸປາທາຣູປໍ ມຫາຠູເຕນ ຕນ຺ນິສ຺ສິຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ຕໂຕ ພຫິ ອຠາວາ. ຉາຍາຕປານໍ ອາຕປປຈ຺ຈຍຉາຍຸປ຺ປາທກຠາໂວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຣິຈ຺ເຉທກຕາ. ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ປຣິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ຕທນ຺ໂຕຄຘານໍ ຈກ຺ຂາທິອາຍຕນທ຺ວາຣານໍ ວເສນ ຕໍຕໍທ຺ວາຣິກາ ອຣູປິໂນ ຂນ຺ຘາ ປາກຏາ ໂຫນ຺ຕິ, ອາຍຕນານິ ຈ ທ຺ວາຣານິ ຈ ອາຍຕນທ຺ວາຣານີຕິ ວາ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນ ຣູປາຍຕນາທີນຎ຺ຈ ວເສນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ສປ຺ປຈ຺ຈຍາຕິ ສປ຺ປຈ຺ຈຍຠາວາ, ປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສມາໂນ ວາ ສທິໂສ ຍຸຕ຺ໂຕ ປຈ຺ຈໂຍ ສປ຺ປຈ຺ຈໂຍ, ຕສ຺ມາ ສປ຺ປຈ຺ຈຍາ.

ເອຕ຺ຕໂກຕິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ອາກາເຣນ ປຄຸໂຓ ໂກຏ຺ຐາໂສ. ອຸຄ຺ຄໂຫວ ອຸຄ຺ຄຫສນ຺ຘິ. ວຓ຺ຓາທິມຸເຂນ ຫິ ອຸປຏ຺ຐານໍ ເອຕ຺ຖ ສນ຺ຘີຍຕິ ສມ຺ພຊ຺ຌຕີຕິ ‘‘ສນ຺ຘີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ອຸປຏ຺ຐາຕີຕິ ວຓ຺ຓາທິວເສນ ອຸປຏ຺ຐາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຎ຺ຈງ຺ຄສມນ຺ນາຄເຕຕິ ນາຕິທູຣນາຈ຺ຈາສນ຺ນຄມນາຄມນສມ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ເອກງ຺ຄໍ, ທິວາ ອພ຺ໂພກິຓ຺ຓໍ ຣຕ຺ຕິໍ ອປ຺ປສທ຺ທໍ ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສນ຺ຕິ ເອກໍ, ອປ຺ປຑໍສມກສວາຕາຕປສຣີສປສມ຺ຜສ຺ສນ຺ຕິ ເອກໍ, ຕສ຺ມິໍ ໂຂ ປນ ເສນາສເນ ວິຫຣນ຺ຕສ຺ສ ອປ຺ປກສິເຣນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈີວຣ…ເປ… ປຣິກ຺ຂາໂຣຕິ ເອກໍ, ຕສ຺ມິໍ ປນ ເສນາສເນ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ວິຫຣນ຺ຕິ ພຫຸສ຺ສຸຕາຕິ ເອກໍ (ອ. ນິ. ໑໐.໑໑). ປຎ຺ຈງ຺ຄສມນ຺ນາຄເຕນາຕິ ອປ຺ປາພາຘາສາເຐຍ຺ຍສທ຺ຘາປຎ຺ຎາວີຣິເຍຫິ ປຘານິຍງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄເຕນ.

ອຸຏ຺ຐານກທາຍນ຺ຕິ ເຕຫິ ເຂຕ຺ເຕຫິ ອຸຏ຺ຐານກໍ, ເຕຫິ ທາຕພ຺ພຘຎ຺ຎນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອຏ຺ຐກຸມ຺ຠທາຍກເຂຕ຺ຕໍ ວິຍ ມຸຂໂຘວນກິຈ຺ຈໍ, ໂສຬສກຸມ຺ຠທາຍກໍ ວິຍ ຂາທນຠຸຎ຺ຊນກິຈ຺ຈໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ ລຫຸກຄຣຸກຠາວໂຕ. ຕໂຕ ປນ ຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ, ຕໍ ອຎ຺ຎຎ຺ຈ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາກາຣມນສິກາເຣນ ຈ ນິວຕ຺ຕຕີຕິ ອາຫ ‘‘ເອຕ຺ເຖວ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາຕິ ເອກທິວສໍ ຕິໍສ ວາເຣ ມນສິກາຣຏ຺ຐປເນນ.

ສຫສ຺ສຸທ຺ຘາຣໍ ສາເຘຕ຺ວາຕິ ສຫສ຺ສວຑ຺ຒິຕໍ ອິຓໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ. ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ໂພຕິ ອຸທ຺ຘາໂຣຕິ ຫິ ວຑ຺ຒິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ. ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ເຕນາຕິ ວິກ຺ເຂປາທິກິເລສວິຣຫິຕຈິຕ຺ເຕນ. ເກສາທີສຸ ຕເຈ ຣຊ຺ຊນ຺ຕາ ສຸຈ຺ຉວິຈມ຺ມໍ ຕໂຈຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ສຸວຓ຺ຓາທິວຓ຺ໂຓ ເມ ຕໂຈ’’ຕິອາທິນາ ຣຊ຺ຊນ຺ຕິ.

ເຕສຸ ທ຺ເວ ເອກມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊມານາ ນາມ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຍຖາ ຕຖາ ວາ ປລາຍນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ຣາຄາທິວຕ຺ຖຸຠາເວນ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາກາຣານໍ ໂຈຣສທິສຕາ ອນຕ຺ຖາວຫຕາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ກມ຺ມເມວ ວິເສສາຘິຄມສ຺ສ ຐານນ຺ຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຠາວນາ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ມນສິກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ອປ຺ປນໍ ປາປຸຓາຕີ’’ຕິ. ກມ຺ມສ຺ສ ວາ ຠາວນາຍ ຐານໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ອປ຺ປນາຣມ຺ມຓຠາວູປຄມເນນ ອປ຺ປນໍ ປາປຸຓາຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ມານຊາຕິໂກຕິ ເອເຕນ ລງ຺ຆນສມຕ຺ຖຕາໂຍເຄນ ອຸປສມຣຫິຕຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ຫິ ຕຖາ ນານາຣມ຺ມເຓສຸ ວຑ຺ຒິຕໍ ອຸປສມຣຫິຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ຫຕ຺ເຖ ຄຫິຕປຎ຺ຫວຕ຺ຖຸ ປາກຕິກເມວາຕິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ມາລກຕ຺ເຖໂຣ ກິຣ ທີຆຠາຓກອຠຍຕ຺ເຖຣໍ ຫຕ຺ເຖ ຄເຫຕ຺ວາ ‘ອາວຸໂສ ອຠຍ, ອິມໍ ຕາວ ປຎ຺ຫໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຫີ’ຕິ ວຕ຺ວາ ອາຫ ‘ມາລກຕ຺ເຖໂຣ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສໂກຏ຺ຐາເສສຸ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສປຐມຊ຺ຌານລາຠີ, ສເຈ ຣຕ຺ຕິໍ ເອກໍ, ທິວາ ເອກໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ອຕິເຣກຑ຺ຒມາເສນ ປຸນ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ. ສເຈ ປນ ເທວສິກໍ ເອກເມວ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ອຕິເຣກມາເສນ ປຸນ ສມ຺ປຊ຺ຊຕີ’’’ຕິ.

ອິທໍ ປນ ເອກໍ ມນສິກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ເອກໍ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ມນສິກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາຕິ ເອຕສ຺ສ ສາຘນຕ຺ຖໍ ນິທສ຺ສນວເສນ ອານີຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ອນຸປາທິນ຺ນກປກ຺ເຂ ຐິຕານີຕິ ເອເຕນ ເຈຕິຍປພ຺ພຕວາສີ ມຫາຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ, ສງ຺ຆຣກ຺ຂິຕຕ຺ເຖຣຸປຏ຺ຐາກສາມເຓໂຣ ວິຍ ຈ ອນຸປາທິນ຺ນກປກ຺ເຂ ຐເປຕ຺ວາ ຄເຫຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕສ຺ສ ທສວິຘາສຸຠວເສນ ຊີວມານກສຣີເຣປິ ອຸປຏ຺ຐິເຕ ອຸປຈາຣປ຺ປຕ຺ຕິ ທສ຺ສິຕາ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ‘‘ອຕ຺ຖິສ຺ສ ກາເຍ’’ຕິ ປນ ສຕ຺ຕວເສນ ເກສາທີສຸ ຄຍ຺ຫມາເນສຸ ຍຖາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ກາເຍ’’ຕິ ສຕ຺ຕ-ຄ຺ຄຫຓຣຫິເຕ ອຫໍກາຣວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ວິທ຺ຘສ຺ຕາຫໍກາເຣ ສທາ ສນ຺ນິຫິເຕ ປາກເຏ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ກາເຍ ອຸປຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ນ ຕຖາ ຕຕ຺ຖາຕິ ອປ຺ປນໍ ອປ຺ປຕ຺ຕາ ອາທີນວານຸປສ຺ສນາວ ຕຕ຺ຖ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນາຫ ‘‘ອສຸຠານຸປສ຺ສນາສງ຺ຂາຕາ ປນ ວິປສ຺ສນາຠາວນາ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ’’ຕິ.

໓໕໗. ອາທິມ຺ຫິ ເສວນາ ອາເສວນາ, ວຑ຺ຒນໍ ຠາວນາ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ກຣຓໍ ພຫຸລີກມ຺ມນ຺ຕິ ອຍເມເຕສໍ ວິເສໂສ.

໓໖໒. ວຕ຺ຖຸປຣິຎ຺ຎາຍາຕິ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສານໍ ວຕ຺ຖຸຠູຕສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ປຣິຊານເນນ. ອປ຺ປິຕາຕິ ຄມິຕາ, ສາ ຈ ວິນາສິຕຕາຕິ ອາຫ ‘‘ວິນາສິຕາ’’ຕິ. ອປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ ຐປິຕາຕິປິ ອປ຺ປິຕາຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ນິຣຸຕ຺ຕິສິທ຺ຘິຍາ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ວິຄຕນ຺ຕາ ກຕາຕິ ອິທານິ ກາຕພ຺ໂພ ອນ຺ໂຕ ເອເຕສໍ ນຕ຺ຖີຕິ ວິຄຕນ຺ຕາ, ເອວໍຠູຕາ ກຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກມ຺ມເມວ ວິເສສາຘິຄມສ຺ສ ຐານໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ, ກມ຺ເມ ວາ ຐານໍ ຠາວນາຣມ຺ໂຠ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ, ຕຎ຺ຈ ອນຸປສ຺ສນາຕິ ອາຫ ‘‘ອນຸປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ, ອນຸປສ຺ສນາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ກາຍານຸປສ຺ສນານິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ເວທນານຸປສ຺ສນານິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໓໖໓. ສມ຺ປຊານສ຺ສ ເວທິຍນໍ ສມ຺ປຊານເວທິຍນໍ. ວຕ຺ຖຸນ຺ຕິ ສຸຂາທີນໍ ອາຣມ຺ມຓມາຫ, ເຕນ ວຕ຺ຖຸ ອາຣມ຺ມຓໍ ເອຕິສ຺ສາຕິ ວຕ຺ຖຸອາຣມ຺ມຓາຕິ ສມາໂສ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ໂວຫາຣມຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ເອເຕນ ‘‘ສຸຂໍ ເວທນໍ ເວທຍາມີ’’ຕິ ອິທໍ ໂວຫາຣມຕ຺ເຕນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ວີຣິຍສມາຘິໍ ໂຍເຊຕ຺ວາຕິ ອຘິວາສນວີຣິຍສ຺ສ ອຘິມຕ຺ຕຕາຍ ຕສ຺ສ ສມຕາຍ ອຸຠຍໍ ສຫ ໂຍເຊຕ຺ວາ. ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫີຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ສຫ. ໂລກິຍານມ຺ປິ ວາ ສຕິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກາເລ ຕຕ຺ຖ ສມຕ຺ຖຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສມສີສີຕິ ວາຣສມສີສີ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓວາຣສ຺ສ ອນນ຺ຕຣວາເຣ ປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສງ຺ເຂປມນສິກາຣວເສນ ມຫາສຕິປຏ຺ຐາເນ, ວິຕ຺ຖາຣມນສິກາຣວເສນ ຣາຫຸໂລວາທຘາຕຸວິຠງ຺ຄາທີສຸ.

ຜສ຺ສປຎ຺ຈມເກເຍວາຕິ ເອວ-ສທ຺ເທນ ວຸຕ຺ເຕສຸ ຕີສຸປິ ມຸເຂສຸ ປຣິຄ຺ຄຫສ຺ສ ສມານຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ນາມຣູປວວຕ຺ຖານສ຺ສ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ ນິຣວເສສຣູປປຣິຄ຺ຄຫສ຺ສ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ວຕ຺ຖຸ ນາມ ກຣຊກາໂຍ’’ຕິ ອາຫ, ນ ຈກ຺ຂາທີນິ ຉວຕ຺ຖູນີຕິ. ກຣຊກາຍສ຺ສ ປນ ວຕ຺ຖຸຠາວສາຘນຕ຺ຖໍ ‘‘ອິທຎ຺ຈ ປນ ເມ ວິຎ຺ຎາຓໍ ເອຕ຺ຖ ສິຕໍ, ເອຕ຺ຖ ປຏິພທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໒໓໕; ມ. ນິ. ໒.໒໕໒) ສຸຕ຺ຕໍ ອາຠຕໍ.

ຜສ຺ສວິຎ຺ຎາຓານໍ ປາກຏຕາ ເກສຎ຺ຈິ ໂຫຕີຕິ ເຍສໍ ນ ໂຫຕິ, ເຕ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ຜສ຺ສວເສນ ວາ ຫິ…ເປ… ນ ປາກຏໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ເຕສໍ ປນ ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ສພ຺ເພສໍ ເວເນຍ຺ຍານໍ ເວທນາ ປາກຏາຕິ ອາຫ ‘‘ເວທນາວເສນ ປນ ປາກຏໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ສຕໂຘຕສປ຺ປິ ນາມ ສຕວາຣໍ ວິລາເປຕ຺ວາ ວິລາເປຕ຺ວາ ອຸທເກ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຄຫິຕສປ຺ປິ.

ວິນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາຕິ ຈຕຸກ຺ຂນ຺ຘສມຸທາຍໂຕ ວິສຸໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ. ມຫາສຕິປຏ຺ຐານສຸຕ຺ຕາທີສຸ ກຕ຺ຖຈິ ປຐມໍ ຣູປກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ວຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອຣູປກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ເວທນາວເສນ ວິນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕໍ. ກຕ຺ຖຈິ ອຣູປກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ເອວ ເວທນາວເສນ ອຣູປຣາສິໂຕ, ຎາຕປຣິຎ຺ຎາຍ ປຣິຎ຺ຎາຕໂຕ ວາ ຣູປາຣູປຣາສິໂຕ ວາ ວິນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕໍ. ຕຕ຺ຖາປິ ເຍສຸ ປຐມໍ ຎາຕປຣິຎ຺ຎາ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕສຸ ຕທນ຺ໂຕຄຘໍ. ເຍສຸ ນ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕສຸ ຈ ເວທນາຍ ອາຣມ຺ມຓມຕ຺ຕໍ ສໍຂິຕ຺ຕໍ ປາຬິອນາຣຸຬ຺ຫໍ ຣູປກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ສນ຺ຘາຍ ຣູປກມ຺ມຏ຺ຐານສ຺ສ ປຐມໍ ກຖິຕຕາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

‘‘ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ຍານໍ ຘມ຺ມານໍ ອິຏ຺ຐານໍ ກນ຺ຕານ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ມ. ນິ. ໓.໓໐໖) ນເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ ຉເຄຫສ຺ສິຕໂສມນສ຺ສໍ ປຎ຺ຈກາມຄຸເຓສຸ ອສ຺ສາທານຸປສ຺ສິໂນ ເອວ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ປຎ຺ຈກາມຄຸຓາມິສນິສ຺ສິຕາ ຉ ເຄຫສ຺ສິຕໂສມນສ຺ສເວທນາ’’ຕິ.

ເວທນານຸປສ຺ສນານິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສນານິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໓໖໕. ກິເລສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ເກຫິຈິ ກິເລເສຫິ ວິປ຺ປໂຍເຄປິ ສຕິ ເຍຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ເຕຫິ ສໍກິເລສຠາເວນ ສທິເສຫິ ສໍກິລິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ອິຕເຣຫິປິ ນ ວິສຸທ຺ຘຕາ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ນ ປຈ຺ຉິມປທໍ ຠຊນ຺ຕີ’’ຕິ. ທຸວິຘນ຺ຕິ ວິສຸໍ ວຈນໍ ສຣາຄສໂທເສຫິ ວິສິຏ຺ຐຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖໍ. ອວິປສ຺ສນຸປຄຕ຺ຕາ ‘‘ອິຘ ໂອກາໂສວ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສນານິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຘມ຺ມານຸປສ຺ສນານິທ຺ເທໂສ

ກ. ນີວຣຓປພ຺ພວຓ຺ຓນາ

໓໖໗. ກຓ຺ຫສຸກ຺ການໍ ຍຸຄນທ຺ຘຕາ ນຕ຺ຖີຕິ ປຊານນກາເລ ອຠາວາ ‘‘ອຠິຓ຺ຫສມຸທາຈາຣວເສນາ’’ຕິ ອາຫ.

ສຸຠມ຺ປີຕິ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທປິ. ໂສ ຫິ ອຕ຺ຕໂນ ຄຫຓາກາເຣນ ‘‘ສຸຠ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເຕນາກາເຣນ ປວຕ຺ຕມານກສ຺ສ ອຎ຺ຎສ຺ສ ກາມຈ຺ຉນ຺ທສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ນິມິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຈາຕິ. ອາກງ຺ຂິຕສ຺ສ ຫິຕສຸຂສ຺ສ ອນຸປາຍຠູໂຕ ມນສິກາໂຣ ອນຸປາຍມນສິກາໂຣ. ຕຕ຺ຖາຕິ ນິປ຺ຜາເທຕພ຺ເພ ອາຣມ຺ມຓຠູເຕ ຈ ທຸວິເຘປິ ສຸຠນິມິຕ຺ເຕ.

ອສຸຠມ຺ປີຕິ ອສຸຠຊ຺ຌານມ຺ປິ. ຕໍ ປນ ທສສຸ ອສຸເຠສຸ ເກສາທີສຸ ຈ ປວຕ຺ຕໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເກສາທີສຸ ຫິ ສຎ຺ຎາ ອສຸຠສຎ຺ຎາຕິ ຄິຣິມານນ຺ທສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕາຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈຕຸພ຺ພິຘສ຺ສປິ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣສ຺ສ ໂຍນິໂສມນສິກາຣສ຺ສ ຈ ທສ຺ສນໍ ນິຣວເສສທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ກຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເຕສຸ ປນ ອສຸເຠ ສຸຠນ຺ຕິ ອສຸຠນ຺ຕິ ຈ ມນສິກາໂຣ ອິຘາຘິປ຺ເປໂຕ, ຕທນຸກຸລຕ຺ຕາ ວາ ອິຕເຣປີຕິ.

ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸໂນ ຖິນມິທ຺ຘາຠິຠວາຠາວາ ໂອຕາຣໍ ອລຠມາໂນ ກາມຣາໂຄ ປຫີຍຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ໂຠຊນນິສ຺ສິຕໍ ປນ ອາຫາເຣປຏິກູລສຎ຺ຎໍ, ຕພ຺ພິປຣິຓາມສ຺ສ ຕທາຘາຣສ຺ສ ຕສ຺ສ ຈ ອຸປນິສ຺ສຍຠູຕສ຺ສ ອສຸຠຕາທິທສ຺ສນໍ, ກາຍສ຺ສ ຈ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກຕາທິທສ຺ສນໍ ໂສ ອຸປ຺ປາເທຕີຕິ ຕສ຺ສ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ປຫີຍເຕວ, ອຠິຘມ຺ມປຣິຍາເຍນ ສພ຺ໂພປິ ໂລໂຠ ກາມຈ຺ຉນ຺ທນີວຣຓນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນາ’’ຕິ.

ໂອທິສ຺ສກາໂນທິສ຺ສກທິສາຜຣຓານນ຺ຕິ ອຕ຺ຕຄຣຸອຕິປ຺ປິຍສຫາຍມຊ຺ຌຕ຺ຕວເສນ ໂອທິສ຺ສກຕາ, ສີມາເຠເທ ກເຕ ອໂນທິສ຺ສກຕາ, ເອກທິສາຜຣຓວເສນ ທິສາຜຣຓຕາ ເມຕ຺ຕາຍ ອຸຄ຺ຄຫເຓ ເວທິຕພ຺ພາ. ວິຫາຣຣຈ຺ຉາຄາມາທິວເສນ ວາ ໂອທິສ຺ສກທິສາຜຣຓໍ, ວິຫາຣາທິອຸທ຺ເທສຣຫິຕໍ ປຸຣຕ຺ຖິມາທິທິສາວເສນ ອໂນທິສ຺ສກທິສາຜຣຓນ຺ຕິ ເອວໍ ວາ ທ຺ວິຘາ ອຸຄ຺ຄຫໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ໂອທິສ຺ສກາໂນທິສ຺ສກທິສາຜຣຓານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸຄ຺ຄໂຫ ຈ ຍາວ ອຸປຈາຣາ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ອຸຄ຺ຄຫິຕາຍ ອາເສວນາ ຠາວນາ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ປາຓາ ຠູຕາ ປຸຄ຺ຄລາ ອຕ຺ຕຠາວປຣິຍາປນ຺ນາ’’ຕິ ເອເຕສໍ ວເສນ ປຎ຺ຈວິຘາ, ເອເກກສ຺ມິໍ ‘‘ອເວຣາ ໂຫນ຺ຕຸ, ອພ຺ຍາປຊ຺ຊາ, ອນີຆາ, ສຸຂີ ອຕ຺ຕານໍ ປຣິຫຣນ຺ຕູ’’ຕິ ຈຕຸຘາ ປວຕ຺ຕິໂຕ ວີສຕິວິຘາ ວາ ອໂນຘິໂສຜຣຓາ ເມຕ຺ຕາ, ‘‘ສພ຺ພາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ປຸຣິສາ ອຣິຍາ ອນຣິຍາ ເທວາ ມນຸສ຺ສາ ວິນິປາຕິກາ’’ຕິ ສຕ຺ໂຕຘິກຣຓວເສນ ປວຕ຺ຕາ ສຕ຺ຕວິຘາ, ອຏ຺ຐວີສຕິວິຘາ ວາ ໂອຘິໂສຜຣຓາ ເມຕ຺ຕາ, ທສຫິ ທິສາຫິ ທິໂສຘິກຣຓວເສນ ປວຕ຺ຕາ ທສວິຘາ ຈ ທິສາຜຣຓາ ເມຕ຺ຕາ, ເອເກກາຍ ວາ ທິສາຍ ສຕ຺ຕາທິອິຕ຺ຖິອາທິອເວຣາທິໂຍເຄນ ອສີຕາຘິກຈຕຸສຕປ຺ປເຠທາ ອໂນຘິໂສໂອຘິໂສຜຣຓາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ກາຍວິນາມນາຕິ ກາຍສ຺ສ ວິວິເຘນ ອາກາເຣນ ນາມນາ.

ອຕິໂຠຊເນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາໂຫຕິ ອຕິໂຠຊເນ ຖິນມິທ຺ຘສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາໂຫ, ‘‘ເອຕ຺ຕເກ ຠຸຕ຺ເຕ ຖິນມິທ຺ຘສ຺ສ ກາຣຓໍ ໂຫຕິ, ເອຕ຺ຕເກ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ ຖິນມິທ຺ຘສ຺ສ ກາຣຓາກາຣຓຄ຺ຄາໂຫຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຘຸຕງ຺ຄານໍ ວີຣິຍນິສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ອາຫ ‘‘ຘຸຕງ຺ຄນິສ຺ສິຕສປ຺ປາຍກຖາຍປີ’’ຕິ.

ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈມ຺ປິ ກຕາກຕານຸໂສຈນວເສນ ປວຕ຺ຕມານໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈນ ສມານລກ຺ຂຓໍ ອວູປສມສຠາວເມວາຕິ ເຈຕໂສ ອວູປສໂມ ‘‘ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈເມວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ.

ພຫຸສ຺ສຸຕສ຺ສ ຄນ຺ຖໂຕ ຈ ອຕ຺ຖໂຕ ຈ ອຕ຺ຖາທີນິ ວິຈິນນ຺ຕສ຺ສ ເຈຕໂສ ວິກ຺ເຂໂປ ນ ໂຫຕິ ຍຖາວິຘິປຏິປຕ຺ຕິຍາ ຍຖານຸຣູປປຕິກາຣປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ກຕາກຕານຸໂສຈນຎ຺ຈາຕິ ‘‘ພາຫຸສຈ຺ເຈນປິ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ປຫີຍຕີ’’ຕິ ອາຫ. ວຸຑ຺ຒເສວິຕາ ຈ ວຸຑ຺ຒສີລິຕໍ ອາວຫຕີຕິ ເຈໂຕວູປສມກຣຕ຺ຕາ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປ຺ປຫານກາຣິຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ວຸຑ຺ຒຕໍ ປນ ອນເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ວິນຍຘຣາ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈວິໂນທກາ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ຕິຏ຺ຐຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ຐານີຍາ, ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ຐານີຍາ ວິຈິກິຈ຺ຉາຐານີຍາ. ຐາຕພ຺ພາຕິ ວາ ຐານີຍາ, ວິຈິກິຈ຺ຉາ ຐານີຍາ ເອເຕສູຕິ ວິຈິກິຈ຺ຉາຐານີຍາ.

ກາມໍ ພຫຸສ຺ສຸຕຕາປຣິປຸຈ຺ຉກຕາຫິ ອຏ຺ຐວຕ຺ຖຸກາປິ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ປຫີຍຕິ, ຕຖາປິ ຣຕນຕ຺ຕຍວິຈິກິຈ຺ຉາມູລິກາ ເສສວິຈິກິຈ຺ຉາຕິ ກຕ຺ວາ ອາຫ ‘‘ຕີຓິ ຣຕນານິ ອາຣພ຺ຠາ’’ຕິ. ວິນເຍ ປກຕຎ຺ຎຸຕາ ‘‘ສິກ຺ຂາຍ ກງ຺ຂຕີ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໑໐໐໘; ວິຠ. ໙໑໕) ວຸຕ຺ຕາຍ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ປຫານໍ ກໂຣຕີຕິ ອາຫ ‘‘ວິນເຍ ຈິຓ຺ຓວສີຠາວສ຺ສປີ’’ຕິ. ໂອກປ຺ປນິຍສທ຺ຘາສງ຺ຂາຕອຘິໂມກ຺ຂພຫຸລສ຺ສາຕິ ອນຸປວິສນສທ຺ຘາສງ຺ຂາຕອຘິໂມກ຺ເຂນ ອຘິມຸຈ຺ຈນພຫຸລສ຺ສ. ອຘິມຸຈ຺ຈນຎ຺ຈ ອຘິໂມກ຺ຂຸປ຺ປາທນເມວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສທ຺ຘາຍ ວາ ນິນ຺ນຕາ ອຘິມຸຕ຺ຕິ.

ນີວຣຓປພ຺ພວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຂ. ໂພຊ຺ຌງ຺ຄປພ຺ພວຓ຺ຓນາ

ຂນ຺ຘາທິປາຬິຍາ ອຕ຺ໂຖ ຂນ຺ຘາທີນໍ ອຕ຺ໂຖຕິ ກຕ຺ວາ ອາຫ ‘‘ຂນ຺ຘ…ເປ… ວິປສ຺ສນານໍ ອຕ຺ຖສນ຺ນິສ຺ສິຕປຣິປຸຈ຺ຉາພຫຸລຕາ’’ຕິ. ເຕນ ປາຬິມຸຕ຺ຕກປຸຈ຺ຉາ ນ ຕຖາ ປຎ຺ຎາສໍວຕ຺ຕນິກາ, ຍຖາ ອຕ຺ຖປຏິປຸຈ຺ຉາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ມນ຺ທຕ຺ຕາ ອຄ຺ຄິຊາລາທີສຸ ອາໂປຘາຕຸອາທີນໍ ວິຍ ວີຣິຍາທີນໍ ສກິຈ຺ເຈ ອສມຕ຺ຖຕາ ວຸຕ຺ຕາ.

ປຕ຺ຕໍ ນີຫຣນ຺ໂຕວ ຕໍ ສຸຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ປຎ຺ຈາຠິຎ຺ຎຕ຺ຕາ ທິພ຺ພໂສເຕນ ອສ຺ໂສສີຕິ ວທນ຺ຕິ.

ປສາທສິເນຫາຠາເວນາຕິ ປສາທສງ຺ຂາຕສ຺ສ ສິເນຫສ຺ສ ອຠາເວນ. ຄທ຺ຣຠປິຏ຺ເຐ ລູຂຣໂຊ ລູຂຕໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ທິສ຺ສຕີຕິ ອຕິລູຂຕາຍ ຕໍສທິເສ.

ສໍເວຊນປສາທເນຫິ ເຕຊນໍ ໂຕສນຎ຺ຈ ສມ຺ປຫໍສນາຕິ.

ໂພຊ຺ຌງ຺ຄປພ຺ພວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສມຖວິປສ຺ສນາສຸທ຺ຘວິປສ຺ສນາວເສນ ປຐມສ຺ສ ອິຕເຣສຎ຺ຈ ກຖິຕຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ສຕິ ກາຍານຸປສ຺ສນາ ນາມາຕິ ອາຄມນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ຕາວ ເທສນາ ປຸຄ຺ຄເລ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ກາຍານຸປສ຺ສີອາທີນໍ ອາຄມນວເສນ ວິເສເສຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕາ ສຕິປຏ຺ຐານເທສນາ ປຸຄ຺ຄເລ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ຫິ ສກ຺ກາ ເອກສ຺ສ ອເນກສມງ຺ຄິຕາ ວຕ຺ຕຸໍ ເອກກ຺ຂເຓ ອເນກສຕິສມ຺ຠວາວໂພຘປສງ຺ຄາ, ປຸຄ຺ຄລໍ ປນ ອາມສິຕ຺ວາ ສກິຈ຺ຈປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນ ຘມ຺ເມ ວຸຈ຺ຈມາເນ ກິຈ຺ຈເຠເທນ ເອກິສ຺ສາປິ ສຕິຍາ ອເນກນາມຕາ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ກາເຍ ປນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຍຖາ ຫິ ປຸຄ຺ຄລກິຈ຺ຈໍ ຘມ຺ມາ ເອວາຕິ ຘມ຺ມເຠເທນ ກາຍານຸປສ຺ສີອາທິປຸຄ຺ຄລເຠໂທວ ໂຫຕິ, ນ ເອວໍ ຘມ຺ມສ຺ສ ຘມ຺ໂມ ກິຈ຺ຈນ຺ຕິ ນ ຘມ຺ມເຠເທນ ຕສ຺ສ ເຠໂທ, ຕສ຺ມາ ເອກາວ ສຕິ ຈຕຸວິປລ຺ລາສປ຺ປຫານຠູຕາ ມຄ຺ເຄ ສມິທ຺ຘາ ອນຕ຺ຖນ຺ຕເຣນ ຕປ຺ປຫານກິຈ຺ຈເຠເທນ ຈຕ຺ຕາຣິ ນາມານິ ລຠຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.