໒. ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີຍວຓ຺ຓນາ

໓໔. ເອວໍ ຍາ ເອກວິຘາທິນາ ວຸຕ຺ຕເວທນານໍ ຠູມິວເສນ ຊານິຕພ຺ພຕາ, ຕໍ ວຕ຺ວາ ປຸນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໂຕ ທສ຺ສິຕຕາທິຊານິຕພ຺ພປ຺ປກາຣໍ ວຕ຺ຕຸມາຫ ‘‘ອປິຈາ’’ຕິອາທິ. ອຏ຺ຐວິເຘນ ຕຕ຺ຖາຕິ ຕຕ຺ຖ-ສທ຺ທສ຺ສ ສຕ຺ຕວິຘເຠເທເນວ ໂຍຊນາ ຉພ຺ພິຘເຠເທນ ໂຍຊນາຍ ສຕິ ອຏ຺ຐວິຘຕ຺ຕາຠາວໂຕ.

ປູຣຓຕ຺ຖເມວ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ທສວິຘຕາປູຣຓຕ຺ຖເມວ ວຸຕ຺ໂຕ, ນ ນວວິຘເຠເທ ວິຍ ນຍທານຕ຺ຖໍ. ກສ຺ມາ? ຕຕ຺ຖ ນຍສ຺ສ ທິນ຺ນຕ຺ຕາ. ຠິນ຺ທິຕພ຺ພສ຺ສ ຫິ ເຠທນໍ ນຍທານໍ, ຕຎ຺ຈ ຕຕ຺ຖ ກຕນ຺ຕິ. ຍຖາ ຈ ກຸສລຕ຺ຕິໂກ, ເອວໍ ‘‘ກາຍສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເວທນາ ອຕ຺ຖິ ສຸຂາ, ອຕ຺ຖິ ທຸກ຺ຂາ’’ຕິ ອິທມ຺ປິ ປູຣຓຕ຺ຖເມວາຕິ ທີປິຕໍ ໂຫຕິ ອຏ຺ຐວິຘເຠເທ ນຍສ຺ສ ທິນ຺ນຕ຺ຕາ.

ປຸພ຺ເພ ຄຫິຕໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຄຫຓໍ ວຑ຺ຒນໍ ຄຫຓວຑ຺ຒນວເສນ, ນ ປຸຣິມຄຫິເຕ ຐິເຕ ອຎ຺ຎຸປຈຍວເສນ. ວຑ຺ຒນ-ສທ຺ໂທ ວາ ເຉທນຕ຺ໂຖ ເກສວຑ຺ຒນາທີສຸ ວິຍາຕິ ປຸພ຺ເພ ຄຫິຕສ຺ສ ອຄ຺ຄຫຓໍ ຉິນ຺ທນໍ ວຑ຺ຒນໍ, ທຸກຕິການໍ ອຸຠເຍສໍ ວຑ຺ຒນໍ ອຸຠຍວຑ຺ຒນໍ, ອຸຠຍໂຕ ວາ ປວຕ຺ຕໍ ວຑ຺ຒນໍ ອຸຠຍວຑ຺ຒນໍ, ຕເທວ ອຸຠໂຕວຑ຺ຒນກໍ, ເຕນ ນຍນີຫຣຓໍ ອຸຠໂຕວຑ຺ຒນກນີຫາໂຣ. ວຑ຺ຒນກນໂຍ ວາ ວຑ຺ຒນກນີຫາໂຣ, ອຸຠຍໂຕ ປວຕ຺ໂຕ ວຑ຺ຒນກນີຫາໂຣ ອຸຠໂຕວຑ຺ຒນກນີຫາໂຣ. ຕຕ຺ຖ ທຸກມູລກຕິກມູລກອຸຠໂຕວຑ຺ຒນເກສຸ ທຸວິຘຕິວິຘເຠທານໍເຍວ ຫິ ວິເສໂສ. ອຎ຺ເຎ ເຠທາ ອວິສິຏ຺ຐາ, ຕຖາປິ ປຎ຺ຎາປ຺ປເຠທຊນນຕ຺ຖໍ ຘມ຺ມວິຕກ຺ເກນ ຎາຕິວິຕກ຺ກາທິນິຣຕ຺ຖກວິຕກ຺ກນິວາຣຓຕ຺ຖໍ ອິມຎ຺ຈ ປາຬິໍ ວິຕກ຺ເກນ຺ຕສ຺ສ ຘມ຺ມຸປສໍຫິຕປາໂມຊ຺ຊຊນນຕ຺ຖໍ ເອເກກສ຺ສ ວາຣສ຺ສ ຄຫິຕສ຺ສ ນິຍ຺ຍານມຸຂຠາວໂຕ ຈ ທຸວິຘຕິວິຘເຠທນານຕ຺ຕວເສນ ອິຕເຣປິ ເຠທາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎາເປກ຺ເຂສຸ ເອກສ຺ສ ວິເສເສນ ອິຕເຣສມ຺ປິ ວິສິຏ຺ຐຠາວໂຕ. ນ ເກວລໍ ເອກວິໂຘວ, ອຖ ໂຂ ທຸວິໂຘ ຈ. ນ ຈ ເອກທຸວິໂຘວ, ອຖ ໂຂ ຕິວິໂຘປິ. ນາປິ ເອກ…ເປ… ນວວິໂຘວ, ອຖ ໂຂ ທສວິໂຘປີຕິ ຫິ ເອວຎ຺ຈ ເຕ ເຠທາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎາເປກ຺ຂາ, ຕສ຺ມາ ເອໂກ ເຠໂທ ວິສິຏ຺ໂຐ ອຕ຺ຕນາ ອເປກ຺ຂິຍມາເນ, ອຕ຺ຕານຎ຺ຈ ອເປກ຺ຂມາເນ ອຎ຺ຎເຠເທ ວິເສເສຕີຕິ ຕສ຺ສ ວເສນ ເຕປິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອຣຫນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ສຕ຺ຕວິເຘນາຕິອາທໂຍ ອຎ຺ຎປ຺ປເຠທນິຣເປກ຺ຂາ ເກວລໍ ພຫຸປ຺ປກາຣຕາທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕາຕິ ສພ຺ເພຫິ ເຕຫິ ປກາເຣຫິ ‘‘ພຫຸວິເຘນ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘໍ ທສ຺ເສສີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຫາວິສໂຍ ຣາຊາ ວິຍ ສວິສເຍ ຠຄວາປິ ມຫາວິສຍຕາຍ ອປ຺ປຏິຫໂຕ ຍຖາ ຍຖາ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕຖາ ຕຖາ ເທເສຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕານາວຣຓຎາຓໂຍຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸເກ ວຕ຺ວາ ຕິກາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ຕິກາ ທຸເກສຸ ປກ຺ຂິຕ຺ຕາຕິ ຍຸຕ຺ຕໍ, ທຸກາ ປນ ກຖໍ ຕິເກສຸ ປກ຺ຂິຕ຺ຕາຕິ? ປຣໂຕ ວຸຕ຺ເຕປິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຕິເກ ອເປກ຺ຂກາເປກ຺ຂິຕພ຺ພວເສນ ທຸການໍ ໂຍຊິຕຕ຺ຕາ.

ກິຣິຍມໂນຘາຕຸ ອາວຊ຺ຊນວເສນ ລພ຺ຠຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອາວຊ຺ຊນາ ປນ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ນ ໂຫຕິ. ນ ຫິ ສມານວີຖິຍໍ ປຈ຺ຉິໂມ ຘມ຺ໂມ ປຸຣິມສ຺ສ ໂກຈິ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ເຍ ຈ ວທນ຺ຕິ ‘‘ອາວຊ຺ຊນເວທນາວ ຈກ຺ຂຸສງ຺ຆຏ຺ຏນາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕາ’’ຕິ, ຕຎ຺ຈ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ‘‘ຈກ຺ຂຸຣູປປຏິຆາໂຕ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສ’’ຕິ ກຕ຺ຖຈິ ສຸຕ຺ເຕ ວາ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍທິ ໂສ ຈ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສ ສິຍາ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສຫຊາຕາປິ ເວທນາ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາຕິ ສາ ອິຘ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ນ ວຊ຺ເຊຕພ຺ພາ ສິຍາ. ປາຬິຍຎ຺ຈ ‘‘ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາ ອຕ຺ຖິ ອພ຺ຍາກຕາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ປຸນ ‘‘ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເວທນາ’’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາຕິ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖາຘິປ຺ປາໂຍ – ອາວຊ຺ຊນເວທນໍ ວິນາ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນຕ຺ຖີຕິ ຕທຸປ຺ປາທິກາ ສາ ຕປ຺ປໂຍຊນຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕາຕິ, ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ປນ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສສ຺ສ ປຣໂຕວ ເວທນາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ.

ຈຕຸຕ຺ຕິໍສຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທວເສນາຕິ ເອຕ຺ຖ ຣູປາຣູປາວຈຣານໍ ອຄ຺ຄຫຓໍ ເຕສໍ ສຍເມວ ມໂນທ຺ວາຣຠູຕຕ຺ຕາ. ສພ຺ພຠວງ຺ຄມໂນ ຫິ ມໂນທ຺ວາຣໍ, ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິໂຍ ຈ ຕໂຕ ອນຎ຺ຎາຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຈຕຸວີສຕິວິຘເຠເທ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາທິກຸສລາທີນໍ ສມານວີຖິຍໍ ລພ຺ຠມານຕາ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕາ, ປາຬິຍໍ ປນ ເອກູນວີສຕິຈຕຸວີສຕິກາ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອາຄຕາຕິ ‘‘ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຕ຺ຖິ ອນຸປາທິນ຺ນອນຸປາທານິໂຍ ອສໍກິລິຏ຺ຐອສໍກິເລສິໂກ ອວິຕກ຺ກອວິຈາໂຣ’’ຕິອາທິນາ ນານາວີຖິຄຕານໍ ລພ຺ຠມານຕາຍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ກຸສລຕ຺ຕິກສ຺ສປິ ນານາວີຖິຍໍ ລພ຺ຠມານຕາ ໂຍເຊຕພ຺ພາ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ສມານວີຖິຍໍ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາທິກຕາ ເອກນ຺ຕິກາຕິ ກຕ຺ວາ ເອຕ຺ຖ ລພ຺ຠມານຕາ ທສ຺ສິຕາ, ນ ປນ ອສມານວີຖິຍໍ ລພ຺ຠມານຕາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ. ເຕເນວ ‘‘ຕານິ ສຕ຺ຕວິຘາທີສຸ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຐຕ຺ວາ ກເຖຕຸໍ ວຏ຺ຏນ຺ຕີ’’ຕິ ອາຫ. ນ ຫິ ສມານວີຖິຍໍເຍວ ອຸປນິສ຺ສຍໂກຏິສມຕິກ຺ກມຠາວນາຫິ ລພ຺ຠມານຕາ ໂຫຕິ. ຕິຘາປິ ຈ ລພ຺ຠມານຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຐຕ຺ວາ ກເຖຕຸໍ ວຏ຺ຏນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ເອຕານີຕິ ຍຖາທສ຺ສິຕານິ ກຸສລາທີນິ ຈິຕ຺ຕານິ ວທຕິ, ເວທນານິທ຺ເທເສປິ ຈ ເອຕສ຺ມິໍ ປຸພ຺ພງ຺ຄມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ກເຖຕຸໍ ສຸຂນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕສມ຺ພນ຺ໂຘ ກໂຕ. ເຕເນວ ປນ ຈິຕ຺ຕານິ ສຕ຺ຕວິຘເຠເທ ຕິກຠູມິວເສນ, ຈຕຸວີສຕິວິຘເຠເທ ທ຺ວາຣຕິກວເສນ, ຕິໍສວິຘເຠເທ ທ຺ວາຣຠູມິວເສນ, ພຫຸວິຘເຠເທ ທ຺ວາຣຕິກຠູມິວເສນ ທີປິຕານີຕິ ‘‘ເຕສຸ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຐຕ຺ວາ ກເຖຕຸໍ ວຏ຺ຏນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຸສລາທີນໍ ທີປນາ ກາມາວຈຣາທິຠູມິວເສນ ກາຕພ຺ພາ, ຕາ ຈ ຠູມິໂຍ ຕິໍສວິຘເຠເທ ສຍເມວາຄຕາ, ນ ຈ ສຕ຺ຕວິຘເຠເທ ວິຍ ທ຺ວາຣໍ ອນາມຏ຺ຐໍ, ອຕິພ຺ຍຕ຺ຕາ ຈ ເອຕ຺ຖ ສມານາສມານວີຖີສຸ ລພ຺ຠມານຕາຕິ ຕິໍສວິເຘ…ເປ… ສຸຂທີປນານິ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກສ຺ມາ ປນ ຕິໍສວິຘສ຺ມິໍເຍວ ຐຕ຺ວາ ທີປຍິໍສຸ, ນນຸ ທ຺ວາຣຕິກຠູມີນໍ ອາມຏ຺ຐຕ຺ຕາ ພຫຸວິຘເຠເທ ຐຕ຺ວາ ທີເປຕພ຺ພານີຕິ? ນ, ທີເປຕພ຺ພຏ຺ຐານາຕິກ຺ກມໂຕ. ສຕ຺ຕວິຘເຠໂທ ຫິ ທ຺ວາຣສ຺ສ ອນາມຏ຺ຐຕ຺ຕາ ທີປນາຍ ອຏ຺ຐານໍ, ຈຕຸວີສຕິວິຘເຠເທ ອາມຏ຺ຐທ຺ວາຣຕິກາ ນ ຠູມິໂຍ ອເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ຐປິຕາ, ຕິໍສວິຘເຠເທ ອາມຏ຺ຐທ຺ວາຣຠູມິໂຍ ວຸຕ຺ຕາ. ເຍ ຈ ຐປິຕາ, ເຕ ເຈຕ຺ຖ ຕິກາ ອເປກ຺ຂິຕພ຺ພຣຫິຕາ ເກວລໍ ຠູມີຫິ ສຫ ທີເປຕພ຺ພາວ. ເຕເນທໍ ທີປນາຍ ຐານໍ, ຕທຕິກ຺ກເມ ປນ ຐານາຕິກ຺ກໂມ ໂຫຕີຕິ.

ອຸປນິສ຺ສຍໂກຏິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ສທ຺ຘໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ທານໍ ເທຕີ’’ຕິອາທິນາ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໔໒໓) ນານາວີຖິຍໍ ປກຕູປນິສ຺ສໂຍ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເອກວີຖິຍໍ ກຸສລາທີນໍ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສາທໂຍ ຕທຠາເວ ອຠາວໂຕ ຊາຕິ ວິຍ ຊຣາມຣຓສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍເລເສນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ຍຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອິຘ ປນ ‘‘ກສິຓຣູປທສ຺ສນເຫຕຸອຸປ຺ປນ຺ນາ ປຣິກມ຺ມາທິເວທນາ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ວກ຺ຂຕິ, ຕສ຺ມາ ນານາວີຖິຍໍ ຄຕານິ ເອຕານິ ຈິຕ຺ຕານິ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ລພ຺ຠມານານີຕິ ນ ອຸປນິສ຺ສຍເລໂສ ອຸປນິສ຺ສຍໂກຏິ, ພລວພລວານໍ ປນ ປຣິກມ຺ມາທີນໍ ອຸປນິສ຺ສຍານໍ ສພ຺ເພສໍ ອາທິຠູໂຕ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ອຸປນິສ຺ສຍໂກຏິ. ‘‘ວາລໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ ຫິ ອາທິ, ອວຍໂວ ວາ ໂກຏິ. ກສິຓຣູປທສ຺ສນໂຕ ປຠຸຕິ ຈ ກາມາວຈຣກຸສລາທີນໍ ເວທນານໍ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ປວຕ຺ໂຕຕິ ຕໍ ທສ຺ສນໍ ອຸປນິສ຺ສຍໂກຏິ. ປຣິກມ຺ມາທີນິ ວິຍ ວາ ນ ພລວອຸປນິສ຺ສໂຍ ທສ຺ສນນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍນ຺ຕຠາເວນ ອຸປນິສ຺ສຍໂກຏິຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ຆານາທິທ຺ວາເຣສຸ ຕີສຸ ອຸປນິສ຺ສຍໂກຏິຍາ ລພ຺ຠມານຕ຺ຕາຠາວໍ ວທນ຺ໂຕ ອິຘ ສມານວີຖິ ນ ຄຫິຕາຕິ ທີເປຕິ. ທສ຺ສນສວນານິ ວິຍ ຫິ ກສິຓປຣິກມ຺ມາທີນໍ ຆາຍນາທີນິ ອຸປນິສ຺ສຍາ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຕທລາໂຠ ທີປິໂຕຕິ. ຍທິປິ ວາໂຍກສິຓໍ ຜຸສິຕ຺ວາປິ ຄເຫຕພ຺ພໍ, ປຸຣິເມນ ປນ ສວເນນ ວິນາ ຕໍ ຜຸສນໍ ສຍເມວ ມູລຸປນິສ຺ສໂຍ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ນ ໂຫຕີຕິ ຕສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍໂກຏິຕາ ນ ວຸຕ຺ຕາ.

ອຊ຺ຌາສເຍນ ສມ຺ປຕ຺ຕິຄໂຕ ອຊ຺ຌາສຍສມ຺ປນ຺ໂນ, ສມ຺ປນ຺ນຊ຺ຌາສໂຍຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ວຕ຺ຕປ຺ປຏິວຕ຺ຕນ຺ຕິ ຂຸທ຺ທກຎ຺ເຈວ ມຫນ຺ຕຎ຺ຈ ວຕ຺ຕໍ, ປຸພ຺ເພ ວາ ກຕໍ ວຕ຺ຕໍ, ປຈ຺ຉາ ກຕໍ ປຏິວຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ອາທິມ຺ຫິ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອາຫ, ຕໂຕ ປຣໍ ອຸປ຺ປນ຺ນານິປິ ປນ ກສິຓຣູປທສ຺ສນກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕທສ຺ສນສໍເວຄວຕ຺ຖຸທສ຺ສນາທີນິ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິເຍວາຕິ. ເຕນ ຕທຸປນິສ຺ສຍໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ທສ຺ເສຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຍຖາຠູຕສຠາວາທສ຺ສນໍ ອສມເປກ຺ຂນາ. ‘‘ອສ຺ມີ’’ຕິ ຣູປາທີສຸ ວິນິພນ຺ຘສ຺ສ. ສຠາວນ຺ຕຣາມສນວເສນ ປຣາມຏ຺ຐສ຺ສ, ປຣາມຏ຺ຐວໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາຣມ຺ມຓາຘິຄຫຓວເສນ ອນຸ ອນຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນຘມ຺ມຕາຍ ຖິຣຠາວກິເລສສ຺ສ ຖາມຄຕສ຺ສ, ອປ຺ປຫີນກາມຣາຄາທິກສ຺ສ ວາ. ປຣິຄ຺ຄເຫ ຐິໂຕຕິ ວີມໍສາຍ ຐິໂຕ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອສມເປກ຺ຂນາຍາຕິອາທິນາ ໂມຫາທີນໍ ກິຈ຺ເຈນ ປາກເຏນ ເຕສໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ວິຈາຣຓາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ຣູປທສ຺ສເນນ ອຸປ຺ປນ຺ນກິເລສສມຕິກ຺ກມວເສນ ປວຕ຺ຕາ ຣູປທສ຺ສນເຫຕຸກາ ໂຫຕີຕິ ‘‘ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ນາມ ຊາຕາ’’ຕິ ອາຫ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສສ຺ສ ຈຕຸຠູມິກເວທນາຍ ອຸປນິສ຺ສຍຠາໂວ ເອວ ປກາຣນ຺ຕເຣນ ກຖິໂຕ, ຕຖາ ‘‘ຠາວນາວເສນາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ.

ກລາປສມ຺ມສເນນ ຕີຓິ ລກ຺ຂຓານິ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ອຸທຍພ຺ພຍານຸປສ຺ສນາທິກາຍ ວິປສ຺ສນາປຏິປາຏິຍາ ອາທິມ຺ຫິ ຣູປາຣມ຺ມຓປຣິຄ຺ຄເຫນ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ, ຕໍມູລກໍ ວາ ສພ຺ພໍ ສມ຺ມສນໍ ອາທິຠູເຕ ຣູປາຣມ຺ມເຓ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ກຕ຺ວາ ອາຫ ‘‘ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ນາມຣູປປຣິຄ຺ຄຫາທິ ສພ຺ພໍ ສມ຺ມສນໍ ຠາວນາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ສມ຺ມສິຕ຺ວາຕິ ຈ ຍຖາວຸຕ຺ຕຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓຠູຕໍ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ. ອາຣມ຺ມເຓນ ຫິ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສໍ ທສ຺ເສຕີຕິ. ເອວໍ ‘‘ຣູປາຣມ຺ມເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ກິເລສ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອິທໍ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ກິໍນິສ຺ສິຕນ຺ຕິ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ວິຍ ໂຍຊນາຍ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ອາໂປຘາຕຸຍາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ຈ ວເສນ ມຫາຠູຕນິສ຺ສິຕຕາ ໂຍເຊຕພ຺ພາ.

ຊາຕິ…ເປ… ພລວປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕານໍ ຠຍໂຕ ທິສ຺ສມານານໍ ຊາຕິອາທີນໍ ພລວປຈ຺ຈຍຠາເວນ ເຕສໍ ຠຍໂຕ ທສ຺ສເນນ ສຫຊາຕສ຺ສ ມໂນສມ຺ຜສ຺ສສ຺ສ, ຕສ຺ສ ວາ ທສ຺ສນສ຺ສ ທ຺ວາຣຠູຕສ຺ສ ຠວງ຺ຄມໂນສມ຺ຜສ຺ສສ຺ສ ພລວປຈ຺ຈຍຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ.

ຘມ຺ມາຣມ຺ມເຓຕິ ນ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ເຕ ຊາຕິອາທິອາຣມ຺ມເຓວ, ອຖ ໂຂ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ຣາຄາທິວຕ຺ຖຸຠູເຕ ຘມ຺ມາຣມ຺ມເຓ. ວຕ຺ຖຸນິສ຺ສິຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເວທນາທິສງ຺ຂາຕສ຺ສ ຘມ຺ມາຣມ຺ມເຓກເທສສ຺ສ ປຣິຄ຺ຄຫມຸເຂນ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓປຣິຄ຺ຄຫໍ ທສ຺ເສຕິ.

ມໂນສມ຺ຜສ຺ໂສຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ສມ຺ຜສ຺ສສ຺ສ ກາຣຓຠາເວນ ຄຫິຕໍ, ຕເທວ ອຕ຺ຕໂນ ຜລສ຺ເສວ ຜລຠາເວນ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ ກາຣຓຜລສງ຺ກຣຠາເວນ ໂສຕູນໍ ສມ຺ໂມຫຊນກຕ຺ຕາຕິ ອາຫ ‘‘ນ ຫິ ສກ຺ກາ ວິຎ຺ຎາຓໍ ມໂນສມ຺ຜສ຺ສຊນ຺ຕິ ນິທ຺ທິສິຕຸ’’ນ຺ຕິ, ນ ປນ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ມໂນສມ຺ຜສ຺ເສນ ສຫຊາຕຠາວສ຺ສ ອຠາວາ. ຍສ຺ມາ ວາ ຍຖາ ‘‘ຕິຓ຺ຓໍ ສງ຺ຄຕິ ຜສ຺ໂສ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໒໐໔; ໓.໔໒໐, ໔໒໕-໔໒໖; ສໍ. ນິ. ໔.໖໐) ວຈນໂຕ ອິນ຺ທ຺ຣິຍວິສຍາ ວິຍ ວິຎ຺ຎາຓມ຺ປິ ຜສ຺ສສ຺ສ ວິເສສປຈ຺ຈໂຍ, ນ ຕຖາ ຜສ຺ໂສ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍວິສຍາ ວິຍ ວິຎ຺ຎາຓມ຺ປິ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສຊາທິວຈນໍ ນ ອຣຫຕີຕິ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສຊາທິຠາໂວ ນ ກໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.