໓. ອກມ຺ມນິຍວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໒໑. ຕຕິຍສ຺ສ ປຐເມ ອຠາວິຕນ຺ຕິ ສມຖວິປສ຺ສນາຠາວນາວເສນ ນ ຠາວິຕໍ ຕຖາ ອຠາວິຕຕ຺ຕາ. ຕຎ຺ຫິ ‘‘ອວຑ຺ຒິຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຏິປກ຺ຂາຠິຠເວນ ປຣິພ຺ຣູຫນາຠາວໂຕ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ອກມ຺ມນິຍໍ ໂຫຕີ’’ຕິ.

໒໒. ທຸຕິເຍ ວຸຕ຺ຕວິປຣິຍາເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຐເມຕິ ຕຕິຍວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐມສຸຕ຺ເຕ. ວຏ຺ຏວເສນາຕິ ວິປາກວຏ຺ຏວເສນ. ເຕຠູມກວຏ຺ຏນ຺ຕິ ເຕຠູມກວິປາກວຏ຺ຏໍ. ວຏ຺ຏປຏິລາຠາຍ ກມ຺ມນ຺ຕິ ວິປາກວຏ຺ຏສ຺ສ ປຏິລາຠາຍ ອຸປນິສ຺ສຍຠູຕໍ ກມ຺ມໍ, ຕສ຺ສ ສຫາຍຠູຕໍ ກິເລສວຏ຺ຏມ຺ປິ ກມ຺ມຄ຺ຄຫເຓເນວ ສງ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ວິວຏ຺ຏປຏິລາຠາຍ ກມ຺ມນ຺ຕິ ວິວຏ຺ຏາຘິຄມສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍຠູຕໍ ກມ຺ມໍ. ຍໍ ປນ ຈຣິມຠວນິພ຺ພຕ຺ຕກໍ ກມ຺ມໍ, ຕໍ ວິວຏ຺ຏປ຺ປຏິລາຠາຍ ກມ຺ມໍ ໂຫຕິ, ນ ໂຫຕີຕິ? ນ ໂຫຕິ ວຏ຺ຏປາທກຠາວໂຕ. ຈຣິມຠວປຏິສນ຺ຘິ ວິຍ ປນ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສໂຍຕິ ສກ຺ກາ ວິຎ຺ຎາຕຸໍ. ນ ຫິ ກທາຈິ ຕິເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິຍາ ວິນາ ວິເສສາຘິຄໂມ ສມ຺ຠວຕິ. ອິເມສຸ ສຸຕ຺ເຕສູຕິ ອິເມສຸ ປນ ປຐມທຸຕິຍສຸຕ຺ເຕສຸ ຍຖາກ຺ກມໍ ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏເມວ ກຖິຕໍ.

໒໓. ຕຕິເຍ ອຠາວິຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຠາວນາ ນາມ ສມາຘິຠາວນາ. ສາ ຍຕ຺ຖ ອາສງ຺ກິຕພ຺ພາ, ຕໍ ກາມາວຈຣປຐມມຫາກຸສລຈິຕ຺ຕາທິອຠາວິຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ເທວມນຸສ຺ສສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ’’ຕິອາທິ.

໒໔. ຈຕຸຕ຺ເຖ ຍສ຺ມາ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ວິວຏ຺ຏວເສເນວ ອຸປ຺ປນ຺ນຈິຕ຺ຕໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ, ຕສ຺ມາ ຊາຕິຊຣາພ຺ຍາຘິມຣຓໂສກາທິທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນິພ຺ພຕ຺ຕນໂຕ ມຫໂຕ ອຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີຕິ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໒໕-໒໖. ປຎ຺ຈມຉຏ຺ເຐສຸ ອຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ອວິຄຕຸປ຺ປາທາທິຂຓຕ຺ຕຍມ຺ປິ ອຠາວິຕໍ ຠາວນາຣຫິຕໍ ອປາຕຸຠູຕເມວ ປຓ຺ຑິຕສມ຺ມຕສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນກິຈ຺ຈສ຺ສ ອສາຘນໂຕ ຍຖາ ‘‘ອປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ໂສ ຫິ ສມຕ຺ໂຖ ຫຸຕ຺ວາ ປິຕຸ ປຸຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ອສາເຘນ຺ໂຕ ອປຸຕ຺ໂຕຕິ ໂລເກ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ສມ຺ປທມິທໍ. ເຕນາຫ – ‘‘ກສ຺ມາ’’ຕິອາທິ. ເຕສຸ ຘມ຺ເມສູຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣປາທກຊ຺ຌານາທີສຸ. ເຖໂຣ ປນ ມຕ຺ຖກປ຺ປຕ຺ຕເມວ ຠາວິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ມຄ຺ຄຈິຕ຺ຕເມວາ’’ຕິ ອາຫ.

໒໗-໒໘. ສຕ຺ຕມຏ຺ຐເມສຸ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອກຕນ຺ຕິ ຠາວນາພຫຸລີກາຣວເສນ ປຸນປ຺ປຸນໍ ນ ກຕໍ. ອິມານິປິ ທ຺ເວຕິ ອິເມສຸ ທ຺ວີສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ ອາຄຕານິ ອິມານິປິ ທ຺ເວ ຈິຕ຺ຕານິ.

໒໙-໓໐. ນວເມ ອຘິວຫຕີຕິ ອາເນຕິ. ທຸກ຺ເຂນາຕິ ກິຈ຺ເຉນ. ທຸປ຺ເປສນໂຕຕິ ທຸກ຺ເຂນ ເປເສຕພ຺ພໂຕ. ມຕ຺ຖກປ຺ປຕ຺ຕໍ ວິປສ຺ສນາສຸຂໍ ປາກຕິກຊ຺ຌານສຸຂໂຕ ສນ຺ຕຕຣປຓີຕຕຣເມວາຕິ ອາຫ – ‘‘ຌານສຸຂໂຕ ວິປສ຺ສນາສຸຂ’’ນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ສຸຎ຺ຎາຄາຣໍ ປວິຏ຺ຐສ຺ສ, ສນ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ;

ອມານຸສີ ຣຕິ ໂຫຕິ, ສມ຺ມາ ຘມ຺ມໍ ວິປສ຺ສໂຕ.

‘‘ຍໂຕ ຍໂຕ ສມ຺ມສຕິ, ຂນ຺ຘານໍ ອຸທຍພ຺ພຍໍ;

ລຠຕີ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊໍ, ອມຕໍ ຕໍ ວິຊານຕ’’ນ຺ຕິ. (ຘ. ປ. ໓໗໔);

ຕຎ຺ຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິສ຺ສຏ຺ຐອິນ຺ທວຊິຣສທິສໍ ອໂມຆຠາວໂຕ.

ອກມ຺ມນິຍວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.