໑. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍໍ

ປຐມນຍວຓ຺ຓນາ

໔໖໖. ປຕິຏ຺ຐານາຍູຫນາ ໂອຆຕຣຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍໍ (ສໍ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑.໑) –

‘‘ກິເລສວເສນ ປຕິຏ຺ຐານໍ, ອຠິສງ຺ຂາຣວເສນ ອາຍູຫນາ. ຕຖາ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐີຫິ ປຕິຏ຺ຐານໍ, ອວເສສກິເລສາຠິສງ຺ຂາເຣຫິ ອາຍູຫນາ. ຕຓ຺ຫາວເສນ ປຕິຏ຺ຐານໍ, ທິຏ຺ຐິວເສນ ອາຍູຫນາ. ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິຍາ ປຕິຏ຺ຐານໍ, ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິຍາ ອາຍູຫນາ. ລີນວເສນ ປຕິຏ຺ຐານໍ, ອຸທ຺ຘຈ຺ຈວເສນ ອາຍູຫນາ. ກາມສຸຂານຸໂຍຄວເສນ ປຕິຏ຺ຐານໍ, ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄວເສນ ອາຍູຫນາ. ສພ຺ພາກຸສລາຠິສງ຺ຂາຣວເສນ ປຕິຏ຺ຐານໍ, ສພ຺ພໂລກິຍກຸສລາຠິສງ຺ຂາຣວເສນ ອາຍູຫນາ’’ຕິ –

ວຸຕ຺ເຕສຸ ປກາເຣສຸ ອິຘ ອວຸຕ຺ຕານໍ ວເສນ ເວທິຕພ຺ພາ.

ສມ຺ມປ຺ປວຕ຺ເຕ ຘມ຺ເມ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ, ອຸປປຕ຺ຕິໂຕ ອິກ຺ຂຕິ, ຕທາກາໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ປຏິສງ຺ຂານລກ຺ຂໂຓ ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ‘‘ປຏິສງ຺ຂາ ສນ຺ຕິຏ຺ຐນາ ຄຫເຓ ມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາ’’ຕິ ອຸເປກ຺ຂາກິຈ຺ຈາຘິມຕ຺ຕຕາຍ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາ ວຸຕ຺ຕາ. ອນຸກ຺ກມນິກ຺ເຂເປ ປໂຍຊນໍ ປຸຣິມສ຺ສ ປຸຣິມສ຺ສ ປຈ຺ຉິມປຈ຺ຉິມກາຣຓຠາໂວ.

໔໖໗. ພລວຕີ ເອວ ສຕິ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄຕິ ກຕ຺ວາ ພລວຠາວທີປນຕ຺ຖໍ ປຎ຺ຎາ ຄຫິຕາ, ນ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສມ຺ປຘາຣຓສຕິ, ກຸສລຸປ຺ປຕ຺ຕິກາຣຓສ຺ສ ປນ ສຣຓໍ ສຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ວຕ຺ຕໍ ວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ວຕ຺ຕສີເສ ຐຕ຺ວາຕິ ‘‘ອໂຫ ວຕ ເມ ຘມ຺ມໍ ສຸເຓຍ຺ຍຸໍ, ສຸຕ຺ວາ ຈ ຘມ຺ມໍ ປສີເທຍ຺ຍຸໍ, ປສນ຺ນາ ຈ ເມ ປສນ຺ນາກາຣໍ ກເຣຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ເອວໍຈິຕ຺ໂຕ ອຫຸຕ຺ວາ ‘‘ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ…ເປ… ວິຎ຺ຎູຫິ, ອໂຫ ວຕ ເມ ຘມ຺ມໍ ສຸເຓຍ຺ຍຸໍ, ສຸຕ຺ວາ ຈ ຘມ຺ມໍ ອາຊາເນຍ຺ຍຸໍ, ອາຊານິຕ຺ວາ ຈ ປນ ຕຖຕ຺ຖາຍ ປຏິປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ຘມ຺ມສຸຘມ຺ມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ກາຣຸຎ຺ຎໍ ອນຸທ຺ທຍໍ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖເຣນ ວິຍ ຠາສິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິມຸຕ຺ຕາຍຕນສີເສຕິ ‘‘ນ ເຫວ ໂຂ ສຕ຺ຖາ, ອປິຈ ໂຂ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ປເຣສໍ ເທເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອວໍ ວິມຸຕ຺ຕິກາຣຓປຘານຠາເວ ຐຕ຺ວາ. ຈິຣກຕວຕ຺ຕາທິວເສນ ຕໍສມຸຏ຺ຐາປໂກ ອຣູປໂກຏ຺ຐາໂສ ວຸຕ຺ໂຕ, ຠາວຕ຺ຖຕ຺ຕາ ເອວ ວາ ກຕຠາສິຕ-ສທ຺ທາ ກິຣິຍາຠູຕສ຺ສ ອຣູປໂກຏ຺ຐາສສ຺ສ ວາຈກາຕິ ກຕ຺ວາ ອາຫ ‘‘ກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ…ເປ… ໂກຏ຺ຐາສ’’ນ຺ຕິ.

ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສມຸຏ຺ຐາປກຕາ ປຸຣິມານໍ ຉນ຺ນໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ອນນ຺ຕຣິກສ຺ສ, ປເຣສໍ ສພ຺ເພສໍ ວາ ຕໍຕໍປຣິຍາເຍນ ສມຸຏ຺ຐາປນວເສນ ໂຍເຊຕພ຺ພາ. ກາມໂລກວຏ຺ຏາມິສາຕິ ຕຓ຺ຫາ ຕທາຣມ຺ມຓາ ຂນ຺ຘາຕິ ວທນ຺ຕິ, ປຎ຺ຈກາມຄຸຓິໂກ ຈ ຣາໂຄ ຕທາຣມ຺ມຓຎ຺ຈ ກາມາມິສໍ, ‘‘ສສ຺ສໂຕ ອຕ຺ຕາ ຈ ໂລໂກ ຈາ’’ຕິອາທິນາ ໂລກຄ຺ຄຫຓວເສນ ປວຕ຺ໂຕ ສສ຺ສຕຸຈ຺ເຉທສຫຄໂຕ ຣາໂຄ ຕທາຣມ຺ມຓຎ຺ຈ ໂລກາມິສໍ, ໂລກຘມ຺ມາ ວາ, ວຏ຺ຏສ຺ສາທວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ສໍສາຣຊນໂກ ຣາໂຄ ຕທາຣມ຺ມຓຎ຺ຈ ວຏ຺ຏາມິສໍ. ມຄ຺ຄສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄຕ຺ຕາ ປຸພ຺ພຠາຄາ.

ປຐມນຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ທຸຕິຍນຍວຓ຺ຓນາ

໔໖໘-໔໖໙. ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ ນາມ ‘‘ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກາ, ທ຺ເວ ຘາຕຸໂຍ, ຕິສ຺ໂສ ຘາຕຸໂຍ, ຈຕ຺ຕາຣິ ອຣິຍສຈ຺ຈານິ, ປຎ຺ຈ ວິມຸຕ຺ຕາຍຕນານິ, ຉ ອນຸຕ຺ຕຣິຍານິ, ສຕ຺ຕ ນິທ຺ທສວຕ຺ຖູນິ, ອຏ຺ຐາຠິຠາຍຕນານິ, ນວານຸປຸພ຺ພວິຫາຣາ, ທສ ນິຊ຺ຊຣວຕ຺ຖູນີ’’ຕິ ເອວໍປເຠທາ ຘມ຺ມາ, ‘‘ສພ຺ພໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໔໖) ທສ຺ສິຕາ ຂນ຺ຘາທໂຍ ຈ. ວານນ຺ຕິ ວິນນ຺ຘນໍ ຠວາທີນໍ, ຄມນໍ ວາ ປິຍຣູປສາຕຣູເປສຸ.

ຈງ຺ກມໍ ອຘິຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນວີຣິຍໍ ວິປສ຺ສນາສຫຄຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຕເກນາຕິ ‘‘ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣມິສ຺ສກາ ກຖິຕາ’’ຕິ ເອຕ຺ຕາວຕາ. ໂລກິຍນ຺ຕິ ວທນ຺ໂຕ ນ ກິລມຕີຕິ ກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐາປກສ຺ສ ໂລກິຍຕ຺ຕາ ອໂຈທນີໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອລພ຺ຠ…ເປ… ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາຕິ ຣູປາວຈເຣ ອລພ຺ຠມານກໍ ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ອຸປາທາຍ ລພ຺ຠມານາປິ ອວິຕກ຺ກອວິຈາຣາ ປີຕິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ, ‘‘ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກາມາວຈເຣ ວາ ອລພ຺ຠມານກໍ ອວິຕກ຺ກອວິຈາຣໍ ປີຕິໍ ອຸປາທາຍ ລພ຺ຠມານກາວ ປີຕິໂພຊ຺ຌງ຺ຄຠູຕາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ, ອວິຕກ຺ກອວິຈາໂຣ ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ນ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຊ຺ຌຕ຺ຕວິໂມກ຺ຂນ຺ຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຘມ຺ເມ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕມຄ຺ໂຄ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕວິໂມກ຺ໂຂ’’ຕິ ອິຘ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນ ວາເຣຕພ຺ໂພຕິ ວິປສ຺ສນາປາທເກສຸ ກສິຓາທິຌາເນສຸ ສຕິອາທີນໍ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍຕ຺ຕາ ນ ປຏິກ຺ຂິປິຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນຸທ຺ຘຣນ຺ຕາ ປນ ວິປສ຺ສນາ ວິຍ ໂພຘິຍາ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອາສນ຺ນກາຣຓໍ ຌານໍ ນ ໂຫຕິ, ນ ຈ ຕຖາ ເອກນ຺ຕິກໍ ກາຣຓໍ, ນ ຈ ວິປສ຺ສນາກິຈ຺ຈສ຺ສ ວິຍ ຌານກິຈ຺ຈສ຺ສ ນິຏ຺ຐານໍ ມຄ຺ໂຄຕິ ກຕ຺ວາ ນ ອຸທ຺ຘຣນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ກສິຓຊ຺ຌານຄ຺ຄຫເຓນ ຕທາຍຕ຺ຕານິ ອາຣຸປ຺ປານິປິ ຄຫິຕານີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ. ອສຸຠຊ຺ຌານານໍ ອວຈນໍ ອວິຕກ຺ກາວິຈາຣສ຺ສ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ.

ທຸຕິຍນຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຕຕິຍນຍວຓ຺ຓນາ

໔໗໐-໔໗໑. ຕທງ຺ຄສມຸຈ຺ເຉທນິສ຺ສຣຓວິເວກນິສ຺ສິຕຕໍ ວຕ຺ວາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິວິເວກນິສ຺ສິຕຕ຺ຕສ຺ສ ອວຈນໍ ‘‘ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕີ’’ຕິອາທິນາ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໘໒; ວິຠ. ໔໗໑) ອິຘ ຠາເວຕພ຺ພານໍ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄານໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ຠາວິຕໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ຫິ ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ພາ ຜລໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີເຍ ວຸຕ຺ຕາຕິ. ໂວສ຺ສຄ຺ຄ-ສທ຺ໂທ ປຣິຈ຺ຈາຄຕ຺ໂຖ ປກ຺ຂນ຺ທນຕ຺ໂຖ ຈາຕິ ໂວສ຺ສຄ຺ຄສ຺ສ ທຸວິຘຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ຍຖາວຸຕ຺ເຕນາຕິ ຕທງ຺ຄສມຸຈ຺ເຉທປ຺ປກາເຣນ ຕນ຺ນິນ຺ນຠາວາຣມ຺ມຓກຣຓປ຺ປກາເຣນ ຈ. ປຣິຓາເມນ຺ຕໍ ວິປສ຺ສນາກ຺ຂເຓ, ປຣິຓຕໍ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ.

ຕຕິຍນຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.