(໑໕) ໑. ອຏ຺ຐານປາຬິ-ປຐມວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໒໖໘. ອຏ຺ຐານປາຬິວຓ຺ຓນາຍໍ ອວິຊ຺ຊມານໍ ຐານໍ ອຏ຺ຐານໍ, ນຕ຺ຖິ ຐານນ຺ຕິ ວາ ອຏ຺ຐານໍ. ອນວກາໂສຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕທຕ຺ຖນິຄມນເມວ ຫິ ‘‘ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຈນນ຺ຕິ. ເຕນາຫ – ‘‘ອຸຠເຍນປີ’’ຕິອາທິ. ຍນ຺ຕິ ກາຣຓຕ຺ເຖ ປຈ຺ຈຕ຺ຕວຈນໍ. ເຫຕຸອຕ຺ໂຖ ເຈຕ຺ຖ ກາຣຓຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ – ‘‘ຍນ຺ຕິ ເຍນ ກາຣເຓນາ’’ຕິ. ອຸກ຺ກຏ຺ຐນິທ຺ເທເສເນຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ມຄ຺ຄທິຏ຺ຐິຍາ ສມ຺ປນ຺ໂນ’’ຕິ. ກຸໂຕ ປນາຍມຕ຺ໂຖ ລພ຺ຠຕີຕິ? ລິງ຺ຄໂຕ, ລິງ຺ຄໍ ເຈຕສ຺ສ ນິຈ຺ຈໂຕ ອຸປຄມນປ຺ປຏິກ຺ເຂໂປ. ຈຕຸຠູມເກສູຕິ ອິທໍ ຈຕຸຕ຺ຖຠູມກສງ຺ຂາຣານໍ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ວິສຍຠາວູປຄມນໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປນ ເຕ ອາຣພ຺ຠ ນິຈ຺ຈໂຕ ອຸປຄມນສພ຺ຠາວໂຕ. ວກ຺ຂຕິ ຫິ ‘‘ຕທຠາເວ ຈຕຸຕ຺ຖຠູມກສງ຺ຂາຣາ ປນາ’’ຕິອາທິນາ. ອຠິສງ຺ຂຕສງ຺ຂາຣອຠິສງ຺ຂຣຓກສງ຺ຂາຣານໍ ສປ຺ປເທສຕ຺ຕາ ນິປ຺ປເທສສງ຺ຂາຣຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖໍ ‘‘ສງ຺ຂຕສງ຺ຂາເຣສູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ໂລກຸຕ຺ຕຣສງ຺ຂາຣານໍ ປນ ນິວຕ຺ຕເນ ກາຣຓໍ ສຍເມວ ວກ຺ຂຕິ. ເອຕໍ ກາຣຓໍ ນຕ຺ຖີຕິ ຕຖາ ອຸປຄມເນ ເສຕຸຆາໂຕ ນຕ຺ຖິ. ເຕຊຸສ຺ສທຕ຺ຕາຕິ ສໍກິເລສວິຘມນເຕຊສ຺ສ ອຘິກຠາວໂຕ. ຕຖາ ຫິ ເຕ ຄມ຺ຠີຣຠາເວນ ທຸທ຺ທສາ ອກຸສລານໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ອິທໍ ປນ ປກຣຓວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປ຺ປຫີນວິປລ຺ລາສານຎ຺ຫິ ສນ຺ຕາເນສຸ ກຸສລຘມ຺ມານມ຺ປິ ເຕ ອາຣມ຺ມຓໍ ນ ໂຫນ຺ຕິ.

໒໖໙. ອສຸເຂ ສຸຂນ຺ຕິ ວິປລ຺ລາໂສ ຈ ອິຘ ສຸຂໂຕ ອຸປຄມນສ຺ສ ຐານນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເອກນ຺ຕ…ເປ… ອຕ຺ຕທິຏ຺ຐິວເສນາ’’ຕິ ປຘານທິຏ຺ຐິມາຫ. ຄູຖນ຺ຕິ ຄູຖຏ຺ຐານໍ, ທິຏ຺ຐິຍາ ນິພ຺ພານສ຺ສ ອວິສຍຠາໂວ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ໂຕ ເອວາຕິ ກສິຓາທິປຓ຺ຓຕ຺ຕິສງ຺ຄຫຕ຺ຖນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໗໐. ປຣິຈ຺ເຉໂທຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທນໍ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊ ຕສ຺ສ ຄຫຓໍ. ສ຺ວາຍໍ ເຍສຸ ນິຈ຺ຈາທິໂຕ ອຸປຄມນໍ ສມ຺ຠວຕິ, ເຕສໍ ວເສນເຍວ ກາຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສພ຺ພວາເຣສຸ ວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ສພ຺ພວາເຣສູຕິ ‘‘ນິຈ຺ຈໂຕ ອຸປຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາ’’ຕິອາທິນາ ອາຄເຕສຸ ສພ຺ເພສຸ ສຸຕ຺ຕປເທສຸ. ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຫີຕິ ຫິ-ສທ຺ໂທ ເຫຕຸອຕ຺ໂຖ. ຍສ຺ມາ ຍໍ ຍໍ ສງ຺ຂາຣໍ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ນິຈ຺ຈາທິວເສນ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕໍ ຕໍ ອຣິຍສາວໂກ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຍາຖາວໂຕ ຊານນ຺ໂຕ ຕໍ ຄາຫໍ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ, ຕສ຺ມາ ຍຕ຺ຖ ຄາໂຫ, ຕຕ຺ຖ ວິສ຺ສຊ຺ຊນາຕິ ຈຕຸຠູມກສງ຺ຂາຣາ ອິຘ ສງ຺ຂາຣຄ຺ຄຫເຓນ ນ ຄຍ຺ຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໗໑. ປຸຕ຺ຕສມ຺ພນ຺ເຘນ ມາຕຸປິຕຸສມຎ຺ຎາ ທຕ຺ຕກິຕ຺ຕິມາທິວເສນປິ ປຸຕ຺ຕໂວຫາໂຣ ໂລເກ ທິສ຺ສຕິ, ໂສ ຈ ໂຂ ປຣິຍາເຍນາຕິ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ສິທ຺ຘໍ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ – ‘‘ຊນິກາວ ມາຕາ, ຊນໂກວ ປິຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ອານນ຺ຕຣິຍກມ຺ມສ຺ສ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ ‘‘ມນຸສ຺ສຠູໂຕວ ຂີຓາສໂວ ອຣຫາຕິ ອຘິປ຺ເປໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອຏ຺ຐານເມຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ‘‘ມາຕຸອາທີນໍເຍວ ຊີວິຕາ ໂວໂຣປເນ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອຠພ຺ພຠາວທສ຺ສນໂຕ ຕທຎ຺ຎໍ ອຣິຍສາວໂກ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຕີຕິ ອິທໍ ອຕ຺ຖໂຕ ອາປນ຺ນເມວາ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ວທຕິ – ‘‘ກິໍ ປນ ອຣິຍສາວໂກ ອຎ຺ຎໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ, ຍໍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ປາຓໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຍ຺ຍ, ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຈນໂຕ ‘‘ເອຕມ຺ປິ ອຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ສເຈ ຫີ’’ຕິອາທິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ກສ຺ມາ ‘‘ມາຕຣ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ວິເສເສຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ປຸຖຸຊ຺ຊນຠາວສ຺ສ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ພລທີປນຕ຺ຖນ຺ຕິ ສທ຺ຘາທິພລສມນ຺ນາຄມທີປນຕ຺ຖໍ. ອຣິຍມຄ຺ເຄນາຄຕສທ຺ຘາຘິພລວເສນ ຫິ ອຣິຍສາວໂກ ຕາທິສໍ ສາວຊ຺ຊໍ ນ ກໂຣຕິ.

໒໗໕. ປຎ຺ຈຫິ ກາຣເຓຫີຕິ ອິທເມຕ຺ຖ ນິປ຺ຜາທການິ ເຕສໍ ປຸພ຺ພຠາຄິຍານິ ຈ ກາຣຓານິ ກາຣຓຠາວສາມຎ຺ເຎນ ເອກຊ຺ຌໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປນ ສພ຺ເພສໍ ສມານໂຍຄກ຺ຂມຕ຺ຕາ. ອາກາເຣຫີຕິ ກາຣເຓຫິ. ອນຸສ຺ສາວເນນາຕິ ອນຸຣູປໍ ສາວເນນ. ເຠທສ຺ສ ອນຸຣູປໍ ຍຖາ ເຠໂທ ໂຫຕິ, ເອວໍ ຠິນ຺ທິຕພ຺ພານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຕ຺ຕໂນ ວຈນສ຺ສ ສາວເນນ ວິຎ຺ຎາປເນນ. ເຕນາຫ – ‘‘ນນຸ ຕຸມ຺ເຫ’’ຕິອາທິ. ກຓ຺ຓມູເລ ວຈີເຠທໍ ກຕ຺ວາຕິ ເອເຕນ ປາກຏໍ ກຕ຺ວາ ເຠທກຣວຕ຺ຖຸທີປນໍ ໂວຫາໂຣ, ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຕໂນ ນິຈ຺ຉິຕມຕ຺ຖໍ ຣຫສ຺ສວເສນ ວິຎ຺ຎາປນໍ ອນຸສ຺ສາວນນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ກມ຺ມເມວ ອຸທ຺ເທໂສ ວາ ປມາຓນ຺ຕິ ເຕຫິ ສງ຺ຆເຠທສິທ຺ຘິໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິຕເຣ ປນ ເຕສໍ ສມ຺ຠາຣຠູຕາ. ເຕນາຫ – ‘‘ໂວຫາຣາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ໂວຫຣເຓ. ຈຸຕິອນນ຺ຕຣໍ ຜລໍ ອນນ຺ຕຣໍ ນາມ, ຕສ຺ມິໍ ອນນ຺ຕເຣ ນິຍຸຕ຺ຕານິ, ຕນ຺ນິພ຺ພຕ຺ຕເນນ ອນນ຺ຕຣກຣຓສີລານິ, ອນນ຺ຕຣປ຺ປໂຍຊນານິ ຈາຕິ ອານນ຺ຕຣິຍານິ, ຕານິ ເອວ ກມ຺ມານີຕິ ອານນ຺ຕຣິຍກມ຺ມານິ.

ກມ຺ມໂຕຕິ ‘‘ເອວໍ ອານນ຺ຕຣິຍກມ຺ມໍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ອານນ຺ຕຣິຍກມ຺ມສທິສ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ກມ຺ມວິຠາຄໂຕ. ທ຺ວາຣໂຕຕິ ກາຍທ຺ວາຣໂຕ. ກປ຺ປຏ຺ຐິຕິຍໂຕຕິ ‘‘ອິທໍ ກປ຺ປຏ຺ຐິຕິຍວິປາກໍ, ອິທໍ ນ ກປ຺ປຏ຺ຐິຕິຍວິປາກ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ກປ຺ປຏ຺ຐິຕິຍວິຠາຄໂຕ. ປາກສາຘາຣຓາທີຫີຕິ ‘‘ອິທເມຕ຺ຖ ວິປຈ຺ຈຕິ, ອິທໍ ນ ວິປຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ວິປຈ຺ຈນວິຠາຄໂຕ, ຄຫຏ຺ຐປພ຺ພຊິຕານໍ ສາຘາຣຓາສາຘາຣຓໂຕ, ອາທິ-ສທ຺ເທນ ເວທນາທິວິຠາຄໂຕ ຈ.

ກມ຺ມໂຕ ຕາວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍສ຺ມາ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕຠາເວ ຐິຕສ຺ເສວ ກຸສລຘມ຺ມານໍ ຕິກ຺ຂວິສທຠາວາປຕ຺ຕິ, ຍຖາ ຕິຓ຺ຓໍ ໂພຘິສຕ຺ຕານໍ ໂພຘິຕ຺ຕຍນິພ຺ພຕ຺ຕິຍໍ, ເອວໍ ມນຸສ຺ສຠາເວ ຐິຕສ຺ເສວ ເອທິສານໍ ອກຸສລຘມ຺ມານມ຺ປິ ຕິກ຺ຂວິສທຠາວາປຕ຺ຕີຕິ ອາຫ – ‘‘ມນຸສ຺ສຠູຕສ຺ເສວາ’’ຕິ. ປາກຕິກມນຸສ຺ສານມ຺ປິ ຈ ກຸສລຘມ຺ມານໍ ວິເສສປ຺ປຕ຺ຕິ ວິມານວຕ຺ຖຸອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍຖາວຸຕ຺ໂຕ ຈ ອຕ຺ໂຖ ສມານຊາຕິຍສ຺ສ ວິໂກປເນ ຄຣຸຕໂຣ, ນ ຕຖາ ວິຊາຕິຍສ຺ສາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ມນຸສ຺ສຠູຕໍ ມາຕຣໍ ວາ ປິຕຣໍ ວາ’’ຕິ. ລິງ຺ຄປຣິວຕ຺ເຕ ຈ ໂສ ເອວ ເອກກມ຺ມນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ຠວງ຺ຄປ຺ປພນ຺ໂຘ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍປພນ຺ໂຘ ຈ, ນ ອຎ຺ໂຎຕິ ອາຫ – ‘‘ອປິ ປຣິວຕ຺ຕລິງ຺ຄ’’ນ຺ຕິ. ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ເຕປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕສ຺ສ ວິປາກນ຺ຕິອາທິ ກມ຺ມສ຺ສ ອານນ຺ຕຣິຍຠາວສມຕ຺ຖນໍ. ຈຕຸກ຺ໂກຏິຍຎ຺ເຈຕ຺ຖ ສມ຺ຠວຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຐມາ ໂກຏິ ທສ຺ສິຕາ, ອິຕຣາສຸ ວິສງ຺ເກຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ – ‘‘ໂຍ ປນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍທິປິ ຕຕ຺ຖ ວິສງ຺ເກໂຕ, ກມ຺ມໍ ປນ ຄຣຸຕຣໍ ອານນ຺ຕຣິຍສທິສໍ ຠາຍິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ຠາຣິຍໍ…ເປ… ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ. ອຍໍ ປຎ຺ໂຫຕິ ຎາປນິຈ຺ຉານິພ຺ພຕ຺ຕາ ກຖາ.

ອຠິສນ຺ຘິນາຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ. ອານນ຺ຕຣິຍໍ ຜຸສຕີຕິ ມຣຓາຘິປ຺ປາເຍເນວ ອານນ຺ຕຣິຍວຕ຺ຖຸໂນ ວິໂກປິຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອານນ຺ຕຣິຍໍ ນ ຜຸສຕີຕິ ອານນ຺ຕຣິຍວຕ຺ຖຸອຠາວໂຕ ອານນ຺ຕຣິຍໍ ນ ໂຫຕິ. ສພ຺ພຕ຺ຖ ຫິ ປຸຣິມໍ ອຠິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປມາຓໍ, ວຘກຈິຕ຺ຕໍ ປນ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍຎ຺ຈ ອານນ຺ຕຣິຍຠາເວ ປມາຓນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສງ຺ຄາມຈຕຸກ຺ກໍ ສມ຺ປຕ຺ຕວເສນ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ໂຍ ຫິ ປຣເສນາຍ ອຎ຺ຎຎ຺ຈ ໂຍຘໍ ປິຕຣຎ຺ຈ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ໂຍຘສ຺ສ ອຸສຸໍ ຂິປຕິ ‘‘ເອຕໍ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ມມ ປິຕຣໍ ວິຊ຺ຌິສ຺ສຕີ’’ຕິ, ຍຖາຘິປ຺ປາຍໍ ຄເຕ ປິຕຸຆາຕໂກ ໂຫຕິ. ‘‘ໂຍເຘ ວິທ຺ເຘ ມມ ປິຕາ ປລາຍິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຂິປຕິ, ອຸສຸໍ ອຍຖາຘິປ຺ປາຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປິຕຣໍ ມາເຣຕິ, ໂວຫາຣວເສນ ປິຕຸຆາຕໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ອານນ຺ຕຣິຍໍ ປນ ນຕ຺ຖີຕິ. ໂຈຣຈຕຸກ຺ກໍ ປນ ໂຍ ‘‘ໂຈຣໍ ມາເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ໂຈຣເວເສນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ປິຕຣໍ ມາເຣຕິ, ອານນ຺ຕຣິຍໍ ຜຸສຕີຕິອາທິນາ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ເຕເນວາຕິ ເຕເນວ ປໂຍເຄນ. ອຣຫນ຺ຕຆາຕໂກ ໂຫຕິເຍວາຕິ ອຣຫໂຕ ມາຣິຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ, ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ເສວ ຕໍ ທິນ຺ນໍ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖາຍມຘິປ຺ປາໂຍ – ຍຖາ ວຘກເຈຕນາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓາປິ ປພນ຺ຘວິຈ຺ເຉທນວເສນ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕິ, ນ ເອວໍ ຈາຄເຈຕນາ. ສາ ຫິ ຈຊິຕພ຺ພວຕ຺ຖຸໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ຈຊນມຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ, ອຎ຺ຎສນ຺ຕກຠາວກຣຓຎ຺ຈ ຕສ຺ສ ຈຊນໍ, ຕສ຺ມາ ຍສ຺ສ ຕໍ ສນ຺ຕກໍ ກຕໍ, ຕສ຺ເສວ ທິນ຺ນໍ ໂຫຕີຕິ.

ໂລຫິຕໍ ສໂມສຣຕີຕິ ອຠິຆາເຕນ ປກຸປ຺ປມານໍ ສຎ຺ຈິຕໍ ໂຫຕິ. ມຫນ຺ຕຕຣນ຺ຕິ ຄຣຸຕຣໍ. ສຣີຣປ຺ປຏິຊຄ຺ຄເນ ວິຍາຕິ ສຕ຺ຖຸຣູປກາຍປ຺ປຏິຊຄ຺ຄເນ ວິຍ.

ອສນ຺ນິປຕິເຕຕິ ອິທໍ ສາມຄ຺ຄິຍທີປນໍ. ເຠໂທ ຈ ໂຫຕີຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ເຠໂທ ຈ ໂຫຕິ. ວຏ຺ຏຕີຕິ ສຎ຺ຎາຍາຕິ ‘‘ອີທິສໍ ກຣຓໍ ສງ຺ຆເຠທາຍ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ ສຎ຺ຎາຍ. ຕຖາ ນວໂຕ ອູນປຣິສາຍາຕິ ນວໂຕ ອູນປຣິສາຍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ຕຖາຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຕຖາຕິ ຈ ອິມິນາ ‘‘ນ ອານນ຺ຕຣິຍກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ອິມໍ ອາກຑ຺ຒຕິ, ນ ປນ ‘‘ເຠໂທວ ໂຫຕີ’’ຕິ ອິທໍ. ເຫຏ຺ຐິມນ຺ເຕນ ຫິ ນວນ຺ນເມວ ວເສນ ສງ຺ຆເຠໂທ. ຘມ຺ມວາທິໂນ ອນວຊ຺ຊາຕິ ຍຖາຘມ຺ມໍ ອນວຏ຺ຐານໂຕ. ສງ຺ຆເຠທສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາໂຄ ສງ຺ຆຣາຊິ.

ກາຍທ຺ວາຣເມວ ປູເຣນ຺ຕິ ກາຍກມ຺ມຠາເວເນວ ລກ຺ຂິຕພ຺ພໂຕ. ສຓ຺ຐຫນ຺ເຕຫິ ກປ຺ເປ…ເປ… ມຸຈ຺ຈຕີຕິ ອິທໍ ກປ຺ປຏ຺ຐກຖາຍ (ກຖາ. ໖໕໔ ອາທໂຍ) ນ ສເມຕິ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ອຏ຺ຐກຖາຍ (ກຖາ. ອຏ຺ຐ. ໖໕໔-໖໕໗) ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອາປາຍິໂກຕິ ອິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ຍໍ ໂສ ເອກໍ ກປ຺ປໍ ອສີຕິຠາເຄ ກຕ຺ວາ ຕໂຕ ເອກຠາຄມຕ຺ຕໍ ກາລໍ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ, ຕໍ ອາຍຸກປ຺ປໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ກປ຺ປວິນາເສເຍວາຕິ ຈ ອາຍຸກປ຺ປວິນາເສ ເອວາຕິ ອຕ຺ເຖ ສຕິ ນຕ຺ຖິ ວິໂຣໂຘ. ເອຕ຺ຖ ຈ ສຓ຺ຐຫນ຺ເຕຕິ ອິທມ຺ປິ ‘‘ສ຺ເວວ ວິນສ຺ສິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວິຍ ອຠູຕປຣິກປ຺ປວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອກທິວສເມວ ນິຣເຍ ປຈ຺ຈຕິ, ຕໂຕ ປຣໍ ກປ຺ປາຠາເວ ອາຍຸກປ຺ປສ຺ສປິ ອຠາວໂຕຕິ ອວິໂຣຘໂຕ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ເສສານີຕິ ສງ຺ຆເຠທໂຕ ອຎ຺ຎານິ ອານນ຺ຕຣິຍກມ຺ມານິ.

ຍທິ ຕານິ ອໂຫສິກມ຺ມສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເອວໍ ສຕິ ກຖໍ ເນສໍ ອານນ຺ຕຣິຍຕາ ຈຸຕິອນນ຺ຕຣໍ ວິປາກທານາຠາວໂຕ. ອຖ ສຕິ ຜລທາເນ ຈຸຕິອນນ຺ຕໂຣ ເອວ ເອເຕສໍ ຜລກາໂລ, ນ ອຎ຺ໂຎຕິ ຜລກາລນິຍເມນ ນິຍຕຕາ ອິຈ຺ຉິຕາ, ນ ຜລທານນິຍເມນ. ເອວມ຺ປິ ນິຍຕຜລກາລານໍ ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ອຸປປຊ຺ຊເວທນີຍານໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍານຎ຺ຈ ນິຍຕຕາ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຕສ຺ມາ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ມານໍ ປຈ຺ຈຍນ຺ຕຣວິກລຕາທີຫິ ອວິປຈ຺ຈມານານມ຺ປິ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາເວນ ວິປາກຘມ຺ມຕາ ວິຍ ພລວຕາ ອານນ຺ຕຣິເຍນ ວິປາເກ ທິນ຺ເນ ອວິປຈ຺ຈມານານມ຺ປິ ອານນ຺ຕຣິຍານໍ ຜລທາເນ ນິຍຕສຠາວາ ອານນ຺ຕຣິຍສຠາວາ ຈ ປວຕ຺ຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາເວນ ຜລທານນິຍເມເນວ ນິຍຕາ ອານນ຺ຕຣິຍຕາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ. ອວສ຺ສຎ຺ຈ ອານນ຺ຕຣິຍສຠາວາ ຕໂຕ ເອວ ນິຍຕສຠາວາ ຈ ເຕສໍ ປວຕ຺ຕີຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພເມຕໍ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ພລວໂຕ ອານນ຺ຕຣິຍສ຺ສ ອຠາເວ ສຕິ ຈຸຕິອນນ຺ຕຣໍ ເອກນ຺ເຕນ ຜລທານໂຕ.

ນນຸ ເອວໍ ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ອຸປປຊ຺ຊເວທນີຍານໍ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ວິປາກທາຍເກ ອສຕິ ຈຸຕິອນນ຺ຕຣເມວ ເອກນ຺ເຕນ ຜລທານໂຕ ນິຍຕສຠາວາ ອານນ຺ຕຣິຍສຠາວາ ຈ ປວຕ຺ຕິ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ? ນາປຊ຺ຊຕິ ອສມານຊາຕິເກນ ເຈໂຕປຓິຘິວເສນ ອຸປຆາຕເກນ ຈ ນິວຕ຺ເຕຕພ຺ພວິປາກຕ຺ຕາ ອນນ຺ຕເຣ ເອກນ຺ຕຜລທາຍກຕ຺ຕາຠາວາ, ນ ປນ ອານນ຺ຕຣິຍານໍ ປຐມຊ຺ຌານາທີນໍ ທຸຕິຍຊ຺ຌານາທີນິ ວິຍ ອສມານຊາຕິກໍ ຜລນິວຕ຺ຕກໍ ອຕ຺ຖິ ສພ຺ພານນ຺ຕຣິຍານໍ ອວີຈິຜລຕ຺ຕາ, ນ ຈ ເຫຏ຺ຐູປປຕ຺ຕິໍ ອິຈ຺ຉໂຕ ສີລວໂຕ ເຈໂຕປຓິຘິ ວິຍ ອຸປຣູປປຕ຺ຕິຊນກກມ຺ມຜລໍ ອານນ຺ຕຣິຍຜລໍ ນິວຕ຺ເຕຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ເຈໂຕປຓິຘິ ອຕ຺ຖິ ອນິຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ເສວ ອວີຈິປາຕນໂຕ, ນ ຈ ອານນ຺ຕຣິໂຍປຆາຕກໍ ກິຎ຺ຈິ ກມ຺ມໍ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ເຕສໍເຍວ ອນນ຺ຕເຣ ເອກນ຺ຕວິປາກຊນກສຠາວາ ປວຕ຺ຕີຕິ. ອເນການິ ຈ ອານນ຺ຕຣິຍານິ ກຕານິ ເອກນ຺ເຕນ ວິປາເກ ນິຍຕສຠາວຕ຺ຕາ ອຸປຣຕາວິປຈ຺ຈນສຠາວາສງ຺ກຕ຺ຕາ ນິຈ຺ຉິຕານິ ສຠາວໂຕ ນິຍຕາເນວ. ເຕສຸ ປນ ສມານສຠາເວສຸ ເອເກນ ວິປາເກ ທິນ຺ເນ ອິຕຣານິ ອຕ຺ຕນາ ກຕ຺ຕພ຺ພກິຈ຺ຈສ຺ສ ເຕເນວ ກຕຕ຺ຕາ ນ ທຸຕິຍໍ ຕຕິຍມ຺ປິ ຈ ປຏິສນ຺ຘິໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ນ ສມຕ຺ຖຕາວິຆາຕຕ຺ຕາຕິ ນຕ຺ຖິ ເຕສໍ ອານນ຺ຕຣິຍກຕານິວຕ຺ຕິ, ຄຣຸຄຣຸຕຣຠາໂວ ປນ ເຕສໍ ລພ຺ຠເຕວາຕິ ສງ຺ຆເຠທສ຺ສ ສິຍາ ຄຣຸຕຣຠາໂວຕິ ‘‘ເຍນ…ເປ… ວິປຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ອາຫ. ເອກສ຺ສ ປນ ອຎ຺ຎານິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠການິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ. ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ວິປຈ຺ຈຕີຕິ ວຈເນນ ອິຕເຣສໍ ປວຕ຺ຕິວິປາກທາຍິຕາ ອນຸຎ຺ຎາຕາ ວິຍ ທິສ຺ສຕິ. ໂນ ວາ ຕຖາ ສີລວຕີຕິ ຍຖາ ປິຕາ ສີລວາ, ຕຖາ ສີລວຕີ ໂນ ວາ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ສເຈ ມາຕາ ສີລວຕີ, ມາຕຸຆາໂຕ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ວິປຈ຺ຈຕີຕິ ໂຍຊນາ.

ປກຕຕ຺ໂຕຕິ ອນຸກ຺ຂິຕ຺ໂຕ. ສມານສໍວາສໂກຕິ ອປາຣາຊິໂກ. ສມານສີມາຍນ຺ຕິ ເອກສີມາຍໍ.

໒໗໖. ສຕ຺ຖຸ ກິຈ຺ຈໍ ກາຕຸໍ ອສມຕ຺ໂຖຕິ ຍໍ ສຕ຺ຖາຣາ ກາຕພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ອນຸສາສນາທິ, ນໍ ກາຕຸໍ ອສມຕ຺ໂຖຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ. ອຎ຺ຎໍ ຕິຕ຺ຖກຣນ຺ຕິ ອຎ຺ຎໍ ສຕ຺ຖາຣໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ຕິຕ຺ຖໍ ຊານິຕພ຺ພໍ, ຕິຕ຺ຖກໂຣ ຊານິຕພ຺ໂພ, ຕິຕ຺ຖິຍາ ຊານິຕພ຺ພາ, ຕິຕ຺ຖິຍສາວກາ ຊານິຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ຕິຕ຺ຖໍ ນາມ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິໂຍ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ສຕ຺ຖາ ຕຣນ຺ຕິ ອຸປ຺ລວນ຺ຕິ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນິມຸຊ຺ຊໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕິຕ຺ຖນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຕາທິສານໍ ທິຏ຺ຐີນໍ ອຸປ຺ປາເທຕາ ຕິຕ຺ຖກໂຣ ນາມ ປູຣຓກສ຺ສປາທິໂກ. ຕສ຺ສ ລທ຺ຘິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕາ ຕິຕ຺ຖິຍາ ນາມ. ເຕ ຫິ ຕິຕ຺ເຖ ຊາຕາຕິ ຕິຕ຺ຖິຍາ. ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ວາ ທິຏ຺ຐິຄຕສງ຺ຂາຕໍ ຕິຕ຺ຖໍ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖີຕິ ຕິຕ຺ຖິກາ, ຕິຕ຺ຖິກາ ເອວ ຕິຕ຺ຖິຍາ. ເຕສໍ ປຈ຺ຈຍທາຍກາ ຕິຕ຺ຖິຍສາວກາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑໔໐).

໒໗໗. ອຠິຊາຕິອາທີສຸ ປກມ຺ປນເທວຕູປສງ຺ກມນາທິນາ ຊາຕຈກ຺ກວາເຬນ ສມານໂຍຄກ຺ຂມໍ ທສສຫສ຺ສປຣິມາຓໍ ຈກ຺ກວາຬໍ ຊາຕິເຂຕ຺ຕໍ. ສຣເສເນວ ອາຓາປວຕ຺ຕນຏ຺ຐານໍ ອາຓາເຂຕ຺ຕໍ. ວິສຍຠູຕໍ ຐານໍ ວິສຍເຂຕ຺ຕໍ. ທສສຫສ຺ສີ ໂລກຘາຕູຕິ ອິມາຍ ໂລກຘາຕຸຍາ ສທ຺ຘິໍ ອິມໍ ໂລກຘາຕຸໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ຐິຕາ ທສສຫສ຺ສີ ໂລກຘາຕຸ. ຕຕ຺ຕການໍເຍວ ຊາຕິເຂຕ຺ຕຠາໂວ ຘມ຺ມຕາວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ‘‘ປຣິຄ຺ຄຫວເສນາ’’ຕິ ເກຈິ, ‘‘ສພ຺ເພສໍເຍວ ພຸທ຺ຘານໍ ຕຕ຺ຕກໍເຍວ ຊາຕິເຂຕ຺ຕໍ ຕນ຺ນິວາສີນໍເຍວ ເທວຕານໍ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ’’ຕິ ຈ ວທນ຺ຕິ. ມາຕຸກຸຈ຺ຉິ ໂອກ຺ກມນກາລາທີນໍ ຉນ຺ນໍ ເອວ ຄຫຓໍ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ ມຫາຠິນີຫາຣາທິກາເລປິ ຕສ຺ສ ປກມ຺ປນສ຺ສ ລພ຺ຠນໂຕ. ອາຓາເຂຕ຺ຕໍ ນາມ ຍໍ ເອກຊ຺ຌໍ ສໍວຏ຺ຏຕິ ວິວຏ຺ຏຕິ ຈ, ອາຓາ ປວຕ຺ຕຕິ ອາຓາຍ ຕນ຺ນິວາສິເທວຕານໍ ສິຣສາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉເນນ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ເກວລໍ ພຸທ຺ຘານໍ ອານຸຠາເວເນວ, ນ ອຘິປ຺ປາຍວເສນ. ອຘິປ຺ປາຍວເສນ ປນ ‘‘ຍາວຕາ ວາ ປນ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໘໑) ວຈນໂຕ ຕໂຕ ປຣມ຺ປິ ອາຓາ ວຕ຺ເຕຍ຺ເຍວ.

ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ປນ ອຕ຺ຖີຕິ ‘‘ນ ເມ ອາຈຣິໂຍ ອຕ຺ຖິ, ສທິໂສ ເມ ນ ວິຊ຺ຊຕີ’’ຕິອາທິໍ (ມ. ນິ. ໑.໒໘໕; ມຫາວ. ໑໑; ກຖາ. ໔໐໕) ອິມິສ຺ສາ ໂລກຘາຕຸຍາ ຐຕ຺ວາ ວທນ຺ເຕນ ຠຄວຕາ ‘‘ກິໍ ປນາວຸໂສ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຕ຺ເຖຕຣຫິ ອຎ຺ເຎ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ຠຄວຕາ ສມສມາ ສມ຺ໂພຘິຍນ຺ຕິ, ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ‘ໂນ’ຕິ ວເທຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ (ທີ. ນິ. ໓.໑໖໑) ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ກາຣຓໍ ທສ຺ເສຕຸໍ – ‘‘ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ, ຍໍ ເອກິສ຺ສາ ໂລກຘາຕຸຍາ ທ຺ເວ ອຣຫນ຺ໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ອິມໍ ສຸຕ຺ຕໍ (ອ. ນິ. ໑.໒໗໗; ວິຠ. ໘໐໙; ມ. ນິ. ໓.໑໒໙; ມິ. ປ. ໕.໑.໑) ອາຫຣນ຺ເຕນ ຘມ຺ມເສນາປຕິນາ ຈ ພຸທ຺ຘເຂຕ຺ຕຠູຕໍ ອິມໍ ໂລກຘາຕຸໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ເອກໂຕຕິ ສຫ, ເອກສ຺ມິໍ ກາເລຕິ ອຕ຺ໂຖ, ໂສ ປນ ກາໂລ ກຖໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນຕິ ຈຣິມຠເວ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ຘາຕຸປຣິນິພ຺ພານາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ, ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິມາຫ. ອນຈ຺ຉຣິຍຕ຺ຕາຕິ ທ຺ວີສຸປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາເນສຸ ອຈ຺ຉຣິຍຕ຺ຕາຠາວໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທ຺ວີສຸປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາເນສຸ ອນຈ຺ຉຣິຍຕາ, ກິມງ຺ຄໍ ປນ ພຫູສູຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ, ‘‘ຍທິ ຈາ’’ຕິອາທິມາຫ. ພຸທ຺ຘາ ນາມ ມຊ຺ເຌ ຠິນ຺ນສຸວຓ຺ຓໍ ວິຍ ເອກສທິສາຕິ ເຕສໍ ເທສນາປິ ເອກຣສາ ເອກຘາຕິ ອາຫ – ‘‘ເທສນາຍ ຈ ວິເສສາຠາວໂຕ’’ຕິ. ເອເຕນປິ ອນຈ຺ຉຣິຍຕ຺ຕເມວ ສາເຘຕິ. ວິວາທຠາວໂຕຕິ ເອເຕນ ວິວາທາຠາວຕ຺ຖໍ ທ຺ເວ ພຸທ຺ຘາ ເອກໂຕ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອຕໍ ກາຣຓນ຺ຕິ ເອຕໍ ອນຈ຺ຉຣິຍຕາທິກາຣຓໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ມິລິນ຺ທປຎ຺ເຫ.

ເອກໍ ເອວ ພຸທ຺ຘໍ ຘາເຣຕີຕິ ເອກພຸທ຺ຘຘາຣຓີ. ເອເຕນ ເອວໍສຠາວາ ເອເຕ ພຸທ຺ຘຄຸຓາ, ເຍນ ທຸຕິຍພຸທ຺ຘຄຸເຓ ຘາເຣຕຸໍ ອສມຕ຺ຖາ ອຍໍ ໂລກຘາຕູຕິ ທສ຺ເສຕິ. ປຈ຺ຈຍວິເສສນິປ຺ຜນ຺ນານຎ຺ຫິ ຄຸຓຘມ຺ມານໍ ຠາຣິໂຍ ວິເສໂສ ມຫາປຖວິຍາປິ ທຸສ຺ສໂຫຕິ ສກ຺ກາ ວິຎ຺ຎາຕຸໍ. ຕຖາ ຫິ ອຠິສມ຺ໂພຘິສມເຍ ອຸປຄຕສ຺ສ ໂລກນາຖສ຺ສ ຄຸຓຠາຣໍ ໂພຘິຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຕີສຸປິ ທິສາສຸ ມຫາປຖວີ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ນ ຘາເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕເມວ ອຘາຣຓໍ ປຣິຍາຍນ຺ຕເຣຫິ ປກາເສນ຺ໂຕ ‘‘ຈເລຍ຺ຍາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຈເລຍ຺ຍາຕິ ປຣິປ຺ຜນ຺ເທຍ຺ຍ. ກມ຺ເປຍ຺ຍາຕິ ປເວເຘຍ຺ຍ. ນເມຍ຺ຍາຕິ ເອກປສ຺ເສນ ນເມຍ຺ຍ. ໂອນເມຍ຺ຍາຕິ ໂອສີເທຍ຺ຍ. ວິນເມຍ຺ຍາຕິ ວິວິຘໍ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ນເມຍ຺ຍ. ວິກິເຣຍ຺ຍາຕິ ວາເຕນ ຖຸສມຸຏ຺ຐິ ວິຍ ວິປ຺ປກິເຣຍ຺ຍ. ວິຘເມຍ຺ຍາຕິ ວິນສ຺ເສຍ຺ຍ. ວິທ຺ຘໍເສຍ຺ຍາຕິ ສພ຺ພໂສ ວິທ຺ຘສ຺ຕາ ຠເວຍ຺ຍ. ຕຖາຠູຕາ ຈ ນ ກຕ຺ຖຈິ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍາຕິ ອາຫ – ‘‘ນ ຐານມຸປຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາ’’ຕິ.

ອິທານິ ຕຕ຺ຖ ນິທສ຺ສນໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ, ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເອເກ ປຸຣິເສຕິ ເອກສ຺ມິໍ ປຸຣິເສ. ສມຸປາທິກາຕິ ສມໍ ອຸທ຺ຘໍ ປຊ຺ຊຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ສມຸປາທິກາ, ອຸທກສ຺ສ ອຸປຣິ ສມໍ ຄາມິນີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ສມຸປ຺ປາທິກາ’’ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ, ອຍເມວຕ຺ໂຖ. ວຓ຺ເຓນາຕິ ສຓ຺ຐາເນນ. ປມາເຓນາຕິ ອາໂຣເຫນ. ກິສຖູເລນາຕິ ກິສຖູລຠາເວນ, ປຣິຓາເຫນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປີຕິ ທ຺ເວປິ, ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ວາ ສຣີຣຠາຣໍ.

ຉາເທນ຺ຕນ຺ຕິ ໂຣເຈນ຺ຕໍ ຣຸຈິໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕໍ. ຕນ຺ທິກໂຕຕິ ເຕນ ໂຠຊເນນ ຕນ຺ທິຠູໂຕ. ອໂນນມິຕທຓ຺ຑຊາໂຕຕິ ຍາວທຕ຺ຖໍ ໂຠຊເນນ ໂອນມິຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕາຍ ອໂນນມນທຓ຺ໂຑ ວິຍ ຊາໂຕ. ສກິໍ ຠຸຕ຺ໂຕ ວເມຍ຺ຍາຕິ ເອກມ຺ປິ ອາໂລປໍ ອຊ຺ໂຌຫຣິຕ຺ວາ ວເມຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຕິຘມ຺ມຠາເຣນ ປຖວີ ຈລຕີຕິ ຘມ຺ເມນ ນາມ ປຖວີ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ. ສາ ກິໍ ເຕເນວ ຈລຕິ ວິນສ຺ສຕີຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ປຸຈ຺ຉຕິ. ປຸນ ເຖໂຣ ‘‘ຣຕນໍ ນາມ ໂລເກ ກຸຏຸມ຺ພໍ ສນ຺ຘາເຣນ຺ຕໍ ອຠິມຕຎ຺ຈ ໂລເກນ ອຕ຺ຕໂນ ຄຣຸສຠາວຕາຍ ສກຏຠງ຺ຄສ຺ສ ກາຣຓໍ ອຕິຠາຣຠູຕໍ ທິຏ຺ຐໍ. ເອວໍ ຘມ຺ໂມ ຈ ຫິຕສຸຂວິເສເສຫິ ຕໍສມງ຺ຄີນໍ ຘາເຣນ຺ໂຕ ອຠິມໂຕ ຈ ວິຎ຺ຎູນໍ ຄມ຺ຠີຣປ຺ປເມຍ຺ຍຠາເວນ ຄຣຸສຠາວຕ຺ຕາ ອຕິຠາຣຠູໂຕ ປຖວີຈລນສ຺ສ ກາຣຓໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ, ‘‘ອິຘ, ມຫາຣາຊ, ທ຺ເວ ສກຏາ’’ຕິອາທິມາຫ. ເອເຕເນວ ຕຖາຄຕສ຺ສ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໂອກ຺ກມນາທິກາເລ ປຖວີກມ຺ປນກາຣຓໍ ສໍວຓ຺ຓິຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອກສ຺ສາຕິ ເອກສ຺ມາ, ເອກສ຺ສ ວາ ສກຏສ຺ສ ຣຕນໍ, ຕສ຺ມາ ສກຏາ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ໂອສາຣິຕນ຺ຕິ ອຸຈ຺ຈາຣິຕໍ, ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຄ຺ໂຄຕິ ສພ຺ພສຕ຺ເຕຫິ ອຄ຺ໂຄ. ເຊຏ຺ໂຐຕິ ວຸທ຺ຘຕໂຣ. ເສຏ຺ໂຐຕິ ປສຕ຺ຖຕໂຣ. ວິສິຏ຺ເຐຫິ ສີລາທີຫິ ຄຸເຓຫິ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ວິສິຏ຺ໂຐ. ອຸຄ຺ຄຕຕໂມຕິ ອຸຕ຺ຕໂມ. ປວໂຣຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ນຕ຺ຖິ ເອຕສ຺ສ ສໂມຕິ ອສໂມ. ອສມາ ປຸພ຺ພພຸທ຺ຘາ, ເຕຫິ ສໂມຕິ ອສມສໂມ. ນຕ຺ຖິ ເອຕສ຺ສ ປຏິສໂມ ປຏິປຸຄ຺ຄໂລຕິ ອປ຺ປຏິສໂມ. ນຕ຺ຖິ ເອຕສ຺ສ ປຏິຠາໂຄຕິ ອປ຺ປຏິຠາໂຄ. ນຕ຺ຖິ ເອຕສ຺ສ ປຏິປຸຄ຺ຄໂລຕິ ອປ຺ປຏິປຸຄ຺ຄໂລ.

ສຠາວປກຕິກາຕິ ສຠາວຠູຕາ ອກິຕ຺ຕິມາ ປກຕິ. ກາຣຓມຫນ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ກາຣຓານໍ ມຫນ຺ຕຕາຍ, ມຫນ຺ເຕຫິ ພຸທ຺ຘກຣຘມ຺ເມຫິ ປາຣມິສງ຺ຂາເຕຫິ ກາຣເຓຫິ ພຸທ຺ຘຄຸຓານໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປຖວີອາທີນິ ມຫນ຺ຕານິ ວຕ຺ຖູນິ, ມຫນ຺ຕາ ຈກ຺ກວາຬາທໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ວິສເຍ ເອເກກາວ, ເອວໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘປິ ມຫນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ວິສເຍ ເອໂກ ເອວ. ໂກ ຈ ຕສ຺ສ ວິສໂຍ? ພຸທ຺ຘຠູມິ, ຍາວຕກໍ ວາ ເຎຍ຺ຍໍ. ‘‘ອາກາໂສ ວິຍ ອນນ຺ຕວິສໂຍ ຠຄວາ ເອໂກ ເອວ ໂຫຕີ’’ຕິ ວທນ຺ໂຕ ປຣຈກ຺ກວາເຬສຸປິ ທຸຕິຍສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ.

ອິມິນາວ ປເທນາຕິ ‘‘ເອກິສ຺ສາ ໂລກຘາຕຸຍາ’’ຕິ ອິມິນາ ເອວ ປເທນ. ທສ ຈກ຺ກວາຬສຫສ຺ສານິ ຄຫິຕານີຕິ ຊາຕິເຂຕ຺ຕາເປກ຺ຂາຍ ຄຫິຕານິ. ເອກຈກ຺ກວາເຬເນວາຕິ ອິມິນາ ເອວ ເອກຈກ຺ກວາເຬນ, ນ ເຍນ ເກນຈິ. ຍຖາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍເຍວ ຈກ຺ກວາເຬ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອິມສ຺ມິມ຺ປິ ຈກ຺ກວາເຬ ຊມ຺ພຸທີເປ ເອວ, ຕຕ຺ຖາປິ ມຊ຺ຌິມເທເສ ເອວາຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ເອວໍ ‘‘ເອກິສ຺ສາ ໂລກຘາຕຸຍາ’’ຕິ ຊາຕິເຂຕ຺ເຕ ອຘິປ຺ເປເຕປິ ອິມິນາວ ຈກ຺ກວາເຬນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ປຐມວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.