໒. ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີຍວຓ຺ຓນາ

໑໖໗. ນາມຣູປປຣິຈ຺ເຉທກຖາ ອຠິຘມ຺ມກຖາຕິ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ວິຍ ປຈ຺ຈຍຍຸຄຬວເສນ ອກເຖຕ຺ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິຣວເສນ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍານິ ອາຍຕນານິ ອພ຺ໂພກາຣໂຕ ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີເຍ ກຖິຕານິ. ອາຄມ຺ມາຕິ ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣຫິ ນິພ຺ພິນ຺ທສ຺ສ ວິສງ຺ຂາຣນິນ຺ນສ຺ສ ໂຄຕ຺ຣຠຸນາ ວິວຏ຺ຏິຕມານສສ຺ສ ມຄ຺ເຄນ ສຈ຺ຉິກຣເຓນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຈ຺ຉິກິຣິຍມານຎ຺ຫິ ຕໍ ອຘິຄນ຺ຕ຺ວາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຠູຕຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍຠູເຕ ຈ ຕມ຺ຫິ ປຣມສ຺ສາສຠາເວນ ວິນິມຸຕ຺ຕສງ຺ຂາຣສ຺ສ ຈ ຄຕິຠາເວນ ປຕິຏ຺ຐານຠູເຕ ປຕິຏ຺ຐາຍ ຂຍສງ຺ຂາໂຕ ມຄ຺ໂຄ ຣາຄາທໂຍ ເຂເປຕີຕິ ຕໍສຈ຺ຉິກຣຓາຠາເວ ຣາຄາທີນໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິນິໂຣຘຄມນາຠາວາ ‘‘ຕໍ ອາຄມ຺ມ ຣາຄາທໂຍ ຂີຍນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຸຕ຺ຕໂຕ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາຕິ ສຸຕ຺ຕປທານິ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ. ອຎ຺ໂຎ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ‘‘ມາຕຣໍ ປິຕຣໍ ຫນ຺ຕ຺ວາ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ປ. ໒໙໔-໒໙໕) ວິຍ ອາຫຣິຕພ຺ໂພ, ນຕ຺ຖິ ສຸຕ຺ຕປເທເຫວ ນີໂຕ ອຕ຺ໂຖຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອກໍ ນານນ຺ຕິ ຈຸຓ຺ຓິຕໍ ຂຸທ຺ທກໍ ວາ ກຣຓໍ, ຈຸຓ຺ຓີກຣຓນ຺ຕິ ອພຫຸມາເນນ ວທຕິ. ນ ຕ຺ວໍ ເອກໍ ນານໍ ຊານາສີຕິ ກິໍ ເອຕ຺ຕກໍ ຕ຺ວເມວ ນ ຊານາສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນນຸ ຎາເຕຕິ ‘‘ຍທິປິ ປຸພ຺ເພ ນ ຎາຕໍ, ອຘຸນາປິ ຎາເຕ ນນຸ ສາຘຸ ໂຫຕີ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຊານນໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ວິກ຺ເຂປໍ ກໂຣນ຺ຕໍ ນິພນ຺ຘຕິ. ວິຠຊິຕ຺ວາຕິ ອກ຺ຂຣຕ຺ຖມຕ຺ເຕ ອຏ຺ຐຕ຺ວາ ລີນໍ ອຕ຺ຖໍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ນີຫຣິຕ຺ວາ ກຖິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣາຄາທີນໍ ຂໂຍ ນາມ ອຠາວມຕ຺ໂຕ, ນ ຈ ອຠາວສ຺ສ ພຫຸຠາໂວ ອຕ຺ຖິ ອຕ຺ຕໂນ ອຠາວຕ຺ຕາຕິ ວທນ຺ຕສ຺ສ ວຈນປຈ຺ຉິນ຺ທນຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉຕິ ‘‘ຣາຄກ຺ຂໂຍ ນາມ ຣາຄສ຺ເສວ ຂໂຍ’’ຕິອາທິ. ຍທິ ຫິ ຣາຄກ຺ຂໂຍ ໂທສາທີນໍ ຂໂຍ ນ ໂຫຕິ, ໂທສກ຺ຂຍາທໂຍ ຈ ຣາຄາທີນໍ ຂຍາ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎວິສິຏ຺ຐາ ຠິນ຺ນາ ອາປນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ພຫຸນິພ຺ພານຕາ ອາປນ຺ນາ ເອວ ໂຫຕິ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎວິເສໂສ ຈ ນາມ ນິສ຺ສຠາວສ຺ສ ນຕ຺ຖີຕິ ສສຠາວຕາ ຈ ນິພ຺ພານສ຺ສ. ນວ ຕຓ຺ຫາມູລກາ ‘‘ຕຓ຺ຫໍ ປຏິຈ຺ຈ ປຣິເຍສນາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໑໐໓; ໓.໓໕໙; ອ. ນິ. ໙.໒໓; ວິຠ. ໙໖໓) ອາທໂຍ, ເຕສຸ ປຣິເຍສນາທໂຍ ຈ ປຣິເຍສນາທິກຣກິເລສາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ທິຍຑ຺ຒກິເລສສຫສ຺ສໍ ນິທານກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ໂອຬາຣິກຕາຍ ກາເຣຕພ຺ໂພຕິ ອຕິສຸຂຸມສ຺ສ ນິພ຺ພານສ຺ສ ໂອຬາຣິກຠາວໂທສາປຕ຺ຕິຍາ ໂພເຘຕພ຺ໂພ, ນິຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ ວາ. ວຕ຺ຖຸນ຺ຕິ ອຸປາທິນ຺ນກໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ເມຖຸນໍ. ອຈ຺ຉາທີນມ຺ປິ ນິພ຺ພານປ຺ປຕ຺ຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ, ນນຸ ‘‘ກິເລສານໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ ອິຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ກິເລສານໍ ວິນາໂສ ກຎ຺ຈິ ກາລໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິ ນິພ຺ພານໍ ນ ໂຫຕີຕິ? ນ, ອຠາວສາມຎ຺ຎໂຕ. ອຈ຺ຈນ຺ຕາປວຕ຺ຕິ ຫິ ກຎ຺ຈິ ກາລຎ຺ຈ ອປ຺ປວຕ຺ຕິ ອຠາໂວເຍວາຕິ ນຕ຺ຖິ ວິເສໂສ. ສວິເສສໍ ວາ ວທນ຺ຕສ຺ສ ອຠາວຕາ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ. ຕິຣຈ຺ຉານຄເຕຫິປິ ປາປຸຓິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ເຕສມ຺ປິ ປາກຏໍ ປິຬນ຺ຘນໍ ວິຍ ໂອຬາຣິກໍ ຖູລໍ. ເກວລໍ ປນ ກຓ຺ເຓ ປິຬນ຺ຘິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ປິຬນ຺ຘນໂຕປິ ວາ ຖູລຕ຺ຕາ ນ ສກ຺ກາຕິ ອຸປ຺ປຓ຺ເຑນ຺ໂຕ ວິຍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓກຣເຓນ ໂຄຕ຺ຣຠຸກ຺ຂເຓ ກິເລສກ຺ຂຍປ຺ປຕ຺ຕິ ປນສ຺ສ ອາປນ຺ນາຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ອາຫ ‘‘ຕ຺ວໍ ອຂີເຓສຸເຍວາ’’ຕິອາທິ. ນນຸ ອາຣມ຺ມຓກຣຓມຕ຺ເຕນ ກິເລສກ຺ຂໂຍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕຕິ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ. ຈິຕ຺ຕຎ຺ຫິ ອຕີຕານາຄຕາທິສພ຺ພໍ ອາລມ຺ເພຕິ, ນ ນິປ຺ຜນ຺ນເມວາຕິ ໂຄຕ຺ຣຠຸປິ ມຄ຺ເຄນ ກິເລສານໍ ຍາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຘມ຺ມຕາ ກາຕພ຺ພາ, ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕິສ຺ສຕີຕິ? ນ, ອປ຺ປຕ຺ຕນິພ຺ພານສ຺ສ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓຎາຓາຠາວໂຕ. ນ ຫິ ອຎ຺ຎຘມ຺ມາ ວິຍ ນິພ຺ພານໍ, ຕໍ ປນ ອຕິຄມ຺ຠີຣຕ຺ຕາ ອປ຺ປຕ຺ເຕນ ອາລມ຺ພິຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ. ຕສ຺ມາ ເຕນ ໂຄຕ຺ຣຠຸນາ ປຕ຺ຕພ຺ເພນ ຕິກາລິກສຠາວາຕິກ຺ກນ຺ຕຄມ຺ຠີຣຠາເວນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ກິເລສກ຺ຂຍມຕ຺ຕຕໍ ວາ ອິຈ຺ຉໂຕ ໂຄຕ຺ຣຠຸໂຕ ປຸເຣຕຣໍ ນິປ຺ຜນ຺ເນນ ກິເລສກ຺ຂເຍນ. ເຕນາຫ ‘‘ຕ຺ວໍ ອຂີເຓສຸເຍວ ກິເລເສສຸ ກິເລສກ຺ຂຍໍ ນິພ຺ພານໍ ປຎ຺ຎເປສີ’’ຕິ. ອປ຺ປຕ຺ຕກິເລສກ຺ຂຍາຣມ຺ມຓກຣເຓ ຫິ ສຕິ ໂຄຕ຺ຣຠຸໂຕ ປຸເຣຕຣຈິຕ຺ຕານິປິ ອາລມ຺ເພຍ຺ຍຸນ຺ຕິ.

ມຄ຺ຄສ຺ສ ກິເລສກ຺ຂຍໍ ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓຠູຕໍ ນິພ຺ພານໍ ກຕມນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຄ຺ໂຄຕິອາທິນາ ປຸຣິມປຸຈ຺ຉາທ຺ວຍເມວ ວິວຣຕິ.

ນ ຈ ກິຎ຺ຈີຕິ ຣູປາທີສຸ ນິພ຺ພານໍ ກິຎ຺ຈິ ນ ໂຫຕິ, ນ ຈ ກທາຈິ ໂຫຕິ, ອຕີຕາທິຠາເວນ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ອາຄມ຺ມ ອວິຊ຺ຊາຕຓ຺ຫານໍ ກິຎ຺ຈິ ເອກເທສມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ໂຫຕິ, ຕເທວ ຕໍ ອາຄມ຺ມ ກທາຈິ ນ ຈ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ ຍຸຕ຺ໂຕ.

ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.